{"id":63610,"date":"2018-09-08T17:09:12","date_gmt":"2018-09-08T15:09:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=63610"},"modified":"2018-09-05T08:00:54","modified_gmt":"2018-09-05T06:00:54","slug":"31-09-16","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=63610","title":{"rendered":"\u017beby Polska by\u0142a Polsk\u0105"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u017beby Polska by\u0142a Polsk\u0105 [wywiad z Micha\u0142em Bilewiczem]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

KATARZYNA ANDERSZ<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Micha\u0142 Bilewicz podczas wyk\u0142adu w POLIN, Marzec 2018 \/Fot. Magdalena Starowieyska\/ Muzeum POLIN<\/em><\/span><\/p>\n

Z OKAZJI OTWARCIA WYSTAWY \u201eOBCY W DOMU\u201d W MUZEUM POLIN, PROFESOR MICHA\u0141 BILEWICZ, KIEROWNIK CENTRUM BADA\u0143 NAD UPRZEDZENIAMI NA WYDZIALE PSYCHOLOGII UW, WYG\u0141OSI\u0141 WYK\u0141AD ZATYTU\u0141OWANY\u00a0EPIDEMIE MOWY NIENAWI\u015aCI. JAK BLISKO MARCA \u201968 JESTE\u015aMY?<\/i>. PRAWICA POCZU\u0141A SI\u0118 SPROWOKOWANA. NIECO ZAPOMNIANY BY\u0141Y POSE\u0141 KRZYSZTOF BOSAK \u201ePRZEM\u00d3G\u0141 SI\u0118\u201d, \u017bEBY PRZYJ\u015a\u0106 NA WYK\u0141AD I RELACJONOWA\u0141 S\u0141OWA BILEWICZA NA TWITTERZE, A PRAWICOWI PUBLICY\u015aCI SZYBKO PR\u00d3BOWALI UDOWODNI\u0106 ANTYPOLSKO\u015a\u0106 POPARTYCH NAUKOWO TEORII I WYNIK\u00d3W BADA\u0143. WIELU POCZU\u0141O SI\u0118 DOTKNI\u0118TYCH, BO PRZYK\u0141ADY PREZENTOWANE PRZEZ BILEWICZA DOTYCZY\u0141Y ICH J\u0118ZYKA. PO TYM, JAK NA CHWIL\u0118 ZAMARLI, POSPIESZYLI WI\u0118C UDOWADNIA\u0106, \u017bE POJ\u0118CIE \u201eWT\u00d3RNEGO ANTYSEMITYZMU\u201d JEST WYMYS\u0141EM, A BADA\u0143 BILEWICZA NIE POWINNO SI\u0118 FINANSOWA\u0106 ZE \u015aRODK\u00d3W PUBLICZNYCH.<\/span><\/p>\n

PO MARCOWEJ ROCZNICY ROZMAWIAMY Z PROF. BILEWICZEM O POLSKIEJ TO\u017bSAMO\u015aCI, ANTYSEMITYZMIE I WSZYSTKIM, CO W STOSUNKACH POLSKO-\u017bYDOWSKICH NIEPOKOI.
\n<\/span><\/p>\n

\n

Katarzyna Andersz: Zastanawia pana poj\u0119cie \u201ePolocaust\u201d? Pytam, bo wydaje mi si\u0119, \u017ce to s\u0142owo-klucz do rozm\u00f3w o stosunkach polsko-\u017cydowskich w 2018 roku.<\/b><\/p>\n

Micha\u0142 Bilewicz:<\/strong> Ukucie tego poj\u0119cia, oznaczaj\u0105cego Holocaust, kt\u00f3rego ofiar\u0105 rzekomo mieliby pa\u015b\u0107 Polacy, pokazuje niezaspokojon\u0105 potrzeb\u0119 uznania cierpie\u0144 Polak\u00f3w podczas okupacji hitlerowskiej. Potrzeb\u0119 posuni\u0119t\u0105 do ekstremum, bo Polacy nie byli ofiarami ludob\u00f3jstwa, nie byli \u2013 tak jak \u017bydzi \u2013 jako ca\u0142y nar\u00f3d skazani na Zag\u0142ad\u0119.<\/span><\/p>\n

Ale chodzi chyba w\u0142a\u015bnie o to, \u017ce \u015bwiat ma uzna\u0107, \u017ce Polacy byli ofiarami nazist\u00f3w w takim samym stopniu jak \u017bydzi.<\/strong><\/p>\n

Potrzeba uznania cierpie\u0144 Polak\u00f3w jest w pewnym stopniu uzasadniona i zrozumia\u0142a. \u015awiat ma\u0142o wie o historii powstania warszawskiego, o rzezi na Woli, kt\u00f3ra mia\u0142a przecie\u017c charakter zbrodni przeciwko ludzko\u015bci. Ta potrzeba nie jest niczym nowym. Reakcje na przypadki u\u017cycia okre\u015blenia \u201epolskie obozy koncentracyjne\u201d, tak jak w przypadku s\u0142\u00f3w Baracka Obamy w 2012 roku, pokazuj\u0105 potrzeb\u0119 walki o dobre imi\u0119 historyczne Polski, kt\u00f3ra te\u017c nie jest niczym nowym. Natomiast walka ta nigdy nie by\u0142a tak bardzo wykorzystywana w polityce, jak obecnie. Pr\u00f3ba podczepienia si\u0119 pod Zag\u0142ad\u0119 to zjawisko, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142o si\u0119 tak naprawd\u0119 w ostatnich miesi\u0105cach, po przyj\u0119ciu nowelizacji ustawy o IPN.<\/span><\/p>\n

I przybra\u0142o to jaki\u015b absurdalny wymiar.<\/b><\/p>\n

Z jednej strony mamy do czynienia z potrzeb\u0105 uznania statusu Polak\u00f3w jako ofiar II wojny \u015bwiatowej, a z drugiej z ch\u0119ci\u0105 odci\u0119cia si\u0119 od sprawstwa, niezdolno\u015bci\u0105 przyj\u0119cia do \u015bwiadomo\u015bci tego, \u017ce Polacy tak\u017ce byli w\u015br\u00f3d oprawc\u00f3w. Nie byli oczywi\u015bcie architektami Zag\u0142ady tak jak Niemcy, ale mieli w niej sw\u00f3j widoczny wsp\u00f3\u0142udzia\u0142. Te dwie rzeczy nap\u0119dzaj\u0105 si\u0119 wzajemnie. I o ile jedna z nich jest w jakim\u015b sensie uzasadniona, to druga jest po prostu iluzj\u0105 historyczn\u0105, w kt\u00f3rej Polacy przedstawiaj\u0105 samych siebie jako nar\u00f3d, kt\u00f3ry nigdy nie poszed\u0142 na kolaboracj\u0119, kt\u00f3ry nigdy nikogo nie skrzywdzi\u0142. A w byciu sprawc\u0105 i zarazem ofiar\u0105 nie ma przecie\u017c \u017cadnej sprzeczno\u015bci. Podkre\u015bli\u0142 to na przyk\u0142ad prezydent Bronis\u0142aw Komorowski w 2011 roku podczas obchod\u00f3w kolejnej rocznicy mordu w Jedwabnem.<\/span><\/p>\n

To co dla jednych jest oczywiste, dla innych pozostaje mocno kontrowersyjne. Komorowski zosta\u0142 potem za te s\u0142owa zaatakowany przez Andrzeja Dud\u0119 w debacie prezydenckiej.<\/b><\/p>\n

To by\u0142 spos\u00f3b obecnego prezydenta na pozyskanie elektoratu, bo zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce wielu Polak\u00f3w na takie s\u0142owa o sprawstwie nie jest jeszcze gotowych. S\u0105 osoby, kt\u00f3re nie s\u0105 w stanie zrozumie\u0107 tego, \u017ce ka\u017cdy nar\u00f3d ma w swojej historii epizody bycia ofiar\u0105 i bycia sprawc\u0105. A obsesja bycia ofiar\u0105 do niczego dobrego nie prowadzi, bo sprawia, \u017ce \u0142atwiej jest krzywdzi\u0107 innych, nie poczuwa\u0107 si\u0119 do odpowiedzialno\u015bci i pomocy. Je\u017celi kto\u015b ma tak w\u0142a\u015bnie skonstruowan\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, nie pochyli si\u0119 nad losem imigrant\u00f3w czy uchod\u017ac\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d bierze si\u0119 taki w\u0142a\u015bnie model to\u017csamo\u015bciowy? Czemu nie mo\u017cemy wiesza\u0107 flag przed domami jak Du\u0144czycy albo by\u0107 dumnymi z BMW jak Niemcy? Dlaczego Polacy obrali nacjonalistyczny kierunek?<\/b><\/p>\n

Timothy Snyder\u00a0pisze<\/span>\u00a0o krajach tej cz\u0119\u015bci Europy, mi\u0119dzy innymi o Polsce, \u017ce s\u0105 to\u00a0blood lands<\/i>, skrwawione ziemie. Mo\u017cna wymieni\u0107 bardzo d\u0142ug\u0105 list\u0119 ekstremalnych wydarze\u0144 o charakterze ludob\u00f3jczym albo prawie ludob\u00f3jczym, kt\u00f3re mia\u0142y tu miejsce w XX wieku: niezwykle krwawy przebieg I wojny \u015bwiatowej, wojna polsko-bolszewicka, Zag\u0142ada, g\u0142\u00f3d na Ukrainie, zbrodnie dokonane przez Niemc\u00f3w na ludno\u015bci cywilnej. To\u017csamo\u015b\u0107 narodowa tworzy si\u0119 wi\u0119c tu niejako poprzez rozpami\u0119tywanie historycznych traum. Kraje skandynawskie maj\u0105 zupe\u0142nie inn\u0105 histori\u0119, natomiast w Niemczech to\u017csamo\u015b\u0107 trzeba by\u0142o zbudowa\u0107 w zupe\u0142nie innym wymiarze, bo trudno by\u0107 tam dumnym z historycznych dokona\u0144. W psychologii m\u00f3wimy zwykle o dw\u00f3ch wymiarach w postrzeganiu \u015bwiata spo\u0142ecznego. Pierwszy to wymiar sprawczo\u015bci, drugi \u2013 wsp\u00f3lnotowo\u015bci. Sprawczo\u015b\u0107 to kompetencja, czy silna gospodarka. Wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107 to moralno\u015b\u0107, \u017cyczliwo\u015b\u0107 i tak dalej. Dla Niemc\u00f3w jedynym wymiarem, na kt\u00f3rym mogli zbudowa\u0107 pozytywn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, by\u0142a dobrze dzia\u0142aj\u0105ca gospodarka, silna marka niemiecka. W Polsce mia\u0142a miejsce odwrotna sytuacja \u2013 zbudowanie to\u017csamo\u015bci na wymiarze kompetencji by\u0142o niemo\u017cliwe, bo okupacja i lata komunizmu zniszczy\u0142y gospodark\u0119. Skoro wi\u0119c nie byli\u015bmy silni gospodarczo, podkre\u015blali\u015bmy swoje moralne zwyci\u0119stwo.<\/span><\/p>\n

Tylko \u017ce tak widoczny odwr\u00f3t w stron\u0119 nacjonalizmu zacz\u0105\u0142 si\u0119, kiedy polska gospodarka by\u0142a na najwy\u017cszym poziomie w historii, a Niemcy w zasadzie przestali o niej ironicznie m\u00f3wi\u0107\u00a0<\/b>Polnische Wirtschaft<\/i><\/b>. Zamiast budowa\u0107 nowoczesn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, patrzymy wstecz. A pana badania pokazuj\u0105, \u017ce w\u015br\u00f3d trzech typ\u00f3w antysemityzmu \u2013 tradycyjnego, wt\u00f3rnego i wiary w \u017cydowsk\u0105 konspiracj\u0119, znacz\u0105co ro\u015bnie tylko ten pierwszy, kt\u00f3rego przejawem jest wiara w mord rytualny i obarczanie \u017byd\u00f3w win\u0105 za \u015bmier\u0107 Jezusa.<\/b><\/p>\n

Na ca\u0142ym \u015bwiecie mamy teraz wysyp r\u00f3\u017cnego rodzaju antynaukowych teorii: mity o genetycznie modyfikowanej \u017cywno\u015bci, ruch antyszczepionkowy, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy zar\u00f3wno prawicowc\u00f3w, jak i lewicowc\u00f3w. Jest to jaki\u015b odwr\u00f3t od nowoczesno\u015bci, widoczny tak\u017ce w Polsce. By\u0107 mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego powr\u00f3ci\u0142y te elementy antysemityzmu, o kt\u00f3rych my\u015bleli\u015bmy, \u017ce ju\u017c dawno ich nie ma, bo nie pojawiaj\u0105 si\u0119 ju\u017c chocia\u017cby w nauczaniu Ko\u015bcio\u0142a. Tyle \u017ce w dalszym ci\u0105gu ten rodzaj antysemityzmu, mimo tendencji wzrostowej, nie dominuje. O wiele silniej obecna jest w Polsce wiara w nowoczesne stereotypy, takie jak te dotycz\u0105ce \u017cydowskiego spisku.<\/span><\/p>\n

Jak pokazuj\u0105 pana badania, jej poziom pozostaje od lat taki sam.<\/b><\/p>\n

Ten stabilnie wysoki poziom jest niepokoj\u0105cy, bo wydaje si\u0119, \u017ce w pa\u0144stwie, kt\u00f3re od wielu lat nale\u017cy do Unii Europejskiej, takie przekonania powinny powoli zanika\u0107. Otwarcie granic i \u0142atwo\u015b\u0107 podr\u00f3\u017cowania nie pomog\u0142y. Prowadz\u0105c badania, zauwa\u017cyli\u015bmy, \u017ce ten rodzaj antysemityzmu zupe\u0142nie nie zale\u017cy od kontaktu z \u017bydami. We\u017amy przyk\u0142ad wizyt m\u0142odych Izraelczyk\u00f3w w Polsce i spotka\u0144 z ich polskimi r\u00f3wie\u015bnikami w ramach r\u00f3\u017cnego rodzaju wymian czy program\u00f3w. S\u0105 one naprawd\u0119 w stanie zmieni\u0107 stosunek Polak\u00f3w do \u017byd\u00f3w, pr\u00f3cz jednego \u2013 wiary w teorie spiskowe. Je\u017celi kto\u015b wierzy w to, \u017ce \u017bydzi kontroluj\u0105 gospodark\u0119, albo \u017ce istnieje jaki\u015b mi\u0119dzynarodowy \u017cydowski rz\u0105d, wtedy nawet ca\u0142kiem udane spotkanie z Izraelczykami nic nie zmieni. Szlomo mo\u017ce by\u0107 bardzo fajnym ch\u0142opakiem, ale to nie on rz\u0105dzi \u015bwiatem \u2013 rz\u0105dz\u0105 nim Soros z Michnikiem. To s\u0105 niestety trwa\u0142e przekonania, na bazie kt\u00f3rych budowana jest niech\u0119\u0107 do \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce w przestrzeni publicznej, w telewizji, na portalach internetowych, tego antysemityzmu zrobi\u0142o si\u0119 nagle wi\u0119cej.<\/b><\/p>\n

Ci, kt\u00f3rzy wierz\u0105 w podobne teorie spiskowe, niecz\u0119sto ujawniali si\u0119 z tym publicznie, teraz rzeczywi\u015bcie wychodzi tego wi\u0119cej. Mechanizmy reguluj\u0105ce media, jak na przyk\u0142ad ustawa o radiofonii i telewizji, z jakiego\u015b powodu przesta\u0142y dzia\u0142a\u0107. Na paskach w programie Studio Polska, prowadzonym przez Magdalen\u0119 Og\u00f3rek, pojawia\u0142y si\u0119 skrajnie antysemickie wypowiedzi. To, \u017ce tam si\u0119 znalaz\u0142y, oznacza, \u017ce kto\u015b je tam wrzuci\u0142, a nadawca przesta\u0142 to zupe\u0142nie kontrolowa\u0107.<\/span><\/p>\n

I nikt nie wyci\u0105gn\u0105\u0142 konsekwencji. Magdalena Og\u00f3rek zaprasza do studia Ew\u0119 Kurek, a Marcin Wolski, te\u017c w publicznej telewizji, \u017cartuje z oboz\u00f3w koncentracyjnych.<\/b><\/p>\n

Jaki\u015b czas temu sam zg\u0142osi\u0142em spraw\u0119 antysemickich piosenek, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 w programie satyrycznym YaYo. Odpowied\u017a, kt\u00f3ra brzmia\u0142a, \u017ce program satyryczny rz\u0105dzi si\u0119 swoimi prawami, dosta\u0142em po mniej wi\u0119cej p\u00f3\u0142 roku. Drugi raz zainterweniowa\u0142em w sprawie skrajnie ksenofobicznego, antymuzu\u0142ma\u0144skiego programu z udzia\u0142em Miriam Shaded. Wtedy KRRiT zwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do telewizji publicznej, przedstawiaj\u0105c stanowisko pot\u0119piaj\u0105ce takie wypowiedzi. By\u0142a to naj\u0142agodniejsza forma kary, jak\u0105 mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107, niemniej jednak pojawi\u0142a si\u0119. Nie wp\u0142yn\u0119\u0142a ona jednak w og\u00f3l\u0119 na telewizj\u0119, kt\u00f3ra w dalszym ci\u0105gu emitowa\u0142a programy o podobnej tre\u015bci.<\/span><\/p>\n

Z czego wynika dysonans pomi\u0119dzy tym, \u017ce czo\u0142owi politycy partii rz\u0105dz\u0105cej pot\u0119piaj\u0105 antysemityzm, a jednocze\u015bnie panuje przyzwolenie na antysemickie zachowania?<\/b><\/p>\n

Gomu\u0142ka te\u017c pot\u0119pia\u0142 antysemityzm \u2013 on walczy\u0142 z syjonizmem. To jest w\u0142a\u015bnie ca\u0142y problem antysemityzmu, kt\u00f3ry zakl\u0119ty jest w j\u0119zyku idiom\u00f3w, metafor. Nikt w Polsce nie jest dumny z bycia antysemit\u0105, mo\u017ce poza paroma ekstremalnymi przypadkami, za to wielu twierdzi, \u017ce antysemitami nie s\u0105,\u00a0ale<\/i>\u2026 Krytykuj\u0105 nie \u017byd\u00f3w, tylko kiedy\u015b \u2013 syjonist\u00f3w, a dzisiaj tych, kt\u00f3rzy kalaj\u0105 imi\u0119 narodu polskiego.<\/span><\/p>\n

Czyli ka\u017cdego, kto przyznaje, \u017ce w\u015br\u00f3d Polak\u00f3w nie by\u0142o samych bohater\u00f3w i Sprawiedliwych.<\/b><\/p>\n

Tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce ci, kt\u00f3rzy przypominaj\u0105, \u017ce w\u015br\u00f3d kolaborant\u00f3w znajdowali si\u0119 tak\u017ce Polacy, to cz\u0119sto ludzie, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105 o wspomnieniach swoich dziadk\u00f3w \u2013 s\u0105 to polscy czy ameryka\u0144scy \u017bydzi, Izraelczycy. W PiS-ie od samego pocz\u0105tku prac nad nowelizacj\u0105 ustawy o IPN-ie m\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce to \u201elex Gross\u201d, czyli prawo przeciwko Grossowi. Ustaw\u0119 pr\u00f3bowano sformu\u0142owa\u0107 tak, \u017ceby by\u0142a jak najszersza i mo\u017cna by\u0142o pod ni\u0105 podpi\u0105\u0107 jak najwi\u0119cej os\u00f3b, nie tylko tych, kt\u00f3rzy u\u017cywaj\u0105 okre\u015blenia \u201epolskie obozy koncentracyjne\u201d. Kiedy ustawa by\u0142a w Senacie, senator Marek Borowski zg\u0142osi\u0142 do niej poprawk\u0119 \u2013 domaga\u0142 si\u0119, \u017ceby jasno odnosi\u0142a si\u0119 do wyra\u017cenia \u201epolskie obozy koncentracyjne\u201d. PiS j\u0105 odrzuci\u0142o. To pokazuje, \u017ce w og\u00f3le nie chodzi\u0142o o \u201epolskie obozy koncentracyjne\u201d, ale o to, o czym m\u00f3wi\u0142o si\u0119 w kuluarach, czyli wprowadzenie prawa, kt\u00f3re ma uciszy\u0107 wszystkich zajmuj\u0105cych si\u0119 skomplikowanym charakterem relacji polsko-\u017cydowskich.<\/span><\/p>\n

Wypieranie si\u0119 wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci za Zag\u0142ad\u0119, umniejszanie jej znaczenia, to w\u0142a\u015bnie jeden z element\u00f3w os\u0142awionego przez dw\u00f3ch senator\u00f3w PiS, Artura Warzoch\u0119 i Rafa\u0142a \u015alusarza, wt\u00f3rnego antysemityzmu. Panowie ci w jego istnienie nie wierz\u0105 i dlatego dyskredytuj\u0105 wyniki pana bada\u0144.<\/b><\/p>\n

Oni tego nie widz\u0105, poniewa\u017c sami s\u0105 tego cz\u0119\u015bci\u0105. W polskiej polityce j\u0119zyk wt\u00f3rnego antysemityzmu pojawia si\u0119 cz\u0119sto \u2013 przejawia si\u0119 kwestionowaniem antysemityzmu i jakichkolwiek zbrodni dokonanych przez Polak\u00f3w na \u017bydach. Ka\u017cde napomkni\u0119cie o wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci powoduje, \u017ce wzrasta niech\u0119\u0107 do \u017byd\u00f3w, bo oni przypominaj\u0105 nam o tym, \u017ce ich skrzywdzili\u015bmy.<\/span><\/p>\n

Socjologowie s\u0105 w stanie to zbada\u0107?<\/b><\/p>\n

Ten rodzaj antysemityzmu by\u0142 badany ju\u017c od bardzo wielu lat, samo poj\u0119cie powsta\u0142o w kr\u0119gu Theodora Adorno i szko\u0142y frankfurckiej. W p\u00f3\u017aniejszych latach niemieccy psychologowie Rainer Banse i Roland Imhoff wykonywali tam pomiary utajonych postaw, a wyniki pokaza\u0142y, \u017ce u Niemc\u00f3w przypomnienie o ich odpowiedzialno\u015bci za Zag\u0142ad\u0119 zwi\u0119ksza\u0142o poziom antysemityzmu. Tak dzia\u0142o si\u0119 tam, gdzie antysemityzm jest przecie\u017c tematem tabu. Podobne badania przeprowadzili\u015bmy w Polsce. Pokaza\u0142y, \u017ce poziom wt\u00f3rnego antysemityzmu nie wzrasta, ale postawa taka w coraz wi\u0119kszym stopniu wywo\u0142uje niech\u0119\u0107 lub dystans do \u017byd\u00f3w. Mo\u017ce to prowadzi\u0107 do poparcia jakiej\u015b dyskryminuj\u0105cej polityki albo do dyskredytowania lub nieg\u0142osowania na polityka, o kt\u00f3rym dowiedziano si\u0119, \u017ce ma \u017cydowskie pochodzenie<\/span>.<\/p>\n

Tak jak Magdalena Og\u00f3rek atakuj\u0105ca na Twitterze senatora Marka Borowskiego.<\/b><\/p>\n

Po pierwsze, Magdalena Og\u00f3rek w swoim tweecie sugerowa\u0142a nieprawd\u0119. Marek Borowski nie zmieni\u0142 swojego nazwiska. Celowo przypomnia\u0142a nazwisko Berman, kt\u00f3re w Polsce kojarzy si\u0119 z Jakubem Bermanem, prominentnym politykiem czas\u00f3w stalinowskich, postaci\u0105 emblematyczn\u0105 dla stereotypu \u017cydokomuny. Z nim jednak Borowski nie ma nic wsp\u00f3lnego, nie s\u0105 w \u017caden spos\u00f3b spokrewnieni \u2013 tweet wprowadza\u0142 w b\u0142\u0105d, \u017ce to ojciec Borowskiego by\u0142 zbrodniarzem komunistycznym. Po drugie, sugerowanie, \u017ce zmiana nazwiska \u017cydowskiego na polskie \u015bwiadczy o braku kr\u0119gos\u0142upa moralnego, to w\u0142a\u015bnie zachowanie b\u0119d\u0105ce typowym przyk\u0142adem wt\u00f3rnego antysemityzmu. \u017bydzi zmieniali swoje nazwiska w\u0142a\u015bnie z powodu antysemityzmu i l\u0119ku przed dyskryminacj\u0105, kt\u00f3ra mog\u0142aby ich dosi\u0119gn\u0105\u0107.<\/span><\/p>\n

W wypadku Marka Borowskiego sytuacja, w kt\u00f3rej pr\u00f3buje si\u0119 sugerowa\u0107, \u017ce ma on co\u015b wsp\u00f3lnego z \u017cydokomun\u0105, jest tym bardziej smutna, \u017ce Borowski by\u0142 przecie\u017c jednym z lider\u00f3w Marcowych protest\u00f3w na Politechnice Warszawskiej. Zosta\u0142 za to wyrzucony ze studi\u00f3w i przez kilka lat pracowa\u0142 jako kasjer w Domach Towarowych \u201eCentrum\u201d.<\/span><\/p>\n

\u0141atwo teraz z bohatera sta\u0107 si\u0119 wrogiem.<\/b><\/p>\n

Kiedy zosta\u0142em skrytykowany przez dw\u00f3ch wspomnianych senator\u00f3w PiS-u, jednym z powod\u00f3w by\u0142o to, \u017ce nazwa\u0142em Jana Tomasza Grossa polskim patriot\u0105. Z tego powodu dw\u00f3ch niezbyt licz\u0105cych si\u0119 w PiS-ie polityk\u00f3w uzna\u0142o moje kompetencje naukowe za niewiarygodne. M\u00f3wimy przecie\u017c o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry wsp\u00f3\u0142organizowa\u0142 demonstracje studenckie i siedzia\u0142 w komunistycznym wi\u0119zieniu na Rakowieckiej za obron\u0119 wolno\u015bci s\u0142owa w Polsce. \u017baden z tych pan\u00f3w nigdy nie siedzia\u0142 w wi\u0119zieniu za Polsk\u0119, jednak w j\u0119zyku prawicowej polityki \u017caden \u017byd nie mo\u017ce o sobie powiedzie\u0107, czy te\u017c zosta\u0107 uznanym przez innych za patriot\u0119. To przekre\u015blenie faktycznych, chlubnych do\u015bwiadcze\u0144 ludzi takich jak Gross, kt\u00f3ry, m\u00f3wi\u0105c ju\u017c na marginesie, przez d\u0142ugie lata by\u0142 ulubie\u0144cem polskiej prawicy, dop\u00f3ki nie napisa\u0142\u00a0S\u0105siad\u00f3w<\/i>. Przedtem, kiedy by\u0142 kronikarzem wyw\u00f3zek Polak\u00f3w na Sybir, prawica go szanowa\u0142a i uwa\u017ca\u0142a za polskiego historyka emigracyjnego. Gdy zaj\u0105\u0142 si\u0119 tematem \u017cydowskim, nagle utraci\u0142 swoje prawo do nazywania si\u0119 Polakiem. To, jak redefiniowane s\u0105 teraz pewne kategorie polsko\u015bci, jest zdumiewaj\u0105ce.<\/span><\/p>\n

A jak odebra\u0142 pan zarzuty tych senator\u00f3w wobec siebie?<\/b><\/p>\n

Zdziwi\u0142o mnie, \u017ce dw\u00f3ch senator\u00f3w nagle uzna\u0142o, \u017ce m\u00f3wienie o wt\u00f3rnym antysemityzmie jest antypolskie. Mo\u017cna wyobrazi\u0107 sobie, \u017ce ka\u017cde badanie jakiego\u015b problemu spo\u0142ecznego takie jest. Je\u017celi kto\u015b bada skal\u0119 alkoholizmu w Polsce, to te\u017c jest pewnie antypolski, bo woleliby\u015bmy, \u017ceby Polacy nie nadu\u017cywali alkoholu. Nie spotka\u0142em si\u0119 z tym, \u017ceby na przyk\u0142ad koledzy, kt\u00f3rzy badaj\u0105 mow\u0119 nienawi\u015bci w Kanadzie, byli uznani za z\u0142ych Kanadyjczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy szkaluj\u0105 sw\u00f3j kraj. To, \u017ce w Polsce prowadzenie takich bada\u0144 traktujemy jako atak na ojczyzn\u0119, samo w sobie jest ju\u017c diagnoz\u0105 jakiego\u015b problemu, zw\u0142aszcza je\u015bli chodzi o polityk\u0119.<\/span><\/p>\n

Po zapoznaniu si\u0119 z wynikami pa\u0144skich bada\u0144 zdziwi\u0142o mnie, jak to w og\u00f3le jest mo\u017cliwe? Dlaczego wcale nie mam poczucia, \u017ce co trzeci m\u0142ody Polak wierzy w \u017cydowsk\u0105 konspiracj\u0119, a co czwarty w mord rytualny?<\/b><\/p>\n

Ja te\u017c, mieszkaj\u0105c w Warszawie, patrz\u0119 na te wyniki ze zdumieniem, bo pokazuj\u0105 jak\u0105\u015b zupe\u0142nie inn\u0105 Polsk\u0119 ni\u017c t\u0119, z kt\u00f3r\u0105 mam styczno\u015b\u0107 na co dzie\u0144. Ale takie a nie inne liczby s\u0105 wynikiem w\u0142a\u015bnie tego, \u017ce badania s\u0105 przeprowadzane na grupie reprezentatywnej. Wybieramy tysi\u0105c os\u00f3b tak, \u017ceby znale\u017ali si\u0119 tam ludzie z du\u017cych i ma\u0142ych miast, z ka\u017cdego wojew\u00f3dztwa; m\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety, osoby o ni\u017cszym i wy\u017cszym wykszta\u0142ceniu, wszyscy w takich samych proporcjach, w jakich wyst\u0119puj\u0105 w ca\u0142ym spo\u0142ecze\u0144stwie. To daje o wiele bardziej wiarygodny obraz ni\u017c to, co wynika z naszej codziennej obserwacji.<\/span><\/p>\n

Tysi\u0105c os\u00f3b naprawd\u0119 wystarcza?<\/b><\/p>\n

Wiemy, \u017ce tysi\u0105c os\u00f3b wystarcza, \u017ceby trafnie przewidzie\u0107 wyniki wybor\u00f3w. Mi\u0119dzy badaniami poparcia politycznego a wynikami wybor\u00f3w mo\u017cliwe odchylenia to oko\u0142o 2-3%. Zwykle z ka\u017cdej populacji mo\u017cna wybra\u0107 grup\u0119 tysi\u0105ca os\u00f3b i trafnie przewidzie\u0107 postawy i zachowania charakterystyczne dla og\u00f3\u0142u. To, \u017ce nie s\u0105 to przypadkowe wyniki, wida\u0107 w naszych badaniach antysemityzmu spiskowego \u2013 mimo \u017ce s\u0105 to zupe\u0142nie inne pr\u00f3by tysi\u0105cosobowe, to ten sam poziom utrzymuje si\u0119 od kilku lat.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d bierze si\u0119 nienawi\u015b\u0107 czy uprzedzenie do \u017byd\u00f3w, skoro w Polsce spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska jest bardzo niewielka i skupiona tylko w kilku najwi\u0119kszych miastach?<\/b><\/p>\n

Jest dok\u0142adnie odwrotnie ni\u017c wynika\u0142oby z tego pytania. Im mniej jest przedstawicieli jakiej\u015b grupy, tym wi\u0119ksze s\u0105 wobec niej uprzedzenia, tym \u0142atwiej nimi straszy\u0107. Je\u015bli popatrzymy na Niemcy, a dok\u0142adniej na landy, w kt\u00f3rych s\u0105 najwi\u0119ksze antyimigranckie uprzedzenia i islamofobia, to oka\u017ce si\u0119, \u017ce s\u0105 to regiony, gdzie muzu\u0142man\u00f3w praktycznie nie ma. Tam gdzie skumulowana jest wi\u0119kszo\u015b\u0107 uchod\u017ac\u00f3w, gdzie mieszka du\u017co Turk\u00f3w, jest najwy\u017cszy poziom tolerancji.<\/span><\/p>\n

Antysemityzm bez \u017byd\u00f3w to zjawisko stare jak \u015bwiat. \u017byd\u00f3w z Anglii wyp\u0119dzono w \u015bredniowieczu, a Szekspirowi, kt\u00f3ry pisa\u0142\u00a0Kupca weneckiego<\/i>\u00a0trzysta lat p\u00f3\u017aniej, uda\u0142o si\u0119 ca\u0142kowicie odtworzy\u0107 bardzo mocny antysemicki stereotyp w postaci Shylocka. Podobnie antysemityzm bez \u017byd\u00f3w przetrwa\u0142 tak\u017ce w Polsce. Przekaz kulturowy, co\u015b, co wiemy tylko z telewizji, internetu, nie zosta\u0142o zm\u0105cone spotkaniem jakiego\u015b konkretnego \u017byda, niemo\u017cliwa by\u0142a tego weryfikacja.<\/span><\/p>\n

Tylko 20% Polak\u00f3w mia\u0142o jakikolwiek kontakt z \u017bydami.<\/b><\/p>\n

Tylu deklaruje to w badaniach. Podejrzewam natomiast, \u017ce ten procent jest jeszcze mniejszy, bo ca\u0142kiem mo\u017cliwe, \u017ce s\u0105 to ludzie, kt\u00f3rzy my\u015bl\u0105, \u017ce spotkali kogo\u015b, kto jest \u017bydem, chocia\u017c ta osoba\u00a0de facto<\/i>\u00a0\u017bydem nie jest.<\/span><\/p>\n

Podobnie jak w Niemczech, u nas tak\u017ce wida\u0107 podzia\u0142 na bardziej i mniej uprzedzone wojew\u00f3dztwa.<\/b><\/p>\n

Podejrzewam, \u017ce te r\u00f3\u017cnice zwi\u0105zane s\u0105 z do\u015bwiadczeniami migracyjnymi. Mieszka\u0144cy wojew\u00f3dztwa zachodniopomorskiego czy dolno\u015bl\u0105skiego to ludzie, kt\u00f3rzy maj\u0105 w rodzinie do\u015bwiadczenie migracji z innych teren\u00f3w. Jest wiele bada\u0144, kt\u00f3re pokazuj\u0105, \u017ce to czyni ludzi bardziej otwartymi. Trudno by\u0107 uprzedzonym, kiedy samemu mia\u0142o si\u0119 do\u015bwiadczenie bycia uchod\u017ac\u0105, uciekinierem.<\/span><\/p>\n

Je\u017celi styczno\u015b\u0107 z \u201einnym\u201d pomaga, to powinna zatem zacz\u0105\u0107 spada\u0107 niech\u0119\u0107 do Ukrai\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rych w Polsce pracuje coraz wi\u0119cej. To jedna z tych grup narodowych, kt\u00f3ra \u2013 tak jak \u017bydzi zreszt\u0105 \u2013 w badaniach profesora Jerzego Szackiego z 1967 roku by\u0142a wymieniana jako jednoznacznie nielubiana.<\/b><\/p>\n

Z jednej strony jest okazja, \u017ceby mie\u0107 osobiste kontakty. Jest mo\u017cliwe, \u017ce Polacy, zamiast my\u015ble\u0107 o banderowcach, kt\u00f3rzy mordowali na Wo\u0142yniu, b\u0119d\u0105 znali te\u017c pani\u0105 S\u0142aw\u0119 ze sklepu i pana Ihora, kt\u00f3ry pracuje na budowie. Styczno\u015b\u0107 z nimi na co dzie\u0144 mo\u017ce powodowa\u0107, \u017ce trudniej b\u0119dzie wobec nich wzbudzi\u0107 nienawi\u015b\u0107. Z drugiej strony istnieje ryzyko, \u017ce je\u015bli na przyk\u0142ad pogorszy\u0142aby si\u0119 koniunktura gospodarcza w Polsce, naturalnym przeciwnikiem stan\u0105 si\u0119 ci, kt\u00f3rzy zabieraj\u0105 Polakom miejsca pracy. Uprzedzenia mog\u0105 przewa\u017cy\u0107 i wtedy mo\u017cna b\u0119dzie spodziewa\u0107 si\u0119 coraz wi\u0119kszej liczby atak\u00f3w przemocy wobec Ukrai\u0144c\u00f3w. Ich bezpiecze\u0144stwo w Polsce jest na pewno du\u017cym wyzwaniem.<\/span><\/p>\n

P\u00f3ki co wystarczy spojrze\u0107 na komentarze, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119, kiedy we Wroc\u0142awiu przedstawiono propozycj\u0119 wprowadzenia napis\u00f3w w j\u0119zyku ukrai\u0144skim na dworcach i innych miejscach publicznych.<\/b><\/p>\n

Podobnie by\u0142o wtedy, kiedy w p\u00f3\u0142nocno-wschodniej Polsce chciano wprowadzi\u0107 podw\u00f3jne nazwy miejscowo\u015bci, polsko-litewskie. Jak wida\u0107, panuje przekonanie, \u017ce je\u015bli te napisy si\u0119 pojawi\u0105, to Polska przestanie by\u0107 Polsk\u0105, \u017ce jakakolwiek obco\u015b\u0107 mo\u017ce nam zagrozi\u0107.To wyraz czego\u015b, co psychologowie nazywaj\u0105\u00a0collective angst<\/i>, kolektywnym niepokojem, l\u0119kiem o przetrwanie narodu. My\u015blenie, \u017ce nar\u00f3d zaraz przestanie istnie\u0107, bierze si\u0119 z poczucia s\u0142abo\u015bci \u2013 widocznie my, Polacy, uwa\u017camy, \u017ce mamy ma\u0142o \u017cywotn\u0105 kultur\u0119 i \u0142atwo b\u0119dzie si\u0119 jej po prostu rozp\u0142yn\u0105\u0107, znikn\u0105\u0107. To nieco przera\u017caj\u0105ce.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017beby Polska by\u0142a Polsk\u0105 [wywiad z Micha\u0142em Bilewiczem] KATARZYNA ANDERSZ Micha\u0142 Bilewicz podczas wyk\u0142adu w POLIN, Marzec 2018 \/Fot. Magdalena Starowieyska\/ Muzeum POLIN Z OKAZJI OTWARCIA WYSTAWY \u201eOBCY W DOMU\u201d W MUZEUM POLIN, PROFESOR MICHA\u0141 BILEWICZ, KIEROWNIK CENTRUM BADA\u0143 NAD UPRZEDZENIAMI NA WYDZIALE PSYCHOLOGII UW, WYG\u0141OSI\u0141 WYK\u0141AD ZATYTU\u0141OWANY\u00a0EPIDEMIE MOWY NIENAWI\u015aCI. JAK BLISKO MARCA \u201968 JESTE\u015aMY?. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63610"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63610"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63610\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63620,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63610\/revisions\/63620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63610"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63610"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63610"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}