{"id":63449,"date":"2018-08-25T17:09:50","date_gmt":"2018-08-25T15:09:50","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=63449"},"modified":"2018-08-24T11:19:58","modified_gmt":"2018-08-24T09:19:58","slug":"23-05-28","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=63449","title":{"rendered":"50. rocznica Marca \u201868 [PODSUMOWANIE]"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/chidusz.com\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/chidusz.png\" alt=\"\" width=\"30%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/chidusz.com\/50-rocznica-marca-68-podsumowanie\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">50. rocznica Marca \u201868 [PODSUMOWANIE]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>REDAKCJA<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"background: #d0e6fa; width: 710px; height: 15px;\" \/>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/chidusz.com\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/konstanty-gebert-marzec-1968-emigracja-marcowa-teresa-bogucka-ewa-kurek-wyklad-deborah-lipstadt-denial-nela-i-artur-rubinsteinow-michael-schudrich-rabin.png\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #808080;\"><em>Warszawa Gda\u0144ska na ok\u0142adce Marcowego &#8220;Chiduszu&#8221; \/Edyta Marciniak<\/em><\/span><\/p>\n<p><strong>JAK PRZEBIEGA\u0141A 50. ROCZNICA MARCA \u2013 PRZEGL\u0104D NAJWA\u017bNIEJSZYCH WYDARZE\u0143.<\/strong><\/p>\n<p>Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 drukiem w kwietniu 2018 roku<\/p>\n<p><b>MARZEC 2018<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Polska polityka w ostatnim czasie na dobre rozsiad\u0142a si\u0119 w historii \u017cydowskiej. Rz\u0105dz\u0105cy przy r\u00f3\u017cnych okazjach pr\u00f3buj\u0105 przekonywa\u0107 nas, jak\u00a0<i>naprawd\u0119<\/i>przebiega\u0142y tragedie narodu \u017cydowskiego w XX wieku. Opowiadaj\u0105\u00a0<i>prawd\u0119<\/i>\u00a0o sytuacji \u017byd\u00f3w w II Rzeczpospolitej, przebiegu Zag\u0142ady, pogromie w Kielcach,\u00a0<i>\u017cydokomunie<\/i>, czy wreszcie o Marcu \u201868. Ignoruj\u0105c lata bada\u0144 naukowych i \u015bwiadectwa tych, kt\u00f3rym miniony wiek nie szcz\u0119dzi\u0142 do\u015bwiadcze\u0144, stawiaj\u0105 przed nami trudne zadanie. Przejmuj\u0105 pami\u0119\u0107 o przesz\u0142o\u015bci i ka\u017c\u0105 nieustannie komentowa\u0107 swoje poczynania.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Podsumowanie 50. rocznicy Marca nale\u017cy wi\u0119c rozpocz\u0105\u0107 od polityki. G\u0142\u00f3wnie dlatego, \u017ce najwa\u017cniejszym elementem tej rocznicy by\u0142o przekonanie, \u017ce na r\u00f3\u017cne sposoby powraca dzi\u015b atmosfera Marca \u201868. Podkre\u015bla\u0142o to wiele os\u00f3b, kt\u00f3re musia\u0142y wtedy opu\u015bci\u0107 Polsk\u0119. I cho\u0107 starano si\u0119 na tym w og\u00f3le nie koncentrowa\u0107, bie\u017c\u0105ca sytuacja w kraju sta\u0142a si\u0119 mimo wszystko g\u0142\u00f3wnym tematem obchod\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Win\u0119 za t\u0119 atmosfer\u0119 naj\u0142atwiej by\u0142oby zrzuci\u0107 na przyj\u0119cie nowelizacji ustawy o Instytucie Pami\u0119ci Narodowej, kt\u00f3ra \u2013 przynajmniej cz\u0119\u015bciowo \u2013 istotnie za obecny kryzys polsko-\u017cydowski jest odpowiedzialna. Jednak i bez zamieszania wok\u00f3\u0142 IPN-u, prof. Jan \u017baryn najpewniej zaproponowa\u0142by w Senacie swoj\u0105 Marcow\u0105 uchwa\u0142\u0119, a premier Mateusz Morawiecki powiedzia\u0142by, \u017ce mamy by\u0107 z Marca dumni. Nowelizacja ustawy o IPN-ie jest kolejnym, przemy\u015blanym elementem obecnej polityki historycznej, nie za\u015b jej podstaw\u0105. W tej polityce na \u017cydowsk\u0105 opowie\u015b\u0107 miejsca jest bardzo niewiele. Dlatego wicepremier Gli\u0144ski w rocznic\u0119 Marca snuje plany o muzeum getta warszawskiego, kt\u00f3re opowie o mi\u0142o\u015bci Polak\u00f3w i \u017byd\u00f3w. Wielu przeciera ze zdumienia oczy, cho\u0107 Gli\u0144ski ma obok siebie i kilku \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy i takiej niedorzeczno\u015bci s\u0105 w stanie przyklasn\u0105\u0107. W imi\u0119 czego?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nawet przy najszczerszych ch\u0119ciach przedstawicieli zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci \u015brodowisk \u017cydowskich, s\u0105 pewne granice, kt\u00f3rych przekroczy\u0107 nie spos\u00f3b. Jedn\u0105 z nich jest pami\u0119\u0107 o zamordowanym narodzie \u017cydowskim, bo \u2013 jak trafnie powiedzia\u0142a przy innej okazji Go\u0142da Tencer \u2013 \u201eOjczyzn\u0105 \u017byd\u00f3w jest pami\u0119\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wida\u0107 to ostatnio dobrze w relacjach polsko-izraelskich. Szeroko komentowane s\u0142owa izraelskiej ambasador Anny Azari przed Dworcem Gda\u0144skim nie wynika\u0142y z jej chwilowej s\u0142abo\u015bci, nie by\u0142y potkni\u0119ciem, kt\u00f3rego p\u00f3\u017aniej \u017ca\u0142owa\u0142a. To bardzo\u00a0<i>niedyplomatyczne<\/i>\u00a0przem\u00f3wienie mia\u0142o swoje g\u0142\u0119bokie przyczyny i wielu cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej na pewno si\u0119 z nim identyfikowa\u0142o.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><b>B\u0104D\u0179MY DUMNI Z MARCA<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Uniwersytet Warszawski, 7 marca<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Podczas debaty na Uniwersytecie Warszawskim pad\u0142y s\u0142ynne ju\u017c s\u0142owa Mateusza Morawieckiego: \u201eCz\u0119sto s\u0142yszymy, \u017ce Marzec powinien by\u0107 powodem do wstydu, ot\u00f3\u017c ja uwa\u017cam, \u017ce przede wszystkim dla Polski, dla Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy walczyli o wolno\u015b\u0107, powinien by\u0107 powodem do dumy, a nie powodem do wstydu\u201d. Premier nie mia\u0142 na my\u015bli antysemityzmu i wygnania \u017byd\u00f3w z kraju, chodzi\u0142o mu o Marzec jako symbol\u00a0<i>drogi do wolno\u015bci<\/i>\u00a0i\u00a0<i>solidarno\u015bci<\/i>. Naturalnie, \u017bydzi musieli wyemigrowa\u0107 z kraju, ale za to w ca\u0142o\u015bci obwinia obc\u0105, komunistyczn\u0105 w\u0142adz\u0119, kt\u00f3ra reprezentowa\u0142a interesy Moskwy. Si\u0142\u0105 rzeczy Morawiecki nie zg\u0142\u0119bia wi\u0119c problematyki \u00f3wczesnej antysemickiej atmosfery w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3ra doprowadzi\u0142a do wyjazdu wielu os\u00f3b. Odnosi si\u0119 przy tym do pami\u0119ci ofiar Marca, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce jest ona niesprawiedliwa: \u201eDzieje si\u0119 niesprawiedliwo\u015b\u0107 wtedy, kiedy jedne ofiary traktuj\u0105 inne ofiary jako zbrodniarzy. Trzeba jako zbrodniarzy traktowa\u0107 tych, kt\u00f3rzy byli zbrodniarzami\u201d. Wydaje si\u0119, \u017ce przez zbrodniarzy rozumie tylko Moskw\u0119, bo chyba nawet nie polskich komunist\u00f3w, gdy\u017c tych na\u00f3wczas by\u0142o ze dwa miliony os\u00f3b. Premier obiecuje walk\u0119\u00a0z antypolonizmem tak skuteczn\u0105 \u2013 podkre\u015bla \u2013 jak walka \u017byd\u00f3w z antysemityzmem. Nie jest a\u017c tak zaskakuj\u0105ce, \u017ce przy okazji rocznicy wyp\u0119dzenia \u017byd\u00f3w z kraju szef rz\u0105du stawia obok antysemityzmu t\u0119 coraz modniejsz\u0105 ostatnio prawicow\u0105 ide\u0119 antypolonizmu. Bo kt\u00f3\u017c ten szalej\u0105cy po \u015bwiecie antypolonizm rozsiewa?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Trzy tygodnie wcze\u015bniej, przemawiaj\u0105c podczas\u00a0konferencji w Berlinie, Morawiecki wypowiedzia\u0142 podobne s\u0142owa:\u00a0\u201eW 1968 roku nie by\u0142o w og\u00f3le Polski. By\u0142 re\u017cim komunistyczny, kt\u00f3ry tak naprawd\u0119 paskudnie traktowa\u0142 \u017byd\u00f3w. To wszystko to karygodny i b\u0142\u0119dny atak na dobre imi\u0119 Polski. Musimy na to reagowa\u0107, a ustawa, kt\u00f3r\u0105 podpisa\u0142 prezydent, trafi\u0142a teraz do Trybuna\u0142u Konstytucyjnego\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>\u017bYD\u00d3W CZARNA LEGENDA O POLSCE<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Uchwa\u0142a Senatu z okazji 50. rocznicy Marca<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Senator Jan \u017baryn (PiS) w projekcie senackiej uchwa\u0142y upami\u0119tniaj\u0105cej 50. rocznic\u0119 Marca pisa\u0142: \u201eWyje\u017cd\u017caj\u0105cy z kraju zarzucali jednak antysemityzm nie narzuconym Polsce w wyniku ja\u0142ta\u0144skiej zmowy rz\u0105dom komunistycznym, ale Polakom, wsp\u00f3\u0142tworz\u0105c czarn\u0105 legend\u0119 o Narodzie\u201d.\u00a0<i>Wyje\u017cd\u017caj\u0105cy<\/i>\u00a0mieli by\u0107 zatem w rocznicowej uchwale oskar\u017cani \u2013 podobnie jak w przem\u00f3wieniu Mateusza Morawieckiego \u2013 o niezrozumienie swoich w\u0142asnych do\u015bwiadcze\u0144. W my\u015bl rozumowania prof. \u017baryna, podkre\u015blanie udzia\u0142u Polak\u00f3w w Marcu nie wchodzi w gr\u0119, bo by\u0142oby jednoznaczne z uznaniem PRL-u za \u201enormalne pa\u0144stwo\u201d. Polityk prostowa\u0142 r\u00f3wnie\u017c historyczne k\u0142amstwo, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce wyrzucano \u201enie tylko rzeczywistych zbrodniarzy komunistycznych z lat stalinowskich, ale ca\u0142e rodziny (tak\u017ce wsp\u00f3\u0142ma\u0142\u017conk\u00f3w Polak\u00f3w) niemaj\u0105ce wp\u0142ywu na rz\u0105dy w Polsce Ludowej\u201d. Je\u017celi u\u017cywa sformu\u0142owania\u00a0<i>nie tylko<\/i>\u00a0to jednak sugeruje, \u017ce Polsk\u0119\u00a0<i>w du\u017cej mierze<\/i>\u00a0opuszczali zbrodniarze komunistyczni, a opr\u00f3cz nich jeszcze inni ludzie. A przecie\u017c w\u015br\u00f3d dwudziestu tysi\u0119cy wyrzucanych nie wi\u0119cej jak dwadzie\u015bcia os\u00f3b mo\u017cna by\u0142oby uzna\u0107 za zbrodniarzy. Bogdan Borusewicz (PO) wypomnia\u0142 to \u017barynowi, wykazuj\u0105c niesp\u00f3jno\u015b\u0107 uchwa\u0142y, kt\u00f3ra kontynuuje propagandowy j\u0119zyk Marca, a jednocze\u015bnie formalnie go pot\u0119pia. Zreszt\u0105 ostatnio wiele os\u00f3b alarmowa\u0142o o pos\u0142ugiwaniu si\u0119 retoryk\u0105 Marca w pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat po Marcu [<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/chidusz.com\/zeby-polska-byla-polska-michal-bilewicz-marzec-68\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>wi\u0119cej na ten temat w rozmowie z Micha\u0142em Bilewiczem<\/strong><\/span><\/a><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>]<\/strong><\/span>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ostatecznie, po ca\u0142ej awanturze wok\u00f3\u0142 zapisu, ma\u0142o kto zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 na finalny kszta\u0142t uchwa\u0142y. Czytamy w niej: \u201eSenat Rzeczypospolitej Polskiej wyra\u017ca szacunek dla wszystkich walcz\u0105cych w\u00f3wczas o wolno\u015b\u0107 i demokracj\u0119, pot\u0119pia komunistycznych organizator\u00f3w antysemickich prze\u015bladowa\u0144 oraz dzi\u0119kuje za solidarno\u015b\u0107 z prze\u015bladowanymi\u201d. Senat dzi\u0119kuje zatem Polakom za solidarno\u015b\u0107 z \u017bydami. Gdzie si\u0119 jej doszukano? Wyje\u017cd\u017caj\u0105cy do\u015bwiadczali osamotnienia, wyj\u0119cia spod prawa i antysemickiej atmosfery na ulicy, w szkole i w (by\u0142ym) miejscu pracy. Nie solidarno\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: center; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><strong>* * *<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">I tak upami\u0119tnianie Marca musia\u0142o sta\u0107 si\u0119 r\u00f3wnoznaczne z zaj\u0119ciem politycznego stanowiska. Po gorzkich s\u0142owach Anny Azari przy Dworcu Gda\u0144skim (cytowanych poni\u017cej), prof. \u017baryn zasugerowa\u0142, \u017ce ambasador Izraela powinna zosta\u0107 wydalona z Polski. Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN, kt\u00f3re przygotowa\u0142o niezwykle rzeteln\u0105 wystaw\u0119 \u201eObcy w domu\u201d, sta\u0142o si\u0119 obiektem politycznych i medialnych atak\u00f3w. Artystycznie doskona\u0142y i niezwykle wzruszaj\u0105cy spektakl Krystyny Jandy i Magdy Umer\u00a0<i>Zapiski z wygnania<\/i>\u00a0to\u00a0nagle wyraz jakiej\u015b szczeg\u00f3lnej walki o prawd\u0119.\u00a0<i>Ksi\u0119ga wyj\u015bcia<\/i>, poruszaj\u0105cy zbi\u00f3r rozm\u00f3w Miko\u0142aja Grynberga z emigrantami marcowymi, szkaluje dobre imi\u0119 Polski, bo opowiada o wszechobecnym antysemityzmie, jakiego do\u015bwiadczali \u017bydzi przed i w trakcie wyjazdu z Polski. Mo\u017cna by tak dalej wylicza\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>MARZEC NIE BY\u0141 TRAGICZNY<\/b><\/p>\n<p><i>Konferencja prasowa NCK i TSK\u017b, Filharmonia Narodowa, 5 marca<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Rocznicowe obchody organizowane przez Narodowe Centrum Kultury wesp\u00f3\u0142 z TSK\u017b-em rozpocz\u0119\u0142a konferencja, podczas kt\u00f3rej organizatorzy \u2013 jak relacjonowa\u0142 Jan Gebert \u2013 umniejszali znaczenie Marca, zaatakowali muzeum POLIN, \u015brodowisko \u201eGazety Wyborczej\u201d i autocenzurowali si\u0119 na temat nowelizacji ustawy o IPN-ie. Wywo\u0142a\u0142o to spore poruszenie i apel o bojkot tych uroczysto\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Artur Hofman, szef TSK\u017b-u, podczas konferencji m\u00f3wi\u0142: \u201eDlaczego w og\u00f3le wspominamy wydarzenie, kt\u00f3re mia\u0142o miejsce pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu, kt\u00f3re nie by\u0142o \u2013 bez przesady \u2013 a\u017c tak tragicznym ani a\u017c tak sympatycznym wydarzeniem? By\u0142o wydarzeniem, kt\u00f3re interesuje wy\u0142\u0105cznie Polak\u00f3w i tych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy emigrowali z Polski\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W otwartym li\u015bcie odpowiedzia\u0142 mu prof. Andrzej Krakowski: \u201e(\u2026) Chcia\u0142bym, \u017ceby stan\u0105\u0142 Pan twarz\u0105 w twarz z jednym z przedstawicieli generacji Pana rodzic\u00f3w i powt\u00f3rzy\u0142 to zdanie. (\u2026) Niech Pan spojrzy w oczy rodzinom, kt\u00f3rych cz\u0142onkowie nie wytrzymali psychicznie poni\u017ce\u0144 zwi\u0105zanych z emigracj\u0105 i odebrali sobie \u017cycie, gdy\u017c by\u0142y i takie przypadki, i powie im, \u017ce \u201ebez przesady [nie by\u0142o] a\u017c tak tragicznie\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>\u201eTU WI\u0118CEJ ZOSTAWILI PO SOBIE NI\u017b MIELI\u201d<\/strong><\/p>\n<p><i>Dworzec Gda\u0144ski w Warszawie, 8 marca<\/i><\/p>\n<div id=\"content\" class=\" content-alignment&lt;br \/&gt;&lt;br \/&gt; \">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/UEu4EDeUoFI\" width=\"680\" height=\"400\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"allowfullscreen\"><\/iframe><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Coroczne spotkanie przy Dworcu Gda\u0144skim, organizowane przez Fundacj\u0119 Shalom, tym razem mia\u0142o szczeg\u00f3lny charakter.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Gdy Zofia Romaszewska, doradczyni prezydenta RP, przekazywa\u0142a zebranym przy Dworcu Gda\u0144skim zapewnienie Andrzeja Dudy, \u017ce nie ma i nie b\u0119dzie w Polsce miejsca na antysemityzm, wiele os\u00f3b buczeniem wyra\u017ca\u0142o swoj\u0105 dezaprobat\u0119. Na koniec wyst\u0105pienia doda\u0142a od siebie, \u017ce i ona tutaj przed laty przychodzi\u0142a. Braw jednak nie by\u0142o \u2013 do momentu, gdy kto\u015b rzuci\u0142 g\u0142o\u015bno: Serwujecie pa\u0144stwo powt\u00f3rk\u0119 tego wszystkiego!<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W podobnej atmosferze kwiaty pod tablic\u0105 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 emigrant\u00f3w sk\u0142ada\u0142 przedstawiciel marsza\u0142ka Sejmu Marka Kuchci\u0144skiego. Kto\u015b zawo\u0142a\u0142, \u017ceby odwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do niego plecami, wiele os\u00f3b gwizda\u0142o lub w inny spos\u00f3b wyra\u017ca\u0142o swoje niezadowolenie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Poni\u017cej prezentujemy kilka przem\u00f3wie\u0144, kt\u00f3re wyg\u0142oszono podczas uroczysto\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>ANNA AZARI, AMBASADOR IZRAELA W POLSCE<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201ePonad trzy i p\u00f3\u0142 roku mieszkam w Polsce i d\u0142ugo nie mog\u0142am zrozumie\u0107, jak i dlaczego w 1968 roku mog\u0142a zosta\u0107 podj\u0119ta decyzja o zorganizowaniu antysemickiej kampanii i wyrzuceniu \u017byd\u00f3w z Polski. Przez ostatnie p\u00f3\u0142tora miesi\u0105ca ju\u017c wiem, jak \u0142atwo w Polsce obudzi\u0107 i przywo\u0142a\u0107 wszystkie demony antysemickie. Nawet, kiedy w kraju prawie nie ma \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">S\u0105 ludzie, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce wtedy nie by\u0142o Polski. Mo\u017cna przypisa\u0107 Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu zerwanie stosunk\u00f3w dyplomatycznych z Izraelem. Rzeczywi\u015bcie, opr\u00f3cz Rumunii zrobi\u0142y to wszystkie kraje bloku komunistycznego. Jednak Marzec \u201868 zdarzy\u0142 si\u0119 tylko w Polsce.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ciekawe jest to, \u017ce wyrzucenie \u017byd\u00f3w z Polski nie pomog\u0142o Gomu\u0142ce i partii w rozwi\u0105zaniu problem\u00f3w spo\u0142ecznych.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">29 pa\u017adziernika 1956 roku w arabskiej, izraelskiej wsi Kwar Kasim oddzia\u0142 izraelskiej armii zabi\u0142 czterdzie\u015bci trzy osoby, kt\u00f3re wraca\u0142y z pracy. Ludzie ci nawet nie wiedzieli, \u017ce ich wie\u015b jest obj\u0119ta stanem wyj\u0105tkowym i \u017ce powinni byli zosta\u0107 w domu. W s\u0105dzie jedenastu oficer\u00f3w i \u017co\u0142nierzy izraelskich dosta\u0142o d\u0142ugie wyroki wi\u0119zienia. Ten wyrok zawiera\u0142 poj\u0119cie od tej pory u\u017cywane w izraelskich s\u0105dach i spo\u0142ecze\u0144stwie, \u017ce istniej\u0105 rozkazy ca\u0142kowicie moralnie nielegalne i nad nimi wisi czarna flaga. Wyrzucenie \u017byd\u00f3w z Polski by\u0142o rozkazem ca\u0142kowicie moralnie nielegalnym i wisi nad nim czarna flaga. Chcia\u0142abym, \u017ceby patrzenie na histori\u0119 by\u0142o otwarte i uczciwe. Prawda pomaga nie tylko zrozumie\u0107 przesz\u0142o\u015b\u0107, pomaga te\u017c tworzy\u0107 dzisiaj demokratyczne i tolerancyjne spo\u0142ecze\u0144stwo\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>W\u0141ODZIMIERZ PASZY\u0143SKI, ZAST\u0118PCA PREZYDENT WARSZAWY<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left; padding-left: 90px;\"><span style=\"color: #000000;\">\u201eStoimy przed tablic\u0105, kt\u00f3ra m\u00f3wi o tych, kt\u00f3rych wtedy \u017cegnali\u015bmy, zmuszonych do wyjazdu z Polski. Legitymowali si\u0119 dokumentem podr\u00f3\u017cy w jedn\u0105 stron\u0119. W\u0142adza uzna\u0142a, \u017ce w Polsce miejsca dla nich nie ma. Ale \u2013 nie oszukujmy si\u0119 \u2013 nie tylko w\u0142adza. Wyje\u017cd\u017cali w atmosferze og\u00f3lnej niech\u0119ci, czasem jawnie okazywanej pogardy, nienawi\u015bci. Uznani za obcych \u2013 wtedy, przed 50 laty \u2013 do dzi\u015b\u00a0prze\u017cywaj\u0105 traum\u0119\u00a0wykluczenia. A nas, kt\u00f3rzy ich odprowadzali\u015bmy, wspomnienia chwytaj\u0105 za gard\u0142o. W m\u0119cz\u0105cych do dzi\u015b snach niekt\u00f3rzy z nich znowu wyje\u017cd\u017caj\u0105 z tego dworca i, jak wtedy, nie chc\u0105 wej\u015b\u0107 na stopnie wagonu. I tak zostali\u015bmy z utrwalonym pod powiek\u0105 obrazkiem znikaj\u0105cego w perspektywie poci\u0105gu i odje\u017cd\u017caj\u0105cego miasta, ich miasta. Wyjechali ci, kt\u00f3rzy, jak pisa\u0142 Baczy\u0144ski, kochali ten kraj tak, jak si\u0119 kocha wielkie sprawy \u2013 g\u0142upi\u0105 mi\u0142o\u015bci\u0105. Zap\u0142acili za to wysok\u0105 cen\u0119, wielu p\u0142aci do dzi\u015b. P\u0142aci te\u017c Polska. Nasza nauka, kultura, gospodarka zapewne by\u0142yby dzi\u015b bogatsze, mocniejsze, gdyby byli z nami. Antysemityzm i ksenofobia rodz\u0105 si\u0119\u00a0zawsze, gdy zawodzi rozum. Gdy trzeba znale\u017a\u0107 wroga, kt\u00f3rego obecno\u015b\u0107 usprawiedliwia nasze niepowodzenia, nasze kl\u0119ski. Je\u015bli go nie ma, trzeba go stworzy\u0107. Pod zwodniczymi has\u0142ami narodowej dumy rodz\u0105\u00a0si\u0119 postawy najbardziej obskuranckie, czyny haniebne, czasem zbrodnicze. T\u0119py nacjonalizm, narodowa megalomania, zamieniaj\u0105 si\u0119\u00a0w rzekomy patriotyzm. Poj\u0119cia takie jak wolno\u015b\u0107, demokracja, nie maj\u0105\u00a0wst\u0119pu na salony. Wydarzenia sprzed pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat \u2013 mo\u017ce przypomnie\u0107 te\u017c warto w tym miejscu inwazj\u0119 na Czechos\u0142owacj\u0119 \u2013 powinny stanowi\u0107 swoiste memento dla ka\u017cdego z nas i ka\u017cdej w\u0142adzy przekonanej o swojej omnipotencji. Gdy tego zabraknie, w\u0142adza ta przeistoczy si\u0119 \u2013 jak okre\u015bli\u0142 j\u0105 w \u201868 roku Stefan Kisielewski \u2013 w dyktatur\u0119 ciemniak\u00f3w, a zwykli zjadacze chleba w jej pretorian\u00f3w przekonanych o konieczno\u015bci szybkiego uwolnienia \u015bwiata od wszystkich plag, kt\u00f3re mu zagra\u017caj\u0105, i ich roznosicieli. Historia uczy nas, \u017ce podobne scenariusze lubi\u0105 si\u0119 powtarza\u0107, a ch\u0119tnych do odegrania pierwszoplanowych r\u00f3l nigdy nie brakuje. Upiory takie jak Marcowy, zrodzone z politycznego najcz\u0119\u015bciej wyrachowania, nigdy nie zasypiaj\u0105. Co najwy\u017cej zapadaj\u0105 w drzemk\u0119. \u0141atwo j\u0105 przerwa\u0107. W obliczu wydarze\u0144 ostatnich tygodni wida\u0107 to wyra\u017anie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left; padding-left: 90px;\"><span style=\"color: #000000;\">Sama pami\u0119\u0107 o przesz\u0142o\u015bci tego nie zmieni, ale mo\u017ce cho\u0107 troch\u0119 mitygowa\u0107 tych, kt\u00f3rzy z premedytacj\u0105 te upiory budz\u0105. Dlatego jeste\u015bmy tu dzi\u015b i sk\u0142adamy t\u0119 symboliczn\u0105 wi\u0105zank\u0119 od Warszawiak\u00f3w. Mam nadziej\u0119, \u017ce od ich przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>ANDRZEJ KRAKOWSKI, MARCOWY EMIGRANT<\/b><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">\u201eStoj\u0119 przed pa\u0144stwem jako \u017byd, bo tak\u0105 mam krew, o kt\u00f3r\u0105 nie prosi\u0142em, i jako Polak, bo tu si\u0119 urodzi\u0142em. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu gwizdek zawiadowcy nie by\u0142 pocz\u0105tkiem, lecz ko\u0144cem. Wyciska\u0142 \u0142zy z oczu, zabiera\u0142 g\u0142os, przeszywa\u0142 serce. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu z tego dworca wyje\u017cd\u017ca\u0142y Ele, Majki, Ale, Joasie, Stefcie, He\u0144ki i Jurki. Wyje\u017cd\u017ca\u0142y wsp\u00f3lne wspomnienia, historia, mi\u0142o\u015b\u0107 i nadzieja. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu rodzice, kt\u00f3rym Zag\u0142ada zabra\u0142a pierwsze dzieci, patrzyli na mokre oczy w oknach wagon\u00f3w, gdy kolejna zag\u0142ada zabiera\u0142a im kolejne pokolenie. I po obu stronach zakurzonych szyb my\u015bli by\u0142y dok\u0142adnie te same. Czy was jeszcze kiedy\u015b zobaczymy? Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu z tego dworca wyje\u017cd\u017cali r\u00f3wnie\u017c ci, kt\u00f3rzy nigdy st\u0105d nie wyjechali, gdy\u017c z ka\u017cdym przyj\u015bciem na ten dworzec ubywa\u0142o im przyjaci\u00f3\u0142, koleg\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w rodziny. Wracaj\u0105c st\u0105d do swoich miast, rozpoczynali wewn\u0119trzn\u0105 emigracj\u0119. Pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu ten kraj, kt\u00f3ry by\u0142 naszym miejscem pod s\u0142o\u0144cem, z zimn\u0105 premedytacj\u0105\u00a0chcia\u0142\u00a0zabra\u0107 nam godno\u015b\u0107, upokorzy\u0107, zasia\u0107 strach, krzywdz\u0105c wyje\u017cd\u017caj\u0105cych, pozostaj\u0105cych i samego siebie. Wiedz\u0105c, \u017ce zabior\u0119 dzi\u015b g\u0142os, wczoraj usi\u0142owa\u0142em znale\u017a\u0107\u00a0definicj\u0119 trzech wa\u017cnych s\u0142\u00f3w: nar\u00f3d, Polak, \u017byd. Nie znalaz\u0142em. Nie znalaz\u0142em jednej, jednolitej, ani takiej, kt\u00f3ra by mnie zadowoli\u0142a. Jest to sztuczny podzia\u0142, kt\u00f3ry istnieje tylko na tej ziemi.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">I zadaj\u0105c pytanie koledze na uczelni w Nowym Jorku, czy jeste\u015b\u00a0Amerykaninem, \u017bydem czy Murzynem, on spojrza\u0142by na mnie jak na rasist\u0119, a ja obna\u017cy\u0142bym swoj\u0105\u00a0w\u0142asn\u0105\u00a0g\u0142upot\u0119. Nie ma dobrych podzia\u0142\u00f3w. Nie ma naukowych definicji, kt\u00f3re da\u0142yby niezbity dow\u00f3d, \u017ce kto\u015b jest lepszy od kogo\u015b innego. Bezdomny cz\u0142owiek jest cz\u0119sto szcz\u0119\u015bliwszy od bogacza w pa\u0142acu. Smutne jest to, \u017ce min\u0119\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat i tak ma\u0142o wyci\u0105gn\u0119li\u015bmy wniosk\u00f3w. I tak ma\u0142o si\u0119 nauczyli\u015bmy. Znowu si\u0142y odg\u00f3rne usi\u0142uj\u0105 nas dzieli\u0107, upokorzy\u0107, zasia\u0107 strach i kolejne matki b\u0119d\u0105 p\u0142aka\u0107 za nast\u0119pnym pokoleniem. Nie wolno!\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>LEON ROZENBAUM, MARCOWY EMIGRANT<\/b><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">\u201eBlisko pi\u0119\u0107dziesi\u0105t lat temu wyjecha\u0142em z Polski z tego dworca i \u017cy\u0142em w tej \u015bwiadomo\u015bci przez te wszystkie lata. Kilka dni temu dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce Polski nie by\u0142o. I w zwi\u0105zku z tym zacz\u0105\u0142em si\u0119 zastanawia\u0107, czy ja w og\u00f3le wyjecha\u0142em.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Ale rzeczywi\u015bcie wyjecha\u0142em. Mam na to dowody. I my\u015bl\u0105c o r\u00f3\u017cnych starych przys\u0142owiach i powiedzeniach, zastanawia\u0142em si\u0119 nad takim jednym, kt\u00f3re brzmi nast\u0119puj\u0105co, \u017ce im wi\u0119cej si\u0119 rzeczy zmieniaj\u0105, tym bardziej pozostaj\u0105\u00a0takie same. I w tym duchu obserwuj\u0119 te\u017c niekt\u00f3re wydarzenia ostatnich miesi\u0119cy, w nadziei, \u017ce mo\u017ce to powiedzenie w Polsce si\u0119 nie sprawdzi\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>MICHAEL SCHUDRICH, NACZELNY RABIN POLSKI<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eCzuj\u0119 si\u0119 dumny, \u017ce jestem obywatelem Polski. (\u2026) I kiedy polski \u017byd pyta mnie dzi\u015b, czy powinien wyje\u017cd\u017ca\u0107, czy powinien si\u0119 ba\u0107, odpowiadam, \u017ce nie! Nie powinien si\u0119 pakowa\u0107, nie powinien wyje\u017cd\u017ca\u0107. Powinien walczy\u0107! To jest nasz dom, to jest nasz kraj\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>NIECH ANNA AZARI OPU\u015aCI POLSK\u0118<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Komentarz po uroczysto\u015bci przy Dworcu Gda\u0144skim, 9 marca<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">S\u0142owa Anny Azari wypowiedziane przed Dworcem Gda\u0144skim ostro skomentowa\u0142 Jan \u017baryn w wywiadzie dla\u00a0<i>wPolsce.pl<\/i>: \u201eJe\u017celi ktokolwiek dzi\u015b b\u0119dzie uwa\u017ca\u0142, \u017ce rz\u0105dy Prawa i Sprawiedliwo\u015bci w jakimkolwiek stopniu nawi\u0105zuj\u0105 do hucpy anty\u017cydowskiej prowadzonej przez aparat partyjny w 1968 roku, czyli przez moczarowc\u00f3w, to ja na pewno takiej osobie nie b\u0119d\u0119 podawa\u0142 r\u0119ki. Bo to jest po prostu k\u0142amstwo, ale te\u017c\u00a0obrzydliwo\u015b\u0107, etyczna obrzydliwo\u015b\u0107. Je\u017celi to czyni ambasador obcego pa\u0144stwa, to mo\u017ce trzeba poprosi\u0107 t\u0119 pani\u0105, by opu\u015bci\u0142a to pa\u0144stwo\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dok\u0142adnie w 50. rocznic\u0119 Marca prof. \u017baryn zasugerowa\u0142 wi\u0119c wydalenie izraelskiego ambasadora z Polski.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Kilka dni p\u00f3\u017aniej w TVN24 Micha\u0142 Dworczyk, szef Kancelarii Prezesa Rady Ministr\u00f3w, przekonywa\u0142, \u017ce s\u0142owa Anny Azari nie powinny by\u0142y mie\u0107 miejsca. S\u0142\u00f3w senatora \u017baryna komentowa\u0107 nie chcia\u0142.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>ANDRZEJ DUDA: PROSZ\u0118, WYBACZCIE RZECZPOSPOLITEJ<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Uniwersytet Warszawski, 8 marca<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Podczas uroczysto\u015bci rocznicowych na Uniwersytecie Warszawskim (odbywaj\u0105cych si\u0119 r\u00f3wnolegle z obchodami na Dworcu Gda\u0144skim) prezydent Andrzej Duda m\u00f3wi\u0142: \u201eTak jak za Grudzie\u0144 1970 roku, za to, \u017ce strzelano do ludzi w Gda\u0144sku, w Gdyni, tak jak za Radom, P\u0142ock, Ursus 1976 roku, tak jak za kopalni\u0119 \u201eWujek\u201d 1981 roku, jak za b\u0142ogos\u0142awionego ks. Jerzego Popie\u0142uszk\u0119, za ludzi pomordowanych przez komunist\u00f3w \u2012 dzisiejsza wolna Polska niepodleg\u0142a, moje pokolenie, nie ponosi odpowiedzialno\u015bci i nie musi za to przeprasza\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ale chc\u0119 z ca\u0142\u0105 moc\u0105 podkre\u015bli\u0107, \u017ce z wielkim \u017calem pochylamy g\u0142owy \u2012 pochylam g\u0142ow\u0119 z wielkim \u017calem tak\u017ce ja, jako Prezydent. I tym, kt\u00f3rzy zostali wtedy wyp\u0119dzeni, i rodzinom tych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li, chc\u0119 powiedzie\u0107: prosz\u0119, wybaczcie, prosz\u0119, wybaczcie Rzeczypospolitej, prosz\u0119, wybaczcie Polakom, wybaczcie \u00f3wczesnej Polsce za to, \u017ce dokonano tego haniebnego aktu\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Sabina Baral, zapytana o te s\u0142owa 11 marca w niedzielnym wydaniu\u00a0<i>Dzie\u0144 Dobry TVN<\/i>, odpowiedzia\u0142a: \u201eMia\u0142am taki szcz\u0119\u015bliwy moment, Rafa\u0142 Dutkiewicz mnie przeprosi\u0142. Osiem lat temu mieli\u015bmy spotkanie w ratuszu, prezydent ukl\u0105k\u0142 przede mn\u0105, wr\u0119czy\u0142 na moje r\u0119ce symboliczny klucz do miasta i przeprasza\u0142. Ja ceni\u0119 czyny. My\u015bl\u0119, \u017ce przeprosiny prezydenta dzisiaj b\u0119d\u0105 o wiele wa\u017cniejsze, je\u015bli rz\u0105d podejmie akcj\u0119, \u017ceby te bardzo antysemickie wyst\u0105pienia by\u0142y karane\u201d. [To w\u0142a\u015bnie przem\u00f3wienie we wroc\u0142awskim ratuszu podczas uroczysto\u015bci w 2010 roku by\u0142o dla Baral pierwszym krokiem do napisania ksi\u0105\u017cki\u00a0<a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/chidusz.com\/zapiski-z-wygnania-rozmowa-z-sabina-baral\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><i><strong>Zapiski z wygnania<\/strong><\/i><\/a><strong>.<\/strong>]<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>CZYM DZI\u015a JEST MARZEC \u201868?<\/b><\/p>\n<p><i>Uniwersytet Warszawski, 8 marca<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pytanie o to, czym dzisiaj jest Marzec, stanowi\u0142o pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 rocznicowej debaty \u201e<span style=\"text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=2-pOZ0IjdoY\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Marzec 1968 dzi\u015b. Rozmowa pokole\u0144<\/a><\/strong><\/span>\u201d zorganizowanej na Uniwersytecie Warszawskim.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>PROF. W\u0141ODZIMIERZ BORODZIEJ, HISTORYK<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Odpowiadaj\u0105c na pytanie, Borodziej wspomnia\u0142 gwa\u0142towny przebieg Marca w \u00f3wczesnym Ministerstwie Spraw Zagranicznych, w efekcie kt\u00f3rego a\u017c 111 m\u0142odych pracownik\u00f3w uzyska\u0142o awans, po czym trwa\u0142o na swoich stanowiskach \u2013 bez wi\u0119kszych perturbacji \u2013 a\u017c do ko\u0144ca komunizmu. T\u0119 brutaln\u0105, cz\u0119sto antysemick\u0105, ale jednak praktyczn\u0105 pr\u00f3b\u0119 odblokowania awans\u00f3w w MSZ zestawi\u0142 z sytuacj\u0105 w innych cz\u0119\u015bciach kraju. Jak to jest \u2013 pyta\u0142 \u2013 \u017ce robotnik, ksi\u0119gowy w Tarnowie, sekretarka w Sosnowcu, \u017ce ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich, z tak ewidentn\u0105\u00a0przyjemno\u015bci\u0105 te antysemickie has\u0142a kupi\u0142a i uzna\u0142a za swoje? Przecie\u017c nie o odblokowanie awans\u00f3w chodzi\u0142o, bo nie mieli oni nad sob\u0105 \u017cadnego mitycznego \u017byda, kt\u00f3ry by nimi rz\u0105dzi\u0142 od dw\u00f3ch dekad\u2026 Borodziej pozostawi\u0142 pytanie otwartym, cho\u0107 przyzna\u0142, \u017ce odpowied\u017a na nie jest by\u0107 mo\u017ce banalnie prosta.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Historyk pokaza\u0142 kilka istotnych dla niego aspekt\u00f3w Marca, a na koniec odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do s\u0142\u00f3w Mateusza Morawieckiego o tym, \u017ce\u00a0<i>powinni\u015bmy by\u0107 dumni z Marca<\/i>. Konkludowa\u0142, \u017ce wszechobecno\u015b\u0107 k\u0142amstwa w \u017cyciu publicznym jest rzecz\u0105 niebezpieczn\u0105. Na koniec przypomnia\u0142 wymowny cytat z dziennika Stefana Kisielewskiego z lipca 1968 roku o wycofaniu si\u0119 partii z antysyjonizmu: \u201eJest tylko wycofanie si\u0119 z \u00abantysyjonizmu\u00bb, to znaczy przyznanie, \u017ce w organizacjach partyjnych traktowano t\u0119 rzecz jako antysemityzm i pokrzywdzono ludzi. Rych\u0142o w czas zauwa\u017cyli \u2013 kiedy w \u015bwiecie z powodu tej bzdury podni\u00f3s\u0142 si\u0119 smr\u00f3d, kt\u00f3rego skutki trwa\u0107 b\u0119d\u0105 lat dwadzie\u015bcia. Ale co ich to obchodzi?!\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>PROF. KAROL MODZELEWSKI<\/b><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Modzelewski odpowiedzia\u0142 najkr\u00f3cej: \u201eNa pytanie o to, czym jest dzi\u015b Marzec \u201868, odpowiadam kr\u00f3tko i z przykro\u015bci\u0105, \u017ce jest przedmiotem polityki historycznej. A co to jest polityka historyczna? To jest podporz\u0105dkowanie historii wymogom politycznej propagandy. Bardzo bym chcia\u0142, \u017ceby\u015bmy si\u0119 postarali z tego podporz\u0105dkowania jako\u015b wywik\u0142a\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>DR KAROLINA WIGURA, SOCJOLO\u017bKA<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wigura m\u00f3wi\u0142a o Marcu jako historii utraty wybitnych naukowc\u00f3w oraz o mo\u017cliwo\u015bci edukowania ca\u0142ych pokole\u0144 Polak\u00f3w o najnowszej historii, m. in. o tym, czym by\u0142y\u00a0<i>polskie miesi\u0105ce<\/i>. Badaczka zwraca\u0142a uwag\u0119, \u017ce w debacie, jaka trwa w Polsce w ostatnich miesi\u0105cach, stawia si\u0119 najwi\u0119ksze pytania \u2013 z centralnym w jej rozumieniu pytaniem o przebaczenie i przeprosiny \u2013 a odpowiada na nie w spos\u00f3b najprostszy, publicystyczno-polityczny, sprowadzaj\u0105c wszystko do bardzo prostych rozwi\u0105za\u0144. Uproszczenie sprawia natomiast, \u017ce w og\u00f3le na te wa\u017cne pytania si\u0119 nie odpowiada. Pytanie o przebaczenie wi\u0105\u017ce si\u0119 wed\u0142ug niej z pytaniem o\u00a0<i>polsko\u015b\u0107<\/i>, bo Marzec by\u0142 bardzo polsk\u0105 tragedi\u0105, w kt\u00f3rej Polacy wygnali z kraju kilkana\u015bcie tysi\u0119cy innych Polak\u00f3w. Ale r\u00f3wnie\u017c z pytaniem o z\u0142o i spustoszenie, jakiego dokonuje ono we wsp\u00f3lnocie. Dzisiaj w wyobra\u017ceniach polskiej wsp\u00f3lnoty \u2013 podkre\u015bla\u0142a \u2013 powstaj\u0105cych z kryzysu to\u017csamo\u015bci, d\u0105\u017cy si\u0119 do przedstawienia jej wy\u0142\u0105cznie w kategoriach heros\u00f3w i ofiar. I zamiast zastanowi\u0107 si\u0119 wsp\u00f3lnie nad tym, czym jest z\u0142o, pr\u00f3bujemy sztucznie nasz\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 wyczy\u015bci\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ale Marzec to te\u017c opowie\u015b\u0107 o wielkim pokoleniowym buncie i o tym, czym Polska mog\u0142aby by\u0107. Wigura przypomnia\u0142a, \u017ce protestuj\u0105cy studenci chcieli innej Polski, a gdy Gomu\u0142ka por\u00f3wnywa\u0142 PRL z II Rzeczpospolit\u0105, buntowali si\u0119, bo chcieli odniesie\u0144 do Zachodu. Marzec jest wi\u0119c opowie\u015bci\u0105 o tym, czym Polska mia\u0142a si\u0119 sta\u0107 i zacz\u0119\u0142a si\u0119 stawa\u0107 po \u201889 roku. Wigura sugeruje, \u017ce mo\u017ce tak\u0105 opowie\u015bci\u0105 o Polsce mog\u0142aby by\u0107 \u201eopowie\u015b\u0107 o w\u0142asnym pa\u0144stwie, kt\u00f3re jest pluralistyczne, kt\u00f3re ma silne instytucje i silne prawo\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>\u201e<\/b><b>MY WYJECHALI\u015aMY, A WY ZOSTANIECIE Z WASZYM\u00a0<\/b><b>ANTYSEMITYZMEM<\/b><b>\u00a0SAMI\u201d<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><i><a style=\"color: #000080;\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=mH0tHjYNyGo\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Zapiski z wygnania<\/strong><\/span><\/a>, Teatr Polonia<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><i>Pisa\u0142am t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 (\u2026) dla siebie, dla was (\u2026) i dla przestrogi. A potem te s\u0142owa\u00a0<\/i><b><i>dla przestrogi<\/i><\/b><i>\u00a0straci\u0142y znaczenie, bo ju\u017c nie trzeba\u00a0<\/i><b><i>przestrogi<\/i><\/b><i>. Ju\u017c wszystko mamy. (\u2026)<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><i>\u017beby doj\u015b\u0107 do takiego przywileju, \u017ceby aktorka tej wagi, na najgodniejszej scenie Polski, zdecydowa\u0142a si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o naszej historii, to w pewnym sensie jest to zamkni\u0119cie tej historii, bo ja ju\u017c na wy\u017csz\u0105 p\u00f3\u0142k\u0119 nie wlez\u0119. Ale jeszcze jest wiele do zrobienia. (\u2026) Jeszcze s\u0105\u00a0marsze ONR-u\u2026 \u00a0<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><i>Sabina Baral, 11 marca, MH\u017bP POLIN<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/chidusz.com\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/sabina-baral-zapiski-z-wygnania-krystyna-janda-magda-umer-teatr-polonia-spektakl-marzec-1968-chidusz-magazyn.jpg\" width=\"40%\" \/><span style=\"color: #000080;\">Obchodom Marca towarzyszy\u0142 szereg wydarze\u0144 kulturalnych, w tym premiery kilku spektakli. Najwa\u017cniejszym z nich bez w\u0105tpienia s\u0105\u00a0<i>Zapiski z wygnania<\/i>zrealizowane w Teatrze Polonia przez Krystyn\u0119 Jand\u0119 i Magd\u0119 Umer. Teatr Polonia postawi\u0142 na szczere \u015bwiadectwo osoby, kt\u00f3ra nie tylko prze\u017cy\u0142a Marzec i pomaga\u0142a wielu emigrantom znale\u017a\u0107 now\u0105\u00a0ojczyzn\u0119, ale by\u0142a te\u017c \u015bwiadkiem wielu dramat\u00f3w i zdecydowa\u0142a si\u0119 publicznie o nich opowiada\u0107. Sabina Baral nie by\u0142a c\u00f3rk\u0105 komunistycznych dygnitarzy, jej rodzice byli prostymi rzemie\u015blnikami, kt\u00f3rzy po emigracji ju\u017c nigdy do ko\u0144ca nie odnale\u017ali si\u0119 w swojej nowej ojczy\u017anie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Spektakl Polonii nie jest \u017cadn\u0105 pr\u00f3b\u0105 rozliczenia Polski czy Polak\u00f3w z Marca, nie towarzyszy mu aura skandalu. Jest to perfekcyjnie zaprojektowana przez Magd\u0119 Umer i wspaniale zagrana przez Krystyn\u0119 Jand\u0119 opowie\u015b\u0107 o prawdziwym b\u00f3lu, cierpieniu i traumie, z mocnym akcentem na pokolenie, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142o wojn\u0119 i w dwadzie\u015bcia trzy lata po Zag\u0142adzie musia\u0142o znowu wsiada\u0107 do poci\u0105gu w nieznane. W spektaklu Janda (graj\u0105ca Sabin\u0119 Baral) przede wszystkim opowiada, jest wyciszona. Ubrana na czarno stoi w g\u0142\u0119bi ciemnej sceny, czasami pali papierosa. Oddziela j\u0105 od nas czarny, przezroczysty materia\u0142, na kt\u00f3rym pojawiaj\u0105 si\u0119 zbli\u017cenia jej twarzy. Swoj\u0105 opowie\u015b\u0107 przeplata fragmentami Marcowych piosenek. Widownia p\u0142acze.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Mocny tekst Baral to nie tylko opowie\u015b\u0107 o antysemityzmie, ale te\u017c konkretne pytania o zajmowane po\u017cydowskie mienie czy o emerytury, kt\u00f3rych emigranci nigdy od Polski nie otrzymali. To opowie\u015b\u0107 o tym, \u017ce w 1968 roku doko\u0144czono to, czego nie uda\u0142o si\u0119 zrobi\u0107 nazistom, bo cho\u0107 nikt nie zosta\u0142 zamordowany, dobito polsk\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Tomasz Mi\u0142kowski pisa\u0142 o spektaklu, \u017ce\u00a0\u201eprzekracza swoj\u0105 skal\u0105 zwyk\u0142\u0105 miar\u0119 przyj\u0119t\u0105 dla przedstawienia teatralnego, a jednocze\u015bnie spe\u0142nia wszelkie kryteria warsztatowe wysokiej klasy teatralnego artyzmu. To zupe\u0142nie niezwyk\u0142e po\u0142\u0105czenie zamys\u0142u misyjnego z najwy\u017cszej klasy aktorstwem i dopracowan\u0105 w szczeg\u00f3\u0142ach opraw\u0105 sceniczn\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Oby\u015bmy mogli kiedy\u015b obejrze\u0107\u00a0<i>Zapiski<\/i>\u00a0w Teatrze Telewizji.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>OBCY W DOMU<\/b><\/p>\n<p><i>Program rocznicowy Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eObcy w domu. Wok\u00f3\u0142 Marca \u201868\u201d to tytu\u0142 rocznicowych wydarze\u0144 organizowanych przez Muzeum Polin. Ich najwa\u017cniejszym elementem jest wystawa, obejmuj\u0105ca swym zakresem ca\u0142y szereg historycznych wydarze\u0144, pocz\u0105wszy od reakcji rz\u0105du PRL na wojn\u0119 izraelsko-arabsk\u0105, przez bunt student\u00f3w przeciwko cenzurze, po kampani\u0119 antysemick\u0105, w wyniku kt\u00f3rej dosz\u0142o do wyp\u0119dzenia \u017byd\u00f3w z Polski. Ekspozycja pokazuje nie tylko najwa\u017cniejsze fakty z tego okresu, lecz tak\u017ce procesy polityczno-kulturowe, kt\u00f3re do nich doprowadzi\u0142y. Narracja rozpoczyna si\u0119 wraz z ko\u0144cem stalinizmu i \u2013 co wa\u017cne \u2013 prowadzi a\u017c do dzi\u015b.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">To w\u0142a\u015bnie jej ostatni, wsp\u00f3\u0142czesny element, w kt\u00f3rym pokazane zosta\u0142y przejawy Marcowego j\u0119zyka nienawi\u015bci w naszej codzienno\u015bci, za spraw\u0105 Magdaleny Og\u00f3rek wzbudzi\u0142 najwi\u0119ksze kontrowersje. W\u015br\u00f3d cytat\u00f3w na wystawie umieszczono \u2013 bez podawania nazwiska autorki \u2013 s\u0142ynny ju\u017c wpis Og\u00f3rek z Twittera: \u201ePanie @MarekBorowski, nawi\u0105zuj\u0105c do wypowiedzi o kr\u0119gos\u0142upie @Jaroslaw_Gowin \u2013 czy oznak\u0105 kr\u0119gos\u0142upa jest zmiana nazwiska z Berman na Borowski?\u201d. Autorka tweetu poczu\u0142a si\u0119 ura\u017cona umieszczeniem jej wypowiedzi na wystawie, a nie otrzymawszy przeprosin od muzeum, skierowa\u0142a spraw\u0119 do s\u0105du. W ostatniej cz\u0119\u015bci ekspozycji (poza s\u0142owami Og\u00f3rek) znajduj\u0105\u00a0si\u0119 listy wysy\u0142ane do ambasady Izraela w ostatnich miesi\u0105cach, cytaty z publicznych medi\u00f3w oraz inne przyk\u0142ady s\u0142\u00f3w, kt\u00f3re nie powinny pada\u0107 w przestrzeni publicznej. Muzeum POLIN w\u0142\u0105cza si\u0119 w dyskusj\u0119 o wsp\u00f3\u0142czesnej kondycji naszego spo\u0142ecze\u0144stwa, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce j\u0119zyk Marcowy \u2013 j\u0119zyk pi\u0119tnuj\u0105cy i alienuj\u0105cy \u2013 znowu nabiera mocy. W ko\u0144cu dramat \u201868 zacz\u0105\u0142 si\u0119 od s\u0142\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ale ekspozycja \u201eObcy w domu\u201d przede wszystkim skupia si\u0119 na \u017cydowskim do\u015bwiadczeniu Marca i dlatego centralnym jej elementem jest zrekonstruowana hala Dworca Gda\u0144skiego (z charakterystycznymi oknami, kt\u00f3re znalaz\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c na ok\u0142adce Marcowego\u00a0\u201eChiduszu\u201d). W tej symbolicznej przestrzeni mo\u017cemy pos\u0142ucha\u0107 g\u0142os\u00f3w \u015bwiadk\u00f3w historii Marca. To, co \u0142\u0105czy ich wspomnienia \u2013 jak mo\u017cna us\u0142ysze\u0107 w wielu relacjach \u2013 to poczucie obco\u015bci i napi\u0119tnowania.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na obejrzenie ekspozycji, otwartej\u00a0dla zwiedzaj\u0105cych do jesieni, warto po\u015bwi\u0119ci\u0107 kilka godzin. Zawiera ona setki zdj\u0119\u0107, dokument\u00f3w i relacji \u2013 zar\u00f3wno tych znanych, jak i zupe\u0142nie zapomnianych.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Obok zdj\u0119cia Marcowej ok\u0142adki \u201ePolityki\u201d znajduje si\u0119\u00a0fragment dziennik\u00f3w Mieczys\u0142awa Rakowskiego, \u00f3wczesnego redaktora naczelnego pisma: \u201eBoj\u0119 si\u0119\u00a0zw\u0142aszcza o moich koleg\u00f3w i przyjaci\u00f3\u0142 \u017byd\u00f3w. Do tej pory nigdy nie zastanawia\u0142em si\u0119, kto jest \u017bydem, a kto nie. Teraz ju\u017c\u00a0wiem, poniewa\u017c znalaz\u0142 si\u0119 kto\u015b, kto przedstawi\u0142 mi list\u0119 pracownik\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia. W redakcji zaczynamy odczuwa\u0107 co\u015b w rodzaju presji psychicznej i mamy poczucie osamotnienia (\u2026) usi\u0142ujemy zachowa\u0107 twarz\u201d. Jak wiemy, \u201ePolityce\u201d uda\u0142o si\u0119 zachowa\u0107 twarz \u2013 to jedno z niewielu pism, kt\u00f3re nie przy\u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 do kampanii nienawi\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Prezentuj\u0105c list Episkopatu Polski do premiera Cyrankiewicza, pot\u0119piaj\u0105cy stosowanie przemocy wobec m\u0142odzie\u017cy, tw\u00f3rcy wystawy zaznaczaj\u0105, \u017ce biskupi nie odnie\u015bli si\u0119 w nim do antysemityzmu. Nast\u0105pi\u0142o to dopiero w p\u00f3\u017aniejszym S\u0142owie Episkopatu Polski, gdzie jednak znacznie wi\u0119kszy akcent po\u0142o\u017cono na obron\u0119 Polak\u00f3w przed oskar\u017ceniami o postawy anty\u017cydowskie w czasie wojny. Jak mo\u017cna przeczyta\u0107 podczas wystawy, \u201ez dost\u0119pnych danych wynika, \u017ce \u015brodowiska katolickie oficjalnie nie wypowiedzia\u0142y si\u0119\u00a0na temat kampanii antysemickiej\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eObcy w domu\u201d to te\u017c g\u0142os pokolenia, kt\u00f3re prze\u017cy\u0142o Zag\u0142ad\u0119 i po Marcowej emigracji ju\u017c nie odnalaz\u0142o si\u0119 w swoich nowych ojczyznach. Cz\u0119sto podkre\u015blane sukcesy \u017cydowskiej m\u0142odzie\u017cy, kt\u00f3ra wtedy opu\u015bci\u0142a Polsk\u0119, przy\u0107miewaj\u0105 fakt, \u017ce dla pokolenia ich rodzic\u00f3w emigracja nie ko\u0144czy\u0142a si\u0119 dobrze. Cz\u0119sto gruntownie wykszta\u0142ceni, ale (prawie zawsze) nieznaj\u0105cy j\u0119zyk\u00f3w i zachodniej kultury, w najlepszych wypadkach l\u0105dowali na najni\u017cszych szczeblach r\u00f3\u017cnych instytucji.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wreszcie Obcy to te\u017c ci, kt\u00f3rzy na emigracji po raz pierwszy w \u017cyciu spotkali si\u0119 z religi\u0105 \u017cydowsk\u0105. Pierwszy raz za\u0142o\u017cyli jarmu\u0142ki, pierwszy raz weszli do synagogi. Bo przecie\u017c, jak pisa\u0142 \u201eNew York Times\u201d w 1968 roku: \u201eWi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, kt\u00f3ra ocala\u0142a z II wojny \u015bwiatowej, wyjecha\u0142a z Polski po odwil\u017cy 1965 roku. Ci, kt\u00f3rzy pozostali \u2013 a teraz wyje\u017cd\u017caj\u0105 \u2013 to \u017bydzi zasymilowani, kt\u00f3rzy my\u015bleli o sobie jako Polakach\u201d. \u017bydami wielu z nich sta\u0142o si\u0119 w Marcu.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>KILKA OBCYCH S\u0141\u00d3W PO POLSKU<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Spektakl Teatru \u017bydowskiego i Teatru Polskiego w Warszawie<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eChcemy zada\u0107 pytania o Marzec dzi\u015b, w momencie, kiedy zewn\u0119trzne g\u0142osy pr\u00f3buj\u0105 opowiedzie\u0107 histori\u0119 obcymi s\u0142owami albo s\u0142owami, kt\u00f3re s\u0105 zak\u0142amaniem. Wa\u017cne, \u017ceby piel\u0119gnowa\u0107 opowie\u015bci rodzinne, bo one s\u0105 \u015bwiadectwem niezaprzeczalnym, intymnym, bezpo\u015brednim, nie wzi\u0119tym z podr\u0119cznik\u00f3w, tylko z rozmowy przy stole\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\"><i>Anna Smolar w wywiadzie dla \u201eCo jest grane\u201f<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/chidusz.com\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/kilka-obcych-slow-po-polsku-anna-smolar-teatr-zydowski-teatr-polski-warszawa-recenzja-marzec-1968-chidusz-magazyn.jpg\" width=\"40%\" \/><span style=\"color: #000080;\">Po g\u0142o\u015bnych Aktorach \u017cydowskich Anna Smolar, c\u00f3rka Marcowych emigrant\u00f3w, wraca do Teatru \u017bydowskiego, by opowiedzie\u0107 o do\u015bwiadczeniu Marca g\u0142osem swojego pokolenia, czyli dzieci tych, kt\u00f3rzy wyje\u017cd\u017cali. Aktorzy \u017bydowskiego i Polskiego wcielaj\u0105 si\u0119 w c\u00f3rki i syn\u00f3w emigrant\u00f3w, by odgrywa\u0107 role swoich rodzic\u00f3w. I cho\u0107 spektakl powsta\u0142 na podstawie rozm\u00f3w przeprowadzanych z Marcowymi emigrantami, Smolar buduje nie tyle jednostkowe opowie\u015bci, co prezentuje przed publiczno\u015bci\u0105 taneczny wielog\u0142os. Opowie\u015b\u0107 momentami trudna jest do ud\u017awigni\u0119cia, ale dobrze oddaje smutn\u0105 histori\u0119 Marca, a chyba przede wszystkim polsko-\u017cydowskie bol\u0105czki, z niezwyk\u0142\u0105 kulminacj\u0105 w postaci tragikomicznej piosenki w rytmach disco polo \u2013 \u015bpiewanej przez Paw\u0142a Sakowicza opowie\u015bci o \u017cydowskiej asymilacji i polskim antysemityzmie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Sporym zaskoczeniem jest monolog wyg\u0142aszany (pod w\u0142asnym nazwiskiem) przez Joann\u0119 Szurmiej-Rz\u0105czy\u0144sk\u0105. Po tym, jak Ida Kami\u0144ska wraz z cz\u0119\u015bci\u0105 zespo\u0142u wyjecha\u0142a z Polski, kierowanie Teatrem \u017bydowskim na wiele lat przej\u0105\u0142 Szymon Szurmiej, dziadek Rz\u0105czy\u0144skiej. Monolog, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by by\u0107 ciekaw\u0105 pr\u00f3b\u0105 rozliczenia si\u0119 z trudn\u0105, komunistyczn\u0105 histori\u0105, mocno rozczarowuje. Dybuk-Kami\u0144ska wciela si\u0119 w Rz\u0105czy\u0144sk\u0105, kt\u00f3ra zwraca si\u0119 do Idy Kami\u0144skiej: \u201eGdyby\u015b nie wyjecha\u0142a, to m\u00f3j dziadek nie zosta\u0142by dyrektorem teatru i pewnie sama bym do niego nie trafi\u0142a. Mam nadziej\u0119, \u017ce nie masz pretensji, w ko\u0144cu dziadek nada\u0142 teatrowi twoje imi\u0119. Chyba, \u017ce to za ma\u0142o\u201d. Czy nale\u017cy odczytywa\u0107 te s\u0142owa jako sarkazm pod adresem Szymona Szurmieja, Teatru \u017bydowskiego, Szurmiej-Rz\u0105czy\u0144skiej? Nie wydaje si\u0119, \u017ceby takie by\u0142o za\u0142o\u017cenie tw\u00f3rc\u00f3w. Aktorka postanawia odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do skomplikowanej przesz\u0142o\u015bci \u017bydowskiego i dzia\u0142alno\u015bci swojego dziadka, ale jednocze\u015bnie nie zamierza si\u0119 z ni\u0105 w og\u00f3le konfrontowa\u0107. Szkoda.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Jest jednak wiele powod\u00f3w, \u017ceby obejrze\u0107 ten Polsko-\u017bydowski spektakl. Przede wszystkim to jedno z lepszych przedstawie\u0144, jakie od lat powsta\u0142o w \u017bydowskim. I zaraz po\u00a0<i>Zapiskach z wygnania<\/i>\u00a0w Teatrze Polonia druga najlepsza sceniczna realizacja pami\u0119ci o Marcu.<\/span><\/p>\n<h4 style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>NIESPRAWIEDLIWO\u015a\u0106<\/b><\/h4>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Sprawiedliwo\u015b\u0107<\/i>, Teatr Powszechny<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Micha\u0142 Zadara wraz z zespo\u0142em prawnik\u00f3w i historyk\u00f3w przez dwa lata prowadzi\u0142 \u015bledztwo, w kt\u00f3rym bada\u0142 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przypisania konkretnym osobom odpowiedzialno\u015bci prawnej za antysemick\u0105 kampani\u0119 Marca \u201868. Spektakl\u00a0<i>Sprawiedliwo\u015b\u0107<\/i>\u00a0jest opowie\u015bci\u0105 o tych poszukiwaniach. Pomys\u0142 to jednak niezbyt udany. Szczeg\u00f3lnie w czasach, gdy lista do postawienia przed s\u0105dem ka\u017cdego dnia si\u0119\u00a0wyd\u0142u\u017ca.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Grupie badawczej Zadary udaje si\u0119 ustali\u0107 bardzo niewiele. Donosz\u0105, \u017ce Marzec si\u0119 nie przedawni\u0142, poniewa\u017c, w my\u015bl trzeciego paragrafu ustawy o IPN-ie, by\u0142a to zbrodnia przeciwko ludzko\u015bci (\u201epowa\u017cne prze\u015bladowania z powodu przynale\u017cno\u015bci os\u00f3b prze\u015bladowanych do okre\u015blonej grupy narodowo\u015bciowej (\u2026) dokonywane przez funkcjonariuszy publicznych albo przez nich inspirowane lub tolerowane\u201d).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Skoro wi\u0119c zbrodnia si\u0119 nie przedawni\u0142a, to Zadara szuka winnych. Ostatecznie efektem ca\u0142ego projektu ma by\u0107\u00a0skierowanie do prokuratury zawiadomienia o pope\u0142nieniu przest\u0119pstwa przez\u2026 jedn\u0105 osob\u0119. Chodzi o obecn\u0105 pos\u0142ank\u0119 Iwon\u0119 \u015aledzi\u0144sk\u0105-Katarasi\u0144sk\u0105, o kt\u00f3rej i bez dwuletnich historycznych poszukiwa\u0144 Zadary wiadomo by\u0142o, \u017ce w 1968 roku pozwoli\u0142a sobie napisa\u0107 antysemicki artyku\u0142. Nigdy si\u0119 tego jako\u015b specjalnie nie wypiera\u0142a.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Zatem Zadara odkrywa przed narodem Marzec jako zbrodni\u0119 przeciwko ludzko\u015bci, by w efekcie d\u0142ugiego \u015bledztwa oskar\u017cy\u0107 o ni\u0105 jedn\u0105, \u00f3wcze\u015bnie niezbyt istotn\u0105 dziennikark\u0119, kt\u00f3ra do Marca dorzuci\u0142a niewiele wi\u0119cej ni\u017c przeci\u0119tny obywatel o anty\u017cydowskich nastrojach.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dziwna to forma upami\u0119tnienia, jaka\u015b niezdrowa pr\u00f3ba rozliczenia, o kt\u00f3rej Dariusz Kosi\u0144ski na \u0142amach\u00a0\u201eTygodnika Powszechnego\u201d celnie napisa\u0142: \u201eWidz\u0119 m\u0142odych, przekonanych o swojej racji moralnej ludzi, kt\u00f3rzy pos\u0142uguj\u0105\u00a0si\u0119 dok\u0142adnie tak\u0105\u00a0sam\u0105 logik\u0105, jak autorzy projekt\u00f3w dezubekizacyjnych, dekomunizacyjnych itp.\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/chidusz.com\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/sprawiedliwosc-teatr-powszechny-micha%C5%82-zadara-marzec-1968-chidusz-magazyn.jpg\" width=\"40%\" \/><span style=\"color: #000080;\">Swoje w\u0105tpliwo\u015bci na temat kierunku, w kt\u00f3rym poszed\u0142 Zadara, jeszcze przed premier\u0105 spektaklu mocno wyrazi\u0142a Helena Datner z \u017bydowskiego Instytutu Historycznego: \u201eS\u0105 w Polsce autorzy, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o antysemityzmie jako o zjawisku tworz\u0105cym nasz\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 narodow\u0105. Jestem absolutnie za tym, \u017ceby kara\u0107, m\u00f3wi\u0107 o odpowiedzialno\u015bci karnej, ale czy nie boj\u0105 si\u0119 panowie, \u017ce po takim spektaklu zwalniamy si\u0119 niejako z analizowania struktur g\u0142\u0119bokich, kt\u00f3re s\u0105 odpowiedzialne za antysemityzm? Jestem pod wra\u017ceniem takich analiz antropolog\u00f3w czy polonist\u00f3w, kt\u00f3rzy pozwolili sobie na por\u00f3wnanie stanowiska Ko\u015bcio\u0142a (na przyk\u0142ad kampanii milenijnej) z kampani\u0105 tysi\u0105clecia Pa\u0144stwa Polskiego Gomu\u0142ki. Pokazali, \u017ce na poziomie struktur nieco g\u0142\u0119bszych, przy ca\u0142ej odmienno\u015bci frazeologii, tu i tu jest dyskurs narodowy. Moja w\u0105tpliwo\u015b\u0107 jest tylko taka, \u017ce odpowiedzialno\u015b\u0107 karna jak najbardziej, tylko czy przy nastrojach i pogl\u0105dach dominuj\u0105cych w Polsce uwaga nasza nie zostanie odwr\u00f3cona od istoty rzeczy, czyli od tego, \u017ce w Polsce funkcjonuje kultura antysemicka, z kt\u00f3r\u0105 nic z\u0142ego si\u0119 nie sta\u0142o? Ona by\u0142a i ona jest\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W\u0105tpliwo\u015bci Heleny Datner w pe\u0142ni si\u0119 potwierdzi\u0142y.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">R\u00f3wnie mocno rozczarowuje warstwa artystyczna spektaklu. Wypowiadane kwestie aktorzy czytaj\u0105 z kartek albo telewizor\u00f3w ustawionych po dw\u00f3ch stronach sceny. Zdarza im si\u0119 pomyli\u0107, przej\u0119zyczy\u0107 nawet przy prostych i w za\u0142o\u017ceniu dramatycznych pytaniach do publiczno\u015bci. Jednocze\u015bnie aktorzy pr\u00f3buj\u0105\u00a0minimalizowa\u0107 dystans z widowni\u0105. W spektaklu, jak informuj\u0105 tw\u00f3rcy, wszystko jest prawdziwe. Aktorzy na pocz\u0105tku cz\u0119stuj\u0105 kaw\u0105, bo czeka nas przecie\u017c d\u0142ugie i skomplikowane posiedzenie. Ob\u0142o\u017ceni stertami papier\u00f3w i notatek chc\u0105 by\u0107 bardzo doinformowani. Postaci, kt\u00f3re graj\u0105, maj\u0105 prawdziwe imiona i nazwiska aktor\u00f3w. To oni sami napisali scenariusz. A jednak, gdy kto\u015b z publiczno\u015bci pr\u00f3buje broni\u0107 \u015aledzi\u0144sk\u0105, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce by\u0142a internowana w stanie wojennym, Barbara Wysocka graj\u0105ca Barbar\u0119 Wysock\u0105 wytrzeszcza ze zdumienia oczy. Kto\u015b o\u015bmieli\u0142 si\u0119 przerwa\u0107 spektakl! Nie ma odpowiedzi do przeczytania na ekranie, wi\u0119c aktorka, wybita z rytmu, chwil\u0119 milczy, po czym kontynuuje swoje wywody. Nie sprawdzono \u017cyciorysu oskar\u017conej? Szkoda, bo tu mog\u0142aby rozegra\u0107 si\u0119\u00a0scena\u00a0<i style=\"margin: 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-transform: none; text-indent: 23.75px; letter-spacing: normal; font-family: Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 19px; font-weight: 400; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; orphans: 2; widows: 2; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\">Sprawiedliwo\u015bci<\/i><span style=\"margin: 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-transform: none; text-indent: 23.75px; letter-spacing: normal; font-family: Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 19px; font-style: normal; font-weight: 400; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; orphans: 2; widows: 2; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\">.<\/span><\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; text-indent: 0px; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; font-style: normal; word-spacing: 0px; vertical-align: baseline; white-space: normal; -ms-word-wrap: break-word; orphans: 2; widows: 2; break-inside: avoid; background-color: #ffffff; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\"><b>KSI\u0118GA WYJ\u015aCIA<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><i>Miko\u0142aj Grynberg, Wydawnictwo Czarne<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201e\u017byd kurwa, mieszkania 6\u201d. To w \u0141odzi, ale nie tylko w \u0141odzi, opowiada Miko\u0142aj Grynberg. \u017bydowskie dzieci, jedz\u0105c rano \u015bniadanie, wiedzia\u0142y, \u017ce w drodze do szko\u0142y polec\u0105 na nie kamienie. Kto\u015b na podw\u00f3rku nie pozwoli\u0142 poje\u017adzi\u0107 na rowerze, bo to nie dla \u017byd\u00f3w. Kamienie lecia\u0142y te\u017c w stron\u0119 uczni\u00f3w \u017cydowskiej \u201esi\u00f3demki\u201d we Wroc\u0142awiu. Na co dzie\u0144 czy od \u015bwi\u0119ta?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na marginesie\u00a0<i>Ksi\u0119gi Wyj\u015bcia<\/i>\u00a0Grynberga zaznaczali\u015bmy pocz\u0105tkowo literk\u0105 A w\u0105tki antysemickie. Po kilkudziesi\u0119ciu stronach nie mia\u0142o to ju\u017c wi\u0119kszego sensu, bo\u00a0<i>Ksi\u0119ga Wyj\u015bcia<\/i>\u00a0to w du\u017cej mierze ksi\u0119ga powojennego polskiego antysemityzmu. Dopiero p\u00f3\u017aniej \u2013 antysemityzmu Marcowego. To bardzo niekomfortowe historie, a co gorsza nie rozpoczyna ich \u017caden Moczar, tylko zwyk\u0142a codzienno\u015b\u0107 w r\u00f3\u017cnych zak\u0105tkach Polski. Na d\u0142ugo przed Marcem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ro<img decoding=\"async\" class=\"alignleft\" src=\"https:\/\/chidusz.com\/wp-content\/uploads\/2018\/08\/miko%C5%82aj-grynberg-ksi%C4%99ga-wyj%C5%9Bcia-wydawnictwo-czarne-recenzja-antysemityzm-marzec-68-emigracja-marcowa-chidusz-magazyn-zydowski.jpg\" width=\"40%\" \/>zm\u00f3wcy, pytani o swoj\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107, odpowiadaj\u0105 z dystansem, ale bez ogr\u00f3dek. M\u00f3wi\u0105 to, co chc\u0105 powiedzie\u0107, a nie to, co wypada. Warto doda\u0107, \u017ce wywiady odbywaj\u0105 si\u0119 na wiele miesi\u0119cy przed 50. rocznic\u0105 Marca i przed nowelizacj\u0105 ustawy o IPN-ie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Miko\u0142aj Grynberg w rozmowie z Micha\u0142em W\u00f3jcikiem powiedzia\u0142: \u201eMoje do\u015bwiadczenie m\u00f3wi, \u017ce co jaki\u015b czas, z du\u017c\u0105 regularno\u015bci\u0105, zdarza\u0142y mi si\u0119 bardzo niesympatyczne historie. I moim rodzicom, i moim dziadkom, i mojemu synowi. To nie jest co\u015b, czego nie by\u0142o. Tego nie by\u0142o teoretycznie w przestrzeni publicznej, bo przez wiele lat uwa\u017cali\u015bmy, \u017ce internet nie jest przestrzeni\u0105 publiczn\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n<p><b>KSI\u0118GA WYJ\u015aCIA BIS<\/b><\/p>\n<p><i>Telewizja Trwam i Radio Maryja, 7 marca<\/i><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Mo\u017ce ju\u017c lepiej nie opowiada\u0107 tych strasznych historii antysemityzmu? Dla dobra polsko-\u017cydowskich relacji albo po prostu dla \u015bwi\u0119tego spokoju? Mo\u017ce zast\u0105pmy je na moment narracj\u0105 z Telewizji Trwam i Radia Maryja, opowiedzian\u0105 w programie \u201eMy\u015bl\u0105c Ojczyzna\u201d w przededniu rocznicy Marca. Program to bodaj satyryczny, lecz \u2013 jak podkre\u015bla prowadz\u0105cy \u2013 \u201eudany dowcip ma te\u017c walor poznawczy (\u2026) pozwala lepiej zrozumie\u0107, co w\u0142a\u015bciwie si\u0119\u00a0dzieje\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201e\u015arodowiska \u017cydowskie w Polsce i za granic\u0105 wmontowuj\u0105 t\u0119 rocznic\u0119 w tak zwan\u0105\u00a0<i>pedagogik\u0119 wstydu<\/i>, obliczon\u0105 na wywo\u0142anie w Polakach poczucia winy. Prawdopodobnie po to, by \u0142atwiej ich psychicznie zdominowa\u0107 bez konieczno\u015bci uciekania si\u0119 do terroru, kt\u00f3ry zawsze robi niedobre wra\u017cenie. (\u2026)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Chamy, czyli frakcja tzw. partyzant\u00f3w, wzi\u0119\u0142a odwet na \u017bydach, ale odwet, powiedzmy sobie, safandulski, bo umo\u017cliwi\u0142 im wydostanie si\u0119 z cudnego raju. T\u0119 sytuacj\u0119 znakomicie ilustruje anegdotka o Aronku, kt\u00f3rego dyrektor szko\u0142y przy\u0142apa\u0142 podczas lekcji na szkolnym boisku. Dlaczego nie na lekcji? \u2013 pyta surowo. Bo, panie dyrektorze, logiki nie ma \u2013 odpowiada Aronek. Jak to logiki nie ma? Co to ma znaczy\u0107? \u2013 dopytuje si\u0119 dyrektor. Bo ja, panie dyrektorze, zesmrodzi\u0142em si\u0119 i pan nauczyciel wyrzuci\u0142 mnie z klasy. Teraz oni wszyscy tam siedz\u0105, a ja chodz\u0119 po \u015bwie\u017cym powietrzu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Warto o tym pami\u0119ta\u0107, kiedy b\u0119dziemy s\u0142uchali dramatycznych opis\u00f3w m\u0119cze\u0144stwa, jak to \u017bydzi pod\u00f3wczas byli usuwani z pracy i zmuszani do wyjazdu. Zatrzymajmy si\u0119 chwil\u0119 nad tym, co to by\u0142y za miejsca pracy. W najlepszym razie w komunistycznym aparacie propagandowym. Dalej w aparacie gospodarczym albo partyjnym. I wreszcie w bezpiece, czyli komunistycznym aparacie terroru. Oczywi\u015bcie wyje\u017cd\u017caj\u0105c na Zach\u00f3d nie nale\u017ca\u0142o si\u0119 przechwala\u0107 uczestnictwem w komunistycznym aparacie terroru czy propagandy, wi\u0119c im bardziej taki jeden z drugim Marcowy emigrant mia\u0142 r\u0119ce umazane we krwi polskich patriot\u00f3w, tym skwapliwiej drapowa\u0142 si\u0119 w kostium m\u0119cze\u0144ski i tym g\u0142o\u015bniej krzycza\u0142 o polskim antysemityzmie. (\u2026)<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Cz\u0119\u015b\u0107 zosta\u0142a, bo kto nie chcia\u0142, to nigdzie wyje\u017cd\u017ca\u0107 nie musia\u0142. I cz\u0119\u015b\u0107 tych, kt\u00f3rzy zostali, tworzy dzi\u015b w Polsce pi\u0105t\u0105 kolumn\u0119, dostarczaj\u0105c zagranicy paliwa dla rozmaitych antypolskich kampanii\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; vertical-align: baseline; -ms-word-wrap: break-word; break-inside: avoid;\"><b>PISZEMY DO WAS Z POLSKI<\/b><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><i><a style=\"color: #000000;\" href=\"http:\/\/solidarityintruth.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>Solidarityintruth.org<\/strong><\/span><\/a>, 12 marca<\/i><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">12 marca przy Dworcu Gda\u0144skim w Warszawie odczytano wsp\u00f3lny list 111 polskich obywatelskich organizacji pozarz\u0105dowych, skierowany do mi\u0119dzynarodowej opinii publicznej. Miesi\u0105c wcze\u015bniej podobny list podpisa\u0142o kilkana\u015bcie tysi\u0119cy polskich obywateli. W obu protestowano przeciwko narastaj\u0105cemu antysemityzmowi, niszczeniu relacji polsko-\u017cydowskich oraz upolitycznieniu historii. W li\u015bcie odczytanym przy Dworcu Gda\u0144skim, pisano: \u201e\u0141\u0105czy nas ponad tysi\u0105c lat historii, \u017bydzi s\u0105 i byli Polakami przez setki lat. Tworzyli i tworz\u0105 nasz wsp\u00f3lny kraj. Antysemityzm jest wymierzony tak\u017ce w nas, bo jest wymierzony w ludzi i wolno\u015b\u0107 s\u0142owa. Dlatego chcemy powiedzie\u0107 g\u0142o\u015bno i stanowczo: NIE DLA ANTYSEMITYZMU. Nie dla przek\u0142amywania historii\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Na ten apel odpowiedzia\u0142y \u015brodowiska \u017cydowskie Polski i \u015bwiata. Pod odpowiedzi\u0105 podpisa\u0142o si\u0119 wielu rabin\u00f3w, naukowc\u00f3w i os\u00f3b bezpo\u015brednio zaanga\u017cowanych w dialog polsko-\u017cydowski: \u201eList Wasz g\u0142\u0119boko nas poruszy\u0142. Dzi\u0119kujemy za pot\u0119pienie antysemityzmu i za s\u0142owa solidarno\u015bci. (\u2026) Nie mo\u017cemy pozwoli\u0107, by s\u0142yszani byli tylko ci, kt\u00f3rzy wzmacniaj\u0105 negatywne stereotypy, wydobywaj\u0105 z\u0142e emocje, buduj\u0105 na nich nienawistn\u0105 opowie\u015b\u0107. Nie brak takich po obu stronach, ale w\u0142a\u015bnie dlatego Wasz g\u0142os jest tak wa\u017cny, a nasz jest odpowiedzi\u0105, uczynion\u0105 w poczuciu solidarno\u015bci z Wami.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nie mo\u017cemy zmarnowa\u0107 lat wysi\u0142k\u00f3w, aby powi\u0119kszy\u0107 wzajemne zrozumienie. Historia sprawi\u0142a, \u017ce jeste\u015bmy sobie bliscy \u2013 nawet je\u015bli mamy r\u00f3\u017cne jej wizje. Tak jak Wy, uwa\u017camy, \u017ce naszym wsp\u00f3lnym celem jest prawda i pojednanie\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"margin: 1.56rem 0px; padding: 0px; border: 0px currentColor; text-align: left; color: #0b0e10; text-transform: uppercase; letter-spacing: 0.06rem; clear: both; font-family: Futura-PT, futura-pt-1, futura-pt-2, Soleil, soleil-1, soleil-2, 'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 1.12rem; vertical-align: baseline; -ms-word-wrap: break-word; break-inside: avoid;\"><b>CZY WY O TAKICH RZECZACH WIECIE?<\/b><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000; text-decoration: underline;\"><strong><a style=\"color: #000000; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=05v7_JuDXu4&amp;t=1319s\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><i>Sabina Baral, wroc\u0142awski ratusz, 2010<\/i><\/a><\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eCud cud\u00f3w jako\u015b mnie do tego przedszkola przyj\u0119li. W przedszkolu zdejmowa\u0142o si\u0119 buty i nosi\u0142o filcowe kapcie. Pod koniec pierwszego dnia moje buciki bardzo uwiera\u0142y. Przysz\u0142am do domu z pokrwawionymi stopami. W butach by\u0142y pokruszone kawa\u0142ki szk\u0142a. Ju\u017c wi\u0119cej do przedszkola nie wr\u00f3ci\u0142am.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Czy wy o takich rzeczach wiecie?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2026<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Cz\u0119\u015b\u0107 rodziny mojej mamy prze\u017cy\u0142a wojn\u0119 na rodzinnych polach. Dogl\u0105dali ich tam szlachetni i bohaterscy s\u0105siedzi. Moja babcia Goldman te\u017c tak prze\u017cy\u0142a, ale zabili j\u0105 po wojnie ch\u0142opi z nieopodal, we wsi Nowosielce pod \u0141a\u0144cutem, gdzie rodzina mieszka\u0142a od dziada pradziada. My\u015bleli, \u017ce ona jedyna prze\u017cy\u0142a, a Goldmanowie mieli pola i sady.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2026<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Czy wy o takich rzeczach wiecie?<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u2026<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Wszystko powinni\u015bcie wiedzie\u0107. Wszystko powinni\u015bcie opowiedzie\u0107 swoim dzieciom. (\u2026) Powiedzcie im r\u00f3wnie\u017c, \u017ce rzucali na nas kamieniami za t\u0119 tarcz\u0119 si\u00f3dmego liceum, bo wszyscy wiedzieli, \u017ce to \u017cydowska szko\u0142a\u201d.<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<p><strong><em><time class=\"entry-date\" datetime=\"2018-08-19T18:27:23+00:00\">19 sierpnia 2018<\/time>\u00a0\u2013\u00a0<span style=\"color: #808080;\"><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/chidusz.com\/category\/historia\/\" rel=\"category tag\">historia<\/a><\/span>\u00a0\/\u00a0<span style=\"color: #808080;\"><a style=\"color: #808080;\" href=\"https:\/\/chidusz.com\/category\/spoleczenstwo\/\" rel=\"category tag\">spo\u0142ecze\u0144stwo<\/a><\/span>\u00a0\/<span style=\"color: #808080;\">\u00a0<\/span><a href=\"https:\/\/chidusz.com\/tag\/chidusz-47-42018\/\" rel=\"tag\"><span style=\"color: #808080;\">CHIDUSZ 47 &#8211; 4\/2018<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/p>\n<hr style=\"background: #d0e6fa; width: 710px; height: 15px;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\" content-alignment&lt;br \/&gt;&lt;br \/&gt; \">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<hr style=\"width: 710px;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>50. rocznica Marca \u201868 [PODSUMOWANIE] REDAKCJA Warszawa Gda\u0144ska na ok\u0142adce Marcowego &#8220;Chiduszu&#8221; \/Edyta Marciniak JAK PRZEBIEGA\u0141A 50. ROCZNICA MARCA \u2013 PRZEGL\u0104D NAJWA\u017bNIEJSZYCH WYDARZE\u0143. Artyku\u0142 ukaza\u0142 si\u0119 drukiem w kwietniu 2018 roku MARZEC 2018 Polska polityka w ostatnim czasie na dobre rozsiad\u0142a si\u0119 w historii \u017cydowskiej. Rz\u0105dz\u0105cy przy r\u00f3\u017cnych okazjach pr\u00f3buj\u0105 przekonywa\u0107 nas, jak\u00a0naprawd\u0119przebiega\u0142y tragedie narodu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63449"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63449"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63449\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63465,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63449\/revisions\/63465"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}