{"id":65350,"date":"2018-11-21T17:09:59","date_gmt":"2018-11-21T15:09:59","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=65350"},"modified":"2018-11-21T09:59:12","modified_gmt":"2018-11-21T07:59:12","slug":"26-09-29","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=65350","title":{"rendered":"Bolszewicy \u0142upi\u0105 Rosj\u0119 car\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Bolszewicy \u0142upi\u0105 Rosj\u0119 car\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Roman Daszczy\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Powo\u0142ana przez Rad\u0119 Komisarzy Ludowych komisja wycenia warto\u015b\u0107 klejnot\u00f3w skarbca koronnego. Po\u015brodku ci\u0119\u017cka od diament\u00f3w wielka korona imperatorska wykonana przez Posiera w 1762 r. na intronizacj\u0119 Katarzyny II. Komuni\u015bci u\u017cyli jej jako zabezpieczenia zachodnich po\u017cyczek w latach 20…. (Fot. EAST NEWS)<\/em><\/span><\/p>\n

W styczniu 1918 r. rewolucjoni\u015bci dobrali si\u0119 do pierwszych prywatnych skrytek w bankach Piotrogrodu. Brak kluczyk\u00f3w komplikowa\u0142 konfiskat\u0119 ich zawarto\u015bci, wi\u0119c w\u0142adze wezwa\u0142y na pomoc kasiarzy, a ci po kolei otwierali drzwiczki schowk\u00f3w. Od wrze\u015bnia 1920 r. do stycznia 1921 r. poradzili sobie z 17 tys. 166 sejfami.<\/span><\/p>\n

Przed rozpocz\u0119ciem rewolucji pa\u017adziernikowej w niespokojnym roku 1917 r. parti\u0119 W\u0142odzimierza Lenina zasila\u0142 potajemnie wywiad niemiecki, kt\u00f3ry przekaza\u0142 jej kilkadziesi\u0105t milion\u00f3w marek w z\u0142ocie.<\/span><\/p>\n

Nadzieja Niemc\u00f3w\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

Przez cztery lata\u00a0Niemcy<\/a><\/strong><\/span>\u00a0toczyli za\u017cart\u0105 wojn\u0119 pozycyjn\u0105 na zachodzie, natomiast na froncie wschodnim wraz z Austro-W\u0119grami odnosili kolejne sukcesy, zmuszaj\u0105c armi\u0119 carsk\u0105 do cofania si\u0119 w g\u0142\u0105b Rosji. W Berlinie liczono na to, \u017ce sytuacj\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 w pa\u0144stwie Miko\u0142aja II uda si\u0119 tak zdestabilizowa\u0107, \u017ce Rosja b\u0119dzie musia\u0142a porzuci\u0107 zachodnich sojusznik\u00f3w i wycofa\u0107 si\u0119 z konfliktu.<\/span><\/p>\n

W wyniku rewolucji lutowej 1917 r. Miko\u0142aj II abdykowa\u0142, ale nowi rosyjscy przyw\u00f3dcy nie zamierzali porzuca\u0107 zachodnich sojusznik\u00f3w i wycofywa\u0107 si\u0119 z wojny. W tej sytuacji Niemcy zacz\u0119li coraz bardziej stawia\u0107 na znajduj\u0105cego si\u0119 w Szwajcarii przyw\u00f3dc\u0119 bolszewik\u00f3w i w kwietniu 1917 r. zorganizowali przyjazd Lenina do Rosji. W wagonie kolejowym Lenin\u00a0z \u017con\u0105<\/strong><\/span><\/a>\u00a0i wsp\u00f3\u0142pracownikami przejechali przez Niemcy, a nast\u0119pnie przez Sztokholm i Finlandi\u0119 dostali si\u0119 do Piotrogrodu.<\/span><\/p>\n

Nadzieje Berlina zwi\u0105zane z przyw\u00f3dc\u0105 rosyjskich ekstremist\u00f3w do\u015b\u0107 szybko zacz\u0119\u0142y si\u0119 ziszcza\u0107. Pod koniec pa\u017adziernika 1917 r.* bolszewicy obalili w Piotrogrodzie rz\u0105d Aleksandra Kiere\u0144skiego. Tak zacz\u0119\u0142a si\u0119 druga w tamtym roku rosyjska rewolucja i zarazem straszliwa wojna domowa.<\/span><\/p>\n

Skok na Bank Pa\u0144stwowy\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

Bardzo szybko Leninowi stoj\u0105cemu na czele Rady Komisarzy Ludowych, (tak brzmia\u0142a nazwa bolszewickiego rz\u0105du) zacz\u0119\u0142o dramatycznie brakowa\u0107 got\u00f3wki. Poniewa\u017c dyrektorzy bank\u00f3w w Piotrogrodzie i Moskwie nie chcieli otworzy\u0107 skarbc\u00f3w, Lenin wyda\u0142 dekret gro\u017c\u0105cy aresztowaniem opornych.<\/span><\/p>\n

20 listopada 1918 r. wys\u0142a\u0142 do Banku Pa\u0144stwowego Wiaczes\u0142awa Mien\u017cy\u0144skiego, komisarza finans\u00f3w, kt\u00f3remu towarzyszyli \u017co\u0142nierze i orkiestra wojskowa – mieli zabra\u0107 ze skarbca 10 mln rubli i przywie\u017a\u0107 je do Instytutu Smolnego, gdzie urz\u0119dowa\u0142 Lenin. Ale dyrekcja banku nie ugi\u0119\u0142a si\u0119 i nie wyda\u0142a pieni\u0119dzy. Kiedy po czterech dniach Mien\u017cy\u0144ski i jego \u017co\u0142nierze wr\u00f3cili do banku, urz\u0119dnicy mimo gr\u00f3\u017ab, \u017ce zostan\u0105 wcieleni do wojska, ponownie nie zgodzili si\u0119 otworzy\u0107 skarbca.<\/span><\/p>\n

Dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej, gdy dyrektor, g\u0142\u00f3wny kasjer, g\u0142\u00f3wny ksi\u0119gowy oraz stra\u017cnik skarbca zostali w ko\u0144cu aresztowani, rewolucjoni\u015bci dostali klucze, kt\u00f3re Mien\u017cy\u0144ski zawi\u00f3z\u0142 do Smolnego i z dum\u0105 po\u0142o\u017cy\u0142 na stole, przy kt\u00f3rym sta\u0142 Lenin. – Mieli\u015bcie przywie\u017a\u0107 pieni\u0105dze, a nie klucze! – krzykn\u0105\u0142 zirytowany w\u00f3dz rewolucji. Jak si\u0119 wkr\u00f3tce okaza\u0142o, same klucze nie wystarczy\u0142y, aby dobra\u0107 si\u0119 do pieni\u0119dzy – bez pomocy specjalist\u00f3w banku bolszewicy nie potrafili pokona\u0107 systemu zamk\u00f3w i zabezpiecze\u0144 skarbca.<\/span><\/p>\n

Pracownicy Banku Pa\u0144stwowego utrudniali im spraw\u0119 – dzia\u0142ali opornie i powolnie, uwa\u017cali, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy pod lufami karabin\u00f3w zmuszaj\u0105 ich do otwarcia skarbc\u00f3w, wkr\u00f3tce zostan\u0105 rozgonieni na cztery wiatry. Zmienili zdanie, gdy bolszewicy wzi\u0119li na zak\u0142adnik\u00f3w znanych finansist\u00f3w: Jefima Epsteina z Banku Azowsko-Do\u0144skiego, Michai\u0142a Wawelberga z Petersburskiego Banku Handlowego, W\u0142adimira So\u0142\u0142oguba z Banku Wo\u0142\u017ca\u0144sko-Kamskiego, Erika Oskara Sandberga z Syberyjskiego Banku Handlowego i Michai\u0142a Kryliczewskiego z Rosyjskiego Banku Handlu Zagranicznego. Wtedy ju\u017c pos\u0142usznie wydali pieni\u0105dze.<\/span><\/p>\n

Ledwie panowali\u015bmy nad nerwami –\u00a0<\/i>wspomina\u0142 Walerian Obole\u0144ski-Osi\u0144ski, zaufany cz\u0142owiek Lenina.\u00a0Drzwi otworzy\u0142y si\u0119 na o\u015bcie\u017c i do \u015brodka wesz\u0142o z tuzin \u017co\u0142nierzy, otaczaj\u0105c st\u00f3\u0142, na kt\u00f3rym le\u017ca\u0142y pieni\u0105dze. Sarkania ucich\u0142y. \u017bo\u0142nierze w\u0142o\u017cyli pieni\u0105dze do work\u00f3w i zaci\u0105gn\u0119li je do auta. Wys\u0142ano je do Smolnego.\u00a0<\/i><\/p>\n

Skuteczniejsi od nazist\u00f3w\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

Opisuj\u0105c rewolucj\u0119 w Rosji, historycy koncentruj\u0105 si\u0119 zazwyczaj na mechanizmach politycznych, posuni\u0119ciach Lenina, budowaniu aparatu terroru, kolejnych fazach wojny domowej, interwencji Zachodu czy wojnie z Polsk\u0105 w 1920 r. Pami\u0119taj\u0105 o krwawo spacyfikowanych masowych buntach ch\u0142opskich z pocz\u0105tku lat 20., ale mniej uwagi po\u015bwi\u0119caj\u0105 kwestiom finansowym.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d komuni\u015bci brali pieni\u0105dze cho\u0107by na bro\u0144, amunicj\u0119, umundurowanie i zaopatrzenie? Sk\u0105d czerpali \u015brodki na eksportowanie rewolucji poza granice Rosji? Ze zrujnowanej wojn\u0105 i rewolucj\u0105 gospodarki nie mo\u017cna by\u0142o zbyt wiele wycisn\u0105\u0107, a o kredytach zagranicznych bojkotowani przez \u015bwiat bolszewicy nie mogli nawet marzy\u0107.<\/span><\/p>\n

Tymi kwestiami zaj\u0105\u0142 si\u0119 ameryka\u0144ski historyk Sean McMeekin, autor wydanej u nas niedawno ksi\u0105\u017cki “Najwi\u0119ksza grabie\u017c w historii. Jak bolszewicy z\u0142upili Rosj\u0119”, w kt\u00f3rej por\u00f3wna\u0142 rabunki bolszewik\u00f3w z grabie\u017cami dokonanymi przez hitlerowc\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej. McMeekin podaje m.in., \u017ce Niemcy z\u0142upili w bankach centralnych okupowanych pa\u0144stw z\u0142oto o \u00f3wczesnej warto\u015bci 289 mln dol., natomiast bolszewicy zagarn\u0119li rezerwy z\u0142ota szacowane na 294 mln dol. (a dzia\u0142o si\u0119 to \u0107wier\u0107 wieku wcze\u015bniej, kiedy warto\u015b\u0107 dolara by\u0142a wy\u017csza).<\/span><\/p>\n

Bolszewicy –\u00a0<\/i>pisze ameryka\u0144ski badacz –\u00a0podobnie jak nazi\u015bci zdobywali z\u0142oto poprzez grabie\u017c bank\u00f3w i rabowanie ca\u0142ych grup spo\u0142ecznych – a wydarli w ten spos\u00f3b wrogom klasowym znacznie wi\u0119cej z\u0142ota, srebra i innych klejnot\u00f3w (zw\u0142aszcza diament\u00f3w) ni\u017c nazi\u015bci ofiarom Holocaustu. Bolszewicy tak samo jak nazi\u015bci przetapiali z\u0142oto i sprzedawali je, aby zyska\u0107 tward\u0105 walut\u0119 i naby\u0107 za ni\u0105 uzbrojenie, kt\u00f3rego tak potrzebowali.\u00a0<\/i><\/p>\n

Z\u0142oto Rosji\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

W trakcie I wojny rz\u0105d carski przeznaczy\u0142 ponad 400 ton z\u0142ota na zakup uzbrojenia na Zachodzie. Przez ca\u0142y czas syberyjskie kopalnie wydobywa\u0142y z\u0142oto, kt\u00f3re w znaczonych dwug\u0142owym or\u0142em sztabach trafia\u0142o do sejf\u00f3w bankowych. Dzi\u0119ki temu do listopada 1917 r. rezerwy rosyjskiego z\u0142ota zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 o warto\u015b\u0107 szacowan\u0105 na 123 mln \u00f3wczesnych dolar\u00f3w. Dodatkowo w 1916 r. rz\u0105d Rumunii ze wzgl\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa zdeponowa\u0142 w Moskwie rezerwy z\u0142ota warte 62,5 mln dol.<\/span><\/p>\n

Ile tego kruszcu kry\u0142y sejfy rosyjskich bank\u00f3w, w chwili gdy bolszewicy przejmowali w\u0142adz\u0119? Szacuje si\u0119, \u017ce by\u0142o w nich ok. 950 ton wartych 680 mln dol., co w przeliczeniu na dzisiejsze pieni\u0105dze dawa\u0142oby oko\u0142o 68 mld dol. Do tych ogromnych zasob\u00f3w nale\u017cy doliczy\u0107 jeszcze trudne do oszacowania ilo\u015bci pieni\u0119dzy i kosztowno\u015bci zdeponowanych w skrytkach bankowych os\u00f3b prywatnych.<\/span><\/p>\n

Zdaniem McMeekina rosyjskie skarbce kry\u0142y mo\u017ce najwi\u0119ksze bogactwo na \u015bwiecie, a przej\u0119cie jego lwiej cz\u0119\u015bci zaj\u0119\u0142o bolszewikom mniej wi\u0119cej p\u00f3\u0142tora roku.<\/span><\/p>\n\n\n\n
KREZUSI NA TRONIE<\/strong><\/p>\n

W lutym 1917 r. “New York Times” szacowa\u0142 maj\u0105tek Romanow\u00f3w na 9 mld dol., co oznacza\u0142oby, \u017ce dopiero co obalony car Miko\u0142aj II by\u0142 g\u0142ow\u0105 najzamo\u017cniejszej rodziny \u015bwiata. Zapewne szacunki te by\u0142y przesadzone, ale nawet gdyby zmniejszy\u0107 je o po\u0142ow\u0119, to otrzymamy sum\u0119 ok. 500 mld dzisiejszych dolar\u00f3w. Rodzina panuj\u0105ca mia\u0142a pa\u0142ace, wielkie posiad\u0142o\u015bci ziemskie, kopalnie, najcenniejsze dzie\u0142a sztuki i kosztowno\u015bci, jachty, stadniny koni, auta i dwa poci\u0105gi do wy\u0142\u0105cznego u\u017cytku. Jubiler wynaj\u0119ty przez bolszewik\u00f3w do inwentaryzacji cesarskiego skarbca stwierdzi\u0142, \u017ce znajdowa\u0142o si\u0119 w nim m.in.: 25,3 tys. karat\u00f3w diament\u00f3w, tysi\u0105c karat\u00f3w szmaragd\u00f3w, 1,7 tys. karat\u00f3w szafir\u00f3w, 6 tys. karat\u00f3w pere\u0142 i 54 s\u0142ynne\u00a0jaja<\/strong><\/span><\/a><\/span> Faberg\u00e9, arcydzie\u0142a sztuki jubilerskiej.Po abdykacji Miko\u0142aja II jego najbli\u017csi pr\u00f3bowali ocali\u0107, co si\u0119 da – przede wszystkim bi\u017cuteri\u0119. 17 lipca 1918 r. w Jekaterynburgu czeki\u015bci rozstrzelali cara i jego rodzin\u0119, a nast\u0119pnie przeszukali ubrania i baga\u017ce ofiar. Jakow Jurowski, kt\u00f3ry dowodzi\u0142 egzekucj\u0105, twierdzi\u0142, \u017ce znale\u017ali ponad 8 kg diament\u00f3w, sznur pere\u0142 nale\u017c\u0105cy do cesarzowej Aleksandry Fiodorowny i 154 inne “cenne przedmioty”, w tym kilka brosz ze stukaratowymi diamentami. W przeliczeniu na dzisiejsze pieni\u0105dze klejnoty warte by\u0142yby ok. 160 mln dol.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

Pocz\u0105tkowo blisko po\u0142owa rezerw carskiego z\u0142ota o \u00f3wczesnej warto\u015bci 330 mln dol. by\u0142a poza zasi\u0119giem bolszewik\u00f3w – sztabki znajdowa\u0142y si\u0119 w Kazaniu kontrolowanym przez wojska bia\u0142ych pod dow\u00f3dztwem admira\u0142a Aleksandra Ko\u0142czaka. Lenin odzyska\u0142 wi\u0119kszo\u015b\u0107 tego skarbu (270 ton z\u0142ota o warto\u015bci 210 mln dol.) dopiero na pocz\u0105tku 1920 r., po wyparciu bia\u0142ych na wsch\u00f3d i pokonaniu Ko\u0142czaka.<\/span><\/p>\n

Pok\u00f3j Lenina\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

W grudniu 1917 r. Rada Komisarzy Ludowych og\u0142osi\u0142a dekret o nacjonalizacji bank\u00f3w prywatnych, a przejmowanie nad nimi kontroli zacz\u0119\u0142o si\u0119 wiosn\u0105 1918 r., w bardzo wa\u017cnym momencie walki o w\u0142adz\u0119 w Rosji. 3 marca bowiem wys\u0142annicy Lenina podpisali w Brze\u015bciu separatystyczny pok\u00f3j z mocarstwami centralnymi, co oznacza\u0142o ziszczenie si\u0119 rachub Niemc\u00f3w i nadziei wi\u0105zanych przez nich z Leninem. W\u00f3dz bolszewik\u00f3w, kt\u00f3ry za wszelk\u0105 cen\u0119 chcia\u0142 zyska\u0107 woln\u0105 r\u0119k\u0119 w prowadzeniu wojny domowej, zgodzi\u0142 si\u0119 – wbrew obiekcjom wielu swoich wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w – m.in. odda\u0107 750 tys. km kw. terytori\u00f3w nale\u017c\u0105cych kiedy\u015b do pa\u0144stwa car\u00f3w, a tak\u017ce wyp\u0142aci\u0107 reperacje wojenne w postaci 110 ton z\u0142ota. Sztabki, pisze McMeekin, zosta\u0142y wys\u0142ane we wrze\u015bniu 1918 r. w dw\u00f3ch transportach.<\/span><\/p>\n

Przy pomocy kasiarzy\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

W styczniu 1918 r. bolszewicy dobrali si\u0119 do pierwszych prywatnych skrytek w bankach Piotrogrodu. Poniewa\u017c banki nie udost\u0119pni\u0142y list w\u0142a\u015bcicieli, w\u0142adze og\u0142osi\u0142y, \u017ce ludzie dysponuj\u0105cymi sejfami o konkretnych numerach maj\u0105 si\u0119 stawi\u0107 okre\u015blonego dnia i konkretnej godzinie, aby je otworzy\u0107 i umo\u017cliwi\u0107 rewizj\u0119. Zapowiedzia\u0142y te\u017c, \u017ce depozyty tych, kt\u00f3rzy si\u0119 nie zjawi\u0105, zostan\u0105 skonfiskowane.<\/span><\/p>\n

Jednym z tych, kt\u00f3rzy si\u0119 stawili, by\u0142 Max Laserson, dyrektor Kompanii Wydobywczej Szuwa\u0142owa. Tak to wspomina\u0142:\u00a0<\/span><\/p>\n

W skarbcu ustawiono sto\u0142y, za kt\u00f3rymi posadzono pracownik\u00f3w. Wsz\u0119dzie wok\u00f3\u0142 sta\u0142y osoby korzystaj\u0105ce ze skrytek, kt\u00f3re mia\u0142y by\u0107 tego dnia otwarte. Chodzi\u0142o o zabranie wszelkich kosztowno\u015bci (kruszcu metali szlachetnych, przedmiot\u00f3w z platyny, z\u0142ota i srebra, drogich kamieni, pere\u0142, obcych walut itd.), kt\u00f3re podlega\u0142y konfiskacie w imi\u0119 potrzeb pa\u0144stwa. (…) W takich przypadkach jak m\u00f3j, kiedy kosztowno\u015bci by\u0142y pozawijane w oddzielne pakunki, opakowanie rozrywano, a przedmiot l\u0105dowa\u0142 na stercie.\u00a0<\/i><\/p>\n

Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie podporz\u0105dkowa\u0142a si\u0119 \u017c\u0105daniom w\u0142adz bolszewickich, a brak kluczyk\u00f3w do skrytek komplikowa\u0142 konfiskat\u0119. Czerwoni wezwali wi\u0119c na pomoc w\u0142amywaczy specjalizuj\u0105cych si\u0119 w otwieraniu sejf\u00f3w. Skrytek by\u0142y jednak tysi\u0105ce, a kasiarzy tylko pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu. Tygodniowo otwierali mniej wi\u0119cej tysi\u0105c skrytek od wrze\u015bnia 1920 r. do\u00a0stycznia 1921<\/strong><\/span><\/a>\u00a0r. Poradzili sobie z 17 tys. 166 sejfami.<\/span><\/p>\n

Komisja Ochrony i Rejestracji Dzie\u0142 Sztuki i Zabytk\u00f3w, na czele kt\u00f3rej stan\u0105\u0142 pisarz Maksym Gorki, przejmowa\u0142a wyposa\u017cenie dom\u00f3w prywatnych w ca\u0142ej Rosji. Konfiskacie podlega\u0142y: dzie\u0142a sztuki, zabytkowa bro\u0144, dywany, meble, \u017cyrandole, przedmioty ze srebra, z\u0142ota, bi\u017cuteria. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od pa\u0142ac\u00f3w i zamo\u017cnych dom\u00f3w w Piotrogrodzie, sko\u0144czy\u0142o na chatach bogatych ch\u0142op\u00f3w. Na zdj\u0119ciu: zgromadzone \u0142upy w komnacie w Pa\u0142acu Zimowym w Piotrogrodzie.<\/em><\/span><\/p>\n

Grab zagrabione!\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

Gdzie jeszcze bolszewicy szukali bogactw? Naturalnie w pa\u0142acach arystokracji i bur\u017cuazji oraz w innych zamo\u017cnych domach. – Grab zagrabione! – poucza\u0142 z m\u00f3wnicy Lenin, maj\u0105c na my\u015bli maj\u0105tek znienawidzonych przez siebie posiadaczy.<\/span><\/p>\n

W pa\u017adzierniku 1918 r. Rada Komisarzy Ludowych og\u0142osi\u0142a dekret o obowi\u0105zku rejestracji przedmiot\u00f3w maj\u0105cych warto\u015b\u0107 artystyczn\u0105 lub antykwaryczn\u0105. By\u0142 to podst\u0119p – nie chodzi\u0142o bowiem o \u017cadn\u0105 rejestracj\u0119, tylko o przygotowanie do konfiskaty wszystkiego, co warto by\u0142o odebra\u0107 w\u0142a\u015bcicielom. Dla niepoznaki powo\u0142ana zosta\u0142a Komisja Ochrony i Rejestracji Dzie\u0142 Sztuki i Zabytk\u00f3w, na kt\u00f3rej czele stan\u0119li pisarz Maksym Gorki, jego druga \u017cona Maria Fiodorowna Andriejewa oraz Leonid Krasin, wkr\u00f3tce komisarz transportu, a nast\u0119pnie handlu i przemys\u0142u.<\/span><\/p>\n

Cz\u0142onkowie Komisji chodzili po mieszkaniach, spisuj\u0105c starannie maj\u0105tek w\u0142a\u015bcicieli. Oto pr\u00f3bka:<\/span><\/p>\n

Srebrny \u0142a\u0144cuszek, srebrna ramka,\u00a0zegarki<\/strong><\/span><\/a><\/span> kieszonkowe – br\u0105z. R\u0119kawiczki. Butelka wina. Zegarki z br\u0105zu. Srebrna szpilka. \u0141a\u0144cuszek zdobiony. Cztery medale z br\u0105zu, jeden srebrny. Pi\u0119kny z\u0142oty pier\u015bcionek z czerwonym kamieniem i pi\u0119\u0107 opi\u0142k\u00f3w diament\u00f3w. Czerwona tkanina i kolekcja monet.\u00a0<\/i><\/p>\n

Tylko w Piotrogrodzie do ko\u0144ca 1919 r. Gorki, Andriejewa i Krasin zarejestrowali i wycenili “dzie\u0142a sztuki i zabytki” na \u0142\u0105czn\u0105 kwot\u0119 36 mln z\u0142otych rubli, co z grubsza odpowiada dzi\u015b warto\u015bci 1,8 mld dol. Dzielili maj\u0105tek na kilkana\u015bcie kategorii, m.in.: obrazy dawnych mistrz\u00f3w, ikony, meble, srebrne zastawy sto\u0142owe, porcelan\u0119, przedmioty ze srebra i br\u0105zu, zabytkow\u0105 bro\u0144 czy osobliwo\u015bci archeologiczne. Takie protoko\u0142y w ca\u0142ej kontrolowanej przez bolszewik\u00f3w Rosji spisywali czeki\u015bci, kt\u00f3rzy konfiskowali te\u017c warto\u015bciowe przedmioty.<\/span><\/p>\n

Z\u0142upienie Cerkwi\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

20 stycznia 1918 r. podpisany zosta\u0142 dekret o nacjonalizacji mienia cerkiewnego. W tym przypadku Lenin zaleci\u0142 dzia\u0142ania stopniowe.\u00a0Musimy zachowa\u0107 ostro\u017cno\u015b\u0107 w zwalczaniu religijnego zabobonu. (…) Walcz\u0105c nazbyt ostro, mo\u017cemy wzbudzi\u0107 powszechn\u0105 niech\u0119\u0107<\/i>\u00a0– ostrzega\u0142.<\/span><\/p>\n

Dopiero w pa\u017adzierniku 1919 r. powsta\u0142y pierwsze sprawozdania z grabie\u017cy mienia cerkiewnego, w kt\u00f3rych mowa jest o maj\u0105tku wartym 30 mln rubli zabranych Cerkwi tylko w obwodzie moskiewskim. Na pocz\u0105tku 1921 r. na Kreml sz\u0142y meldunki o skonfiskowaniu maj\u0105tku wartego 4,2 mld rubli, co m\u00f3wi nie tylko o skali zjawiska, ale te\u017c gwa\u0142townie rosn\u0105cej inflacji.<\/span><\/p>\n

Rok p\u00f3\u017aniej bolszewicy rozpocz\u0119li wielk\u0105 akcj\u0119 ogo\u0142acania \u015bwi\u0105ty\u0144 z kosztowno\u015bci i dzie\u0142 sztuki. Roboty by\u0142o du\u017co – trzeba by\u0142o przeszuka\u0107 i z\u0142upi\u0107 75 tys. cerkwi i kaplic oraz ponad 1100 klasztor\u00f3w.<\/span><\/p>\n

19 marca 1922 r. Lenin instruowa\u0142 biuro polityczne partii (informacja telefoniczna z klauzul\u0105 “\u015bci\u015ble tajne”):\u00a0<\/span><\/p>\n

Konieczne jest przeprowadzenie konfiskat mienia cerkiewnego jak najbardziej zdecydowanie i jak najszybciej, aby zdoby\u0107 \u015brodki w kwocie kilkuset milion\u00f3w z\u0142otych rubli. Musimy pami\u0119ta\u0107 o gigantycznym bogactwie niekt\u00f3rych monastyr\u00f3w i \u0142awr<\/i>.<\/p>\n

Cerkiew mia\u0142a wielki maj\u0105tek – poczynaj\u0105c od z\u0142oconych kopu\u0142 cerkiewnych, poprzez szaty i naczynia liturgiczne, na cennych ikonach ko\u0144cz\u0105c. Lenin wiedzia\u0142, \u017ce Cerkiew ma obro\u0144c\u00f3w w\u015br\u00f3d ni\u017cszych warstw, i rozpraw\u0119 z ni\u0105 od\u0142o\u017cy\u0142 do wiosny 1922 r. Na zdj\u0119ciu: zrabowane przedmioty cerkiewne.<\/em><\/span><\/p>\n

Diamentowe \u017cniwa\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

Spieni\u0119\u017caniem za granic\u0105 z\u0142upionego bogactwa zajmowa\u0142 si\u0119 utworzony w 1920 r. Gochran (akronim od Gosudarstwiennoje Chraniliszcze Cennostiej, co na polski nale\u017ca\u0142oby prze\u0142o\u017cy\u0107 jako pa\u0144stwowy sk\u0142ad kosztowno\u015bci). We wrze\u015bniu 1920 r. do zasob\u00f3w Gochranu trafi\u0142o a\u017c 8 tys. karat\u00f3w (czyli 16 kg) diament\u00f3w! W\u00a0kwietniu 1921<\/strong><\/span><\/a>\u00a0r. by\u0142o jeszcze lepiej: 13 tys. karat\u00f3w (26 kg) diament\u00f3w o \u0142\u0105cznej warto\u015bci ponad 50 mln rubli w z\u0142ocie, co w przybli\u017ceniu odpowiada dzisiaj kwocie 2,5 mld dol. Ten post\u0119p w uzysku klejnot\u00f3w m\u00f3g\u0142 si\u0119 wi\u0105za\u0107 ze z\u0142upieniem emiratu Buchary w Uzbekistanie na prze\u0142omie 1920 i 1921 r.<\/span><\/p>\n

Bogactwo kusi\u0142o grabi\u0105cych – w listopadzie 1921 r. siedmiu stra\u017cnik\u00f3w Gochranu zosta\u0142o skazanych na \u015bmier\u0107 za kradzie\u017c kamieni szlachetnych i innych kosztowno\u015bci. Nie mogli liczy\u0107 na \u0142ask\u0119 – kary \u015bmierci domaga\u0142 si\u0119 sam Lenin. Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej za kradzie\u017c 3 tys. karat\u00f3w diament\u00f3w pod mur posz\u0142o kolejnych 16 stra\u017cnik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Skonfiskowane bogactwa wysy\u0142ano poci\u0105gami do portu w Tallinnie, a potem statkami na Zach\u00f3d. Klejnoty i bi\u017cuteri\u0119 wywozili specjalni kurierzy, a w 1920 r. sytuacja znacznie si\u0119 poprawi\u0142a, bo brytyjska flota przesta\u0142a blokowa\u0107 Ba\u0142tyk i handel m\u00f3g\u0142 si\u0119 rozwija\u0107 bez wi\u0119kszych przeszk\u00f3d.<\/span><\/p>\n

Wyj\u0105tkiem by\u0142y sztabki z\u0142ota z carsk\u0105 punc\u0105, czyli znakiem dwug\u0142owego or\u0142a, kt\u00f3ry by\u0142 \u015bwietnie znany finansistom na ca\u0142ym \u015bwiecie. Pa\u0144stwa ententy zakaza\u0142y obrotu nimi w odwecie za to, \u017ce bolszewicy odm\u00f3wili p\u0142acenia d\u0142ug\u00f3w carskiej Rosji.<\/span><\/p>\n

Ale i na to znalaz\u0142 si\u0119 spos\u00f3b – od 1918 r. przez Tallinn bolszewicy przemycali sztabki do Szwecji, gdzie by\u0142y one przetapiane i oznaczane now\u0105 punc\u0105. W procederze tym pomogli zachodni finansi\u015bci skuszeni \u0142atwym zyskiem – poda\u017c rosyjskiego z\u0142ota, platyny, srebra i diament\u00f3w by\u0142a tak du\u017ca, \u017ce chwia\u0142a cenami na \u015bwiatowych rynkach.<\/span><\/p>\n

Na co posz\u0142y skarby Rosji\u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

Przychody ze sprzeda\u017cy za granic\u0105 skarb\u00f3w w 1921 r. da\u0142y Rosji Radzieckiej 200 mln dol. (ok. 20 mld dzisiejszych). Pieni\u0105dze te mog\u0142y by\u0107 u\u017cyte na przyk\u0142ad na likwidacj\u0119 g\u0142odu na Powo\u0142\u017cu, ale komuni\u015bci uznali, \u017ce jest on dobr\u0105 nauczk\u0105 dla buntuj\u0105cego si\u0119 tam ch\u0142opstwa.<\/span><\/p>\n

Twarda waluta posz\u0142a na kupno samolot\u00f3w dla wojska i \u017cywno\u015bci dla uprzywilejowanych. Samych czekist\u00f3w by\u0142o ju\u017c w\u00f3wczas 280 tys., a trzeba te\u017c by\u0142o zadba\u0107 o biurokracj\u0119 partyjn\u0105 i korpus oficerski Armii Czerwonej. To dla nich sprowadzano z zagranicy m.in. szwedzkie \u015bledzie, fi\u0144skie ryby solone, niemiecki boczek czy francusk\u0105 s\u0142onin\u0119.<\/span><\/p>\n

W pa\u017adzierniku 1921 r. do Londynu dotar\u0142y pieni\u0105dze na zakup broni, but\u00f3w i mundur\u00f3w dla czerwonoarmist\u00f3w. Cztery miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej za mniej wi\u0119cej 800 tys. dzisiejszych dolar\u00f3w Kreml kupi\u0142 cz\u0119\u015bci zamienne do rolls-royce’\u00f3w u\u017cywanych przez dygnitarzy, w tym Lenina. W nast\u0119pnych miesi\u0105cach r\u00f3wnowarto\u015b\u0107 ok. 500 mln dzisiejszych dolar\u00f3w posz\u0142a na zakup benzyny dla wojska.<\/span><\/p>\n

Za skarby dawnej Rosji komuni\u015bci kupowali m.in. lokomotywy i wagony czy traktory. Gdy w kwietniu 1922 r. we w\u0142oskim Rapallo bolszewicka dyplomacja podpisa\u0142a uk\u0142ad z Niemcami, co oznacza\u0142o pocz\u0105tek ko\u0144ca mi\u0119dzynarodowej izolacji Rosji sowieckiej, rezerwy przej\u0119tego przez bolszewik\u00f3w z\u0142ota by\u0142y ju\u017c sprzedane na Zach\u00f3d. Ale dzie\u0142a sztuki jeszcze przez wiele lat stawa\u0142y si\u0119 atrakcj\u0105 podczas licytacji w berli\u0144skich, londy\u0144skich czy nowojorskich domach aukcyjnych.<\/span><\/p>\n\n\n\n
\n

OGRABIENI INWESTORZY\u00a0<\/b><\/p>\n

U progu I wojny \u015bwiatowej Rosja zajmowa\u0142a czwarte miejsce na \u015bwiecie pod wzgl\u0119dem wielko\u015bci produkcji przemys\u0142owej – za Niemcami, Wielk\u0105 Brytani\u0105 i Stanami Zjednoczonymi, ale przed Francj\u0105. Jej gospodarka ros\u0142a w tempie 8,8 proc. rocznie, a w 1914 r. w samym tylko Piotrogrodzie (jak nazywa\u0142 si\u0119 przemianowany zaraz po wybuchu wojny Petersburg) dzia\u0142a\u0142o blisko tysi\u0105c fabryk.<\/span><\/p>\n

Zapasy z\u0142ota wynosi\u0142y w\u00f3wczas 1,2 tys. ton i warte by\u0142y 850 mln dol. (ok. 85 mld dzisiejszych). Jeszcze wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 mia\u0142y depozyty zgromadzone w rosyjskich bankach.<\/span><\/p>\n

Inwestycje w Rosji, szczeg\u00f3lnie w kolejnictwo i przemys\u0142 wydobywczy, wydawa\u0142y si\u0119 dobr\u0105 lokat\u0105 nawet podczas wojny. Oko\u0142o 25 proc. zainwestowanych pieni\u0119dzy pochodzi\u0142o od obcokrajowc\u00f3w, kt\u00f3rzy utracili je po przewrocie bolszewickim i nacjonalizacji przemys\u0142u. Przez lata Pary\u017c, Londyn i Waszyngton bezskutecznie zabiega\u0142y o zwrot kapita\u0142u utraconego przez swoich obywateli. Ponad milion Francuz\u00f3w mia\u0142o pozbawione warto\u015bci rosyjskie akcje i obligacje i rz\u0105d francuski nie m\u00f3g\u0142 lekcewa\u017cy\u0107 ich krzywdy. W 1922 r. francuscy prawnicy zg\u0142osili w imieniu swoich klient\u00f3w roszczenia wobec bolszewickich w\u0142adz w wysoko\u015bci 22 mld frank\u00f3w, co dzi\u015b szacunkowo odpowiada\u0142oby warto\u015bci blisko 400 mld dol. Nie odzyskali nic.<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

\n

*wszystkie daty pojawiaj\u0105ce si\u0119 w artykule podane zosta\u0142y zgodnie z kalendarzem gregoria\u0144skim, a nie u\u017cywanym w Rosji do 1918 r. kalendarzem julia\u0144skim<\/i><\/span><\/p>\n

Artyku\u0142 zosta\u0142 oparty na ksi\u0105\u017cce Seana McMeekina, “Najwi\u0119ksza grabie\u017c w historii. Jak bolszewicy z\u0142upili Rosj\u0119”, Wydawnictwo UJ, 2013<\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bolszewicy \u0142upi\u0105 Rosj\u0119 car\u00f3w Roman Daszczy\u0144ski Powo\u0142ana przez Rad\u0119 Komisarzy Ludowych komisja wycenia warto\u015b\u0107 klejnot\u00f3w skarbca koronnego. Po\u015brodku ci\u0119\u017cka od diament\u00f3w wielka korona imperatorska wykonana przez Posiera w 1762 r. na intronizacj\u0119 Katarzyny II. Komuni\u015bci u\u017cyli jej jako zabezpieczenia zachodnich po\u017cyczek w latach 20…. (Fot. EAST NEWS) W styczniu 1918 r. rewolucjoni\u015bci dobrali si\u0119 do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65350"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65350"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65364,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65350\/revisions\/65364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65350"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}