{"id":63933,"date":"2018-09-29T17:09:53","date_gmt":"2018-09-29T15:09:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=63933"},"modified":"2018-09-27T08:48:25","modified_gmt":"2018-09-27T06:48:25","slug":"17-09-24","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=63933","title":{"rendered":"CZ\u0141OWIEK UCIEK\u0141 Z TREBLINEK…"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>CZ\u0141OWIEK UCIEK\u0141 Z TREBLINEK…<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\u017bydowski Instytut Historyczny<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

13 wrze\u015bnia 1942 r. z obozu zag\u0142ady Treblinka II zbieg\u0142 Abraham (Jakub) Krzepicki. Jego relacja zosta\u0142a spisana przez Rachel\u0119 Auerbach i ukryta w drugiej cz\u0119\u015bci Archiwum Ringelbluma. Zaczyna si\u0119 s\u0142owami: \u201eFenomen Treblinki nale\u017cy nie tylko opisa\u0107, ale i zrozumie\u0107. Ci\u0119\u017cko si\u0119 do tego zabra\u0107. \u015aciska mnie w gardle…\u201d<\/strong><\/span><\/p>\n

Abraham (Jakub) Krzepicki \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

Krzepicki urodzi\u0142 si\u0119 w\u00a01915 r.\u00a0w\u00a0Praszce w\u00a0powiecie wielu\u0144skim. W\u00a01928 r.\u00a0wraz z\u00a0rodzin\u0105 przeprowadzi\u0142 si\u0119 do\u00a0Gda\u0144ska, rok p\u00f3\u017aniej wst\u0105pi\u0142 do\u00a0Wojska Polskiego. Gdy wybuch\u0142a wojna, zosta\u0142 internowany w\u00a0obozie dla je\u0144c\u00f3w wojennych w\u00a0Lublinie. P\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej uda\u0142o mu\u00a0si\u0119 zbiec z\u00a0obozu i\u00a0dotrze\u0107 do\u00a0Warszawy, gdzie znalaz\u0142 zatrudnienie w\u00a0fabryce sztucznego miodu i\u00a0cukierk\u00f3w \u201ePalma\u201d na\u00a0ul. Zamenhofa 19.<\/span><\/p>\n

25\u00a0sierpnia 1942 r.\u00a0oko\u0142o godziny 7.30 \u2014\u00a0czyli podczas trwania wielkiej akcji likwidacyjnej \u2014\u00a0zosta\u0142 schwytany wraz z\u00a0grup\u0105 wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w. Trafi\u0142 na\u00a0Umschlagplatz, a\u00a0stamt\u0105d do\u00a0obozu zag\u0142ady Treblinka II.\u00a0Po\u00a0dotarciu na\u00a0miejsce cudem unikn\u0105\u0142 \u015bmierci, jako \u017ce\u00a0w\u0142\u0105czono go\u00a0do\u00a0komanda pracuj\u0105cego przy przenoszeniu i\u00a0grzebaniu zw\u0142ok.<\/span><\/p>\n

Jak\u00a0sam\u00a0m\u00f3wi\u0142:\u00a0kolejno poznawa\u0142em ca\u0142y mechanizm obozu zag\u0142ady Treblinka II.\u00a0<\/em>Sortowa\u0142 odzie\u017c w\u00a0magazynach, pracowa\u0142 przy uprz\u0105taniu drogi prowadz\u0105cej do\u00a0komory gazowej, a\u00a0tak\u017ce uczestniczy\u0142 we\u00a0wszystkich etapach przyjmowania nowych transport\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Plan obozu narysowany przez Abrahama (Jakuba) Krzepickiego<\/span><\/em>
\n\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/em><\/p>\n

Serce we\u00a0mnie p\u0142on\u0119\u0142o z\u00a0b\u00f3lu i\u00a0w\u015bciek\u0142o\u015bci, kiedy widzia\u0142em przera\u017cenie, strach, zdezorientowanie tysi\u0119cznych mas, bezsilno\u015b\u0107 s\u0142abych dusz, kt\u00f3re rzuca\u0142y si\u0119 w\u00a0\u0142apach diab\u0142a. Kobiety, ma\u0142e dzieci, m\u0119\u017cczy\u017ani jak d\u0119by i\u00a0r\u00f3wnie\u017c tacy bezsilni jak ma\u0142e dzieci. Niezdolni do\u00a0u\u017cycia swojego sprytu, umiej\u0119tno\u015bci i\u00a0si\u0142y. Pozostawieni przez Boga i\u00a0ludzi na\u00a0pastw\u0119 losu.<\/em><\/span><\/p>\n

W swojej relacji szczeg\u00f3\u0142owo opisa\u0142 prac\u0119 w\u00a0baraku, w\u00a0kt\u00f3rym ofiary rozbiera\u0142y si\u0119 przed pos\u0142aniem do\u00a0komory gazowej:\u00a0Widz\u0105c sceny w\u00a0baraku, s\u0142ysz\u0105c rozmowy i\u00a0p\u0142acze, cierpia\u0142em bez miary. Patrzy\u0142em na\u00a0przepi\u0119kne dzieci, jak ma\u0142e anio\u0142ki, na\u00a0m\u0142ode dziewczyny ledwo rozkwit\u0142e, serce p\u0119ka\u0142o we\u00a0mnie z\u00a0b\u00f3lu i\u00a0w\u015bciek\u0142o\u015bci, jak mo\u017cna tak niszczy\u0107 tyle pi\u0119kna. I\u00a0w\u00a0tym samym czasie czerpa\u0142em z\u00a0tego jedn\u0105 nauk\u0119: uciec, uciec st\u0105d, do\u017cy\u0107 zemsty, zobaczy\u0107 jeszcze co\u015b innego tymi oczami, kt\u00f3re patrz\u0105 na\u00a0to<\/em>.<\/span><\/p>\n

W ostatnich dniach pobytu w\u00a0obozie do\u0142\u0105czy\u0142 do\u00a0grupy zajmuj\u0105cej si\u0119 wycink\u0105 drzew w\u00a0okolicznym lesie i\u00a0znoszeniem ich do\u00a0obozu.\u00a0Id\u0105c do\u00a0lasu przez nieogrodzony kawa\u0142ek drogi, widywali\u015bmy z\u00a0daleka ch\u0142op\u00f3w przy robotach polnych. Patrzy\u0142em na\u00a0nich i\u00a0dzika zazdro\u015b\u0107 \u015bciska\u0142a mi\u00a0serce. Oni s\u0105\u00a0lud\u017ami i\u00a0ja\u00a0te\u017c jestem cz\u0142owiekiem. Oni s\u0105\u00a0wolni, a\u00a0ja\u00a0ci\u0105gle pod nadzorem. Pi\u0119kne jest niebo i\u00a0drzewa, ale dla mnie \u015bwiat za\u00a0ciasny.<\/em><\/span><\/p>\n

Podczas selekcji w\u00a0dniu 11\u00a0wrze\u015bnia znalaz\u0142 si\u0119 w\u00a0grupie os\u00f3b skazanych na\u00a0\u015bmier\u0107 komorze gazowej. Jednak i\u00a0tym razem dopisa\u0142o mu\u00a0szcz\u0119\u015bcie \u2014\u00a0stoj\u0105cy obok niego jeden z\u00a0wi\u0119\u017ani\u00f3w ugodzi\u0142 no\u017cem w\u00a0plecy scharf\u00fchrera, kt\u00f3ry przeprowadza\u0142 selekcj\u0119. W\u00a0wyniku powsta\u0142ego zamieszania odst\u0105piono od\u00a0odprowadzenia wybranej grupy do\u00a0komory gazowej, wydano natomiast rozkaz rozstrzelania 10\u00a0os\u00f3b.\u00a0Sta\u0142em tam, a\u00a0los tak si\u0119 ze\u00a0mn\u0105 bawi\u0142, \u017ce\u00a0zabrali jednego z\u00a0mojej prawej strony, drugiego z\u00a0lewej, a\u00a0ja\u00a0pozosta\u0142em.\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

Nast\u0119pnego dnia przeprowadzono kolejn\u0105 selekcj\u0119. Krzepicki, nie wiedz\u0105c, czy wybieraj\u0105 ludzi do\u00a0pracy, czy na\u00a0rozstrzelanie, nie ruszy\u0142 si\u0119 z\u00a0miejsca.\u00a0Do\u00a0dzi\u015b nie wiem, co\u00a0mnie wtedy powstrzyma\u0142o. By\u0142o to\u00a0uczucie, jakbym by\u0142 skamienia\u0142y.<\/em>\u00a0Ca\u0142a grupa zosta\u0142a rozstrzelana, a\u00a0Krzepicki po\u00a0raz kolejny unikn\u0105\u0142 \u015bmierci.\u00a0<\/span><\/p>\n

13\u00a0wrze\u015bnia Krzepicki podj\u0105\u0142 pr\u00f3b\u0119 ucieczki. Pisa\u0142 w\u00a0relacji:\u00a0Tego dnia musz\u0119 ucieka\u0107 za\u00a0wszelk\u0105 cen\u0119, \u017ceby mie\u0107 czyste sumienie, nawet je\u015bli zostan\u0119 zabity, b\u0119d\u0119 wiedzia\u0142 dlaczego<\/em>. Oko\u0142o godziny czwartej po\u00a0po\u0142udniu znalaz\u0142 si\u0119 w\u00a0grupie os\u00f3b przydzielonych do\u00a0prac przy za\u0142adunku ubra\u0144 wywo\u017conych z\u00a0obozu. Wraz z\u00a0trzema innymi wi\u0119\u017aniami ukry\u0142 si\u0119 w\u00a0jednym z\u00a0wagon\u00f3w, wyskoczy\u0142 z\u00a0poci\u0105gu trzy kilometry poza granicami obozu. Ostatnia cz\u0119\u015b\u0107 relacji opisuje kolejne etapy drogi do\u00a0Warszawy. Do\u00a0getta dotar\u0142 pod koniec miesi\u0105ca, ju\u017c po\u00a0zako\u0144czeniu wielkiej akcji likwidacyjnej.\u00a0<\/span><\/p>\n

Relacja Krzepickiego, w\u00a0kt\u00f3rej opowiada o\u00a0do\u015bwiadczeniach zwi\u0105zanych z\u00a0wyw\u00f3zk\u0105 do\u00a0Treblinki i\u00a0ucieczk\u0105, a\u00a0tak\u017ce opisuje szczeg\u00f3\u0142owo okres, gdy ukrywa\u0142 si\u0119 w\u00a0lesie pod Stoczkiem, zosta\u0142a spisana przez Rachel\u0119 Auerbach nale\u017c\u0105c\u0105 do\u00a0grupy Oneg Szabat. W\u00a0getcie by\u0142a s\u0105siadk\u0105 Krzepickiego, kt\u00f3ry mieszka\u0142 na\u00a0Nalewkach 37. Spisywanie zacz\u0119\u0142o si\u0119 28\u00a0grudnia 1942 i\u00a0sko\u0144czy\u0142o 7\u00a0marca 1943 r.<\/span><\/p>\n

Orygina\u0142 relacji \u2014\u00a0uzupe\u0142nionej o\u00a0wprowadzenie i\u00a0komentarze Racheli Auerbach \u2014\u00a0zosta\u0142 ukryty w\u00a0drugiej cz\u0119\u015bci Archiwum Ringelbluma. Liczy 323 strony i\u00a0zajmuje trzy zeszyty. Do\u00a0\u015bwiadectwa do\u0142\u0105czono: rysunek przedstawiaj\u0105cy plan obozu, zdj\u0119cie Krzepickiego zrobione w\u00a0Warszawie oraz adresy najbli\u017cszych krewnych, kt\u00f3rych nale\u017cy zawiadomi\u0107 w\u00a0wypadku jego \u015bmierci. Jak zauwa\u017ca Lea Prais we\u00a0wst\u0119pie do\u00a0wydanej w\u00a02017 r.\u00a0nak\u0142adem wydawnictwa \u017bIH relacji Krzepickiego \u201eCz\u0142owiek uciek\u0142 z\u00a0Treblinek…\u201d, w\u00a0Archiwum Ringelbluma znajduje si\u0119 kilka \u015bwiadectw \u017byd\u00f3w zbieg\u0142ych z\u00a0Treblinki, jednak sprawozdanie Krzepickiego dotycz\u0105ce pocz\u0105tk\u00f3w funkcjonowania obozu jest relacj\u0105 \u201enajbardziej obszern\u0105 i\u00a0szczeg\u00f3\u0142ow\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n

Krzepicki po\u00a0powrocie do\u00a0Warszawy wst\u0105pi\u0142 do\u00a0\u017bydowskiej Organizacji Bojowej. Zgin\u0105\u0142 najprawdopodobniej 22\u00a0kwietnia 1943 r.<\/span><\/p>\n

Relacja Krzepickiego po\u00a0raz pierwszy zosta\u0142a opublikowana w\u00a0jidysz w\u00a01956 r.\u00a0w\u00a0pi\u015bmie \u201eBleter far Geszichte\u201d. Po\u00a0latach jej hebrajskie t\u0142umaczenie zosta\u0142o udost\u0119pnione na\u00a0stronie internetowej Instytutu Massua.\u00a0<\/span><\/p>\n

Obydwie relacje Krzepickiego (pe\u0142na i\u00a0skr\u00f3cona) znajduj\u0105 si\u0119 w\u00a013. tomie pe\u0142nej edycji Archiwum Ringelbluma \u201eOstatnim etapem przesiedlenia jest \u015bmier\u0107\u201d \u2014\u00a0dost\u0119pnej r\u00f3wnie\u017c w\u00a0Centralnej Bibliotece Judaistycznej<\/strong><\/span><\/a>.\u00a0<\/span><\/p>\n

W 2017 r.\u00a0ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem wydawnictwa \u017bydowski Instytut Historyczny pt. \u201eC<\/strong><\/span>z\u0142owiek uciek\u0142 z\u00a0Treblinek<\/strong><\/span>… rozmowy z\u00a0powracaj\u0105cym<\/strong><\/span><\/a>\u201e.<\/span><\/p>\n

\n

W artykule wykorzystano fragmenty: Lea Prais,\u00a0Wprowadzenie do\u00a0\u201eCz\u0142owiek uciek\u0142 z\u00a0Treblinek…\u201d, Wyd. \u017bIH, Warszawa 2017, t\u0142um. Krzysztof \u015aroda.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

CZ\u0141OWIEK UCIEK\u0141 Z TREBLINEK… \u017bydowski Instytut Historyczny 13 wrze\u015bnia 1942 r. z obozu zag\u0142ady Treblinka II zbieg\u0142 Abraham (Jakub) Krzepicki. Jego relacja zosta\u0142a spisana przez Rachel\u0119 Auerbach i ukryta w drugiej cz\u0119\u015bci Archiwum Ringelbluma. Zaczyna si\u0119 s\u0142owami: \u201eFenomen Treblinki nale\u017cy nie tylko opisa\u0107, ale i zrozumie\u0107. Ci\u0119\u017cko si\u0119 do tego zabra\u0107. \u015aciska mnie w gardle…\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63933"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63933"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63939,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63933\/revisions\/63939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}