{"id":64087,"date":"2018-09-21T17:09:47","date_gmt":"2018-09-21T15:09:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=64087"},"modified":"2018-09-21T07:45:32","modified_gmt":"2018-09-21T05:45:32","slug":"25-09-25","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=64087","title":{"rendered":"Noworoczny \u201eChidusz\u201d"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Noworoczny \u201eChidusz\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Redakcja<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

NA OK\u0141ADCE NOWA WERSJA\u00a0\u015aWI\u0118TA TR\u0104BEK<\/i>, ZNANEGO OBRAZU ALEKSANDRA GIERYMSKIEGO PRZEDSTAWIAJ\u0104CEGO TASZLICH, OBRZ\u0118D OCZYSZCZENIA Z GRZECH\u00d3W, KT\u00d3REGO DOKONUJE SI\u0118 PODCZAS ROSZ HA-SZANY, \u017bYDOWSKIEGO NOWEGO ROKU. AUTORKA, EDYTA MARCINIAK, UMIE\u015aCI\u0141A OBRAZ W SCENERII WROC\u0141AWSKIEJ WYSPY S\u0141ODOWEJ\u00a0\u2013\u00a0W ODDALI WIDA\u0106 CHARAKTERYSTYCZNE WIE\u017bE KO\u015aCIO\u0141\u00d3W OSTROWA TUMSKIEGO. POSTACI NA OBRAZIE NIE MAJ\u0104\u00a0ZE SOB\u0104 MODLITEWNIK\u00d3W. MODL\u0104 SI\u0118 PO SWOJEMU, MILCZ\u0104, A MO\u017bE PO PROSTU STOJ\u0104 \u2013 INTERPRETACJ\u0118 POZOSTAWIAMY CZYTELNIKOM.<\/span><\/p>\n

Od Rosz ha-Szany do Jom Kipur<\/b><\/p>\n

Rosz ha-Szana rozpoczyna okres\u00a0jamim noraim<\/i>, dziesi\u0119ciu dni pokuty, kt\u00f3re ko\u0144czy Jom Kipur. Okres ten zaznaczyli\u015bmy w \u201eChiduszu\u201d symbolicznie: pierwszy i ostatni artyku\u0142 to utrzymane na wysokim poziomie queerowe komentarze do tych dw\u00f3ch wa\u017cnych \u015bwi\u0105t. W pierwszym z nich rabin Joshua Lesser na przyk\u0142adzie fragment\u00f3w Tory czytanych w Rosz ha-Szan\u0119 przekonuje, \u017ce powinni\u015bmy wnikliwiej spojrze\u0107 na dzia\u0142ania, jakie podejmowali Abraham i Sara w celu za\u0142o\u017cenia rodziny, zamiast narzuca\u0107 normatywn\u0105 interpretacj\u0119 tekstu, kt\u00f3ry wcale normatywnej historii nie opowiada. W komentarzu do Jom Kipur rabin David Greenstein proponuje za\u015b now\u0105 interpretacj\u0119 znanego fragmentu osiemnastego rozdzia\u0142u ksi\u0119gi Wa-jikra (dotycz\u0105cego zakazanych akt\u00f3w seksualnych), kt\u00f3ra anuluje zakaz seksu homoseksualnego jako takiego, wskazuje natomiast na kluczowy element przyzwolenia drugiej strony na akt.\u00a0<\/span><\/p>\n

G\u0142os z Wielkiej Brytanii<\/b><\/p>\n

Kiedy ju\u017c wydawa\u0142o si\u0119,\u00a0\u017ce nasze komentarze do Tory s\u0105 mo\u017ce nazbyt queerowe, z pomoc\u0105 przyszed\u0142 naczelny ortodoksyjny rabin Wielkiej Brytanii Ephraim Mirvis, kt\u00f3ry na moment przed Nowym Rokiem w\u00a0swoim or\u0119dziu<\/a>\u00a0zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 nauczycieli i pracownik\u00f3w \u017cydowskich szk\u00f3\u0142 na problem nietolerancji i braku wra\u017cliwo\u015bci wobec uczni\u00f3w LGBTQ+. Jego s\u0142owa by\u0142y cytowane przez wielu ortodoksyjnych rabin\u00f3w, w tym naczelnego rabina Polski Michaela Schudricha.\u00a0<\/span><\/p>\n

A co pomi\u0119dzy \u015bwi\u0119tami?<\/span><\/p>\n

Rozmowy na koniec roku<\/b><\/p>\n

W tym roku a\u017c dwie. Pierwsza z prof. Paw\u0142em \u015apiewakiem, dyrektorem \u017bydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie, w kt\u00f3rej padaj\u0105 mocne s\u0142owa na temat wspierania \u017cydowskich organizacji w Polsce: \u201eMaj\u0105tki \u017cydowskie, kt\u00f3re sta\u0142y si\u0119 maj\u0105tkami polskimi, pracuj\u0105 przecie\u017c na bud\u017cet. Nie da si\u0119 tego policzy\u0107 tak, \u017ceby wysz\u0142o, \u017ce Polacy daj\u0105 \u017bydom\u201d. Do drugiej rozmowy zaprosili\u015bmy Barbar\u0119 Lerner Spectre, filozofk\u0119, za\u0142o\u017cycielk\u0119 Paidei \u2013 Europejskiego Instytutu Studi\u00f3w \u017bydowskich w Sztokholmie. Rozmawiali\u015bmy z ni\u0105 o europejskiej wielokulturowo\u015bci i relacjach diaspory z Izraelem.<\/span><\/p>\n

Co si\u0119 sta\u0142o z Lolkiem?<\/b><\/p>\n

Joe Erlichster, prawnik z Nowego Jorku, po ponad siedemdziesi\u0119ciu latach od zako\u0144czenia wojny przyje\u017cd\u017ca do Warszawy szuka\u0107 swojego brata. Lolek, o sze\u015b\u0107 lat od niego starszy, zagin\u0105\u0142 w 1943 roku, a ostatni sprawdzony trop w jego historii prowadzi do klasztoru\u00a0si\u00f3str szarytek przy warszawskiej Tamce. Co sta\u0142o si\u0119 z nim p\u00f3\u017aniej? Czy zosta\u0142 adoptowany? Czy jeszcze \u017cyje? Na to pytanie matka Lolka pr\u00f3bowa\u0142a znale\u017a\u0107 odpowied\u017a przez ca\u0142e swoje \u017cycie, wielokrotnie prosz\u0105c o pomoc siostry, hierarch\u00f3w ko\u015bcielnych i polityk\u00f3w. By\u0142a zwodzona, a siostry skar\u017cy\u0142y si\u0119, \u017ce rodzina uprzykrza im \u017cycie. Wiele w tej wojennej-powojennej historii bezsilno\u015bci i nie\u017cyczliwo\u015bci, ale jest te\u017c nadzieja. Joe m\u00f3wi: \u201eCi\u0119\u017cko my\u015ble\u0107 logicznie, je\u015bli jest si\u0119 emocjonalnie tak bardzo zaanga\u017cowanym. Jednak albo si\u0119 poddajesz, albo pr\u00f3bujesz. Ja pr\u00f3buj\u0119 i logik\u0119 odrzucam na bok\u201d.<\/span><\/p>\n

Razem z Joem redakcja \u201eChiduszu\u201d poszukuje zaginionego Lolka Erlichstera. Je\u017celi \u017cyje, ma dzi\u015b 81 lat i zmienione nazwisko. W wyniku wypadku w 1943 roku straci\u0142 lew\u0105 nog\u0119.\u00a0Kliknij tutaj, aby uzyska\u0107 wi\u0119cej informacji<\/strong><\/span><\/a>.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

Nie obowi\u0105zuje \u017caden przymus pami\u0119tania<\/b><\/p>\n

2 lutego 2018 roku zmar\u0142a prof. Jadwiga S\u0142awi\u0144ska, wieloletnia wyk\u0142adowczyni na wroc\u0142awskim wydziale architektury. Cho\u0107 by\u0142a uwielbiana przez student\u00f3w i ceniona przez wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, nie opowiada\u0142a o swojej przesz\u0142o\u015bci. O tym, \u017ce by\u0142a \u017byd\u00f3wk\u0105 i cudem ocala\u0142a z getta warszawskiego, wiedzieli tylko nieliczni. Prawie nikt nie s\u0142ysza\u0142 o jej\u00a0Ujawnieniu<\/i>, kr\u00f3tkim tek\u015bcie autobiograficznym sprzed dwudziestu pi\u0119ciu lat, kt\u00f3ry nigdy nie zosta\u0142 opublikowany. Dzi\u0119ki Andrzejowi Soleckiemu\u00a0Ujawnienie<\/i>\u00a0ukazuje si\u0119 na \u0142amach \u201eChiduszu\u201d. To tekst wyj\u0105tkowy r\u00f3wnie\u017c dlatego, \u017ce S\u0142awi\u0144ska rzuca w nim powa\u017cne oskar\u017cenie w stron\u0119 \u017bydowskiej Organizacji Bojowej: \u201eW czasie Wielkiego Umschlagu, zgodnie z poleceniem Organizacji, porzuci\u0142y rodziny i zg\u0142osi\u0142y si\u0119 na rozkaz. Przetrwa\u0142y we wsp\u00f3lnej kryj\u00f3wce, ale gdy organizowano grupy bojowe, ich do nich nie wcielono i nie przeszkolono. Pozostawiono je samym sobie. (\u2026) Niekt\u00f3rym z nich dopomaga\u0142am w wyj\u015bciu z getta, ale nie s\u0142ysza\u0142am, aby kt\u00f3ra\u015b prze\u017cy\u0142a\u201d. To s\u0142owa o kobietach, kt\u00f3rych nie dopuszczono do zbrojnej walki w getcie warszawskim.<\/span><\/p>\n

\u017bydowskie dzieci w polskiej szkole<\/b><\/p>\n

Na pocz\u0105tek nowego roku szkolnego publikujemy tekst o dylematach rodzic\u00f3w wychowuj\u0105cych \u017cydowskie dzieci w Polsce. Dyrektorka szko\u0142y, do kt\u00f3rej chodzi jeden z bohater\u00f3w naszego reporta\u017cu, na antysemickie prze\u015bladowania reaguje s\u0142owami: \u201eProsz\u0119 popatrze\u0107 na nasze spo\u0142ecze\u0144stwo, ja nic nie mog\u0119, to wszystko bierze si\u0119 z domu\u201d. Z kolei wychowawca win\u0105 za antysemickie wyzwiska obarcza ofiar\u0119, kt\u00f3ra przyzna\u0142a si\u0119 do \u017cydowskiego pochodzenia. S\u0105 te\u017c przyk\u0142ady dobrej wsp\u00f3\u0142pracy mi\u0119dzy rodzicami i nauczycielami, cho\u0107 wszystkie pokazuj\u0105, \u017ce wychowywanie \u017cydowskich dzieci w teoretycznie bezwyznaniowej, ale jednak mocno katolickiej szkole, nie jest \u0142atwe.<\/span><\/p>\n

Osiem opowiada\u0144 o dyskryminacji<\/b><\/p>\n

Saamowie nigdy nie byli ofiarami ludob\u00f3jstwa, ale w ich historii nie brakuje dyskryminacji i prze\u015bladowa\u0144. Odbierano im ziemi\u0119, na kt\u00f3rej mieszkali od tysi\u0119cy lat. Budowano zapory wodne, zatapiaj\u0105c ich wioski. Eksploatowano dobra kosztem natury. Chrystianizowano si\u0142\u0105. By\u0142 czas, kiedy musieli p\u0142aci\u0107 podatki trzem w\u0142adcom jednocze\u015bnie. Wybrane fragmenty ich historii, zamkni\u0119te w formie kr\u00f3tkich opowiada\u0144, prezentujemy w tym numerze \u201eChiduszu\u201d dzi\u0119ki \u017cyczliwo\u015bci muzeum \u00c1jtte w Jokkmokku na p\u00f3\u0142nocy Szwecji.<\/span><\/p>\n

Obrazy ko\u0144ca \u015bwiata<\/b><\/p>\n

W jaki spos\u00f3b pierwsze powojenne polskie filmy radzi\u0142y sobie z traumatyczn\u0105\u00a0pami\u0119ci\u0105 o Zag\u0142adzie? Na przegl\u0105d obraz\u00f3w ko\u0144ca \u015bwiata sk\u0142ada si\u0119\u00a0Ostatni etap<\/i>\u00a0Wandy Jakubowskiej,\u00a0Trzy kobiety<\/i>\u00a0Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza oraz\u00a0Pasa\u017cerka<\/i>\u00a0Andrzeja Munka. \u201eJu\u017c w pocz\u0105tkowej scenie w muzyce pojawia si\u0119 pewna struktura \u2013 parafraza s\u0142ynnego zabiegu Johanna Sebastiana Bacha, polegaj\u0105cego na u\u0142o\u017ceniu melodii z d\u017awi\u0119k\u00f3w B-A-C-H. Ta czterod\u017awi\u0119kowa formu\u0142a (transponowana od innych d\u017awi\u0119k\u00f3w) jest powtarzana w temacie muzycznym wielokrotnie. Mo\u017cna j\u0105 odczytywa\u0107 jako symboliczne oskar\u017cenie ca\u0142ego narodu niemieckiego o zbrodni\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n

Kaba\u0142a pieni\u0105dza<\/b><\/p>\n

Nie ma chyba bardziej kontrowersyjnego, bardziej niepoprawnego politycznie tematu ni\u017c \u0142\u0105czenie \u017byd\u00f3w z pieni\u0119dzmi. Na przestrzeni wiek\u00f3w naros\u0142o wok\u00f3\u0142 niego wiele mit\u00f3w i stereotyp\u00f3w, kt\u00f3re przetrwa\u0142y do dzi\u015b. Czy \u017bydzi rzeczywi\u015bcie rz\u0105dz\u0105 \u015bwiatem albo przynajmniej \u015bwiatowym pieni\u0105dzem?<\/span><\/p>\n

Kultura, rewolucja i Robl\u00e8s<\/b><\/p>\n

Po roku wracamy do t\u0142umacze\u0144 kolejnych numer\u00f3w powojennej jidyszowej wroc\u0142awskiej gazety \u201eNiderszlezje\u201d. Tym razem sprawdzamy, o czym pisano w listopadzie 1949 roku.<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span><\/a>
\n<\/p>\n

Zapraszamy do lektury<\/b><\/p>\n

Wizualnie odnowiony, noworoczny \u201eChidusz\u201d dost\u0119pny jest w Empikach oraz na\u00a0publio.pl<\/strong><\/span><\/a>. Zapraszamy r\u00f3wnie\u017c do ksi\u0119gar\u0144 \u017cydowskich we Wroc\u0142awiu (synagoga), Warszawie (POLIN<\/a><\/strong><\/span>\u00a0i\u00a0\u017bIH<\/strong><\/span><\/a>) i Krakowie (Jarden<\/strong><\/span><\/a>\u00a0oraz\u00a0Austeria<\/strong><\/span><\/a>), a najbardziej do\u00a0prenumeraty<\/a>. Mi\u0142o nam poinformowa\u0107, \u017ce od tego numeru uruchamiamy now\u0105 edycj\u0119 100 darmowych prenumerat dla cz\u0142onk\u00f3w spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Polsce sponsorowan\u0105\u00a0przez bohatera reporta\u017cu \u201eGdzie jest Lolek?\u201d. Lista prenumerator\u00f3w nie jest jeszcze kompletna,\u00a0jest wi\u0119c jeszcze okazja, \u017ceby do\u0142\u0105czy<\/strong><\/span>\u0107<\/a>. Prosimy o maila na adres: redakcja@chidusz.com.<\/span><\/p>\n

\n

Partnerem wydawniczym noworocznego \u201eChiduszu<\/strong>\u201d jest Strefa Kultury Wroc\u0142aw<\/strong> w ramach Wroc\u0142awskiego Programu Wydawniczego.\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje<\/span> pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Noworoczny \u201eChidusz\u201d Redakcja NA OK\u0141ADCE NOWA WERSJA\u00a0\u015aWI\u0118TA TR\u0104BEK, ZNANEGO OBRAZU ALEKSANDRA GIERYMSKIEGO PRZEDSTAWIAJ\u0104CEGO TASZLICH, OBRZ\u0118D OCZYSZCZENIA Z GRZECH\u00d3W, KT\u00d3REGO DOKONUJE SI\u0118 PODCZAS ROSZ HA-SZANY, \u017bYDOWSKIEGO NOWEGO ROKU. AUTORKA, EDYTA MARCINIAK, UMIE\u015aCI\u0141A OBRAZ W SCENERII WROC\u0141AWSKIEJ WYSPY S\u0141ODOWEJ\u00a0\u2013\u00a0W ODDALI WIDA\u0106 CHARAKTERYSTYCZNE WIE\u017bE KO\u015aCIO\u0141\u00d3W OSTROWA TUMSKIEGO. POSTACI NA OBRAZIE NIE MAJ\u0104\u00a0ZE SOB\u0104 MODLITEWNIK\u00d3W. MODL\u0104 SI\u0118 PO SWOJEMU, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64087"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64087"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64087\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64100,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64087\/revisions\/64100"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64087"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64087"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}