{"id":63249,"date":"2018-08-09T17:09:33","date_gmt":"2018-08-09T15:09:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=63249"},"modified":"2018-08-09T06:29:36","modified_gmt":"2018-08-09T04:29:36","slug":"17-09-23","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=63249","title":{"rendered":"MORDKA KUCYK, GERSZON AMBARAS"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>MORDKA KUCYK, GERSZON AMBARAS<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

MARTA SZAREJKO<\/strong><\/span><\/p>\n

\n


\nZe spisywania cmentarzy nie bardzo da si\u0119 \u017cy\u0107. Ale jestem te\u017c genealogiem, je\u017cd\u017c\u0119 z \u017bydami z ca\u0142ego \u015bwiata do ma\u0142ych miast i wsi, z kt\u00f3rych pochodz\u0105 ich przodkowie. Na przyk\u0142ad przylatuje kto\u015b z Florydy i wie tylko, \u017ce jego dziadek by\u0142 z Krasnogrodu<\/strong><\/p>\n

MARTA SZAREJKO: Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od cmentarza na Okopowej.\u00a0<\/strong>
\n
\nWITEK WRZOSI\u0143SKI:\u00a0<\/span><\/strong>Najpierw do Warszawy przyjecha\u0142 ameryka\u0144ski prawnik Emile Karafiol, kt\u00f3ry chcia\u0142 odwiedzi\u0107 groby bliskich, ale nie m\u00f3g\u0142 ich znale\u017a\u0107. Wymy\u015bli\u0142, \u017ceby sfotografowa\u0107 i\u00a0spisa\u0107 co si\u0119 jeszcze da z\u00a0macew, a\u00a0dane umieszcza\u0107 w\u00a0internetowej bazie, kt\u00f3ra pozwoli potomkom polskich \u017byd\u00f3w rozproszonym po ca\u0142ym \u015bwiecie odnale\u017a\u0107 groby bliskich. Poszed\u0142 z\u00a0tym pomys\u0142em do gminy \u017cydowskiej i\u00a0zaoferowa\u0142, \u017ce sfinansuje projekt.<\/span><\/p>\n

I pojawi\u0142y si\u0119 og\u0142oszenia o\u00a0prac\u0119 dla hebraist\u00f3w.<\/strong><\/span><\/p>\n

Nie s\u0105dzi\u0142em, \u017ce w\u00a0og\u00f3le b\u0119d\u0119 pracowa\u0142 w\u00a0zawodzie, wi\u0119c bardzo si\u0119 ucieszy\u0142em. Zasuwali\u015bmy cztery lata, dzie\u0144 w\u00a0dzie\u0144, i\u00a0zrobili\u015bmy ca\u0142o\u015b\u0107. Czasem\u00a0 w\u00a0tej d\u017cungli ledwo by\u0142o wida\u0107 pogruchotane rze\u017aby i\u00a0po\u0142amane tablice. Poza tym na pocz\u0105tku, mimo hebraistycznego wykszta\u0142cenia, uczyli\u015bmy si\u0119 od zera \u2013 nie mieli\u015bmy poj\u0119cia, jak czyta\u0107 inskrypcje, nie rozumieli\u015bmy skr\u00f3t\u00f3w, nie znali\u015bmy jidysz. Potem stworzyli\u015bmy w\u0142asny system transkrypcji z\u00a0hebrajskiego i\u00a0jidysz na alfabet \u0142aci\u0144ski, \u017ceby nasz spis by\u0142 zrozumia\u0142y dla ludzi nieznaj\u0105cych wielu j\u0119zyk\u00f3w i\u00a0jednocze\u015bnie w\u00a0miar\u0119 sp\u00f3jny wewn\u0119trznie. Cz\u0119sto napisy by\u0142y zatarte i\u00a0nazwisk trzeba by\u0142o si\u0119 domy\u015bla\u0107. Korzystali\u015bmy z\u00a0r\u00f3\u017cnych baz danych, m.in. bazy ofiar Holocaustu Instytutu\u00a0Jad wa-Szem<\/span>w\u00a0Jerozolimie czy warszawskich ksi\u0105\u017cek adresowych.<\/span><\/p>\n

Min\u0119\u0142o 12 lat.<\/strong><\/span><\/p>\n

Jak zaczyna\u0142em, mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce to wspania\u0142a przygoda. Wiedzia\u0142em, \u017ce jako jeden z\u00a0niewielu potrafi\u0119 odczyta\u0107 te zapomniane inskrypcje, poza tym p\u0142acono mi za codzienne uprawianie pracy intelektualnej w\u00a0d\u017cungli \u2013 idea\u0142! Potem zrozumia\u0142em, \u017ce jestem na w\u0142a\u015bciwym miejscu, \u017ce to w\u0142a\u015bnie ja powinienem robi\u0107, i\u00a0\u017ce to nie jest tylko zabawa. Tymczasem po drodze Emile Karafiol zako\u0144czy\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z\u00a0gmin\u0105, a\u00a0do tego pojawi\u0142y si\u0119 problemy z\u00a0ubezpieczeniem, kiedy jedna z\u00a0dziewczyn zrani\u0142a si\u0119 o\u00a0macew\u0119. Uparli\u015bmy si\u0119, \u017ce b\u0119dziemy dalej spisywa\u0107 i\u00a0zarejestrowali\u015bmy nasz\u0105 w\u0142asn\u0105, niezale\u017cn\u0105 fundacj\u0119. Do dzi\u015b tych cmentarzy zrobili\u015bmy prawie sto. W pomniejszonym sk\u0142adzie, bo to mimo wszystko do\u015b\u0107 wyczerpuj\u0105ca i\u00a0\u017cmudna robota, cho\u0107 bardzo wci\u0105gaj\u0105ca. Teraz w\u00a0zasadzie jest nas dw\u00f3ch, upartych starych os\u0142\u00f3w. Powiedzieli\u015bmy sobie, \u017ce je\u015bli my tego nie zrobimy do ko\u0144ca, to nikt tego nie zrobi, wi\u0119c musimy pr\u00f3bowa\u0107. Szukamy dofinansowa\u0144 i\u00a0dalej spisujemy nazwiska z\u00a0rozpadaj\u0105cych si\u0119 macew \u2013 pojedynczych inskrypcji mamy ju\u017c ponad 100 tysi\u0119cy. Szacujemy, \u017ce to po\u0142owa, albo jedna trzecia tego, co zosta\u0142o w\u00a0tym kraju.<\/span><\/p>\n

Najpierw by\u0142 Emile Karafiol, kt\u00f3ry chcia\u0142 odwiedzi\u0107 groby bliskich, ale nie m\u00f3g\u0142 ich znale\u017a\u0107. Wymy\u015bli\u0142, \u017ceby spisa\u0107 co si\u0119 jeszcze da z\u00a0macew, a\u00a0dane umieszcza\u0107 w\u00a0internetowej bazie. Zaoferowa\u0142, \u017ce sfinansuje projekt<\/span><\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d nich Pesa Kalkulator, Rachel Spokojna i\u00a0Mosze Imbryczek.
\n<\/strong>
\nAlbo Mordka Kucyk, Gerszon Ambaras i\u00a0Lewek Wsz\u0119dobylski. Lubi\u0119 te\u00a0 egzotyczne nazwiska. Na macewach zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c intryguj\u0105ce inskrypcje, np. \u201e\u017by\u0142 jak chcia\u0142 i\u00a0rozumia\u0142, umar\u0142, jak matka i\u00a0rodzina chcia\u0142a\u201d. Ka\u017cda macewa mo\u017ce przynie\u015b\u0107 co\u015b ciekawego.<\/span><\/p>\n

Da si\u0119 z\u00a0tego \u017cy\u0107?\u00a0<\/strong><\/p>\n

Ze spisywania cmentarzy nie bardzo. Ale jestem te\u017c genealogiem, je\u017cd\u017c\u0119 z\u00a0\u017bydami z\u00a0ca\u0142ego \u015bwiata do ma\u0142ych miast i\u00a0wsi w\u00a0Polsce, z\u00a0kt\u00f3rych pochodz\u0105 ich przodkowie. Czyli na przyk\u0142ad przylatuje kto\u015b z\u00a0Florydy, pierwszy raz jest w\u00a0Polsce i\u00a0wie tylko, \u017ce jego dziadek albo pradziadek jest z, dajmy na to, Krasnogrodu. Poza tym cz\u0119sto wie niewiele wi\u0119cej i\u00a0jest taki zupe\u0142nie kalifornijski, albo izraelski. Wi\u0119c ja ich wioz\u0119 i\u00a0staram si\u0119 by\u0107 t\u0142umaczem mi\u0119dzykulturowym, bo wiele rzeczy trzeba t\u0142umaczy\u0107 w\u00a0obie strony. To jest moje g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o utrzymania.<\/span><\/p>\n

Gdzie by\u0142e\u015b ostatnio?
\n<\/strong><\/p>\n

W Piotrkowie Trybunalskim, z\u00a0pani\u0105 z\u00a0Kalifornii i\u00a0jej dwiema c\u00f3rkami, p\u00f3\u0142-Meksykankami. W pewnym momencie zacz\u0105\u0142em si\u0119 zastanawia\u0107, gdzie je zabra\u0107 na obiad \u2013 to cz\u0119sto jest wyzwanie w\u00a0mniejszych miejscowo\u015bciach. W ko\u0144cu znalaz\u0142em jak\u0105\u015b pierogarni\u0119,\u00a0 poszli\u015bmy tam, te c\u00f3rki pierwszy raz w\u00a0\u017cyciu spr\u00f3bowa\u0142y pierog\u00f3w i\u00a0m\u00f3wi\u0105: \u201eO, takie empanadas!\u201d. Wyda\u0142o mi si\u0119 to zabawne: ich pradziadek mia\u0142 na imi\u0119 Henoch, by\u0142 polskim religijnym \u017bydem, ca\u0142e \u017cycie sp\u0119dzi\u0142 w\u00a0tym mie\u015bcie i\u00a0do g\u0142owy by mu pewnie nie przysz\u0142o, \u017ce jego prawnuczki b\u0119d\u0105 kojarzy\u0142y Piotrk\u00f3w z\u00a0empanadas.<\/span><\/p>\n

Niedawno by\u0142em te\u017c w\u00a0Bia\u0142ej Podlaskiej, z\u00a0lud\u017ami, kt\u00f3rzy nalegali, \u017ceby odwiedzi\u0107 wszystkie adresy, pod kt\u00f3rymi mieszkali ich krewni, dalecy i\u00a0bliscy. Chcieli odnale\u017a\u0107 \u015blady po mezuzach. Tych adres\u00f3w by\u0142o ze czterdzie\u015bci, do\u015b\u0107 d\u0142ugo chodzili\u015bmy i\u00a0je odnajdywali\u015bmy \u2013 wi\u0119kszo\u015b\u0107 to teraz domy kwaterunkowe, bardzo zaniedbane. Z jednego wysz\u0142a do nas chuda, ruda pani, kt\u00f3ra natychmiast zacz\u0119\u0142a krzycze\u0107, czego szukamy. T\u0142umaczy\u0142em, \u017ce pa\u0144stwo przyjechali z\u00a0Kalifornii i\u00a0chc\u0105 zobaczy\u0107, gdzie mieszka\u0142a ich rodzina. \u2013 B\u0119d\u0105 odzyskiwa\u0107?! \u2013 pyta. \u2013 Wie pani, oni ju\u017c maj\u0105 will\u0119 w\u00a0Kalifornii, wi\u0119c nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby byli zainteresowani. \u2013 Niech odzyskuj\u0105 jak najszybciej! \u2013 krzykn\u0119\u0142a. \u2013 Bo miasto jest do dupy, nic nie robi! Pod si\u00f3demk\u0105 grzyb, pod pi\u0105tk\u0105 pr\u0105du od p\u00f3\u0142 roku nie ma, \u017cy\u0107 si\u0119 tu nie da! Da\u0142a mi numer telefonu, \u017cebym zadzwoni\u0142 po list\u0119 spraw do za\u0142atwienia, jak ju\u017c \u017bydzi odzyskaj\u0105 swoje mienie.<\/span><\/p>\n

Jak zaczyna\u0142em, mia\u0142em wra\u017cenie, \u017ce to wspania\u0142a przygoda. Wiedzia\u0142em, \u017ce jako jeden z\u00a0niewielu potrafi\u0119 odczyta\u0107 te zapomniane inskrypcje, poza tym p\u0142acono mi za codzienne uprawianie pracy intelektualnej w\u00a0d\u017cungli \u2013 idea\u0142!<\/p>\n

Nigdy nikt nie chcia\u0142 was przegoni\u0107?<\/strong><\/p>\n

No w\u0142a\u015bnie nie! Je\u017cd\u017c\u0119 od pi\u0119ciu lat i\u00a0nic takiego si\u0119 nie zdarzy\u0142o. Ludzie podchodz\u0105 zwykle z\u00a0innym przekazem. Pami\u0119tam starszego pana w\u00a0Mi\u0119dzyrzecu, podpieraj\u0105cego si\u0119 rowerem, kt\u00f3ry opowiada\u0142, \u017ce kiedy mia\u0142 10 lat, mieszka\u0142 z\u00a0rodzicami w\u00a0jedynym polskim domu przy rynku. Przez trzy dni i\u00a0trzy noce okna by\u0142y zas\u0142oni\u0119te, bo Niemcy kazali. A on ca\u0142y czas s\u0142ysza\u0142 straszne rzeczy \u2013 na tym rynku zgromadzono wszystkich \u017byd\u00f3w z\u00a0miasteczka i\u00a0wiadomo, co si\u0119 dzia\u0142o. W pewnym momencie uchyli\u0142 r\u0105bek tej zas\u0142ony, i\u00a0od razu zas\u0142oni\u0142 z\u00a0powrotem, ale to, co zobaczy\u0142 spowodowa\u0142o, \u017ce do tej pory nie mo\u017ce normalnie spa\u0107. Nie mo\u017ce zamkn\u0105\u0107 oczu, \u017ceby tego nie widzie\u0107 i\u00a0nie s\u0142ysze\u0107. Doda\u0142, \u017ce ma potworne poczucie winy, i\u00a0\u017ce chcia\u0142 nam to powiedzie\u0107. Po czym zabra\u0142 rower i\u00a0odszed\u0142, nie czekaj\u0105c na \u017cadn\u0105 odpowied\u017a.<\/span><\/p>\n

fot. Adrian Dybowski<\/em><\/span><\/p>\n

W jednym miasteczku na trasie lubelskiej spotkali\u015bmy licealistk\u0119, kt\u00f3ra p\u0142ynn\u0105 angielszczyzn\u0105 opowiada\u0142a nam na najstarszej uliczce o\u00a0tym, gdzie kto mieszka\u0142 przed wojn\u0105. Tu by\u0142 szewc Sztajn, tam piekarz Bergman, tu z\u00a0macew po wojnie schodki u\u0142o\u017cyli\u2026 wszystko wiedzia\u0142a, a\u00a0tego przecie\u017c nigdzie nie ma, w\u00a0\u017cadnym \u017ar\u00f3dle. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce kiedy by\u0142a ma\u0142a, wszystko opowiedzia\u0142a jej babcia. A ona to potem spisa\u0142a i\u00a0zrobi\u0142a w\u00a0liceum projekt \u2013 oprowadza\u0142a swoj\u0105 szko\u0142\u0119 i\u00a0wszystko przekazywa\u0142a swoim kolegom. W trakcie naszego spaceru zadzwoni\u0142a jej mama i\u00a0zaprosi\u0142a nas na obiad. A poniewa\u017c by\u0142a bardzo ambitn\u0105 kuchark\u0105 \u2013 sprawdzi\u0142a szybko w\u00a0internecie, czym jest koszer, i\u00a0taki zrobi\u0142a posi\u0142ek. Tymczasem \u017bydzi, z\u00a0kt\u00f3rymi przyjecha\u0142em, dopiero co jedli kie\u0142bas\u0119 wieprzow\u0105, bo przecie\u017c w\u00a0Polsce jest najlepsza! Ale byli bardzo rozczuleni tym obiadem. Babcia te\u017c w\u00a0nim zreszt\u0105 bra\u0142a udzia\u0142 i\u00a0u\u017cywa\u0142a okre\u015blenia \u201e\u017cydki\u201d. Potem pojechali\u015bmy na resztki cmentarza. Trudno mi po takim dniu trzyma\u0107 si\u0119 jakichkolwiek stereotyp\u00f3w.<\/span><\/p>\n

S\u0142ysza\u0142em od innych przewodnik\u00f3w, \u017ce zdarzaj\u0105 si\u0119 ataki czy wyzwiska, ale ja jak na razie mia\u0142em chyba szcz\u0119\u015bcie. Zreszt\u0105, je\u017cd\u017c\u0105c po Polsce, sta\u0142em si\u0119 w\u00a0pewnym sensie patriot\u0105. Wcze\u015bniej czu\u0142em si\u0119 co najwy\u017cej patriot\u0105 lokalnym, my\u015bla\u0142em, \u017ce Warszawa w\u00a0zasadzie mo\u017ce by\u0107, ale co do reszty kraju, to mia\u0142em takie poczucie \u2013 chyba u\u00a0warszawiak\u00f3w nierzadkie \u2013 \u017ce to jedna wielka wiocha, mo\u017ce z\u00a0paroma wyj\u0105tkami. A potem zacz\u0105\u0142em je\u017adzi\u0107 i\u00a0zobaczy\u0142em zupe\u0142nie inn\u0105 Polsk\u0119 ni\u017c ta w\u00a0mojej g\u0142owie. Znacznie ciekawsz\u0105, bardzo r\u00f3\u017cnorodn\u0105 i\u00a0cz\u0119sto nie\u015bwiadom\u0105 swoich zalet. A\u017c mi by\u0142o troch\u0119 wstyd.<\/span><\/p>\n

Sta\u0142em si\u0119 patriot\u0105. Podczas tych wyjazd\u00f3w zobaczy\u0142em zupe\u0142nie inn\u0105 Polsk\u0119 ni\u017c ta w\u00a0mojej g\u0142owie. Znacznie ciekawsz\u0105, bardzo r\u00f3\u017cnorodn\u0105 i\u00a0cz\u0119sto nie\u015bwiadom\u0105 swoich zalet. A\u017c mi by\u0142o troch\u0119 wstyd<\/span><\/p>\n

Wszyscy na takiej wycieczce korzystaj\u0105.
\n<\/strong><\/p>\n

Jeszcze niedawno dok\u0142adnie tak my\u015bla\u0142em \u2013 \u017ce \u017bydzi wywo\u017c\u0105 ze sob\u0105 obraz odarty ze stereotyp\u00f3w, Polacy dowiaduj\u0105 si\u0119 czego\u015b o\u00a0dzisiejszych \u017bydach, a\u00a0ja mam ciekaw\u0105, dobrze p\u0142atn\u0105 i\u00a0rozwijaj\u0105c\u0105 prac\u0119. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c: mia\u0142em poczucie, \u017ce robi\u0119 co\u015b dobrego. A teraz zaczynam my\u015ble\u0107, \u017ce politycy wyrzucaj\u0105 do \u015bmieci to, co robi\u0142em przez lata. Bo przecie\u017c trzeba walczy\u0107 o\u00a0dobre imi\u0119 Polak\u00f3w, a\u00a0nie uprawia\u0107 jakie\u015b multi-kulti. I nie wiem, czego spodziewa\u0107 si\u0119 podczas kolejnego sezonu. Mo\u017ce pojad\u0119 tam gdzie zwykle i\u00a0b\u0119dzie inaczej?<\/span><\/p>\n

Staram si\u0119 nie skupia\u0107 na tym, co si\u0119 dzieje, ale to trudne \u2013 od kilku miesi\u0119cy jestem w\u015bciek\u0142y. Mam wra\u017cenie, \u017ce politycy w\u00a0Polce zachowuj\u0105 si\u0119 jak we fragmencie \u201eOpar\u00f3w absurdu\u201d \u2013 S\u0142onimski z\u00a0Tuwimem umie\u015bcili tam recenzj\u0119 dzie\u0142a literackiego pisan\u0105 przez fikcyjnego literata, kt\u00f3ry co jaki\u015b czas robi liter\u00f3wki, ale nigdy si\u0119 nie cofa, tylko konsekwentnie i\u00a0honorowo pod\u0105\u017ca za ka\u017cdym b\u0142\u0119dnym s\u0142owem do ko\u0144ca. By\u0142 tam \u0142ab\u0119d\u017a, kt\u00f3ry w\u00a0rezultacie tych liter\u00f3wek powozi bryczk\u0105, po czym ma by\u0107 zdanie \u2013 rozbi\u0142 si\u0119 katastrofalnie, ale wychodzi rozpi\u0142 si\u0119, wi\u0119c honorowy autor musi konsekwentnie odmalowa\u0107 dramatyczn\u0105 scen\u0119 szlajaj\u0105cego si\u0119 po barach \u0142ab\u0119dzia degenerata. Nasi politycy post\u0119puj\u0105 tak samo: kto\u015b co\u015b chlapnie, wyskoczy z\u00a0jakim\u015b g\u0142upim pomys\u0142em, a\u00a0oni m\u00f3wi\u0105: \u2013 Jedziemy, ani kroku w\u00a0ty\u0142. Jakkolwiek by to by\u0142o idiotyczne.<\/span><\/p>\n

Dozna\u0142e\u015b kiedy\u015b antysemityzmu?
\n<\/strong><\/p>\n

Nie. Imi\u0119, nazwisko, wygl\u0105d mam taki, \u017ce je\u015bli kto\u015b kogo\u015b chce zaatakowa\u0107 antysemicko, to raczej nie zacznie ode mnie. A jak kto\u015b opowiada przy mnie dowcip o\u00a0Auschwitz, to od razu m\u00f3wi\u0119, \u017ce sobie nie \u017cycz\u0119, bo moj\u0105 rodzin\u0119 tam mordowano.<\/span><\/p>\n

Kiedy\u015b wojowa\u0142em na polskim Fejsbuku, czyli Gronie. Znalaz\u0142em tam grup\u0119\u00a0 tematyczn\u0105 o\u00a0bezpretensjonalnej nazwie Antysemityzm, kt\u00f3rej znakiem by\u0142a zielono-bia\u0142a falanga. I si\u0119 do niej zapisa\u0142em \u2013 by\u0142em ciekaw, jak bardzo uczona dyskusja si\u0119 nad tym zjawiskiem odbywa. Odbywa\u0142a si\u0119 taka, \u017ce caps lockiem pisali wypierdala\u0107 \u017bydy, albo \u017bydki wasze miejsce w\u00a0piecu. Czasami kto\u015b nieco ambitniej postulowa\u0142, \u017ce przecie\u017c ju\u017c Talmud m\u00f3wi, \u017ce co\u015b tam… Wtedy si\u0119 anga\u017cowa\u0142em i\u00a0pyta\u0142em: \u2013 Czytujesz Talmud? W jakim j\u0119zyku? A oni odpisywali nieco zdziwieni. Troch\u0119 straszne, troch\u0119 \u015bmieszne, ale generalnie mia\u0142em poczucie, \u017ce to s\u0105 niezbyt gro\u017ani idioci. A teraz widz\u0119, \u017ce polski prezydent maszeruje pod tym znakiem przez moje miasto, a\u00a0z nim zapewne niekt\u00f3rzy z\u00a0moich \u00f3wczesnych dyskutant\u00f3w. Mog\u0119 si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, \u017ce wielu z\u00a0nich dzi\u015b zarz\u0105dza krajem, w\u00a0kt\u00f3rym mieszkam. Na pewno przyklaskuj\u0105 powrotowi s\u0142owa \u201eparchy\u201d do dyskursu publicznego. Chodz\u0119 czasem na demonstracje, \u017ceby im pokaza\u0107, co o\u00a0nich my\u015bl\u0119, ale i\u00a0tak mnie to wkurza.<\/span><\/p>\n

Jeszcze niedawno tak my\u015bla\u0142em \u2013 \u017bydzi wywo\u017c\u0105 ze sob\u0105 obraz odarty ze stereotyp\u00f3w, Polacy dowiaduj\u0105 si\u0119 czego\u015b o\u00a0\u017bydach, a\u00a0ja mam dobrze p\u0142atn\u0105 i\u00a0rozwijaj\u0105c\u0105 prac\u0119. Ale politycy wyrzucaj\u0105 do \u015bmieci to, co robi\u0142em przez lata<\/span><\/p>\n

Twoja rodzina nie wyjecha\u0142a w\u00a01968?<\/strong><\/p>\n

Dziadkowie wyjechali, ale mama stwierdzi\u0142a \u2013 my\u015bl\u0105c o\u00a0Gomu\u0142ce \u2013 \u017ce nie b\u0119dzie jej jaki\u015b cymba\u0142 m\u00f3wi\u0142, gdzie ma mieszka\u0107. Ona teraz mo\u017ce czu\u0107, \u017ce dobrze wybra\u0142a, bo \u017cycie, kt\u00f3re tu prowadzi\u0142a, obr\u00f3ci\u0142o si\u0119 bardzo na korzy\u015b\u0107. Ale kto to mo\u017ce wiedzie\u0107 w\u00a0momencie podejmowania takiej decyzji?<\/span><\/p>\n

Jak poznali si\u0119 twoi rodzice?
\n<\/strong><\/p>\n

Na planie filmu \u201e\u0141\u00f3\u017cko\u201d. On by\u0142 drugim operatorem, a\u00a0ona konsultantk\u0105 do kwestii psychologii bohater\u00f3w. S\u0105 razem od kilkudziesi\u0119ciu lat i\u00a0sprawiaj\u0105 wra\u017cenie ca\u0142kiem zadowolonych. Mam trzy siostry. Dwie te\u017c maj\u0105 ju\u017c swoje dzieci, wi\u0119c w\u00a0sumie do\u015b\u0107 du\u017ca rodzina z\u00a0tego wysz\u0142a.<\/span><\/p>\n

Moja prababcia i\u00a0pradziadek od strony mamy mieli po o\u015bmioro rodze\u0144stwa, wi\u0119c potencjalnie to mog\u0142a by\u0107 ogromna rodzina. Ale prawie wszystkich za\u0142atwili w\u00a0czasie wojny, a\u00a0ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli, zamieszkali w\u00a0Izraelu. Zreszt\u0105 od strony taty te\u017c prawie nie mieli\u015bmy rodziny ani tradycji, mimo \u017ce to nie \u017bydzi. Moi rodzice mogli czu\u0107, \u017ce zaczynaj\u0105 co\u015b zupe\u0142nie od zera, \u017ce maj\u0105 wolno\u015b\u0107, aby za\u0142o\u017cy\u0107 swoj\u0105 rodzin\u0119 i\u00a0poprowadzi\u0107 j\u0105 tak, jak uwa\u017caj\u0105 za s\u0142uszne. Od pocz\u0105tku dbali, \u017ceby\u015bmy mieli kr\u0119gos\u0142up moralny niezale\u017cny od jakiejkolwiek religii i\u00a0starali si\u0119 du\u017co z\u00a0nami je\u017adzi\u0107 po \u015bwiecie.<\/span><\/p>\n

Twoi dziadkowie od strony mamy byli religijni?
\n<\/strong><\/p>\n

Zerwali ze swoj\u0105 religi\u0105 i\u00a0nie przyj\u0119li \u017cadnej innej, je\u015bli nie uznajemy socjalizmu czy komunizmu za rodzaj religii. A w\u00a0latach 50. r\u00f3wnie\u017c komunizm zacz\u0105\u0142 ich rozczarowywa\u0107 i\u00a0po Marcu wyjechali do Niemiec, do RFN. Dziadek dosta\u0142 dobr\u0105 prac\u0119, by\u0142 profesorem chemii. Pochodzi\u0142 z\u00a0Galicji, wi\u0119c \u015bwietnie zna\u0142 niemiecki,\u00a0 ten wyjazd dla niego by\u0142 bardziej naturalny, mimo \u017ce przeszed\u0142 przez kilka oboz\u00f3w. Babcia po wojnie by\u0142a szefow\u0105 Iskier, co ju\u017c nie tak \u0142atwo przek\u0142ada si\u0119 na prac\u0119 za granic\u0105. W\u0142a\u015bciwie wiod\u0142a przyjemne mieszcza\u0144skie \u017cycie w\u00a0ma\u0142ym mie\u015bcie nad Renem. Nosi\u0142a kostiumiki Chanel i\u00a0apaszki Hermes, podr\u00f3\u017cowa\u0142a z\u00a0dziadkiem na Majork\u0119. Komunizm by\u0142 dla niej te\u017c chyba drog\u0105 do emancypacji i\u00a0w jakim\u015b zakresie osi\u0105gn\u0119\u0142a to, czego chcia\u0142a. Ale zapytana na \u0142o\u017cu \u015bmierci, czy chce rabina, ksi\u0119dza czy pastora, twardo odpowiedzia\u0142a, \u017ce nic z\u00a0tych rzeczy. Wspomina\u0142a czasem swojego ojca \u2013 wed\u0142ug niej wspania\u0142ego, m\u0105drego i\u00a0szlachetnego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry jednak w\u00a0Jom Kippur siedem razy okr\u0119ca\u0142 sobie koguta nad g\u0142ow\u0105, a\u00a0potem go zarzyna\u0142. Zobaczy\u0142a to jako ma\u0142a dziewczynka i\u00a0nie mog\u0142a zrozumie\u0107, jak m\u0105dry cz\u0142owiek mo\u017ce si\u0119 tak da\u0107 otumani\u0107 religii.<\/span><\/p>\n

Dziadkowie wyjechali, ale mama stwierdzi\u0142a \u2013 my\u015bl\u0105c o\u00a0Gomu\u0142ce \u2013 \u017ce nie b\u0119dzie jej jaki\u015b cymba\u0142 m\u00f3wi\u0107, gdzie ma mieszka\u0107. \u017bycie obr\u00f3ci\u0142o si\u0119 na korzy\u015b\u0107. Ale kto to mo\u017ce wiedzie\u0107 w\u00a0momencie decyzji?<\/span><\/p>\n

To wszystko zreszt\u0105 nie jest \u0142atwe dla kolejnych pokole\u0144, bo co ja teraz mam o\u00a0sobie m\u00f3wi\u0107? \u017be jestem \u015bwieckim obywatelem \u015bwiata o\u00a0mieszanym pochodzeniu? Ju\u017c widz\u0119, jak jad\u0119 do tego hipotetycznego Krasnogrodu i\u00a0tak si\u0119 przedstawiam. No, ale dok\u0142adnie tak jest w\u00a0moim przypadku. To, co mnie \u0142\u0105czy z\u00a0moimi przodkami, to w\u0142a\u015bnie ta dziwaczna konstrukcja.<\/span><\/p>\n

Co dla ciebie dzi\u015b znaczy bycie \u017bydem?<\/strong><\/p>\n

W zupe\u0142nie podstawowym wymiarze to znaczy, \u017ce jest si\u0119 innym. \u017be gdyby nawet spr\u00f3bowa\u0107 \u017cy\u0107 w\u00a0mainstreamie, by\u0107 takim, jak wszyscy, to zawsze jest ryzyko, \u017ce kto\u015b powie: \u2013 Zaraz, zaraz\u2026 Co\u015b tutaj nie pasujesz! Mo\u017ce tak, mo\u017ce nie \u2013 nie wiadomo. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy tu mieszkaj\u0105, i\u00a0nie s\u0105 \u017bydami, nie czuje stale czaj\u0105cej si\u0119 w\u00a0tle gro\u017aby. Chocia\u017c przecie\u017c ka\u017cdy w\u00a0jaki\u015b spos\u00f3b jest inny. Moja inno\u015b\u0107 natomiast sprawia, \u017ce cho\u0107 czuj\u0119 si\u0119 tutejszy, to jednak utrzymuj\u0119 dystans.<\/span><\/p>\n

rekomendowa\u0142: Leon Rozenbaum<\/strong><\/em><\/span>
\n\"\"<\/p>\n

Twoi tury\u015bci pytaj\u0105 ci\u0119 czasem, czemu \u017cyjesz w\u00a0takiej Polsce?
\n<\/strong><\/p>\n

Odpowiadam, \u017ce dziedzictwo mojej mamy jest dla mnie wa\u017cne, ale dziedzictwo taty te\u017c. Poza tym oni sami odwiedzaj\u0105c Polsk\u0119, widz\u0105 jej zalety, nie tylko wady. Z drugiej strony, musz\u0119 rozwa\u017ca\u0107 wyjazd, bo mam dzieci. Nie mog\u0119 sobie siedzie\u0107 beztrosko, macha\u0107 r\u0119k\u0105 i\u00a0my\u015ble\u0107: A, b\u0119dzie, co b\u0119dzie. Musz\u0119 my\u015ble\u0107 te\u017c o\u00a0tym, w\u00a0jakim spo\u0142ecze\u0144stwie one b\u0119d\u0105 dorasta\u0107.<\/span><\/p>\n

A swoj\u0105 drog\u0105, nacjonalizm rozla\u0142 si\u0119 w\u00a0tym momencie po ca\u0142ym \u015bwiecie i\u00a0Polska w\u00a0zasadzie jest w\u00a0awangardzie. Czuj\u0119 si\u0119 wi\u0119c troch\u0119 jak w\u00a0tym warszawskim dowcipie z\u00a0lat 30., o\u00a0Rabinowiczu, kt\u00f3ry przychodzi do biura podr\u00f3\u017cy i\u00a0m\u00f3wi: \u2013 Chcia\u0142bym gdzie\u015b wyjecha\u0107. Agent podaje mu globus i\u00a0m\u00f3wi: \u2013 Prosz\u0119 sobie wybra\u0107 miejsce, porozmawiamy o\u00a0konkretnych ofertach. Rabinowicz siedzi, obraca, obraca, przygl\u0105da si\u0119 i\u00a0w ko\u0144cu m\u00f3wi: \u2013 Czy ma Pan mo\u017ce inny globus?<\/span><\/p>\n

\n

Witek Wrzosi\u0144ski<\/strong>\u00a0 – Urodzi\u0142 si\u0119 w\u00a01980 r. w\u00a0Warszawie. Wyrzucony ze Szko\u0142y Podstawowej nr 23, z\u00a01SLO \u201eBednarska\u201d i\u00a0nast\u0119pnie z\u00a0anglistyki UW, uzyska\u0142 magisterium na hebraistyce, na podstawie pracy o\u00a0znaku szwa. Od tamtej pory zwi\u0105zany jest zawodowo z\u00a0badaniem i\u00a0upami\u0119tnianiem kultury i\u00a0historii polskich \u017byd\u00f3w, m.in. poprzez wsp\u00f3\u0142prowadzenie Fundacji Dokumentacji Cmentarzy \u017bydowskich, prowadzenie biura poszukiwa\u0144 oraz podr\u00f3\u017cy genealogicznych Avanim, udzia\u0142 w\u00a0tworzeniu Wystawy G\u0142\u00f3wnej Muzeum Polin czy publikowanie opowiada\u0144 i\u00a0artyku\u0142\u00f3w naukowych.<\/em><\/span><\/p>\n

MARTA SZAREJKO<\/strong> – Ur.1983, dziennikarka. Studiowa\u0142a kulturoznawstwo na Uniwersytecie Warszawskim. Publikowa\u0142a w\u00a0\u201eDu\u017cym Formacie\u201d, \u201eBluszczu\u201d, \u201eKulturze miasta\u201d, \u201eNowych Ksi\u0105\u017ckach\u201d, \u201eChimerze\u201d. Autorka ksi\u0105\u017cki o\u00a0bezdomnych \u201eNie ma o\u00a0czym m\u00f3wi\u0107\u201d, za kt\u00f3r\u0105 zosta\u0142a nominowana do Literackiej Nagrody Angelus. Stypendystka Fundacji Herodot.<\/em><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

MORDKA KUCYK, GERSZON AMBARAS MARTA SZAREJKO Ze spisywania cmentarzy nie bardzo da si\u0119 \u017cy\u0107. Ale jestem te\u017c genealogiem, je\u017cd\u017c\u0119 z \u017bydami z ca\u0142ego \u015bwiata do ma\u0142ych miast i wsi, z kt\u00f3rych pochodz\u0105 ich przodkowie. Na przyk\u0142ad przylatuje kto\u015b z Florydy i wie tylko, \u017ce jego dziadek by\u0142 z Krasnogrodu MARTA SZAREJKO: Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od cmentarza […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63249"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63249"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63249\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63256,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63249\/revisions\/63256"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}