{"id":65690,"date":"2018-12-06T17:09:42","date_gmt":"2018-12-06T15:09:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=65690"},"modified":"2018-12-05T11:27:01","modified_gmt":"2018-12-05T09:27:01","slug":"11-09-27","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=65690","title":{"rendered":"65 lat temu J\u00f3zef \u015awiat\u0142o odda\u0142 si\u0119 w r\u0119ce Amerykan\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>65 lat temu J\u00f3zef \u015awiat\u0142o odda\u0142 si\u0119 w r\u0119ce Amerykan\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

jiw \/ skp \/<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

J\u00f3zef \u015awiat\u0142o. \u0179r\u00f3d\u0142o: IPN<\/em><\/span><\/p>\n

65 lat temu, 5 grudnia 1953 r., wicedyrektor Departamentu X polskiej bezpieki J\u00f3zef \u015awiat\u0142o odda\u0142 si\u0119 w r\u0119ce Amerykan\u00f3w. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej nagra\u0142 i wyemitowa\u0142 na falach Radia Wolna Europa nieco ponad setk\u0119 audycji, kt\u00f3re w zasadniczym stopniu przyczyni\u0142y si\u0119 do zako\u0144czenia najbardziej represyjnej fazy stalinizmu.<\/strong><\/p>\n

W grudniu 1953 r. Berlin by\u0142 co prawda miastem okupowanym i podzielonym na strefy, ale komunikacja mi\u0119dzy nimi by\u0142a p\u0142ynna. Jak raportowa\u0142 wywiadowca konspiracyjnej organizacji Wolno\u015b\u0107 i Niezawis\u0142o\u015b\u0107 Tomasz Go\u0142\u0105b:\u201eRuch komunikacyjny miejski istnieje w ca\u0142ym mie\u015bcie jako jedna ca\u0142o\u015b\u0107 i przeje\u017cd\u017ca si\u0119 z jednej cz\u0119\u015bci do drugiej, bez \u017cadnego \u015bladu tego\u201d.<\/span><\/p>\n

Dopiero ustawiony osiem lat p\u00f3\u017aniej mur berli\u0144ski ograniczy\u0142 komunikacj\u0119 mi\u0119dzy wschodem a zachodem. W 1953 r. mo\u017cna by\u0142o przemieszcza\u0107 si\u0119 po ca\u0142ym mie\u015bcie bez najmniejszych przeszk\u00f3d i jedynie odr\u0119bne waluty wprowadzone w strefach okupacyjnych stanowi\u0142y pewien problem, cho\u0107 rzecz jasna istnia\u0142y kantory. J\u00f3zef \u015awiat\u0142o i Anatol Fejgin nie mieli o tym jednak poj\u0119cia, mimo \u017ce zasadniczo obaj wiedzieli du\u017co \u2013 byli wysoko postawionymi funkcjonariuszami polskiej bezpieki, a sprawa, kt\u00f3ra w grudniu tamtego roku skierowa\u0142a ich do Berlina, by\u0142a s\u0142u\u017cbowa.<\/span><\/p>\n

Wykorzystana okazja<\/strong><\/p>\n

W sobot\u0119 5 grudnia o godz. 8.30 przys\u0142ane po nich auto analogicznych niemieckich s\u0142u\u017cb odwioz\u0142o ich do ambasady, w kt\u00f3rej otrzymali pok\u00f3j. Po kilku godzinach przekazali wyniki swojej pracy niemieckim kolegom, ci za\u015b zaprosili ich na obiad. Po nim polscy funkcjonariusze po\u017cegnali si\u0119, um\u00f3wili na poniedzia\u0142ek i udali si\u0119 do hotelu Newa, po drodze robi\u0105c zakupy dla rodzin (Fejgin kupi\u0142 pantofle, a \u015awiat\u0142o aparat fotograficzny). Nie maj\u0105c jednak zaj\u0119\u0107 w hotelu, postanowili wyj\u015b\u0107 na miasto i jeszcze pochodzi\u0107 po sklepach. Udali si\u0119 w stron\u0119 stacji metra Friedrichstrasse.
\n<\/span><\/p>\n

“\u015awiat\u0142o kupi\u0142 bilety i nie pytaj\u0105c nikogo o kierunek jazdy, wsiedli do pierwszego poci\u0105gu, kt\u00f3ry nadjecha\u0142. Najbli\u017cszy przystanek by\u0142 przy Walter Ulbricht Stadion. Jechali dalej. Drugi odcinek wydawa\u0142 si\u0119 dosy\u0107 d\u0142ugi, wi\u0119c Fejgin orzek\u0142, \u017ce chyba trzeba b\u0119dzie wysi\u0105\u015b\u0107, co te\u017c uczynili. Rozmawiaj\u0105c po polsku, wyszli na ulic\u0119, ale po kilku minutach zorientowali si\u0119, \u017ce +co\u015b jest nie w porz\u0105dku+. Tym, co ich zastanowi\u0142o, by\u0142o przede wszystkim to, \u017ce wszystkie samochody, kt\u00f3re widzieli, mia\u0142y rejestracj\u0119 zaczynaj\u0105c\u0105 si\u0119 od liter KB, a widziane uprzednio mia\u0142y litery GB. Gdy podeszli do du\u017cego sklepu z obuwiem, upewnili si\u0119: to nie m\u00f3g\u0142 by\u0107 sklep socjalistyczny [\u2026] Byli coraz bardziej zaniepokojeni, ale obawiali si\u0119 wraca\u0107 na piechot\u0119 i uznali, \u017ce najlepiej podjecha\u0107 metrem. W\u00f3wczas zdali sobie spraw\u0119, \u017ce maj\u0105 tylko marki wschodnie, a za bilet na pewno b\u0119dzie trzeba zap\u0142aci\u0107 w zachodnich. Blisko rogu Gericht- i M\u00fcllerstrasse zobaczyli trafik\u0119, postanowili kupi\u0107 papierosy i poprosi\u0107 o reszt\u0119 w westmarkach. Operacji tej mia\u0142 dokona\u0107 Fejgin +jako lepiej znaj\u0105cy j\u0119zyk niemiecki+\u201d \u2013 rekonstruowa\u0142 przebieg zdarze\u0144 historyk, prof. Andrzej Paczkowski.<\/span><\/p>\n

Anatol Fejgin kupi\u0142 papierosy, ale sprzedawca odm\u00f3wi\u0142 wymiany waluty. Nie by\u0142 to jednak w tym momencie najwi\u0119kszy problem. Kiedy Fejgin wyszed\u0142, ani przed trafik\u0105, ani nigdzie w okolicy nie by\u0142o \u015awiat\u0142y. Rozp\u0119ta\u0142a si\u0119 burza. Berlin przeczesywa\u0142y wszystkie operuj\u0105ce tam s\u0142u\u017cby wschodnioniemieckie i sowieckie, a mimo to \u015awiat\u0142y wci\u0105\u017c nie dawa\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107. Na jego \u015blad natrafili dopiero jedena\u015bcie dni p\u00f3\u017aniej Niemcy, kt\u00f3rzy poinformowali Polak\u00f3w, \u017ce w dniu jego znikni\u0119cia na pobliski posterunek zg\u0142osi\u0142 si\u0119 jaki\u015b m\u0119\u017cczyzna, prosz\u0105c o podwiezienie go do Amerykan\u00f3w. Wci\u0105\u017c jednak nie znano motywu. Dopuszczano opcj\u0119 aresztowania go przez zachodnie s\u0142u\u017cby, porwania, a nawet jakiego\u015b wypadku losowego. Sprawa wyja\u015bni\u0142a si\u0119 kilka dni p\u00f3\u017aniej. Ambasador sowiecki w Warszawie w pi\u015bmie do Wiaczes\u0142awa Mo\u0142otowa donosi\u0142: \u201eNiedawno uciek\u0142 do Niemiec Zachodnich znacz\u0105cy pracownik bezpiecze\u0144stwa \u2013 \u015awiat\u0142o\u201d.<\/span><\/p>\n

Bezcenna wiedza<\/strong><\/p>\n

J\u00f3zef \u015awiat\u0142o istotnie by\u0142 w 1953 r. pracownikiem znacz\u0105cym. W tamtym momencie by\u0142 wicedyrektorem os\u0142awionego Departamentu X. Specjalnie powo\u0142ana komisja ustali\u0142a, \u017ce \u2013 jak wylicza Robert Spa\u0142ek w ksi\u0105\u017cce \u201eKomuni\u015bci przeciwko komunistom\u201d:
\n<\/span><\/p>\n

\n
\n

\u201eUznano, \u017ce dyrektor zna\u0142 wszystkie najwa\u017cniejsze dokumenty \u015bledcze, agenturalne i archiwalne Departamentu X. Zbiera\u0142 informacje o ludziach, wydarzeniach, zagadnieniach, kt\u00f3re pozwala\u0142y wykry\u0107 i zwalczy\u0107 przeciwnika politycznego. Zamawia\u0142 w odpowiednich kom\u00f3rkach MBP instalowanie pods\u0142uch\u00f3w telefonicznych i mieszkaniowych, organizowa\u0142 \u015bledzenie wytypowanych os\u00f3b (sam dokonywa\u0142 r\u00f3wnie\u017c tego wyboru), przeprowadza\u0142 aresztowania (wcze\u015bniej opracowuj\u0105c ich plany i warianty). Czasem sam asystowa\u0142 przy przes\u0142uchaniach, studiowa\u0142 protoko\u0142y dochodze\u0144, zapisy i opracowania pos\u0142uch\u00f3w, przegl\u0105da\u0142 przechwycon\u0105 przez bezpiek\u0119 korespondencj\u0119 i jej opracowania [\u2026] By\u0142 wi\u0119c chyba funkcjonariuszem najlepiej zorientowanym w ca\u0142okszta\u0142cie poszukiwa\u0144 wroga wewn\u0119trznego\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<\/blockquote>\n

Ale nawet to nie by\u0142o dla polskich w\u0142adz \u2013 niepolskich zreszt\u0105 te\u017c \u2013 najgro\u017aniejsze. \u015awiat\u0142o by\u0142 bowiem naocznym \u015bwiadkiem i czynnym uczestnikiem ca\u0142ej operacji przejmowania w Polsce w\u0142adzy przez komunist\u00f3w. Jeszcze jako oficer polityczny armii Berlinga bra\u0142 udzia\u0142 w aresztowaniach i przes\u0142uchaniach ujawniaj\u0105cych si\u0119 \u017co\u0142nierzy Armii Krajowej. To samo robi\u0142 po przeniesieniu do formuj\u0105cej si\u0119 milicji, gdzie \u2013 w niejasnej formalnie roli \u2013 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z NKWD, bior\u0105c osobi\u015bcie udzia\u0142 nie tylko w brutalnych przes\u0142uchaniach, lecz i w ob\u0142awach na niepodleg\u0142o\u015bciowych konspirator\u00f3w. Szybko awansowa\u0142 \u2013 wkr\u00f3tce zosta\u0142 mianowany zast\u0119pc\u0105 komendanta Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa w Warszawie, a nast\u0119pnie w Olsztynie i Krakowie. Odsy\u0142ania go dalej od Warszawy nie nale\u017cy jednak w tym przypadku traktowa\u0107 jako degradacj\u0119. Przeciwnie. Je\u015bli Warmia i Mazury nie posiada\u0142y rozbudowanej konspiracji, to Ma\u0142opolska by\u0142a pod tym wzgl\u0119dem ich przeciwie\u0144stwem. Tam w\u0142a\u015bnie koncentrowa\u0142y si\u0119 najwi\u0119ksze si\u0142y podziemia, zwalczanie ich wymaga\u0142o wi\u0119c jak najbardziej do\u015bwiadczonych funkcjonariuszy. Takich jak \u015awiat\u0142o.<\/span><\/p>\n

\u015awiat\u0142o w zwalczaniu przeciwnik\u00f3w komuny by\u0142 brutalny i bezwzgl\u0119dny, ale macza\u0142 te\u017c r\u0119ce w subtelniejszych, cho\u0107 pot\u0119\u017cnych oszustwach, takich jak fa\u0142szowanie wynik\u00f3w referendum dotycz\u0105cego przysz\u0142ego ustroju Polski, a tak\u017ce wybor\u00f3w do Sejmu.<\/span><\/p>\n

\u201eJest jedn\u0105 z niewielu os\u00f3b, kt\u00f3re uosabiaj\u0105 ca\u0142e z\u0142o komunistycznego re\u017cimu, r\u00f3wnie\u017c to, kt\u00f3re by\u0142o pope\u0142niane, gdy on sam, jako uciekinier, przebywa\u0142 po drugiej stronie Atlantyku. Osobi\u015bcie aresztowa\u0142 i zn\u0119ca\u0142 si\u0119 nad setkami os\u00f3b o r\u00f3\u017cnej proweniencji ideowej czy politycznej, na mocy jego rozkaz\u00f3w aresztowano tysi\u0105ce ludzi, nale\u017ca\u0142 do elity organizacji, kt\u00f3ra bez \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci by\u0142a instytucj\u0105 zbrodnicz\u0105, s\u0142u\u017cy\u0142a zaprowadzeniu i umocnieniu w Polsce przest\u0119pczego systemu politycznego, uciekaj\u0105c si\u0119 w tym celu do masowych morderstw i d\u0105\u017c\u0105c do upodlenia tysi\u0119cy ludzi\u201d \u2013 pisa\u0142 prof. Andrzej Paczkowski.<\/span><\/p>\n

Kto\u015b taki jak \u015awiat\u0142o, wyposa\u017cony w pe\u0142ni\u0119 wiedzy o mechanizmach, jakimi komuni\u015bci zdobywali w\u0142adz\u0119, nie tylko przecie\u017c w Polsce, ale ca\u0142ym bloku wschodnim, gdy znalaz\u0142 si\u0119 na Zachodzie, sta\u0142 si\u0119 dla tych\u017ce komunist\u00f3w ogromnym zagro\u017ceniem. Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce roztaczali oni propagandowy obraz budowania ustrojowego raju na ziemi, krain szcz\u0119\u015bcia i dostatku. \u015awiat\u0142o, kt\u00f3ry istotnie uosabia\u0142 ca\u0142e z\u0142o komunistycznego re\u017cimu, by\u0142 jednocze\u015bnie t\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra by\u0142a w stanie ten propagandowy mit zburzy\u0107. Powiedzie\u0107 o nim prawd\u0119. I powiedzia\u0142.<\/span><\/p>\n

Przez wiele miesi\u0119cy panowa\u0142a cisza. W tym czasie \u015awiat\u0142o by\u0142 ju\u017c w USA, gdzie poddawano go intensywnym przes\u0142uchaniom w CIA. W Polsce nikt jednak o tym nie wiedzia\u0142. Mimo to przedsi\u0119wzi\u0119to \u015brodki zapobiegawcze. 27 lutego 1954 r. minister bezpiecze\u0144stwa publicznego Stanis\u0142aw Radkiewicz wyda\u0142 rozkaz o redukcji kadr bezpieki, zrezygnowano w\u00f3wczas ze sporej cz\u0119\u015bci agentury. Bardziej znamienny rozkaz wyda\u0142 za\u015b 3 marca. Dotyczy\u0142 on post\u0119powania w trakcie przes\u0142ucha\u0144; wyra\u017anie i jasno zakazano w nim m.in. \u201ezn\u0119cania si\u0119 nad cz\u0142owiekiem\u201d, ponadto zagwarantowano podejrzanym minimum siedem godzin snu na dob\u0119, a na ograniczenie tych przepis\u00f3w wydano zgod\u0119 jedynie w wyj\u0105tkowych i pojedynczych przypadkach.<\/span><\/p>\n

Po tych posuni\u0119ciach i wobec milczenia \u015awiat\u0142y nerwowo\u015b\u0107 pierwszych tygodni po ucieczce powoli si\u0119 uspokaja\u0142a i re\u017cim funkcjonowa\u0142 w swojej nieco zreformowanej strukturze. T\u0105pni\u0119cie nast\u0105pi\u0142o 28 wrze\u015bnia 1954 r. o godz. 14.30 (20.30 czasu polskiego), kiedy odby\u0142a si\u0119 konferencja prasowa, zorganizowana przez Foreign Operations Administration. \u015awiat\u0142o \u2013 jak pisa\u0142 reporter \u201eNew York Times\u201d \u2013 wydawa\u0142 si\u0119 \u201eniski, podobny do sowy w swych grubych okularach w rogowej oprawie\u201d, ale jednocze\u015bnie pewny siebie, swobodny i dobrze ubrany. Jak si\u0119 obawiano, m\u00f3wi\u0142 rzeczy dla komunist\u00f3w bardzo niewygodne.<\/span><\/p>\n

Dekonstrukcja stalinizmu<\/strong><\/p>\n

I m\u00f3wi\u0142 du\u017co. Pocz\u0105wszy od 20 pa\u017adziernika Radio Wolna Europa rozpocz\u0119\u0142o nadawanie cyklicznej audycji \u201eZa kulisami bezpieki i partii\u201d. Do lutego nast\u0119pnego roku wyemitowano siedemdziesi\u0105t siedem odcink\u00f3w, ponadto dwana\u015bcie audycji specjalnych. \u0141\u0105cznie 139 audycji z udzia\u0142em \u015awiat\u0142y. Nie by\u0142y d\u0142ugie, trwa\u0142y oko\u0142o dziewi\u0119ciu minut, to jednak wystarczy\u0142o.<\/span><\/p>\n

\u201eJestem sk\u0142onny s\u0105dzi\u0107, \u017ce dopiero to uderzenie propagandowe, kt\u00f3re zacz\u0119\u0142o si\u0119 20 pa\u017adziernika, u\u015bwiadomi\u0142o kierownictwu PZPR, \u017ce sprawa jest naprawd\u0119 powa\u017cna i jaka\u015b dora\u017ana \u0142atanina mo\u017ce nie wystarczy\u0107\u201d \u2013 pisa\u0142 prof. Andrzej Paczkowski.<\/span><\/p>\n

\u201eDora\u017an\u0105 \u0142atanin\u0105\u201d historyk nazywa\u0142 wcze\u015bniejsze posuni\u0119cia ministra Stanis\u0142awa Radkiewicza. Po wyst\u0105pieniu \u015awiat\u0142y podj\u0119to dzia\u0142ania ci\u0119\u017cszego kalibru \u2013 restrukturyzacj\u0119 Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego i podzielenia go na dwa resorty: Ministerstwo Spraw Wewn\u0119trznych oraz Komitet ds. Bezpiecze\u0144stwa Publicznego przy Radzie Ministr\u00f3w. Ale sprawa mia\u0142a jednak dalszy zasi\u0119g. W szeregach bezpieki, kt\u00f3re zredukowano zreszt\u0105 o 10 proc., zapanowa\u0142y niepewno\u015b\u0107 i nerwowo\u015b\u0107. Partyjna g\u00f3ra podda\u0142a jej dzia\u0142ania ostrej krytyce, opracowano takie dokumenty jak \u201eO s\u0142u\u017cbie w organach bezpiecze\u0144stwa\u201d czy \u201ePrzepisy o zachowaniu si\u0119 funkcjonariuszy wobec s\u0105d\u00f3w i prokuratur\u201d, wreszcie \u201eRegulamin s\u0142u\u017cby bezpiecze\u0144stwa publicznego\u201d. Zlikwidowano wreszcie powszechnie znienawidzony Departament X.<\/span><\/p>\n

Warto zastanowi\u0107 si\u0119 jednak, na ile wp\u0142yw na te wszystkie dzia\u0142ania mia\u0142 J\u00f3zef \u015awiat\u0142o, a na ile by\u0142y one elementem naturalnego procesu targaj\u0105cego w\u00f3wczas pa\u0144stwami komunistycznymi. Po \u015bmierci Stalina 5 marca i aresztowaniu \u0141awrientija Berii w czerwcu 1953 r. (rozstrzelano go w grudniu) skrajnie opresyjny stalinizm zacz\u0105\u0142 si\u0119 sypa\u0107. By\u0107 mo\u017ce pa\u0144stwa socjalistyczne okrzep\u0142y ju\u017c na tyle, \u017ce utrzymywanie dalszego napi\u0119cia po prostu bardziej szkodzi\u0142oby, ni\u017c pomaga\u0142o systemowi, a mo\u017ce decydowa\u0142a tu kwestia rozgrywek frakcyjnych wewn\u0105trz rz\u0105dz\u0105cych partii. Bezpieki powoli przestawa\u0142y skutecznie funkcjonowa\u0107, bo zjada\u0142y w\u0142asny ogon \u2013 z paranoicznym zapa\u0142em szukano g\u0142\u00f3wnie wroga we w\u0142asnych szeregach, co sprawia\u0142o, \u017ce sami agenci czuli przede wszystkim parali\u017cuj\u0105cy strach, kt\u00f3ry uniemo\u017cliwia\u0142 podejmowanie standardowych nawet dzia\u0142a\u0144. Robert Spa\u0142ek cytuje w swojej pracy notk\u0119 przygotowan\u0105 dla komisji badaj\u0105cej sytuacj\u0119 po ucieczce \u015awiat\u0142y. Anonimowy pracownik bezpieki pisa\u0142 w niej wprost (o nastrojach przed ucieczk\u0105):<\/span><\/div>\n

\u201eW ko\u0144cowej fazie mojej pracy w Departamencie X by\u0142a taka atmosfera, \u017ce nikt do nikogo nie chcia\u0142 m\u00f3wi\u0107 o panuj\u0105cej sytuacji, ka\u017cdy chcia\u0142 si\u0119 usun\u0105\u0107. Je\u015bli kto\u015b co\u015b powiedzia\u0142, to na korytarzu, w przelocie, co zosta\u0142o zreszt\u0105 spostrze\u017cone przez \u015awiat\u0142\u0119 \u2013 nazwa\u0142 to +utworzeniem si\u0119 grup korytarzowyc+\u201d.<\/span><\/p>\n

\n

Czy za\u0142amanie stalinowskiego systemu bezpieki nast\u0105pi\u0142oby nawet bez ucieczki i upublicznionych rewelacji \u015awiat\u0142y? By\u0107 mo\u017ce. Innego jednak zdania by\u0142a osoba b\u0119d\u0105ca blisko wydarze\u0144, cho\u0107 rzecz jasna z drugiej strony \u2013 Jan Nowak-Jeziora\u0144ski:<\/span><\/p>\n

\u201eW ZSRS periodyczne, krwawe czystki, zw\u0142aszcza na wy\u017cszych szczeblach w\u0142adzy, parali\u017cowa\u0142y biurokracj\u0119 partyjno-rz\u0105dow\u0105 \u015bmiertelnym strachem o \u017cycie w\u0142asne i rodziny. W tej atmosferze powszechnego l\u0119ku nie mog\u0142o by\u0107 mowy o jakichkolwiek walkach frakcyjnych czy nawet r\u00f3\u017cnicy pogl\u0105d\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

Ta atmosfera nie wygas\u0142a bezpo\u015brednio po \u015bmierci Stalina, ani w ZSRS, ani w krajach satelickich. Nowak-Jeziora\u0144ski pisa\u0142 dalej:<\/span><\/p>\n

\u201e+Wielki strach+ wci\u0105\u017c jednak nie pozwala\u0142 wyst\u0105pi\u0107 narastaj\u0105cym fermentom na powierzchni\u0119. Dopiero rewelacje \u015awiat\u0142y i ich skutki w postaci reorganizacji i rozcz\u0142onkowania bezpieki, czystki na jej szczytach, wypuszczenie na wolno\u015b\u0107 cz\u0119\u015bci wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych, w pierwszym rz\u0119dzie cz\u0142onk\u00f3w partii, obali\u0142o barier\u0119 strachu i zerwa\u0142o tamy. Audycje \u015awiat\u0142y sta\u0142y si\u0119 drugim, po \u015bmierci Stalina i aresztowaniu Berii wydarzeniem, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142o odwil\u017c i otworzy\u0142o drog\u0119 do polskiego Pa\u017adziernika\u201d.<\/span><\/p>\n

A co z samym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry niemal rozmontowa\u0142 system? Ot\u00f3\u017c nie wiadomo. M\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce przeszed\u0142 operacj\u0119 plastyczn\u0105 i zosta\u0142 zainstalowany przez CIA gdzie\u015b na ameryka\u0144skiej prowincji z odpowiednimi sumami pieni\u0119dzy na start. Ale to tylko domys\u0142y. Sam Jan Nowak-Jeziora\u0144ski wspomina\u0142, \u017ce \u015awiat\u0142o zmar\u0142 w 1985 r. Z pewno\u015bci\u0105 nikt tego jednak nie ustali\u0142. Dopiero w roku 2010 Instytut Pami\u0119ci Narodowej poinformowa\u0142, \u017ce otrzyma\u0142 od Amerykan\u00f3w informacj\u0119, i\u017c s\u0142ynny pu\u0142kownik UB zmar\u0142 w 1994 r.
\n<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

65 lat temu J\u00f3zef \u015awiat\u0142o odda\u0142 si\u0119 w r\u0119ce Amerykan\u00f3w jiw \/ skp \/ J\u00f3zef \u015awiat\u0142o. \u0179r\u00f3d\u0142o: IPN 65 lat temu, 5 grudnia 1953 r., wicedyrektor Departamentu X polskiej bezpieki J\u00f3zef \u015awiat\u0142o odda\u0142 si\u0119 w r\u0119ce Amerykan\u00f3w. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej nagra\u0142 i wyemitowa\u0142 na falach Radia Wolna Europa nieco ponad setk\u0119 audycji, kt\u00f3re w zasadniczym […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65690"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65690"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65690\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65696,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65690\/revisions\/65696"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65690"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65690"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65690"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}