{"id":65669,"date":"2018-12-26T17:09:58","date_gmt":"2018-12-26T15:09:58","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=65669"},"modified":"2018-12-20T10:00:15","modified_gmt":"2018-12-20T08:00:15","slug":"10-09-32","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=65669","title":{"rendered":"Odmowa pocieszenia i nieustaj\u0105ca nadzieja [Komentarz do parszy Wa -jeszew]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Odmowa pocieszenia i nieustaj\u0105ca nadzieja [Komentarz do parszy Wa -jeszew]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o <\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\u201eJ\u00f3zef sprzedany przez braci”, Giovanni Pietro da Cemmo, ok. 1490 r. \/fot. The Metropolitan Museum of Art<\/em><\/span><\/p>\n

PARSZA WA-JESZEW \u2013 1 GRUDNIA 2018\/ 23 KISLEW 5779<\/strong><\/span><\/p>\n

J\u00f3zef zosta\u0142 podst\u0119pnie sprzedany do niewoli. Bracia umoczyli jego p\u0142aszcz we krwi i zanie\u015bli ojcu, m\u00f3wi\u0105c: \u201eTo\u015bmy znale\u017ali; rozpoznaj\u017ce, czy to p\u0142aszcz syna twojego, czy nie\u201d. Jakub rozpoznaje szat\u0119 i odpowiada: \u201eTo p\u0142aszcz syna mojego! Zwierz dziki po\u017car\u0142 go! Rozszarpany, rozszarpany Josef!\u201d, po czym czytamy:<\/span><\/p>\n

I rozdar\u0142 Jak\u00f3b szaty swoje, i w\u0142o\u017cy\u0142 w\u00f3r na biodra swoje, i op\u0142akiwa\u0142 syna swego przez d\u0142ugi czas. I powstali wszyscy synowie jego, i wszystkie c\u00f3rki jego, aby go pocieszy\u0107; ale nie da\u0142 si\u0119 pocieszy\u0107<\/em>, i rzek\u0142: \u00abTak ju\u017c zst\u0105pi\u0119 za synem moim w \u017ca\u0142obie do grobu\u00bb\u201d (Be-reszit 37:34-35).<\/span><\/p>\n

W judaizmie istniej\u0105 prawa dotycz\u0105ce czasu \u017ca\u0142oby \u2013 sziwy <\/em>(siedmiu dni), szloszim<\/em> (trzydziestu dni) i pierwszego roku po \u015bmierci. Nawet najbardziej bolesna strata nie skutkuje bezterminow\u0105 \u017ca\u0142ob\u0105. Wed\u0142ug Talmudu B\u00f3g karci tych, kt\u00f3rzy op\u0142akuj\u0105 strat\u0119 d\u0142u\u017cej ni\u017c przewiduje Tora. \u201eNie masz w sobie wi\u0119cej wsp\u00f3\u0142czucia ni\u017c Ja\u201d, czytamy w Moed katan <\/em>(27b). A jednak Jakub nie pozwala pocieszy\u0107 si\u0119 w \u017ca\u0142obie.<\/span><\/p>\n

Midrasz daje godne uwagi wyja\u015bnienie tej sytuacji. Czytamy w nim: \u201e\u017ba\u0142obnika mo\u017cna wspiera\u0107 po stracie tych, kt\u00f3rzy odeszli, ale nigdy tych, kt\u00f3rzy wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105\u201d. Innymi s\u0142owy Jakub nie chcia\u0142, aby go pocieszano, bo wierzy\u0142, \u017ce J\u00f3zef \u017cyje<\/em>. Taki niestety jest los tych, kt\u00f3rzy stracili swoich najbli\u017cszych (na przyk\u0142ad rodzic\u00f3w \u017co\u0142nierzy zaginionych w akcji), ale nie maj\u0105 ostatecznego dowodu na to, \u017ce oni rzeczywi\u015bcie odeszli. Nie mog\u0105 przej\u015b\u0107 przez wyznaczone etapy \u017ca\u0142oby, poniewa\u017c nie chc\u0105 porzuca\u0107 nadziei na ich uratowanie. Ich nieprzerwane cierpienie jest wyrazem pewnego rodzaju lojalno\u015bci. Poddanie si\u0119, \u017ca\u0142oba i pogodzenie si\u0119 ze strat\u0105 by\u0142yby za\u015b jak zdrada. W takich przypadkach nie ma mo\u017cliwo\u015bci, aby doprowadzi\u0107 \u017ca\u0142ob\u0119 do ko\u0144ca. Niewyra\u017cenie zgody na udzielenie sobie wsparcia r\u00f3wna si\u0119 odmowie porzucenia nadziei.<\/span><\/p>\n

Na jakiej jednak podstawie Jakub m\u00f3g\u0142 wierzy\u0107, \u017ce jego syn wci\u0105\u017c \u017cyje? Nie mia\u0142 przecie\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zakrwawiona szata, kt\u00f3r\u0105 przynie\u015bli jego synowie, nale\u017ca\u0142a do J\u00f3zefa. M\u00f3wi wyra\u017anie: \u201eZwierz dziki po\u017car\u0142 go! Rozszarpany, rozszarpany Josef!\u201d. Czy te s\u0142owa nie powinny oznacza\u0107, \u017ce Jakub zrozumia\u0142, \u017ce jego syn nie \u017cyje?<\/span><\/p>\n

Znawca prawa biblijnego, nie\u017cyj\u0105cy ju\u017c David Daube zasugerowa\u0142 przekonuj\u0105ce wyja\u015bnienie tej kwestii[1]<\/a>, twierdz\u0105c, \u017ce s\u0142owa, w kt\u00f3rych synowie zwracaj\u0105 si\u0119 do Jakuba \u2013 haker na<\/em>, \u201erozpoznaj\u017ce\u201d \u2013 maj\u0105 cz\u0119\u015bciowo prawny charakter. Daube por\u00f3wnuje ten zwrot do innego, o bardzo podobnej budowie:<\/span><\/p>\n

Je\u015bli kto odda bli\u017aniemu swemu os\u0142a, albo wo\u0142u, albo jagni\u0119, albo inne bydl\u0119 na chowanie, a zdechnie, albo okaleczonem zostanie, albo zabranem, a nikt nie widzia\u0142. Przysi\u0119ga Wiekuistego b\u0119dzie mi\u0119dzy obudwoma; czy nie wyci\u0105gn\u0105\u0142 r\u0119ki swej na w\u0142asno\u015b\u0107 bli\u017aniego swego; (\u2026). Je\u017celi za\u015b rozszarpanem zosta\u0142o, przedstawi je jako dow\u00f3d \u2013 za rozszarpane nie p\u0142aci (Szemot 22:10-13).<\/p><\/blockquote>\n

Dyskutowana sprawa dotyczy wi\u0119c tego, do jakiego stopnia odpowiedzialno\u015b\u0107 za zwierz\u0119 spoczywa na str\u00f3\u017cu (hebr. szomer<\/em>). Je\u015bli w\u0142a\u015bciciel straci zwierz\u0119 przez niedbalstwo str\u00f3\u017ca, to \u00f3w str\u00f3\u017c ponosi za to win\u0119 i musi wynagrodzi\u0107 w\u0142a\u015bcicielowi strat\u0119. Je\u015bli jednak nie dosz\u0142o do zaniedbania, a incydent by\u0142 wynikiem niefortunnego zdarzenia, je\u015bli by\u0142o ono nieuniknionym i niedaj\u0105cym si\u0119 przewidzie\u0107 wypadkiem, str\u00f3\u017c nie zostaje obarczony odpowiedzialno\u015bci\u0105. Jednym z takich przypadk\u00f3w jest sytuacja, w kt\u00f3rej strata spowodowana jest przez dzikie zwierz\u0119. S\u0142owa u\u017cyte do skodyfikowania tego zapisu prawnego \u2013 tarof jitaref<\/em>, rozszarpany na kawa\u0142ki \u2013 idealnie odpowiadaj\u0105 reakcji Jakuba: tarof toraf Josef,<\/em>\u201erozszarpany, rozszarpany Josef\u201d.<\/span><\/p>\n

Wiemy, \u017ce podobne prawo istnia\u0142o jeszcze przed nadaniem Tory. Nawet Jakub, kt\u00f3rego opiece zosta\u0142y powierzone stada Labana, m\u00f3wi do ich w\u0142a\u015bciciela: \u201eRozszarpanego nie przynosi\u0142em tobie; jam za nie odpowiada\u0142\u201d (Be-reszit 31:39). Pokazuje to, \u017ce nawet wtedy str\u00f3\u017ce nie brali odpowiedzialno\u015bci za straty spowodowane przez dzikie zwierz\u0119ta. Na podobnych zasadach starszy brat odpowiada\u0142 za m\u0142odszego, kt\u00f3rym opiekowa\u0142 si\u0119, kiedy nikogo innego nie by\u0142o w pobli\u017cu. Wida\u0107 to dobrze na przyk\u0142adzie Kaina, kt\u00f3ry wypiera si\u0119 swojej zbrodni, zapytany przez Boga o Abla: \u201eAlbo\u017c to str\u00f3\u017cem [szomer<\/em>] brata mego ja?\u201d (Be-reszit 4:9).<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>Rozumiemy teraz lepiej wszystkie niuanse, kt\u00f3re mia\u0142y miejsce po powrocie braci J\u00f3zefa, w trakcie rozmowy z ich ojcem. Powinni oni wzi\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107 za zagini\u0119cie brata. Aby tego jednak unikn\u0105\u0107, zgodnie z p\u00f3\u017aniejszym prawem biblijnym, przynie\u015bli pozosta\u0142o\u015bci jako dow\u00f3d. Je\u015bli dowody wskazywa\u0142y na to, \u017ce ofiara zosta\u0142a zaatakowana przez dzikie zwierz\u0119, mogli zosta\u0107 uznani za niewinnych. S\u0142owa, kt\u00f3rymi zwr\u00f3cili si\u0119 do Jakuba \u2013 haker na<\/em> \u2013 musz\u0105 by\u0107 za\u015b rozumiane jako wniosek prawny o zbadanie dowod\u00f3w. Jakub nie ma wyj\u015bcia \u2013 musi to zrobi\u0107 i na tej podstawie uzna\u0107 syn\u00f3w za niewinnych. S\u0119dzia mo\u017ce jednak uniewinni\u0107 podejrzanych, je\u015bli dowody s\u0105 niewystarczaj\u0105ce, a mimo to wci\u0105\u017c nie by\u0107 przekonanym o ich niewinno\u015bci. Jakub by\u0142by wi\u0119c zmuszony uniewinni\u0107 syn\u00f3w, nawet je\u015bli nie wierzy\u0142, \u017ce m\u00f3wi\u0105 prawd\u0119. Wiemy, \u017ce tak w\u0142a\u015bnie by\u0142o, a odmowa okazania sobie wsparcia w \u017ca\u0142obie jest dowodem jego braku przekonania. Jakub nadal wierzy\u0142, \u017ce J\u00f3zef \u017cyje. W ko\u0144cu jego wiara okaza\u0142a si\u0119 uzasadniona: J\u00f3zef si\u0119 odnalaz\u0142, ca\u0142y i zdrowy, a ojciec i syn mogli by\u0107 znowu razem.<\/span><\/p>\n

To nie jedyny moment w historii \u017byd\u00f3w, kiedy spotykamy si\u0119 z odmow\u0105 przyj\u0119cia wsparcia w \u017ca\u0142obie. Prorok Jeremiasz us\u0142ysza\u0142 j\u0105 tysi\u0105c lat po tych wydarzeniach:<\/span><\/p>\n

Tak rzecze Wiekuisty:<\/span><\/p>\n

G\u0142os w Ramah si\u0119 rozlega,
\n\u0142kanie, p\u0142acz gorzki!
\nRachel p\u0142acze za dzie\u0107mi swojemi,
\nnie daje si\u0119 utuli\u0107 po dzieciach swoich<\/em>,
\nbo niemasz ju\u017c \u017cadnego!<\/p><\/blockquote>\n

Tak rzecze Wiekuisty:<\/span><\/p>\n

Powstrzymaj g\u0142os tw\u00f3j od p\u0142aczu,
\na oczy twe od \u0142ez;
\nbo jest nagroda za trud tw\u00f3j, rzecze Wiekuisty,
\na wr\u00f3c\u0105 dzieci do dziedziny swojej!<\/p><\/blockquote>\n

Tak, jest nadzieja dla przysz\u0142o\u015bci twojej, rzecze Wiekuisty,<\/span>
\na wr\u00f3c\u0105 dzieci do dziedziny swojej! (Ks. Jeremiasza 31:15-17)<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d Jeremiasz wiedzia\u0142, \u017ce \u017bydom b\u0119dzie dane wr\u00f3ci\u0107? Poniewa\u017c nie dali si\u0119 pocieszy\u0107, a to oznacza\u0142o, \u017ce nie chcieli porzuci\u0107 nadziei.<\/span><\/p>\n

Podobnie by\u0142o w czasach niewoli babilo\u0144skiej, jak opisano we fragmencie, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0107 mo\u017ce za wz\u00f3r odmowy pocieszenia w \u017ca\u0142obie:<\/span><\/p>\n

\n

Nad rzekami Babilonu, tam siedzieli\u015bmy i p\u0142akali
\nwspominaj\u0105c Cyon. (\u2026)
\nJak \u015bpiewa\u0107 nam pie\u015b\u0144 Bo\u017c\u0105 na ziemi obcej?
\nJe\u017celi zapomn\u0119 ci\u0119 Jerozolimo,
\nniech zdr\u0119twiej prawica moja.
\nNiech przylgnie j\u0119zyk m\u00f3j do podniebienia mojego,
\nje\u017celibym nie pami\u0119ta\u0142 ciebie,
\nje\u015blibym nie stawi\u0142 Jerozolimy na przedzie rado\u015bci mojej (Psalm 137: 1-6).<\/p><\/blockquote>\n

Wed\u0142ug legendy Napoleon przechodzi\u0142 kiedy\u015b obok synagogi w dzie\u0144 postu w Tisza be-Aw i us\u0142ysza\u0142 \u017byd\u00f3w \u015bpiewaj\u0105cych lamentacje.<\/span><\/p>\n

\u2013 Co \u017bydzi tak op\u0142akuj\u0105? \u2013 zapyta\u0142.
\n\u2013 Jerozolim\u0119 \u2013 odpowiedzia\u0142 jeden z oficer\u00f3w.
\n\u2013 Kiedy j\u0105 stracili?
\n\u2013 Ponad tysi\u0105c siedemset lat temu.
\n\u2013 Lud, kt\u00f3ry tak d\u0142ugo op\u0142akuje swoje miasto, pewnego dnia je odzyska \u2013 mia\u0142 powiedzie\u0107 cesarz.<\/p><\/blockquote>\n

\u017bydzi nie chcieli pocieszenia w \u017ca\u0142obie, bo nigdy nie stracili nadziei. Jakub w ko\u0144cu odnalaz\u0142 J\u00f3zefa. Dzieci Racheli wr\u00f3ci\u0142y do swojej ziemi. Jerozolima jest znowu domem dla wielu \u017byd\u00f3w. Dowody wskazywa\u0142y na co\u015b innego: zdawa\u0142y si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o bezpowrotnej stracie; stanowi\u0107 dekret, kt\u00f3rego nie mo\u017cna obali\u0107; informowa\u0107 o losie, kt\u00f3ry nale\u017cy zaakceptowa\u0107. \u017bydzi nigdy nie wierzyli w dowody, bo mieli co\u015b, co mo\u017ce je podwa\u017cy\u0107 \u2013 wiar\u0119, zaufanie i niez\u0142omn\u0105 nadziej\u0119, kt\u00f3re okaza\u0142y si\u0119 silniejsze ni\u017c nieuchronno\u015b\u0107 historii. Nie b\u0119dzie przesad\u0105 stwierdzenie, \u017ce \u017bydzi przetrwali w\u0142a\u015bnie dzi\u0119ki tej nadziei. Nadzieja ta zrodzi\u0142a si\u0119 za\u015b w prostej (albo te\u017c nie) frazie wypowiedzianej przez Jakuba, kt\u00f3ry odm\u00f3wi\u0142 pocieszenia w \u017ca\u0142obie. Podobnie musimy uczyni\u0107 i my, \u017cyj\u0105c w \u015bwiecie pe\u0142nym przemocy, ub\u00f3stwa i niesprawiedliwo\u015bci.
\n<\/span><\/p>\n

\n

[1]<\/a> David Daube, Studies in Biblical Law, Cambridge 1947.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Odmowa pocieszenia i nieustaj\u0105ca nadzieja [Komentarz do parszy Wa -jeszew] RABIN JONATHAN SACKS T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o \u201eJ\u00f3zef sprzedany przez braci”, Giovanni Pietro da Cemmo, ok. 1490 r. \/fot. The Metropolitan Museum of Art PARSZA WA-JESZEW \u2013 1 GRUDNIA 2018\/ 23 KISLEW 5779 J\u00f3zef zosta\u0142 podst\u0119pnie sprzedany do niewoli. Bracia umoczyli jego p\u0142aszcz we krwi i […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65669"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65669"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65669\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66032,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65669\/revisions\/66032"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}