{"id":64610,"date":"2018-10-19T17:09:47","date_gmt":"2018-10-19T15:09:47","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=64610"},"modified":"2018-10-18T15:03:32","modified_gmt":"2018-10-18T13:03:32","slug":"22-09-28","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=64610","title":{"rendered":"ADOLF BERMAN. W G\u0141\u00d3WNYM NURCIE HISTORII"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>ADOLF BERMAN. W G\u0141\u00d3WNYM NURCIE HISTORII<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\u017bydowski Instytut Historyczny<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Dzi\u015b mija rocznica urodzin Adolfa Bermana, kt\u00f3rego zas\u0142ug i bohaterstwa nie spos\u00f3b kwestionowa\u0107.<\/strong><\/p>\n

Ceremonia nadania imienia Domu Dziecka w Otwocku. Pierwszy z lewej: Adolf Berman \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

Nazwisko Berman nie kojarzy si\u0119 w\u00a0Polsce dobrze. Ponura s\u0142awa Jakuba organizuj\u0105cego zbrodniczy aparat represji w\u00a0czasach stalinowskich przy\u0107mi\u0142a pami\u0119\u0107 o\u00a0jego m\u0142odszym bracie, kt\u00f3rego zas\u0142ug i\u00a0bohaterstwa nie spos\u00f3b kwestionowa\u0107. Dzi\u015b mija 112. rocznica urodzin Adolfa Bermana, warto wi\u0119c z\u00a0tej okazji przypomnie\u0107 jego posta\u0107.<\/span><\/p>\n

Urodzony w\u00a01906 r.\u00a0w\u00a0Warszawie Adolf Berman studiowa\u0142 psychologi\u0119, histori\u0119 i\u00a0filozofi\u0119. Jego prac\u0119 magistersk\u0105, przedstawion\u0105 do\u00a0obrony w\u00a0po\u0142owie 1931 roku, uznano za\u00a0rozpraw\u0119 doktorsk\u0105 i\u00a0od\u00a0razu nadano mu\u00a0odpowiedni tytu\u0142. W\u00a0nast\u0119pnych latach pracowa\u0142 w\u00a0szkole, prowadzi\u0142 w\u0142asne badania oraz wdra\u017ca\u0142 pionierski w\u00a0Polsce system poradnictwa zawodowego. Postawa, jak\u0105 przyj\u0105\u0142 wobec dramatycznych wyzwa\u0144 staj\u0105cych przed \u017bydami po\u00a0inwazji hitlerowskich Niemiec na\u00a0Polsk\u0119, spowodowa\u0142a, \u017ce\u00a0nieznany szerzej naukowiec sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z\u00a0najwa\u017cniejszych postaci spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w\u00a0Warszawie.<\/span><\/p>\n

Od 1940 roku pe\u0142ni\u0142 rol\u0119 zast\u0119pcy dyrektora, a\u00a0nast\u0119pnie dyrektora Towarzystwa Opieki nad Dzie\u0107mi \u017bydowskimi \u201eCentos\u201d, jednej z\u00a0najwa\u017cniejszych organizacji w\u00a0getcie. Wspominaj\u0105c po\u00a0wojnie swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107, napisa\u0142:<\/span><\/p>\n

Drog\u0105 ogromnego wysi\u0142ku uda\u0142o si\u0119 stworzy\u0107 wielk\u0105 sie\u0107 plac\u00f3wek opieku\u0144czych i\u00a0obj\u0105\u0107 nimi stosunkowo wielk\u0105 liczb\u0119 dzieci. Rzecz jasna, \u017ce\u00a0proces ruiny gospodarczej i\u00a0pauperyzacji ludno\u015bci odbywa\u0142 si\u0119 znacznie szybciej, ni\u017c rozw\u00f3j akcji opieku\u0144czej, kt\u00f3ra w\u00a0skutek tego nie mog\u0142a \u017cadnej z\u00a0bol\u0105czek nie tylko rozwi\u0105za\u0107, ale nawet w\u00a0spos\u00f3b wydatny za\u0142agodzi\u0107. Opieka nad dzie\u0107mi nie by\u0142a w\u00a0stanie obj\u0105\u0107 wielotysi\u0119cznych rzesz nowych sierot, ofiar straszliwej \u015bmiertelno\u015bci, g\u0142odu i\u00a0epidemii, ani rozwi\u0105za\u0107 pal\u0105cej bol\u0105czki \u201edzieci ulicy\u201d.<\/em><\/span><\/p>\n

Berman, cz\u0142onek lewicowego od\u0142amu syjonistycznej partii Poalej Syjon, nale\u017ca\u0142 do\u00a0grona organizator\u00f3w powo\u0142anego w\u00a0getcie w\u00a0marcu 1942 roku Bloku Antyfaszystowskiego. 22\u00a0lipca tego samego roku Niemcy rozpocz\u0119li wielk\u0105 akcj\u0119 likwidacyjn\u0105, podczas kt\u00f3rej 300 tysi\u0119cy warszawskich \u017byd\u00f3w, a\u00a0w\u015br\u00f3d nich niemal wszystkich podopiecznych \u201eCentosu\u201d, wywieziono do\u00a0obozu zag\u0142ady w\u00a0Treblince. Po\u00a0trwaj\u0105cej dwa miesi\u0105ce akcji Berman, kt\u00f3ry sam kilkakrotnie cudem ucieka\u0142 z\u00a0Umschlagplatzu, zdecydowa\u0142 si\u0119 wyj\u015b\u0107 wraz z\u00a0\u017con\u0105 z\u00a0getta i\u00a0ukry\u0107 po\u00a0\u201estronie aryjskiej\u201d.<\/span><\/p>\n

Po drugiej stronie muru Berman reprezentowa\u0142 w\u00a0kontaktach z\u00a0podziemnymi w\u0142adzami polskimi \u017bydowski Komitet Narodowy, polityczne przedstawicielstwo szykuj\u0105cych si\u0119 do\u00a0walki zbrojnej mieszka\u0144c\u00f3w getta. Namawia\u0142 dow\u00f3dztwo AK\u00a0do\u00a0wysy\u0142ania \u017cydowskim bojowcom broni, a\u00a0po\u00a0wybuchu powstania informowa\u0142 Delegatur\u0119 Rz\u0105du o\u00a0sytuacji w\u00a0walcz\u0105cym getcie.<\/span><\/p>\n

Adolf Berman przemawia podczas przyj\u0119cia. Za plecami rabin Treistman, obok Salo Fiszgrund<\/em><\/span>
\n\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

Jako przedstawiciel \u017bKN wszed\u0142 do\u00a0prezydium Rady Pomocy \u017bydom \u201e\u017begota\u201d. Wraz z\u00a0\u017con\u0105 pomaga\u0142 \u017cyj\u0105cym po\u00a0\u201earyjskiej stronie\u201d \u017bydom wyszukuj\u0105c dla nich kryj\u00f3wki, po\u015brednicz\u0105c w\u00a0za\u0142atwianiu fa\u0142szywych dokument\u00f3w i\u00a0przydzielaj\u0105c zapomogi. By\u0142 te\u017c w\u00a0sta\u0142ym kontakcie z\u00a0Emanuelem Ringelblumem, tw\u00f3rc\u0105 Podziemnego Archiwum Getta Warszawy, kt\u00f3ry od\u00a0lutego 1943 roku ukrywa\u0142 si\u0119 wraz z\u00a0rodzin\u0105 w\u00a0podziemnym bunkrze przy ul. Gr\u00f3jeckiej 84. 7\u00a0marca 1944 roku schron w\u00a0wyniku donosu odkry\u0142o gestapo i\u00a0rozstrzela\u0142o 30\u00a0ukrywaj\u0105cych si\u0119 tam \u017byd\u00f3w oraz opiekuj\u0105c\u0105 si\u0119 nimi rodzin\u0119 Marczak\u00f3w. Wcze\u015bniej Ringelblum przekaza\u0142 Bermanowi cz\u0119\u015b\u0107 napisanych w\u00a0bunkrze prac, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych znalaz\u0142 si\u0119 obszerny esej o\u00a0stosunkach polsko-\u017cydowskich w\u00a0czasie II\u00a0wojny \u015bwiatowej. Tekst ten przechowywany jest w\u00a0Archiwum \u017bydowskiego Instytutu Historycznego.<\/span><\/p>\n

Z racji pe\u0142nionych funkcji Adolf Berman du\u017co je\u017adzi\u0142 po\u00a0Warszawie. Dla \u017cyj\u0105cego po\u00a0\u201estronie aryjskiej\u201d \u017byda by\u0142o to\u00a0niezwykle ryzykowne, nawet je\u015bli, tak jak Berman, mia\u0142 \u201edobry wygl\u0105d\u201d. W\u00a0styczniu 1944 roku ma\u0142\u017ce\u0144stwo Berman\u00f3w wpad\u0142o w\u00a0r\u0119ce szmalcownik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Na rogu Alej Jerozolimskich podesz\u0142o trzech drab\u00f3w\u00a0<\/em>\u2013\u00a0pisa\u0142a w\u00a0dzienniku Basia Bermanowa \u2013\u00a0z\u00a0rewolwerami i\u00a0z\u00a0okrzykiem: \u201epan jest dr\u00a0Berman\u201d, obmacali go, a\u00a0potem, szturchaj\u0105c, zawlekli do\u00a0komisariatu. Tam wygl\u0105da\u0142o to\u00a0ju\u017c na\u00a0ostatni akt. Mieli zabra\u0107 go\u00a0na\u00a0Szucha, obrewidowali, straszyli, ale po\u00a0p\u00f3\u0142godzinnych awanturach zmi\u0119kli i\u00a0gdy zaproponowa\u0142 fors\u0119, zacz\u0119\u0142y si\u0119 targi.<\/em><\/span><\/p>\n

Okup wp\u0142aci\u0142a \u201e\u017begota\u201d i\u00a0\u017bKN. Mieszkanie Berman\u00f3w zosta\u0142o \u2013\u00a0nie po\u00a0raz pierwszy zreszt\u0105 \u2013\u00a0\u201espalone\u201d, a\u00a0oni, ze\u00a0wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa musieli ograniczy\u0107 na\u00a0jaki\u015b czas skal\u0119 swojej pracy konspiracyjnej. P\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej Adolf Berman wzi\u0105\u0142 udzia\u0142 w\u00a0Powstaniu Warszawskim.<\/span><\/p>\n

Dzia\u0142acze CK\u017bP przed pomnikiem Bohater\u00f3w Getta z okazji rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim. Adolf Berman trzeci od prawej.<\/em><\/span>
\n\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

Po wojnie Berman pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 wiceprzewodnicz\u0105cego, a nast\u0119pnie przewodnicz\u0105cego Centralnego Komitetu \u017byd\u00f3w w Polsce, organizacji reprezentuj\u0105cej \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy przetrwali Holokaust. By\u0142 tak\u017ce pos\u0142em do Krajowej Rady Narodowej. W 1950 roku, wobec coraz dalej id\u0105cej marginalizacji CK\u017bP i ograniczenia jego autonomii, Berman zdecydowa\u0142 si\u0119 na wyjazd do Izraela. Dzia\u0142a\u0142 tam jako polityk i publicysta. Zmar\u0142 w 1978 roku w Tel Awiwie.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

ADOLF BERMAN. W G\u0141\u00d3WNYM NURCIE HISTORII \u017bydowski Instytut Historyczny Dzi\u015b mija rocznica urodzin Adolfa Bermana, kt\u00f3rego zas\u0142ug i bohaterstwa nie spos\u00f3b kwestionowa\u0107. Ceremonia nadania imienia Domu Dziecka w Otwocku. Pierwszy z lewej: Adolf Berman \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH Nazwisko Berman nie kojarzy si\u0119 w\u00a0Polsce dobrze. Ponura s\u0142awa Jakuba organizuj\u0105cego zbrodniczy aparat represji w\u00a0czasach stalinowskich przy\u0107mi\u0142a […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64610"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64610"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64610\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64641,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64610\/revisions\/64641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64610"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64610"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64610"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}