{"id":64044,"date":"2018-09-19T17:09:30","date_gmt":"2018-09-19T15:09:30","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=64044"},"modified":"2018-09-19T18:36:26","modified_gmt":"2018-09-19T16:36:26","slug":"23-09-31","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=64044","title":{"rendered":"\u017bYD STOSOWANY"},"content":{"rendered":"
\"KrytykaPolityczna.pl\"<\/a>\u017bYD STOSOWANY<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

BO\u017bENA KEFF<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Fot. Bo\u017cena Keff*<\/em><\/span><\/p>\n

Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce wszyscy Polacy s\u0105 antysemitami. M\u00f3wi\u0119, \u017ce w polskiej kulturze odruch antysemicki, antysemickie \u201ewyja\u015bnienia\u201d, antysemickie kalki s\u0105 zawsze gotowe do startu. To, co antysemickie, staje si\u0119 w Polsce neutralne. Stereotyp postrzega si\u0119 jako rzeczywisto\u015b\u0107, mit jako fakt. I tak w polskiej pami\u0119ci zostali \u017cydowscy bankierzy, lichwiarze i handlarze, a wypad\u0142 z niej polski ekonom i jego bicz, kt\u00f3rym trzaska\u0142 po plecach ch\u0142op\u00f3w niezgorzej ni\u017c dozorcy niewolnik\u00f3w na plantacjach bawe\u0142ny na po\u0142udniu USA. Esej Bo\u017ceny Keff.<\/strong><\/p>\n

Od dw\u00f3ch-trzech lat w ramach imprezy\u00a0FestivALT \u2013 Nowe nurty radykalnej sztuki \u017cydowskiej<\/strong><\/span><\/a>\u00a0<\/strong><\/span>w Krakowie kilka os\u00f3b robi co\u015b w rodzaju happeningu, odwo\u0142uj\u0105cego si\u0119 do polskiego \u2013 czy wszechpolskiego nawet \u2013 zwyczaju wieszania w domu wizerunku \u017byda z pieni\u0105\u017ckiem.<\/span><\/p>\n

Jak powszechnie wiadomo \u00f3w \u201e\u017byd\u201d (tu pisz\u0119 w cudzys\u0142owie, bo to \u201eka\u017cdy \u017byd\u201d,\u00a0The Jew<\/em>)<\/em>\u00a0stosowany jest jako manager i stra\u017cnik finansowego powodzenia nie\u017cydowskiego domu. Od czasu do czasu wiesza si\u0119 go g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142, \u017ceby \u017bydowi wypad\u0142y z kieszeni pieni\u0105dze \u2013 albo \u017ceby je po prostu odda\u0142. A czasem tak po prostu wisi sobie g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142.<\/span><\/p>\n

W roku 2017 happening polega\u0142 na tym, \u017ce autorzy \u2013 \u017bydzi ze Stan\u00f3w i Kanady \u2013 ustawili co\u015b w rodzaju kramiku, w kt\u00f3rym zasiada\u0142 \u017byd kanadyjski, aktor, a zarazem \u201eka\u017cdy \u017byd\u201d. Mi\u0142y z twarzy, z brod\u0105 niedu\u017c\u0105, w czapce z daszkiem, w koszuli i kamizelce. U\u017cycza\u0142 powodzenia finansowego za niewielk\u0105 op\u0142at\u0105. Przyjmowa\u0142 z\u0142ot\u00f3wk\u0119 lub wi\u0119cej, ksi\u0119gowa\u0142 wp\u0142at\u0119 w tradycyjnej, papierowej ksi\u0119dze rachunkowej. Interesanci mogli jeszcze potrze\u0107 jego brod\u0119 i \u2013 traktuj\u0105c rzecz serio lub nie \u2013 odej\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Agnieszka Graff w \u201eWysokich Obcasach\u201d pisze<\/strong><\/span><\/a>:<\/strong><\/span> \u201eKanadyjski aktor Michael Rubenfeld urz\u0105dzi\u0142 na krakowskim Kazimierzu artystyczny happening (\u2026). Do \u017byda kanadyjskiego do\u0142\u0105czy\u0142 polski \u2013 Jan Gebert\u201d.<\/span><\/p>\n

Jan Gebert kolekcjonuje wizerunki \u201e\u017cydka z pieni\u0105\u017ckiem\u201d i uwa\u017ca je za \u201ewyraz pod\u015bwiadomego pragnienia, by jako\u015b wype\u0142ni\u0107 wyrw\u0119 po \u017cydowskiej ludno\u015bci\u201d.<\/span><\/p>\n

*<\/strong><\/p>\n

\u201e\u017byd\u201d jest podobno obecny w polskim folklorze w r\u00f3\u017cnych rolach, nawet jako symbol p\u0142odno\u015bci, o czym pisa\u0142a Alina Ca\u0142a. Jednak \u017byda z pieni\u0105\u017ckiem nie by\u0142o w nim a\u017c do prze\u0142omu ustrojowego, w 1989. Potem te wizerunki coraz bardziej si\u0119 upowszechni\u0142y, tak, \u017ce dzi\u015b jest to polski\u00a0\u017byd stosowany<\/em>. W warszawskiej \u017cydowsko-polskiej restauracji Samson przy ulicy Freta przy szatni stoi \u0142adne, realistyczne popiersie \u017byda \u2013 takie z rodzaju charakterystycznych, z palcami z\u0142o\u017conymi w \u201eszczypt\u0119\u201d. Jaki\u015b czas temu kto\u015b w\u0142o\u017cy\u0142 mu w t\u0119 \u201eszczypt\u0119\u201d pieni\u0105\u017cek, a popiersie zmieni\u0142o temat: jak \u017byd, to i pieni\u0105dz.<\/span><\/p>\n

*<\/strong><\/p>\n

To dlatego powszechno\u015b\u0107 wizerunku \u201e\u017cydka z pieni\u0105\u017ckiem\u201d odczytuj\u0119 jako odpowied\u017a antysemickiej kultury na nowe okoliczno\u015bci ekonomiczne. Antysemickiej, to znaczy o mocno i g\u0142\u0119boko zakorzenionym antysemickim prawzorze, kt\u00f3ry ma r\u00f3\u017cne mutacje i r\u00f3\u017cnie si\u0119 objawia w kulturze. U\u017cycie symboli i j\u0119zyka tego wzoru jest \u0142atwe, bo le\u017cy on, by tak rzec, na polskiej ziemi rodzinnej, pod j\u0119zykiem, pod r\u0119k\u0105, pod nog\u0105.<\/span><\/p>\n

\u201e\u017bydek z pieni\u0105\u017ckiem\u201d jest polsk\u0105 odpowiedzi\u0105 na kapitalizm, na polskie, neoliberalne podej\u015bcie do niego, na fakt, \u017ce polskie pa\u0144stwo w my\u015bl polskiego najpowszechniejszego rozumienia neoliberalizmu pozostawi\u0142o ludzi samym sobie. Nie znaczy to oczywi\u015bcie, \u017ce ludzie wieszaj\u0105cy \u017cydka w sieni s\u0105 tego \u015bwiadomi lub \u017ce zgodziliby si\u0119 ze mn\u0105. Nie \u2013 \u017byd ma im po prostu pom\u00f3c, a w\u0142a\u015bciwie trzeba go do tej pomocy zmusi\u0107. Wieszanie cz\u0142owieka g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142 (a nawet jego wizerunku) jest bowiem gestem przemocy \u2013 w tym wypadku przemocy symbolicznej. To gest \u017c\u0105dania, a nie pro\u015bby.<\/span><\/p>\n

Dlaczego \u017byd, by zada\u0107 to \u015bmieszne pytanie? W\u0142a\u015bnie. Bo kt\u00f3\u017c lepiej od \u201e\u017byda\u201d wie, jak sobie radzi\u0107 z kapitalizmem, z bankiem, z interesem, z pieni\u0105dzem? Czy\u017c \u201e\u017byd\u201d nie zajmowa\u0142 si\u0119 geszeftem? Nie robi\u0142 szacher-macher?<\/strong>\u00a0W polskim ludowym i nieludowym imaginarium jest to oczywiste.<\/span><\/p>\n

Zdarza\u0142o mi si\u0119 wykrzywi\u0107 na ten wizerunek i wtedy s\u0142ysza\u0142am zdania (raczej ju\u017c wyg\u0142adzone lub autentycznie naiwne): \u201eNo, przecie\u017c \u017bydzi w Polsce zajmowali si\u0119 handlem i mieli z tego pieni\u0105dze. Czy nie tak?\u201d. Kiedy indziej zn\u00f3w m\u00f3wi si\u0119, \u017ce \u201e\u017cydek z pieni\u0105\u017ckiem\u201d jest pozytywn\u0105 figur\u0105, bo chwali \u017cydowsk\u0105 umiej\u0119tno\u015b\u0107 zarabiania, gromadzenia, zarz\u0105dzania finansami. Czy to co\u015b z\u0142ego?<\/span><\/p>\n

Nie. Z\u0142em za\u015b jest to, \u017ce ludzie nie widz\u0105 czego i jak u\u017cywaj\u0105, co stosuj\u0105.<\/span><\/p>\n

To, czego si\u0119 ju\u017c nie m\u00f3wi, a czasem nie my\u015bli nawet, ale co jest tradycyjn\u0105 konsekwencj\u0105 tego sposobu widzenia to to, \u017ce \u00f3w \u017cydek to wys\u0142aniec w \u015bwiat kr\u0119tych interes\u00f3w, abrakadabrycznych zasad ekonomii i bankowo\u015bci. On ju\u017c wie, jak sobie tam poradzi\u0107, jak si\u0119 zakr\u0119ci\u0107, bo wie przecie\u017c, jak si\u0119 rz\u0105dzi gazet\u0105, fabryk\u0105 czy \u015bwiatem na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107. \u017bydzi si\u0119 na tym znaj\u0105. A Rotszyld? (G\u0142\u00f3wny \u017byd z pieni\u0105\u017ckiem, zaraz po Judaszu). A bank taki i owaki, \u017cydowski? Linia graniczna mi\u0119dzy umiej\u0119tno\u015bci\u0105 zarabiania i gromadzenia a rz\u0105dzeniem \u015bwiatem na nasz\u0105 zgub\u0119 czy bied\u0119 nie istnieje. I nie o to chodzi, \u017ceby istnia\u0142a. Ta linia nie ma znaczenia.<\/span><\/p>\n

*<\/strong><\/p>\n

Chodzi o to, \u017ceby \u017byd z pieni\u0105\u017ckiem nie istnia\u0142, \u017ceby opu\u015bci\u0142 polskie m\u00f3zgi.<\/span><\/p>\n

Jest to \u017cyczenie utopijne. Jest to \u017cyczenie, \u017ceby polska kultura zmieni\u0142a jeden z podstawowych swoich paradygmat\u00f3w \u2013 paradygmat antysemicki. Nie chodzi oczywi\u015bcie o samego \u201e\u017cydka z pieni\u0105\u017ckiem\u201d, kt\u00f3ry jest jak wysypka, kt\u00f3r\u0105 wyrzuci\u0142o na sk\u00f3r\u0119 kultury wraz z innymi zjawiskami, kt\u00f3rych charakter jest jawniej i agresywniej antysemicki. Chodzi o diagnoz\u0119, o nazwanie choroby i uznanie jej powszechno\u015bci. Chodzi o antysemicki prawz\u00f3r, wzorzec wtopiony w tre\u015bci polskiej kultury tak mocno, tak przepleciony, zmelan\u017cowany z innymi tre\u015bciami, \u017ce dla wielu ludzi porz\u0105dkowanie i pojmowanie \u015bwiata bez niego jest niemo\u017cliwe.<\/span><\/p>\n

Uwaga: nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce wszyscy Polacy s\u0105 antysemitami. M\u00f3wi\u0119, \u017ce w polskiej kulturze odruch antysemicki, antysemickie \u201ewyja\u015bnienia\u201d, antysemickie kalki s\u0105 zawsze gotowe do startu, gotowe do u\u017cycia. S\u0105 zawsze pod r\u0119k\u0105 \u2013 w my\u015bleniu, w j\u0119zyku. To, co antysemickie staje si\u0119 neutralne, stereotyp postrzega si\u0119 jako rzeczywisto\u015b\u0107, mit jako fakt. Jak w przypadku \u201e\u017cydka z pieni\u0105\u017ckiem\u201d w\u0142a\u015bnie.<\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie u\u017cytkownicy polskiej kultury cz\u0119sto nie rozpoznaj\u0105 antysemityzmu w tym wizerunku. Jak\u017ceby mogli rozpozna\u0107, skoro wychowano ich i ukszta\u0142towano tak, \u017ce nie maj\u0105 takiego sitka, kt\u00f3rym by mogli ten antysemityzm od\u0142owi\u0107? Odwrotnie, to sitko jest antysemickie, w tym znaczeniu, \u017ce zatrzymuje to, co uznane za \u017cydowskie i u\u017cywa tego w opozycji do tego, co polskie. Polacy nie potrafi\u0105 szacher-macher, geszefty nie p\u0142yn\u0105 w ich krwi, kr\u0119te drogi bankowo\u015bci s\u0105 im obce, pieni\u0105dz si\u0119 do nich nie klei \u2013 bo nie s\u0105 \u017bydami. Je\u015bli wi\u0119c chc\u0105 pieni\u0119dzy, musz\u0105 zgodnie z wzorcem kultury przywo\u0142a\u0107 swoich \u201e\u017cydk\u00f3w\u201d, a nast\u0119pnie wyci\u0105gn\u0105\u0107 im z gard\u0142a (z kieszeni) to, co im si\u0119 nale\u017cy.<\/span><\/p>\n

Prawdziwa historia \u017byd\u00f3w w Polsce nie ma tu znaczenia. Nie chodzi o to, \u017ce ich tu wymordowano, go\u0142ych, poza prawem do \u017cycia, obdartych ze wszystkiego, \u017ce umierali masowo i strasznie. I nie o to chodzi, \u017ce w 1968 roku, po 23 latach od zako\u0144czenia wojny, wyp\u0119dzono jeszcze t\u0119 resztk\u0119 z resztki w ohydny spos\u00f3b.<\/span><\/p>\n

Chodzi o to, \u017ce \u017byd i pieni\u0105dz s\u0105 z\u0142\u0105czeni na zawsze w polskich g\u0142owach. Bez ca\u0142o\u015bciowej diagnozy nie b\u0119dzie leczenia. Bez przyznania i u\u015bwiadomienia sobie, \u017ce problem jest ca\u0142o\u015bciowy, terapia si\u0119 nawet nie zacznie.<\/span><\/p>\n

A powinna si\u0119 zacz\u0105\u0107 od edukacji, wi\u0119c na razie i tak nie ma o czym m\u00f3wi\u0107. Niemniej t\u0119 wiedz\u0119 o r\u00f3\u017cnych aktach antysemityzmu, o powszechno\u015bci antysemickich postaw, o \u017bydzie z pieni\u0105\u017ckiem w ka\u017cdym domu trzeba syntetyzowa\u0107, a nie rozdziela\u0107 na mniejsze k\u0119sy, kt\u00f3re daj\u0105 si\u0119 strawi\u0107. Nie wolno chcie\u0107 pociesze\u0144, je\u015bli ma si\u0119 co\u015b zmieni\u0107. Nie wolno igra\u0107 z czadem, z dymem, kt\u00f3ry powsta\u0142 z TEGO ognia. Z TAMTYCH ludzi.<\/span><\/p>\n

*<\/strong><\/p>\n

\u017bydzi i pieni\u0105dze to rzeczywi\u015bcie odwieczne skojarzenie. Pierwszy \u017byd znany wszystkim chrze\u015bcijanom, kt\u00f3ry zarobi\u0142 na z\u0142ej sprawie, to Judasz. Przez d\u0142ugie wieki by\u0142 synonimem \u017byda w og\u00f3le. Mo\u017ce dzi\u015b zblad\u0142 jako symboliczny wzorzec \u017byda, ale nie znikn\u0105\u0142 \u2013 a ju\u017c na pewno nie w Polsce.<\/span><\/p>\n

Po Judaszu nast\u0119puj\u0105 lichwiarze, handlarze, bankowcy i inni \u017bydzi z pieni\u0105\u017ckami. Polacy cz\u0119sto wierz\u0105, \u017ce \u017bydzi niegdy\u015b sami wybrali sobie te zaj\u0119cia \u2013 z zami\u0142owania. Ale nikt sobie nie wybiera\u0142 zaj\u0119\u0107 w \u015bredniowiecznym kastowym spo\u0142ecze\u0144stwie; zaj\u0119cia przydzielano i dziedziczono. Czy nie ucz\u0105 o tym w szkole?<\/span><\/p>\n

\n
\n

Gminy \u017cydowskie w Europie, od \u015bredniowiecza po XX wiek, podobnie w okresie Zag\u0142ady, wiedzia\u0142y, \u017ce s\u0105 skazane na posiadanie pieni\u0119dzy. Musieli op\u0142aca\u0107 niezliczone podatki (o wiele wi\u0119cej ni\u017c chrze\u015bcijanie), musieli mie\u0107 na wykupywanie si\u0119 przed wygnaniem, przed pogromem, przed szanta\u017cem. Musieli mie\u0107 pieni\u0105dze, \u017ceby prze\u017cy\u0107 w \u015bwiecie chrze\u015bcijan, a potem \u017ceby w nim cokolwiek osi\u0105gn\u0105\u0107.W Polsce historycznie za\u015b spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskie bywa\u0142y rozpaczliwie biedne. Opisuje to mi\u0119dzy innymi Heinrich Heine, kt\u00f3ry wybra\u0142 si\u0119 na tereny, kt\u00f3re nale\u017ca\u0142y do I Rzeczypospolitej przed rozbiorami, a po nich do Prus. By\u0142 zaszokowany n\u0119dz\u0105 i \u201eokropnymi norami\u201d, w jakich mieszkali \u017bydzi. Ale w polskiej pami\u0119ci i cz\u0119sto w nauczanej historii zostali karczmarze, lichwiarze, bankierzy etc. Ciekawe, \u017ce wypad\u0142 z niej polski ekonom i jego bicz, kt\u00f3rym trzaska\u0142 po plecach ch\u0142op\u00f3w niezgorzej ni\u017c dozorcy na plantacjach bawe\u0142ny na po\u0142udniu Stan\u00f3w.Lecz c\u00f3\u017c, nie m\u00f3wimy tu przecie\u017c o rzeczywisto\u015bci, tylko o mitologii.<\/span><\/p>\n

*<\/strong><\/p>\n

W czasie Zag\u0142ady z przekonania o nierozdzielno\u015bci \u017byd\u00f3w i pieni\u0119dzy wynika\u0142y w Polsce bardzo konkretne sytuacje. Np. to, \u017ce \u017byd\u00f3w z regu\u0142y najpierw grabiono, a potem denuncjowano, \u017ce ich obdzierano i wy\u0142udzano cokolwiek mieli. Nawet butelka wody dla konaj\u0105cych w transporcie \u2013 przepraszam za bana\u0142 \u2013 kosztowa\u0142a z\u0142oty pier\u015bcionek czy obr\u0105czk\u0119. Kiedy byli ju\u017c tylko wychudzonymi szkieletami, wierzono, \u017ce maj\u0105 w brzuchu worek diament\u00f3w. \u017bydzi powinni wy\u0142ania\u0107 z siebie z\u0142oto, srebro i dolary jak bezmierny skarbiec Ali Baby.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n
W czasie tzw. \u201esuchego pogromu\u201d w 1968 roku trzymano si\u0119 tej tradycji. Celnicy, w r\u0119kach kt\u00f3rych znajdowali si\u0119 wyje\u017cd\u017caj\u0105cy, z b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem dziesi\u0105tk\u00f3w przepis\u00f3w, kt\u00f3rymi wspar\u0142a ich polska administracja, obdzierali \u017byd\u00f3w jak chcieli. Upokarzali ich przy tym do woli, dokuczali i n\u0119kali na setki sposob\u00f3w.<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
\n

Opisuje to wiele wspomnie\u0144, a ostatnio ksi\u0105\u017cka Sabiny Baral (i spektakl\u00a0Zapiski z wygnania<\/em>\u00a0Krystyny Jandy i Magdy Umer, \u015bwietny). Celnicy wymuszali na wyje\u017cd\u017caj\u0105cych niezliczone ilo\u015bci \u0142ap\u00f3wek \u2013 z ka\u017cdej okazji i bez okazji. Rodzina, kt\u00f3ra zachowywa\u0142a si\u0119 opornie, zosta\u0142a w nocy, w zimie, by\u0142a wysadzana na jakiej\u015b zapad\u0142ej stacji, gdzie mia\u0142a czeka\u0107 na ponown\u0105 odpraw\u0119 celn\u0105. W ko\u0144cu zap\u0142acili, a jak\u017ce. 17-letni\u0105 w\u00f3wczas siostr\u0119 mojej bliskiej znajomej te\u017c wysadzono wtedy na jakiej\u015b stacyjce, w nocy, cho\u0107 tym razem tylko dla w\u0142asnej przyjemno\u015bci.<\/span><\/p>\n

*<\/strong><\/p>\n

Kilka lat temu napisa\u0142am pierwszy tekst na ten temat i zako\u0144czy\u0142am go \u2013 ze z\u0142o\u015bci i bezradno\u015bci \u2013 propozycj\u0105, \u017ceby do wizerunk\u00f3w \u201e\u017cydka z pieni\u0105\u017ckiem\u201d do\u0142\u0105cza\u0107 znane fotografie \u017cebrz\u0105cych na ulicach i umieraj\u0105cych z g\u0142odu dzieci z getta warszawskiego, i \u017ceby ka\u017cde trzyma\u0142o w r\u0105czce lub w miseczce z\u0142oty pieni\u0105\u017cek. Tak\u017ce \u201e\u017cydek na szcz\u0119\u015bcie. Inne uj\u0119cie\u201d.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

<\/div>\n
Kto\u015b napisa\u0142 w komentarzach, \u017ce nie rozumie, o co mi chodzi. No w\u0142a\u015bnie \u2013 przecie\u017c \u017byd z pieni\u0105\u017ckiem wisz\u0105cy g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142, a cho\u0107by i do g\u00f3ry, to przecie\u017c inna bajka, nieprawda\u017c?<\/span><\/div>\n
<\/div>\n
\n

No w\u0142a\u015bnie nie. Ta sama.<\/span><\/p>\n

\n
\n

*<\/strong><\/p>\n

rekomendowa\u0142: Leon Rozenbaum<\/em><\/span>
\n\"\"<\/p>\n

\u201eSubwersywna sztuka jest wa\u017cna zw\u0142aszcza wtedy, gdy historia gro\u017anie przyspiesza\u201d \u2013 pisze Agnieszka Graff.<\/span><\/p>\n

Ale wa\u017cna dla kogo? \u2013 zachodzi pytanie. Bo gdy historia nawet wlecze si\u0119 zwyczajnie, te ironie, te u\u015bmiechy mi\u0119dzy nami mo\u017ce pomagaj\u0105 \u017cy\u0107 zainteresowanym, ale niczego nie zmieniaj\u0105. A sztuka, tak\u017ce subwersywna, ma co\u015b zmienia\u0107. Przestawia\u0107 my\u015bli, porusza\u0107 uczucia. Tymczasem to, co widz\u0119 w Krakowie, to jest pod\u015bmiewanie si\u0119 z ludzi, kt\u00f3rzy kupuj\u0105 (dos\u0142ownie) nasz\u0105 zabaw\u0119 ufundowan\u0105 na ich przes\u0105dach \u2013 przes\u0105dach, kt\u00f3rych nie s\u0105 \u015bwiadomi, bo antysemityzm kojarzy si\u0119 im z czym\u015b du\u017co bardziej agresywnym \u2013 lub chichranie si\u0119 razem z wtajemniczonymi. To ma pociesza\u0107 te\u017c \u017byd\u00f3w polskich, a mo\u017ce i kanadyjskich \u2013 \u017ce nie s\u0105 zupe\u0142nie bezradni i nie jest to w ko\u0144cu takie okropne, bo prosz\u0119 pa\u0144stwa, mo\u017cna si\u0119 z tego po\u015bmia\u0107.<\/span><\/p>\n

Ale to pierwsze odczucie happenera Michaela Rozenfelda by\u0142o s\u0142uszne. \u201eAle jak to?! W kraju, gdzie zgin\u0119\u0142y trzy miliony \u017byd\u00f3w, zag\u0142odzonych, obdartych, um\u0119czonych, nagle \u017byd jest z pieni\u0105\u017ckiem, \u017byd przy pieni\u0105\u017cku, i w dodatku na szcz\u0119\u015bcie? Mo\u017cna oszale\u0107\u201d. I przy tym trzeba zosta\u0107. Odej\u015bcie od tego jest drog\u0105 fa\u0142szyw\u0105.<\/span><\/p>\n

Polski happener za\u015b wierzy, \u017ce \u017byd z pieni\u0105\u017ckiem to forma \u201ezasypywania wyrwy po spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej\u201d. Niestety \u2013 taka to wyrwa, jakie jej zasypywanie.<\/span><\/p>\n

<\/div>\n
\n
\n<\/div>\n

*Fot. na g\u00f3rze strony: Bo\u017cena Keff. Figurki kupione w Warszawie w Domu Handlowym Merkury. Firmuje je DOWIKA, 96-050 Konstantyn\u00f3w, ul Niesi\u0119cin 51,\u00a0www.dowika.pl<\/a><\/strong><\/span>.\u00a0<\/em>Figurki s\u0105 z punktu widzenia judaizmu blu\u017aniercze. \u017bydzi w religijnym stroju, z szalem modlitewnym, ta\u0142esem, nie mog\u0105 dotyka\u0107 pieni\u0119dzy. Gdyby znalaz\u0142 si\u0119 kto\u015b, kto chcia\u0142by tego i innych producent\u00f3w zaskar\u017cy\u0107 o obraz\u0119 uczu\u0107 religijnych, mo\u017ce to zrobi\u0107 bez przeszk\u00f3d.<\/em><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bYD STOSOWANY BO\u017bENA KEFF Fot. Bo\u017cena Keff* Nie m\u00f3wi\u0119, \u017ce wszyscy Polacy s\u0105 antysemitami. M\u00f3wi\u0119, \u017ce w polskiej kulturze odruch antysemicki, antysemickie \u201ewyja\u015bnienia\u201d, antysemickie kalki s\u0105 zawsze gotowe do startu. To, co antysemickie, staje si\u0119 w Polsce neutralne. Stereotyp postrzega si\u0119 jako rzeczywisto\u015b\u0107, mit jako fakt. I tak w polskiej pami\u0119ci zostali \u017cydowscy bankierzy, lichwiarze […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64044"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64044"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64044\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64071,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64044\/revisions\/64071"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64044"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64044"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64044"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}