{"id":64819,"date":"2018-11-03T16:09:46","date_gmt":"2018-11-03T14:09:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=64819"},"modified":"2018-11-03T16:43:57","modified_gmt":"2018-11-03T14:43:57","slug":"31-09-17","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=64819","title":{"rendered":"Marzec \u201968 i Grudzie\u0144 \u201970. Inteligenci i robotnicy nie potrafili podj\u0105\u0107 wsp\u00f3lnej walki"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Istota podleg\u0142o\u015bci<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

O\u015brodek KARTA i Polityka.pl<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Lata 1968\u201370 pozwoli\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwu zrozumie\u0107 istot\u0119 Peerelu: szok Marca \u201968 oraz Grudnia \u201970 zdefiniowa\u0142 kraj jako policyjno-militarn\u0105 dyktatur\u0119<\/strong><\/p>\n

Warszawa, marzec 1968. Transparenty wywieszone przez strajkuj\u0105cych student\u00f3w \/ O\u015brodek Karta w Warszawie<\/em><\/span><\/p>\n

8 marca 1968 r. na dziedzi\u0144cu Uniwersytetu Warszawskiego odby\u0142a si\u0119 demonstracja student\u00f3w w\u00a0obronie\u00a0Adama Michnika<\/strong><\/span><\/a>\u00a0i\u00a0Henryka Szlajfera, relegowanych z\u00a0uczelni po styczniowych protestach studenckich przeciwko zdj\u0119ciu przez cenzur\u0119 spektaklu \u201eDziad\u00f3w\u201d w\u00a0re\u017cyserii Kazimierza Dejmka. Wiec zosta\u0142 brutalnie zaatakowany przez ZOMO. W\u00a0nast\u0119pnych dniach demonstracje odbywa\u0142y si\u0119 na kolejnych uczelniach, a\u00a0p\u00f3\u017aniej w\u00a0innych miastach. W\u0142adze PZPR t\u0142umi\u0142y kryzys w\u00a0atmosferze antysemickiej i\u00a0antyinteligenckiej propagandy. W\u00a0efekcie z\u00a0Polski wyjecha\u0142o ponad 13 tysi\u0119cy obywateli pochodzenia \u017cydowskiego.<\/span><\/p>\n

4 grudnia 1970 r. wybuch\u0142 strajk robotnik\u00f3w Stoczni Gda\u0144skiej, rozpoczynaj\u0105c fal\u0119 protest\u00f3w na Wybrze\u017cu znan\u0105 jako Grudzie\u0144 \u201970. Manifestanci domagali si\u0119 zniesienia podwy\u017cek cen podstawowych produkt\u00f3w i\u00a0zmian personalnych w\u00a0kierownictwie partii. W\u0142adze nie podj\u0119\u0142y rozm\u00f3w z\u00a0reprezentacj\u0105 strajkuj\u0105cych. Demonstracje zosta\u0142y krwawo st\u0142umione przez milicj\u0119 i\u00a0wojsko, kt\u00f3re u\u017cy\u0142o broni palnej. Ponad 40 os\u00f3b zosta\u0142o zabitych, ponad 1000 \u2013 rannych, 3 tysi\u0105ce \u2013 pobitych i\u00a0aresztowanych. Kryzys spowodowa\u0142 zmian\u0119 na stanowisku I\u00a0sekretarza PZPR (W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142k\u0119<\/strong><\/span><\/a>\u00a0zast\u0105pi\u0142 Edward Gierek).<\/span><\/p>\n

Lata 1968\u201370 pozwoli\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwu zrozumie\u0107 istot\u0119 Peerelu. PZPR, opieraj\u0105ca sw\u0105 w\u0142adz\u0119 na powszechnym konformizmie, objawi\u0142a poprzez brutalne reakcje charakter systemu. Szok Marca \u201968 oraz Grudnia \u201970 zdefiniowa\u0142 kraj jako policyjno-militarn\u0105 dyktatur\u0119.<\/span><\/p>\n

Jerzy Zawieyski (pisarz) w\u00a0dzienniku, o\u00a0ostatnim przedstawieniu\u00a0Dziad\u00f3w<\/em>:<\/strong><\/p>\n

Sal\u0119 zape\u0142ni\u0142o ponad 600 os\u00f3b powy\u017cej normalnej ilo\u015bci miejsc. Manifestacje w\u00a0czasie przedstawienia w\u00a0r\u00f3\u017cnych miejscach tekstu. Po przedstawieniu d\u0142ugie owacje i\u00a0okrzyki: \u201eChcemy\u00a0Dziad\u00f3w<\/em>! Precz z\u00a0cenzur\u0105!\u201d. Manifestacja przedosta\u0142a si\u0119 na ulic\u0119. Studenci nie\u015bli transparent z\u00a0napisem: \u201e\u017b\u0105damy\u00a0Dziad\u00f3w<\/em>!\u201d [w rzeczywisto\u015bci: \u201e\u017b\u0105damy dalszych przedstawie\u0144\u201d]. Przed pomnikiem Mickiewicza z\u0142o\u017cyli ten transparent. Gdy manifestanci szli dalej w\u00a0kierunku Nowego \u015awiatu, wozy milicyjne zagrodzi\u0142y drog\u0119 \u2013 wiele os\u00f3b zaaresztowano, ale po kilku godzinach wypuszczono.<\/span><\/p>\n

Warszawa, 30 stycznia 1968<\/span><\/p>\n

Dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce jutro jest wiec m\u0142odzie\u017cy na dziedzi\u0144cu Uniwersytetu Warszawskiego protestuj\u0105cy przeciwko aresztowaniu i\u00a0relegowaniu z\u00a0uczelni niekt\u00f3rych student\u00f3w [Adama Michnika i\u00a0Henryka Szlajfera]. W\u0142adze dos\u0142ownie zwariowa\u0142y, dopuszczaj\u0105c si\u0119 aresztowa\u0144 i\u00a0represji wobec m\u0142odzie\u017cy.<\/span><\/p>\n

Warszawa, 7 marca 1968<\/span><\/p>\n

[Jerzy Zawieyski,\u00a0Dzienniki. T. 2<\/em>, Warszawa 2012]<\/span><\/p>\n

Anna Dodziuk (studentka historii) w\u00a0relacji z\u00a0wiecu na Uniwersytecie Warszawskim:<\/strong><\/p>\n

Brama otworzy\u0142a si\u0119 i\u00a0zobaczy\u0142am (\u2026), \u017ce wchodz\u0105. Szeregami, w\u00a0he\u0142mach, z\u00a0pa\u0142ami, wchodz\u0105 gol\u0119dziniacy [zomowcy z\u00a0Gol\u0119dzinowa]. Zatka\u0142o mnie, przez u\u0142amek sekundy mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce to czasy okupacji. My\u015bl\u0119, \u017ce wtedy za\u0142ama\u0142a si\u0119 moja ufna wiara, \u017ce \u201esocjalizm jest dobry\u201d.<\/span><\/p>\n

Warszawa, 8 marca 1968<\/span><\/p>\n

[Krajobraz po szoku<\/em>, Warszawa 1989]<\/span><\/p>\n

W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka w\u00a0przem\u00f3wieniu do warszawskiego aktywu partyjnego:<\/strong><\/p>\n

Nie mo\u017cna (\u2026) pozwoli\u0107 na to, aby w\u00a0imi\u0119 jakiej\u015b abstrakcyjnej wolno\u015bci i\u00a0inscenizacyjnej dowolno\u015bci przekszta\u0142ca\u0107 antycarskie ostrze\u00a0Dziad\u00f3w<\/em>\u00a0w\u00a0or\u0119\u017c antyradziecki. (\u2026) W\u00a0wydarzeniach, jakie mia\u0142y miejsce, aktywny udzia\u0142 wzi\u0119\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 m\u0142odzie\u017cy akademickiej pochodzenia lub narodowo\u015bci \u017cydowskiej. (\u2026) Otworzyli\u015bmy szeroko nasze granice dla wszystkich, kt\u00f3rzy nie chcieli by\u0107 obywatelami naszego pa\u0144stwa i\u00a0postanowili uda\u0107 si\u0119 do Izraela. R\u00f3wnie\u017c dzi\u015b tym, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 Izrael za swoj\u0105 ojczyzn\u0119, gotowi jeste\u015bmy wyda\u0107 emigracyjne paszporty.<\/span><\/p>\n

Warszawa, 19 marca 1968<\/span><\/p>\n

[W\u0142adys\u0142aw Gomu\u0142ka,\u00a0Przem\u00f3wienia 1968<\/em>, Warszawa 1969]<\/span><\/p>\n

Zygmunt Mycielski (kompozytor, pisarz) w\u00a0dzienniku:<\/strong><\/p>\n

Zorganizowano polowanie na czarownice, na wichrzycieli, syjonist\u00f3w, rewizjonist\u00f3w itp. (\u2026) M\u0142odzie\u017c doprowadzono do \u201ejednoznacznej polaryzacji\u201d przez zamkni\u0119cie szeregu wydzia\u0142\u00f3w, nowe wpisy, pob\u00f3r do wojska, jak za najlepszych czas\u00f3w \u201ebranki\u201d i\u00a0karnych kompanii. Szerz\u0105 si\u0119 rewizje, pods\u0142uchy, inwigilacje, wi\u0119kszo\u015b\u0107 os\u00f3b po prostu si\u0119 boi, du\u017co os\u00f3b chcia\u0142oby, \u201e\u017ceby by\u0142 spok\u00f3j\u201d, inni wyszliby ch\u0119tnie na ulic\u0119, ale w\u00a0imi\u0119 czego, kto ma im przewodzi\u0107?<\/span><\/p>\n

Warszawa, 20 kwietnia 1968<\/span><\/p>\n

[Zygmunt Mycielski,\u00a0Dziennik 1960\u20131969<\/em>, Warszawa 2001]<\/span><\/p>\n

J\u00f3zef Czapski (malarz i\u00a0pisarz) w\u00a0\u201eKulturze\u201d paryskiej:<\/strong><\/p>\n

Dzi\u015b, kiedy partia komunistyczna, pr\u00f3buj\u0105c si\u0119 w\u00a0Polsce ratowa\u0107, wymy\u015bla niebezpiecze\u0144stwo polskich syjonist\u00f3w, kiedy szczuje na \u017byd\u00f3w polskich czy na Polak\u00f3w \u017cydowskiego pochodzenia, na wszystkich, kt\u00f3rzy nosz\u0105 nazwisko \u017cydowskie, kt\u00f3rzy maj\u0105 matk\u0119 czy \u017con\u0119 o\u00a0nazwisku \u017cydowskim, usuwaj\u0105c ich ze stanowisk na zasadach\u00a0rasistowskich<\/em>(takie by\u0142y pierwsze kroki hitleryzmu w\u00a0Niemczech) \u2013 ka\u017cdy Polak: antykomunista czy komunista, katolik czy bezwyznaniowiec, odczuwa\u0107 to musi jako\u00a0w\u0142asn\u0105<\/em>\u00a0ha\u0144b\u0119. Nie by\u0142o jeszcze takiej polskiej w\u0142adzy, kt\u00f3ra by si\u0119 na takie zarz\u0105dzenie zdoby\u0142a, kt\u00f3ra by tak\u00a0zdradzi\u0142a<\/em>\u00a0polsk\u0105 tradycj\u0119 tolerancji.<\/span><\/p>\n

Pary\u017c, maj 1968<\/span><\/p>\n

[J\u00f3zef Czapski,<\/em>\u00a0Biej \u017bidow, spasaj Rassiju<\/em>, \u201eKultura\u201d nr 5\/1968<\/em>]<\/span><\/p>\n

Karol Estreicher (historyk sztuki) w\u00a0dzienniku:<\/strong><\/p>\n

Sta\u0142o si\u0119. W\u00a0Gda\u0144sku dosz\u0142o do rozruch\u00f3w stoczniowc\u00f3w na tle podwy\u017cki cen. Zaj\u015bcia uliczne. Rabunek sklep\u00f3w. Spalenie Domu Partii.<\/span><\/p>\n

Krak\u00f3w, 15 grudnia 1970<\/span><\/p>\n

[Karol Estreicher jr,\u00a0Dziennik wypadk\u00f3w. T. 4, 1967\u20131972<\/em>, Krak\u00f3w 2004]<\/span><\/p>\n

Czes\u0142aw Siwek (pracownik radiow\u0119z\u0142a zak\u0142adowego w\u00a0Stoczni Gda\u0144skiej) w\u00a0relacji:<\/strong><\/span><\/p>\n

Przed budynkiem dyrekcji zebra\u0142a si\u0119 prawie ca\u0142a za\u0142oga. [\u2026] Ma\u0142a cz\u0119\u015b\u0107 zebranych \u2013 kilkaset os\u00f3b \u2013 odesz\u0142a od budynku dyrekcji, udaj\u0105c si\u0119 w\u00a0stron\u0119 bramy wyj\u015bciowej. Przy bramie zatrzymali si\u0119 i\u00a0wtedy rozleg\u0142y si\u0119 strza\u0142y. Dw\u00f3ch ludzi pad\u0142o natychmiast, oko\u0142o 15 zosta\u0142o rannych, w\u00a0tym kilku ci\u0119\u017cko. Ja w\u00a0tym czasie by\u0142em razem ze wszystkimi pod dyrekcj\u0105. Po seriach, kt\u00f3re rozleg\u0142y si\u0119 przy bramie, przybieg\u0142 stamt\u0105d stoczniowiec i\u00a0krzycza\u0142, p\u0142acz\u0105c: \u201eLudzie! Tam naszych koleg\u00f3w morduj\u0105!\u201d.<\/span><\/p>\n

Gda\u0144sk, 16 grudnia 1970<\/span><\/p>\n

[S\u0142awomir Cenckiewicz,\u00a0Gda\u0144ski Grudzie\u0144 \u201970. Rekonstrukcja, dokumentacja, walka z\u00a0pami\u0119ci\u0105<\/em>, Warszawa 2009]<\/span><\/p>\n

Jerzy Giedroyc (redaktor \u201eKultury\u201d) w\u00a0li\u015bcie do Czes\u0142awa Mi\u0142osza (poety):<\/strong><\/p>\n

Powtarza si\u0119 stary schemat: rewolta robotnicza pozostanie osamotniona, tak jak osamotnione by\u0142y wydarzenia studenckie. Przyjd\u0105 rz\u0105dy ju\u017c zupe\u0142nie policyjne czy neostalinowskie. Na d\u0142u\u017csz\u0105 met\u0119 mo\u017cna mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce te krwawe wydarzenia przyspiesz\u0105 krystalizacj\u0119 \u015bwiadomo\u015bci mas robotniczych, mo\u017ce pomog\u0105 w\u00a0wy\u0142anianiu si\u0119 przyw\u00f3dc\u00f3w prawdziwie robotniczych.<\/span><\/p>\n

Pary\u017c, 16 grudnia 1970<\/span><\/p>\n

[Jerzy Giedroyc, Czes\u0142aw Mi\u0142osz,\u00a0Listy 1964\u20131972<\/em>, Warszawa 2011]<\/span><\/p>\n

Jerzy Giedroyc w\u00a0li\u015bcie do Leszka Ko\u0142akowskiego (filozofa):<\/strong><\/p>\n

Sytuacja w\u00a0kraju nape\u0142nia mnie coraz wi\u0119kszym niepokojem, specjalnie je\u015bli idzie o\u00a0inteligencj\u0119: w\u00a0rezultacie tragicznego wstrz\u0105su nie powstaj\u0105 \u017cadne zal\u0105\u017cki akcji. (\u2026) Okazja niewykorzystana przeradza si\u0119 nieuchronnie w\u00a0kl\u0119sk\u0119.<\/span><\/p>\n

Pary\u017c, 14 kwietnia 1971<\/span><\/p>\n

[Jerzy Giedroyc, Leszek Ko\u0142akowski,\u00a0Listy 1957\u20132000<\/em>, Warszawa 2016, s. 33.]<\/span><\/p>\n

\n

Opracowanie: Marta Markowska (O\u015brodek KARTA), wsp\u00f3\u0142praca: Przemys\u0142aw Bogusz, Milena Chodo\u0142a, Mariusz Fi\u0142on, Amadeusz Kazanowski, Wojciech Rodak, Adam Safaryjski, Ma\u0142gorzata Sopy\u0142o (zesp\u00f3\u0142 \u201eNiesko\u0144czenie Niepodleg\u0142ej\u201d)<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Istota podleg\u0142o\u015bci O\u015brodek KARTA i Polityka.pl Lata 1968\u201370 pozwoli\u0142y spo\u0142ecze\u0144stwu zrozumie\u0107 istot\u0119 Peerelu: szok Marca \u201968 oraz Grudnia \u201970 zdefiniowa\u0142 kraj jako policyjno-militarn\u0105 dyktatur\u0119 Warszawa, marzec 1968. Transparenty wywieszone przez strajkuj\u0105cych student\u00f3w \/ O\u015brodek Karta w Warszawie 8 marca 1968 r. na dziedzi\u0144cu Uniwersytetu Warszawskiego odby\u0142a si\u0119 demonstracja student\u00f3w w\u00a0obronie\u00a0Adama Michnika\u00a0i\u00a0Henryka Szlajfera, relegowanych z\u00a0uczelni po […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64819"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64819"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64819\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64828,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64819\/revisions\/64828"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64819"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64819"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64819"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}