{"id":63497,"date":"2018-08-27T17:09:58","date_gmt":"2018-08-27T15:09:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=63497"},"modified":"2018-08-24T11:20:20","modified_gmt":"2018-08-24T09:20:20","slug":"25-09-24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=63497","title":{"rendered":"\u201ePierwszy akt wojny\u201d. Dlaczego Stalin podpisa\u0142 pakt z Hitlerem?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u201ePierwszy akt wojny\u201d. Dlaczego Stalin podpisa\u0142 pakt z Hitlerem?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Maciej Nowicki<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Kiedy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 negocjacje w sprawie paktu, Hitler wys\u0142a\u0142 w delegacji swojego fotografa, Heinricha Hoffmanna, kt\u00f3ry mia\u0142 obserwowa\u0107 Stalina. Potem pyta\u0142 go, jak Stalin wygl\u0105da, czy ma uszy oddzielone od sk\u00f3ry twarzy jak u Aryjczyk\u00f3w, czy te\u017c przyro\u015bni\u0119te jak u \u017byd\u00f3w. Hoffmann, ku wyra\u017anemu zadowoleniu wodza, odpowiedzia\u0142, \u017ce oddzielone \u2013 opowiada s\u0142ynny brytyjski historyk Roger Moorhouse, autor ksi\u0105\u017cki \u201ePakt diab\u0142\u00f3w\u201d.<\/strong><\/p>\n

fot. Newscom, DPA\/Yevgeny Khaldeinull \/ \u017ar\u00f3d\u0142o: PAP<\/span><\/em><\/p>\n

NEWSWEEK HISTORIA: Putin broni\u0142 paktu Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow. \u201eCo jest z\u0142ego w tym, \u017ce Zwi\u0105zek Radziecki nie chcia\u0142 walczy\u0107?\u201d \u2013 pyta\u0142 w czasie spotkania z m\u0142odymi historykami. Jak pan odebra\u0142 te s\u0142owa?<\/strong><\/p>\n

ROGER MOORHOUSE<\/strong>: W pewnym sensie Putin mia\u0142 racj\u0119. Wed\u0142ug \u00f3wczesnych standard\u00f3w pakt Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow nie by\u0142 a\u017c taki z\u0142y, to by\u0142a \u201enormalna polityka\u201d w wydaniu nazist\u00f3w i komunist\u00f3w, dw\u00f3ch absolutnie amoralnych re\u017cim\u00f3w. Ale usprawiedliwia\u0107 go z dzisiejszej perspektywy? Przecie\u017c Putin ustawia si\u0119 w tej samej linii, co Hitler i Stalin, to niebywa\u0142e.<\/span><\/p>\n

W 2009 roku na Westerplatte Putin by\u0142 bardziej krytyczny, twierdzi\u0142, \u017ce wszelkie pakty z hitlerowcami s\u0105 naganne.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 A teraz zmieni\u0142 front i u\u017cywa dawnej sowieckiej wym\u00f3wki, kt\u00f3r\u0105 wymy\u015bli\u0142 jeszcze Stalin, \u017ce to by\u0142 pakt czysto defensywny, a on sam, paktuj\u0105c z Hitlerem, kupowa\u0142 potrzebny Rosji czas. I zyska\u0142 ponad p\u00f3\u0142tora roku, aby si\u0119 dozbroi\u0107 w oczekiwaniu na niemiecki atak. W rzeczywisto\u015bci Stalin mia\u0142 zupe\u0142nie inne motywacje, bardzo agresywne. To wcale nie by\u0142o czekanie na wojn\u0119, tylko pierwszy akt wojny.<\/span><\/p>\n

Rosjanie chc\u0105 wszystkim wm\u00f3wi\u0107, \u017ce wojna rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 dla nich w czerwcu 1941 roku.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Niemcy i Sowieci wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ali ze sob\u0105 przez 22 miesi\u0105ce, czyli przez jedn\u0105 trzeci\u0105 ca\u0142ego okresu II wojny \u015bwiatowej. W tym czasie Stalin zaj\u0105\u0142 wschodnie tereny Polski, pa\u0144stwa ba\u0142tyckie i Besarabi\u0119. Nast\u0105pi\u0142a wielka zmiana w geografii Europy. To nie by\u0142, jak si\u0119 cz\u0119sto uwa\u017ca na Zachodzie, jedynie \u201eprzypis do historii\u201d. Pakt Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow mia\u0142 zreszt\u0105 ogromne znaczenie r\u00f3wnie\u017c dla samego Zachodu. Hitler znajdowa\u0142 si\u0119 w 1939 roku w strategicznym naro\u017cniku. Chcia\u0142 maszerowa\u0107 na Zach\u00f3d, ale czu\u0142 si\u0119 zagro\u017cony przez Zwi\u0105zek Sowiecki. Oferuj\u0105c ten pakt, Stalin wyci\u0105gn\u0105\u0142 go do naro\u017cnika, bo zale\u017ca\u0142o mu, aby Hitler zaatakowa\u0142 Zach\u00f3d. Dla niego nie by\u0142o zasadniczej r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy nazistowskimi Niemcami a imperialistyczn\u0105 Angli\u0105. To by\u0142y dwie odmiany tego samego gatunku, kt\u00f3ry nale\u017cy zniszczy\u0107, i w tym celu nale\u017ca\u0142o przyspieszy\u0107 ich konflikt.<\/span><\/p>\n

W jakim stopniu dzia\u0142ania Putina na Ukrainie i Krymie przypominaj\u0105 polityk\u0119 Stalina z czas\u00f3w paktu Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Kiedy ko\u0144czy\u0142em t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, wybuch\u0142 kryzysu ukrai\u0144ski. Podobie\u0144stwa mi\u0119dzy tym, co opisywa\u0142em, a tym, co widzia\u0142em na ekranie telewizora, by\u0142y uderzaj\u0105ce. Stosowano te same chwyty \u2013 gro\u017aby dyplomatyczne, prowokacje graniczne, pe\u0142ne hipokryzji zapewnienia o konieczno\u015bci \u201eratowania mniejszo\u015bci etnicznych\u201d. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce Rosja za car\u00f3w, za Stalina czy Putina ma podobne cele, poniewa\u017c z natury jest pa\u0144stwem ekspansjonistycznym. Kiedy Putin na\u015bladuje konkretne rozwi\u0105zania stosowane przez Stalina, to jednocze\u015bnie wyra\u017ca co\u015b g\u0142\u0119bszego, zwi\u0105zanego z sam\u0105 istot\u0105 Rosji. I w\u0142a\u015bnie to powinno nas martwi\u0107, bo problem Rosji nie zniknie wraz z Putinem.<\/span><\/p>\n

Warto przypomnie\u0107, \u017ce antykomunistyczni rosyjscy emigranci byli zachwyceni posuni\u0119ciami Stalina. Uwa\u017cali, \u017ce ziemie zagrabione w wyniku paktu Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow nale\u017c\u0105 si\u0119 Rosji. Wracaj\u0105c do samego paktu, jak w og\u00f3le do niego dosz\u0142o, przecie\u017c nazi\u015bci i komuni\u015bci nie darzyli si\u0119 zbytni\u0105 sympati\u0105?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Sytuacja zmusza\u0142a zar\u00f3wno Niemc\u00f3w, jak i Rosjan do wyj\u015bcia poza utarte schematy my\u015blenia, bo nie by\u0142o prostego i oczywistego rozwi\u0105zania ich problem\u00f3w. To pakt Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow by\u0142 tym niestandardowym rozwi\u0105zaniem. Co dawa\u0142 Hitlerowi, ju\u017c m\u00f3wi\u0142em \u2013 wyci\u0105ga\u0142 go ze strategicznego naro\u017cnika. Stalin m\u00f3g\u0142, teoretycznie, porozumie\u0107 si\u0119 z Wielk\u0105 Brytani\u0105 i Francj\u0105, \u017ceby powstrzyma\u0107 Hitlera, w ko\u0144cu Francuzi i Brytyjczycy robili wszystko, by okr\u0105\u017cy\u0107 Niemcy. Ale by\u0142 zasadniczy problem, Zach\u00f3d mia\u0142 niewiele do zaoferowania Stalinowi. Podczas gdy Hitler poda\u0142 mu na tacy wszystko, czego chcia\u0142, cho\u0107by rozbi\u00f3r Polski.<\/span><\/p>\n

Niedawno modna sta\u0142a si\u0119 teza, \u017ce Polacy pope\u0142nili b\u0142\u0105d \u2013 powinni byli skorzysta\u0107 z niemieckiej propozycji z\u0142o\u017conej im jesieni\u0105 1938 roku. I wtedy zamiast paktu Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow mieliby\u015bmy pakt Ribbentrop \u2013 Beck. Co pan o tym s\u0105dzi?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Polska mia\u0142aby bardzo podrz\u0119dn\u0105 pozycj\u0119 w tym pakcie, tak podrz\u0119dn\u0105, \u017ce Polacy nigdy by na to nie poszli. W 1939 roku byli w bardzo trudnej sytuacji geopolitycznej, by\u0107 mo\u017ce w najgorszej na ca\u0142ym \u015bwiecie. I nie by\u0142o na to \u017cadnego cudownego lekarstwa, a z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie stanowi\u0142a go koalicja z Niemcami.<\/span><\/p>\n

Hitler by\u0142 w Rosji Sowieckiej przedstawiany jako szaleniec i idiota. Od wielu lat m\u00f3wi\u0142 o potrzebie sko\u0144czenia z bolszewick\u0105 zaraz\u0105. I nagle zawarto przymierze. Jak to przyj\u0119to w obu pa\u0144stwach?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Wyja\u015bnienie tej zmiany by\u0142o bardzo trudne. Wszystko, co w propagandzie Niemiec i ZSRR m\u00f3wiono wcze\u015bniej, nie mia\u0142o charakteru wy\u0142\u0105cznie kosmetycznego, tylko stanowi\u0142o fundament obu ideologii, a nagle sta\u0142o si\u0119 niewa\u017cne. Wielu ludzi, nawet z najbli\u017cszego otoczenia dyktator\u00f3w, nie mog\u0142o tego zrozumie\u0107. Alfred Rosenberg szydzi\u0142 w swych prywatnych zapiskach, \u017ce Sowieci powinni zosta\u0107 zaproszeni na zjazd NSDAP do Norymbergi. Pisa\u0142: \u201eTen pakt obr\u00f3ci si\u0119 przeciwko narodowemu socjalizmowi\u201d. Hitler wyczuwa\u0142 ten sprzeciw i t\u0142umi\u0142 go w zarodku. \u201eRozstrzelam ka\u017cdego, kto wypowie cho\u0107by s\u0142owo sprzeciwu\u201d \u2013 grozi\u0142.<\/span><\/p>\n

Hitler mia\u0142 nadrz\u0119dne cele ideologiczne: chcia\u0142 zniszczy\u0107 Zwi\u0105zek Sowiecki czy te\u017c, morduj\u0105c \u017byd\u00f3w, doprowadzi\u0107 do tego, aby Europa by\u0142a kontynentem \u201eczystym rasowo\u201d. Ale jednocze\u015bnie na kr\u00f3tk\u0105 met\u0119 by\u0142 politykiem realistycznym \u2013 najpierw realizowa\u0142 jeden etap, a potem przechodzi\u0142 do nast\u0119pnego, a najwa\u017cniejsze zostawia\u0142 na koniec. Ta strategia by\u0142a zupe\u0142nie niezrozumia\u0142a, ludzie widzieli, \u017ce Zwi\u0105zek Sowiecki by\u0142 wrogiem numer 1 i nagle ten wr\u00f3g sta\u0142 si\u0119 koalicjantem. Kiedy w ko\u0144cu Hitler zaatakowa\u0142 Sowiet\u00f3w, Niemcy masowo go poparli. Doznali ulgi, bo znowu wszystko nabiera\u0142o sensu. M\u00f3wili na ulicach: \u201eWreszcie walczymy z naszym prawdziwym wrogiem\u201d. Wojna by\u0142a powodem do dumy i rado\u015bci. Przyzwyczaili si\u0119 do niej, sta\u0142a si\u0119 t\u0142em codziennego \u017cycia w Niemczech. Nie spodziewali si\u0119, \u017ce wojna ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim b\u0119dzie inna ni\u017c z Polsk\u0105 czy Francj\u0105.<\/span><\/p>\n


\nA jak pakt przyj\u0119to w Zwi\u0105zku Sowieckim?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Komuni\u015bci mieli ogromne problemy z przekonaniem ludzi. Urz\u0105dzano punkty agitacyjne w parkach i na placach, gdzie partyjni aktywi\u015bci mieli obja\u015bnia\u0107 nowy kierunek i odpowiada\u0107 na pytania. Ale kiedy kto\u015b pyta\u0142, czy istnieje ryzyko, \u017ce Niemcy nie zatrzymaj\u0105 si\u0119 w Polsce, tylko rusz\u0105 dalej na wsch\u00f3d, agitatorzy nie bardzo wiedzieli, co odpowiada\u0107. Nikita Chruszczow w swoich pami\u0119tnikach pisze, \u017ce tego przymierza z Niemcami nie dawa\u0142o si\u0119 uzasadni\u0107 w \u017caden spos\u00f3b. A ci, kt\u00f3rzy mieli to robi\u0107, czyli komunistyczni aparatczycy, sami si\u0119 z nim nie godzili. Nowy ton podchwycili nieliczni, wi\u0119kszo\u015b\u0107 nadal uwa\u017ca\u0142a, \u017ce faszy\u015bci to faszy\u015bci. Tyle \u017ce teraz nie m\u00f3wiono o tym na g\u0142os.<\/span><\/p>\n

Dyktatorzy nigdy si\u0119 nie spotkali, wiedzieli o sobie stosunkowo niewiele. Hitler podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o negocjacjach w sprawie paktu, gdy obejrza\u0142 kronik\u0119 filmow\u0105, na kt\u00f3rej Stalin przyjmowa\u0142 defilad\u0119 wojsk. Z jakiego\u015b powodu spodoba\u0142a mu si\u0119 twarz sowieckiego dyktatora i doszed\u0142 do wniosku, \u017ce to jest cz\u0142owiek, z kt\u00f3rym mo\u017cna si\u0119 dogada\u0107. Co jeden my\u015bla\u0142 o drugim?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Wiele wskazuje na to, \u017ce Hitler podziwia\u0142 Stalina. Naprawd\u0119 wysoko go ceni\u0142, uwa\u017ca\u0142, \u017ce to jeden z wielkich ludzi historii, najwi\u0119kszy, obok niego samego. A jednocze\u015bnie pogardza\u0142 sowieckim pa\u0144stwem, kt\u00f3re Stalin zbudowa\u0142, i to nie zmieni\u0142o si\u0119 nawet po 1941 roku. Z zapisk\u00f3w ludzi nale\u017c\u0105cych do otoczenia Hitlera wynika, \u017ce nadal m\u00f3wi\u0142 o Stalinie z podziwem.<\/span><\/p>\n

Kiedy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 negocjacje w sprawie paktu, Hitler wys\u0142a\u0142 w delegacji Heinricha Hoffmanna, fotografa, jednego ze swych najbardziej zaufanych ludzi, kt\u00f3ry mia\u0142 obserwowa\u0107 Stalina. Potem Hitler pyta\u0142 go, jak Stalin wygl\u0105da, czy ma uszy oddzielone od sk\u00f3ry twarzy jak u Aryjczyk\u00f3w, czy te\u017c przyro\u015bni\u0119te jak u \u017byd\u00f3w. Hoffmann ku wyra\u017anemu zadowoleniu wodza odpowiedzia\u0142, \u017ce oddzielone. Pyta\u0142 Hoffmanna, czy Stalin wydaje rozkazy wprost, czy raczej tylko sugeruje, co powinno by\u0107 zrobione. Pyta\u0142, jak du\u017co pali. Kiedy dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce w czasie wszystkich spotka\u0144 Stalin kopci\u0142 papierosa za papierosem, zrobi\u0142o to na nim z\u0142e wra\u017cenie.<\/span><\/p>\n

Mia\u0142 obsesj\u0119 na punkcie zdrowego trybu \u017cycia.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Ale jednocze\u015bnie na\u0142\u00f3g Stalina by\u0142 jednym z powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych przyst\u0105pi\u0142 do tego paktu. By\u0142 przekonany, \u017ce Stalin d\u0142ugo nie po\u017cyje, a po jego \u015bmierci Zwi\u0105zek Sowiecki szybko si\u0119 zawali i wtedy na scenie zostanie tylko Trzecia Rzesza. M\u00f3wi\u0142 swoim zausznikom: \u201eZerwiemy ten pakt zaraz po \u015bmierci Stalina\u201d.<\/span><\/p>\n

Z kolei Stalin by\u0142 paranoikiem, nie ufa\u0142 nikomu. Ale z nielicznych relacji, kt\u00f3rymi dysponujemy, wynika, \u017ce widzia\u0142 w Hitlerze co\u015b w rodzaju pokrewie\u0144stwa, postrzega\u0142 go jako rewolucjonist\u0119, innego rodzaju, ale jednak rewolucjonist\u0119. I dlatego czu\u0142 si\u0119 zdradzony, kiedy Hitler zaatakowa\u0142 Zwi\u0105zek Sowiecki.<\/span><\/p>\n

Wszyscy my\u015blimy o pakcie Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow w wymiarze polityczno-wojskowym, zapominaj\u0105c o wsp\u00f3\u0142pracy gospodarczej. Jak du\u017ce mia\u0142a ona znaczenie?<\/strong><\/p>\n

\u2013 To by\u0142o bardzo wa\u017cne dla Sowiet\u00f3w, tak wa\u017cne, \u017ce Stalin uzale\u017cnia\u0142 podpisanie porozumienia z Niemcami od zawarcia umowy gospodarczej. Dlatego zawarto j\u0105 trzy dni wcze\u015bniej, 20 sierpnia. Zwi\u0105zek Sowiecki mia\u0142 nadziej\u0119, \u017ce dzi\u0119ki Niemcom uzyska dost\u0119p do nowych technologii wojskowych, bo w wyniku rewolucji, czystek i mi\u0119dzynarodowej izolacji by\u0142 w tej dziedzinie bardzo zap\u00f3\u017aniony. Z kolei Niemcy chcieli za wszelk\u0105 cen\u0119 unikn\u0105\u0107 skutk\u00f3w brytyjskiej blokady morskiej. A to by\u0142a niejako specjalno\u015b\u0107 Brytyjczyk\u00f3w. Blokada bardzo da\u0142a si\u0119 we znaki Niemcom w czasie I wojny, os\u0142abi\u0142a morale ludno\u015bci, przyczyni\u0142a si\u0119 do \u015bmierci tysi\u0119cy ludzi, odci\u0119\u0142a dostawy surowc\u00f3w. I Hitler zak\u0142ada\u0142, \u017ce gdy wybuchnie nowa wojna, Brytyjczycy zrobi\u0105 dok\u0142adnie to samo. Dostawy sowieckiej ropy, \u017cywno\u015bci, surowc\u00f3w mia\u0142y sprawi\u0107, \u017ce tym razem nie uda si\u0119 zmusi\u0107 Niemc\u00f3w do uleg\u0142o\u015bci, strasz\u0105c ich widmem g\u0142odu.<\/span><\/p>\n

Jeden z historyk\u00f3w, Edward J. Erickson, stawia tez\u0119, \u017ce to sowieckie dostawy umo\u017cliwi\u0142y Niemcom skuteczny atak na Francj\u0119.<\/strong><\/p>\n

\u2013 To spora przesada. Wiosn\u0105 1940 r. sowieckie dostawy paliwa i materia\u0142\u00f3w wojskowych by\u0142y jeszcze niewielkie. Zreszt\u0105 ta wymiana nigdy nie osi\u0105gn\u0119\u0142a oczekiwanych rozmiar\u00f3w. A poniewa\u017c Niemcy nigdy nie dostali tego, czego oczekiwali, ich frustracja narasta\u0142a. W grudniu 1940 r. Hitler zacz\u0105\u0142 rozwa\u017ca\u0107 wojn\u0119 z Rosj\u0105, a nieporozumienia gospodarcze by\u0142y wtedy jednym z istotnych powod\u00f3w decyzji o ataku.<\/span><\/p>\n

Pisze pan w swojej ksi\u0105\u017cce, \u017ce Stalin by\u0142 przekonany o interwencji aliant\u00f3w w obronie Polski. To mnie zaskoczy\u0142o, bo przecie\u017c Stalin podkre\u015bla\u0142, \u017ce Wielka Brytania jest s\u0142aba i tch\u00f3rzliwa, a o Francji m\u00f3wi\u0142 jeszcze gorzej. Przekonanie, \u017ce te pa\u0144stwa b\u0119d\u0105 interweniowa\u0107, k\u0142\u00f3ci si\u0119 z wszystkim, co wtedy twierdzi\u0142.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Kiedy Stalin rozmawia z Ribbentropem w 1939 roku, m\u00f3wi mu, \u017ce Zach\u00f3d jest s\u0142aby. Ale pozostaje pytanie, czy Stalin naprawd\u0119 tak s\u0105dzi\u0142? Czy te\u017c raczej chcia\u0142 zach\u0119ci\u0107 Niemcy do zaatakowania Wielkiej Brytanii i dlatego podkre\u015bla\u0142, \u017ce Brytyjczycy s\u0105 s\u0142abi? Moim zdaniem to by\u0142a gra Stalina, robi\u0142 wszystko, by tak w\u0142a\u015bnie si\u0119 sta\u0142o.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie Stalin nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 pewien, czy Anglia i Francja wyst\u0105pi\u0105 zbrojnie po stronie Polski i jaki ta interwencja b\u0119dzie mia\u0142a charakter. Jednak zak\u0142ada\u0142, \u017ce ona nast\u0105pi, bo w przeciwnym razie scenariusz rozwoju wypadk\u00f3w, na kt\u00f3ry postawi\u0142, szlag by trafi\u0142…<\/span><\/p>\n

Sowieci wygrali t\u0119 wojn\u0119. Ale gdyby cofn\u0105\u0107 si\u0119 w czasie i zapyta\u0107, kto kogo przechytrzy\u0142? W jakim momencie wi\u0119ksze korzy\u015bci z paktu czerpa\u0142 Stalin, a w jakim Hitler?<\/strong><\/p>\n

\u2013 To dobre pytanie. W pocz\u0105tkowym etapie to Stalin przechytrzy\u0142 Hitlera. Niemiecko-sowieckie porozumienie by\u0142o szyte na jego miar\u0119. Stalin dosta\u0142 dok\u0142adnie to, czego chcia\u0142 \u2013 wschodnie terytoria Polski, nie ponosz\u0105c praktycznie \u017cadnych strat. Porozumienie gospodarcze te\u017c by\u0142o bardzo korzystne dla Rosji. Ale od upadku Francji wszystko zaczyna si\u0119 zmienia\u0107 i perspektywy nie s\u0105 ju\u017c takie r\u00f3\u017cowe.<\/span><\/p>\n

Bo Francja upada b\u0142yskawicznie, a Stalin mia\u0142 nadziej\u0119 na b\u00f3j wyniszczaj\u0105cy obie strony. Czy dlatego pod koniec II wojny domaga\u0142 si\u0119, \u017ceby Francja zosta\u0142a ukarana, gdy\u017c jej kl\u0119ska otworzy\u0142a Hitlerowi drog\u0119 na Rosj\u0119?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Stalin wm\u00f3wi\u0142 sobie, \u017ce uk\u0142ad z Niemcami jest r\u00f3wnie korzystny dla obu stron i nie zostanie naruszony. Wychodzi\u0142 z za\u0142o\u017cenia, \u017ce je\u015bli nawet dojdzie do z\u0142amania paktu, to decyzja o tym zostanie poprzedzona negocjacjami i wtedy uda mu si\u0119 odwie\u015b\u0107 Hitlera od ataku. Tymczasem Hitler doskonale ukrywa\u0142 swoje intencje. Nawet wtedy, gdy Niemcy przerwali swoje dostawy do Rosji, Stalin wci\u0105\u017c uwa\u017ca\u0142, \u017ce to o niczym nie \u015bwiadczy, a koncentracja niemieckich wojsk w pobli\u017cu rosyjskiej granicy to tylko \u015brodek nacisku psychologicznego.<\/span><\/p>\n

W czerwcu 1941 r. Hitler mia\u0142 prawo uwa\u017ca\u0107, \u017ce przechytrzy\u0142 Stalina na dobre. W ci\u0105gu pierwszych dw\u00f3ch tygodni straty sowieckie by\u0142y gigantyczne. Cytuj\u0119 pana ksi\u0105\u017ck\u0119: \u201ePonad 10 tys. czo\u0142g\u00f3w, 19 tys. dzia\u0142, 4 tys. samolot\u00f3w bojowych i a\u017c 750 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy. Oraz prawie wszystkie ziemie zdobyte w porozumieniu z Niemcami \u2013 wschodnia Polska, \u0141otwa, Litwa i Besarabia. Naje\u017ad\u017acy zaj\u0119li te\u017c Bia\u0142oru\u015b wraz z wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Ukrainy\u201d. Z perspektywy czasu atak na Rosj\u0119 wydaje si\u0119 szale\u0144stwem, ale wtedy my\u015blano inaczej. Brytyjczycy obstawiali, \u017ce Zwi\u0105zek Sowiecki wytrzyma \u201etrzy, mo\u017ce cztery miesi\u0105ce\u201d.<\/span><\/p>\n

Czy Hitler m\u00f3g\u0142 wygra\u0107 t\u0119 wojn\u0119?<\/strong><\/p>\n

\u2013 W 1941 roku Hitler mia\u0142 lepiej wyposa\u017cone i wyszkolone wojsko, tote\u017c z czysto militarnego punktu widzenia m\u00f3g\u0142 wygra\u0107. Problem by\u0142 innej natury, zawa\u017cy\u0142a polityka, kt\u00f3ra towarzyszy\u0142a temu podbojowi. Przecie\u017c na dawnych polskich Kresach, na Bia\u0142orusi, Ukrainie nastroje antysowieckie by\u0142y bardzo silne, tylko \u017ce antys\u0142owia\u0144skie nastawienie hitlerowskich Niemiec nie pozwala\u0142o ich wykorzysta\u0107, ogranicza\u0142o masow\u0105 kolaboracj\u0119 Bia\u0142orusin\u00f3w czy Ukrai\u0144c\u00f3w. I to si\u0119 zem\u015bci\u0142o na Hitlerze.<\/span><\/p>\n

Powiedzia\u0142 pan, \u017ce pakt Ribbentrop \u2013 Mo\u0142otow jest traktowany na Zachodzie jak przypis do historii, bo Zachodu nie dotyczy. \u201ePakt diab\u0142\u00f3w\u201d jest pierwsz\u0105 angielsk\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105 na ten temat od 25 lat. Ale to chyba zaczyna si\u0119 zmienia\u0107, trudniej ni\u017c dawniej pisa\u0107 o II wojnie \u015bwiatowej, pomijaj\u0105c polsk\u0105 perspektyw\u0119.<\/strong><\/p>\n

\u2013 To prawda. Polska jest w Unii Europejskiej, ponadto od Berlina, nieformalnej stolicy Europy, dzieli j\u0105 kilkadziesi\u0105t kilometr\u00f3w. Trudno jej nie zauwa\u017cy\u0107. W moim kraju jest ponad milion polskich imigrant\u00f3w. Ich wp\u0142ywy b\u0119d\u0105 ros\u0142y. Za 10 czy 20 lat g\u0142os Polak\u00f3w w \u017cyciu spo\u0142ecznym Wielkiej Brytanii stanie si\u0119 znacznie bardziej s\u0142yszalny. I zachodniocentryczna historia II wojny \u015bwiatowej b\u0119dzie w coraz wi\u0119kszym stopniu korygowana. Mam nadziej\u0119, \u017ce moja ksi\u0105\u017cka stanie si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 tego procesu. Po to j\u0105 napisa\u0142em.<\/span><\/p>\n

\n

Tekst pochodzi z \u201eNewsweeka Historia\u201d 8\/2015. Nowe wydania naszego magazynu historycznego mo\u017cesz kupi\u0107 w skel<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201ePierwszy akt wojny\u201d. Dlaczego Stalin podpisa\u0142 pakt z Hitlerem? Maciej Nowicki Kiedy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 negocjacje w sprawie paktu, Hitler wys\u0142a\u0142 w delegacji swojego fotografa, Heinricha Hoffmanna, kt\u00f3ry mia\u0142 obserwowa\u0107 Stalina. Potem pyta\u0142 go, jak Stalin wygl\u0105da, czy ma uszy oddzielone od sk\u00f3ry twarzy jak u Aryjczyk\u00f3w, czy te\u017c przyro\u015bni\u0119te jak u \u017byd\u00f3w. Hoffmann, ku wyra\u017anemu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63497"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63497"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63497\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63504,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63497\/revisions\/63504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63497"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63497"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63497"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}