{"id":65862,"date":"2018-12-09T17:09:04","date_gmt":"2018-12-09T15:09:04","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=65862"},"modified":"2018-12-08T19:48:04","modified_gmt":"2018-12-08T17:48:04","slug":"09-09-28","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=65862","title":{"rendered":"Prof. Grabowski: \u201cPolska dyplomacja zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w nacjonalistyczny Kulturkampf\u201d"},"content":{"rendered":"
<\/a>Prof. Grabowski: \u201cPolska dyplomacja zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w nacjonalistyczny Kulturkampf\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Katarzyna Markusz<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

\"\"Prof. Jan Grabowski, fot. archiwum prywatne<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Partia rz\u0105dz\u0105ca Polsk\u0105 coraz \u015bmielej daje do zrozumienia nie tylko politykom, ale i dziennikarzom, \u017ce nie powinni zajmowa\u0107 si\u0119 tematami trudnymi i niewygodnymi, kt\u00f3re godz\u0105 w dobre samopoczucie Polak\u00f3w przekonanych o swojej wyj\u0105tkowo\u015bci i bohaterskiej przesz\u0142o\u015bci. O podejmowanych w zwi\u0105zku z tym przez polskie w\u0142adze dzia\u0142aniach rozmawiamy z prof. Janem Grabowskim z Uniwersytetu w Ottawie.<\/strong><\/p>\n

Przedstawiciel IPN go\u015bci\u0142 we wtorek na Uniwersytecie w Ottawie, gdzie m\u00f3wi\u0142 o Polakach ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w w czasie wojny. Przyjecha\u0142 tam, \u017ceby skonfrontowa\u0107 si\u0119 z Tob\u0105 i Twoimi badaniami?<\/strong><\/span><\/p>\n

IPN zosta\u0142 wyposa\u017cony \u2013 za pieni\u0105dze polskiego podatnika \u2013 z pa\u0144stwowego bud\u017cetu, w ogromne \u015brodki. Je\u017celi chodzi o dzia\u0142ania za granic\u0105, to promowanie \u201c\u0142atwej\u201d wersji historii Polski, w wersji \u201clight\u201d, sta\u0142o si\u0119 swoistym artyku\u0142em eksportowym IPN. Bez w\u0105tpienia najwa\u017cniejszym produktem w serii \u201clight\u201d przeznaczonym na eksport jest historia Zag\u0142ady \u2013 jakkolwiek okropnie mo\u017ce to zabrzmie\u0107.<\/span><\/p>\n

M\u0142ody cz\u0142owiek, kt\u00f3rego wydelegowa\u0142 na m\u00f3j uniwersytet IPN, po pierwsze, mia\u0142 niewiele do powiedzenia, po drugie \u2013 nie umia\u0142 m\u00f3wi\u0107 po angielsku, wobec czego dwudziestominutowy speech by\u0142 do zniesienia, lecz nie do zrozumienia. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c, by\u0142a to kompromitacja, jakiej od dawna u nas nie widziano, ale po tym wyk\u0142adzie IPN pozostawi\u0142 na terenie uniwersytetu r\u00f3wnie kompromituj\u0105c\u0105 wystaw\u0119. Na trzydziestu ogromnych (2 metry na 1 metr) planszach mo\u017cna przeczyta\u0107 o Polakach ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w. Samych \u017byd\u00f3w zreszt\u0105 prawie wcale tam nie wida\u0107, ale to w ko\u0144cu nie \u017bydzi, a Polacy s\u0105 tu istotni.<\/span><\/p>\n

A co jest na tych planszach?<\/strong><\/p>\n

Na planszach wida\u0107 zdj\u0119cia sprawiedliwych Polak\u00f3w, troch\u0119 dokument\u00f3w itp. Og\u00f3lny przekaz jest jasny: podczas okupacji Polacy ratowali \u017byd\u00f3w z zapa\u0142em, z po\u015bwi\u0119ceniem, ofiarnie i gromadnie. Na jednej, jedynej, planszy jest wzmianka o tym, \u017ce zdarza\u0142y si\u0119 te\u017c wypadki denuncjacji, jest nawet par\u0119 donos\u00f3w, ale zaraz poni\u017cej \u2013 uspokajaj\u0105co \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 zdj\u0119cia wyrok\u00f3w s\u0105d\u00f3w podziemnych na szmalcownikach. Tego, \u017ce szmalcownik\u00f3w zlikwidowanych na podstawie wyrok\u00f3w s\u0105d\u00f3w podziemnych mo\u017cna zliczy\u0107 na palcach obu r\u0105k \u2013 jako\u015b na wystawie nie wida\u0107. Groteskowo wygl\u0105da informacja o tym, \u017ce po wojnie ratuj\u0105cy i ratowani pozostawali w mi\u0142ych kontaktach i \u017ce \u017bydzi dosy\u0142ali ratuj\u0105cym paczki zza granicy. Ale dlaczego ci \u017bydzi znale\u017ali si\u0119 nagle za granic\u0105 \u2013 o tym ju\u017c si\u0119 niczego nie dowiemy. Nie dowiemy si\u0119 te\u017c jak wygl\u0105da\u0142o powitanie wychodz\u0105cych z ukrycia \u017byd\u00f3w. A kulminacja tego powitania nast\u0105pi\u0142a przecie\u017c 4 lipca 1946 roku w Kielcach. Lecz o tym, rzecz jasna, na wystawie IPN s\u0142owa nie ma.<\/span><\/p>\n

Korzystaj\u0105c z tego, \u017ce mamy ostatnie dni zaj\u0119\u0107 przed przerw\u0105 \u015bwi\u0105teczn\u0105, przenios\u0142em wyk\u0142ad dla student\u00f3w trzeciego roku w\u0142a\u015bnie pod wystaw\u0119 IPN-u i \u2013 w ci\u0105gu ponad godziny \u2013 wyja\u015bnia\u0142em im jak mo\u017cna zniekszta\u0142ca\u0107 przekaz historyczny, na czym polega szyta grubymi ni\u0107mi propaganda historyczna, jak mo\u017cna p\u00f3\u0142prawdy podawa\u0107 jako ca\u0142\u0105 prawd\u0119 i jak mo\u017cna budowa\u0107 na fa\u0142szu mity narodowej niewinno\u015bci. I jak wielk\u0105 gro\u017ab\u0119 nios\u0105 ze sob\u0105 s\u0142owa Orwella:\u00a0\u201cWho controls the past controls the future. Who controls the present controls the past\u201d<\/em>. Co wi\u0119cej, jak si\u0119 dowiedzia\u0142em, w tym samym celu na wystawie pojawili si\u0119 moi koledzy i kole\u017canki z wydzia\u0142u, kt\u00f3rzy wyk\u0142adaj\u0105 metodologi\u0119 historii. No bo trudno o bardziej jaskrawy przyk\u0142ad pogwa\u0142cenia podstaw metodologicznych naszej dziedziny wiedzy. A tu jeszcze dostarczono nam wystaw\u0119\u00a0loco domo<\/em>, \u017ce si\u0119 tak wyra\u017c\u0119.<\/span><\/p>\n

Czy w Polsce istnieje dzi\u015b pe\u0142na wolno\u015b\u0107 bada\u0144 naukowych?<\/strong><\/p>\n

Je\u017celi chodzi o prac\u0119 w instytucjach typu IPN \u2013 to na pewno nie. O czym przekonali si\u0119 na w\u0142asnej sk\u00f3rze niekt\u00f3rzy moi koledzy i znajomi zajmuj\u0105cy si\u0119 histori\u0105 stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Bo to w\u0142a\u015bnie na tym odcinku obsesje historyczne polskich nacjonalist\u00f3w wychodz\u0105 najjaskrawiej. Je\u017celi chodzi o du\u017ce uniwersytety, to nie widz\u0119 na razie bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia dla wolno\u015bci bada\u0144, jest to zwarte \u015brodowisko, kt\u00f3re potrafi \u2013 jak na razie \u2013 opiera\u0107 si\u0119 naciskom i broni\u0107 warto\u015bci bliskich sercu ka\u017cdego badacza. Du\u017co trudniejsza jest sytuacja ludzi w mniejszych o\u015brodkach, tam, gdzie w\u0142adza znajduje si\u0119 du\u017co bli\u017cej obywatela ni\u017c np. w Warszawie.<\/span><\/p>\n

Tym jednak co wzbudza moje najwi\u0119ksze obawy, jest przysz\u0142o\u015b\u0107 i kierunki rozwoju bada\u0144. Ju\u017c teraz wida\u0107 efekt mro\u017c\u0105cy \u201cpolskiej ustawy o Holokau\u015bcie\u201d \u2013 jak w \u015bwiecie okre\u015bla si\u0119 nowelizacj\u0119 ustawy o IPN. Na spotkaniach z nauczycielami (a odbywam ich co roku wiele w Polsce) dowiaduj\u0119 si\u0119 o presjach wywieranych przez kuratoria i dyrekcje, kt\u00f3rych celem jest wzmocnienie \u201cpostaw patriotycznych\u201d \u2013 postaw rozumianych w najbardziej prymitywny, tryumfalistyczny spos\u00f3b \u2013 w\u015br\u00f3d m\u0142odzie\u017cy. Podczas niedawnego cyklu wyk\u0142ad\u00f3w, kt\u00f3ry mia\u0142em w Krakowie, sporo czasu sp\u0119dzi\u0142em na rozmowach z m\u0142odymi historykami, kt\u00f3rzy \u2013 poszukuj\u0105c w\u0142asnego pola badawczego \u2013 od razu zastrzegli si\u0119, \u017ce w te bardziej delikatne i najmniej znane tematy i\u015b\u0107 nie b\u0119d\u0105.<\/span><\/p>\n

Politycy chc\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na to co m\u00f3wimy i piszemy?<\/strong><\/p>\n

Oczywi\u015bcie. Dla nacjonalist\u00f3w rz\u0105dz\u0105cych dzi\u015b Polsk\u0105, historia, czy te\u017c raczej ich wizja narodowej przesz\u0142o\u015bci, to punkt centralny projektu wychowania nowego pokolenia. Tego powinni\u015bmy si\u0119 nies\u0142ychanie ba\u0107. Kiedy czytam o setkach milion\u00f3w z\u0142otych, kt\u00f3re id\u0105 dzi\u015b na budow\u0119 muze\u00f3w \u201dpozytywnej narracji\u201d \u2013 na r\u00f3\u017cne koszmarne projekty muzealne Rydzyka, na Muzeum Historii Polski, na muzeum \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych, na muzeum w Markowej, na dekonstrukcj\u0119 Muzeum II Wojny \u015awiatowej, na muzeum \u201cmi\u0142o\u015bci polsko-\u017cydowskiej\u201c, jak \u0142adnie okre\u015bli\u0142 minister Gli\u0144ski planowane muzeum getta warszawskiego \u2013 to si\u0119 robi bardzo nieprzyjemnie. A jak sobie zajrzymy do podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych to, jak ju\u017c wspomnia\u0142em, groz\u0105 wieje. Tak\u017ce nie powinno nas dziwi\u0107, \u017ce po\u0142owa (!) polskiej m\u0142odzie\u017cy gimnazjalnej dzi\u015b twierdzi, \u017ce w Jedwabnem, w stodole, Niemcy spalili Polak\u00f3w ukrywaj\u0105cych \u017byd\u00f3w!<\/span><\/p>\n

Ale za t\u0119 sytuacj\u0119 nie odpowiada jedynie obecnie rz\u0105dz\u0105ca partia.<\/strong><\/p>\n

Rz\u0105d dusz, jaki zdaj\u0105 si\u0119 w Polsce dzi\u015b sprawowa\u0107 nacjonali\u015bci spod znaku dalekiej prawicy, nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 znik\u0105d. Mam tu ogromny \u017cal do poprzednich, demokratycznych, rz\u0105d\u00f3w, kt\u00f3re w cz\u0119\u015bci odda\u0142y histori\u0119 w pacht ekstremistom, a w cz\u0119\u015bci \u2013 t\u0119 wizj\u0119 narodowej przesz\u0142o\u015bci po prostu podziela\u0142y. W tym marszu samozadowolenia narodowego sz\u0142a w ko\u0144cu wi\u0119ksza cz\u0119\u015b\u0107 polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa \u2013 a wyrazem tego by\u0142 by\u0142y prezydent Komorowski, nieudolnie i nieporadnie pr\u00f3buj\u0105cy obchodzi\u0107 nacjonalist\u00f3w z prawej strony, k\u0142aniaj\u0105c si\u0119 Dmowskiemu oraz \u201c\u017co\u0142nierzom wykl\u0119tym\u201d. Pami\u0119tam te\u017c moj\u0105 rozmow\u0119 z by\u0142\u0105 minister kultury, dla kt\u00f3rej Zag\u0142ada polskich \u017byd\u00f3w wydawa\u0142a si\u0119 by\u0107 kuku\u0142czym jajem z\u0142o\u015bliwie podrzuconym Polakom przez Niemc\u00f3w. By\u0142em tym wstrz\u0105\u015bni\u0119ty.<\/span><\/p>\n

To, co si\u0119 dzieje dzi\u015b nie powinno nas dziwi\u0107; to efekt lat ci\u0119\u017ckiej pracy i ci\u0119\u017ckich zaniedba\u0144. Polska jest dzi\u015b krajem ton\u0105cym w bia\u0142o czerwonych flagach, upstrzonym pomnikami w\u0142asnej wielko\u015bci, a zarazem miejscem, gdzie nie ma ani jednej instytucji zajmuj\u0105cej si\u0119 dziejami Zag\u0142ady (prosz\u0119 nie m\u00f3wi\u0107, \u017ce jest ni\u0105 kilkuosobowe i oparte o wolontariat Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 IFiS PAN, kt\u00f3rego jestem cz\u0142onkiem!), gdzie nie ma ani jednej katedry historii Zag\u0142ady i gdzie nie ma ani jednego muzeum Zag\u0142ady! W kraju, kt\u00f3remu wymordowano z klucza rasowego 10% ludno\u015bci\u2026.w kraju, w kt\u00f3rym wymordowano ponad 98% ludno\u015bci \u017cydowskiej\u2026.<\/span><\/p>\n

Niedawno operatora TVN pr\u00f3bowano oskar\u017cy\u0107 o propagowanie faszyzmu, bo bra\u0142 udzia\u0142 w przygotowaniu materia\u0142u na temat polskich neo-faszyst\u00f3w. Dla wielu to jednoznaczna pr\u00f3ba zastraszenia dziennikarzy, kt\u00f3rzy podejmuj\u0105 trudne tematy. Politycy nie mog\u0105 powstrzyma\u0107 si\u0119 przed krytykowaniem medi\u00f3w. Mnie sam\u0105 w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych krytykowa\u0142 ambasador Polski w Szwajcarii, doradca premiera (kt\u00f3ry pod moimi artyku\u0142ami w zagranicznych mediach pisa\u0142 \u201cfake news\u201d), a nowy ambasador Polski w Izraelu por\u00f3wna\u0142 mnie do \u201clekarza, kt\u00f3ry \u017ale leczy\u201d. Naciski na badaczy, naciski na media. Jak si\u0119 przed tym broni\u0107?<\/strong><\/p>\n

Zastraszanie dziennikarzy staje si\u0119 jednym z coraz to cz\u0119\u015bciej widzianych sposob\u00f3w dzia\u0142ania polskich w\u0142adz. Wida\u0107 dzi\u015b, \u017ce polskie pa\u0144stwo nie tylko ma k\u0142y, ale \u017ce lubi je ods\u0142ania\u0107. Zaanga\u017cowanie za\u015b polskiej dyplomacji w nacjonalistyczny Kulturkampf jest czym\u015b czego do\u015bwiadczam na w\u0142asnej sk\u00f3rze nie od dzi\u015b. Je\u017celi urz\u0119dnicy polskiego MSZ, b\u0119d\u0105cy dyletantami na polu historii, wa\u017c\u0105 si\u0119 karci\u0107 i poucza\u0107 profesor\u00f3w historii, to wyobra\u017cam sobie jak \u015bmia\u0142o mog\u0105 sobie poczyna\u0107 wobec dziennikarzy. Jak sobie z tym radzi\u0107? Przenosz\u0105c walk\u0119 na pole przeciwnika, wyci\u0105gaj\u0105c ich k\u0142amstwa i p\u00f3\u0142prawdy z mroku, pisz\u0105c o tym jak najwi\u0119cej. Ostatnio czyta\u0142em w OKO press dobrze napisan\u0105 \u201cdekonstrukcj\u0119\u201d dyskursu polskiego ambasadora w Izraelu. Szkoda tylko, \u017ce na to cz\u0142owiek marnuje czas, kt\u00f3ry mo\u017cna by o wiele lepiej spo\u017cytkowa\u0107.<\/span><\/p>\n

Co musia\u0142oby si\u0119 sta\u0107, \u017ceby\u015bmy wszyscy zacz\u0119li o tej historii rzetelnie rozmawia\u0107?<\/strong><\/p>\n

Od lat nawo\u0142uj\u0119 \u2013 z do\u015b\u0107 mizernym skutkiem \u2013 do gruntownej rewizji naszego rozumienia przesz\u0142o\u015bci. Do tego aby\u015bmy nie unikali konfrontacji z najtrudniejszymi fragmentami w\u0142asnej historii. \u017beby\u015bmy nie szukali os\u0142ony w koj\u0105cych truizmach, p\u00f3\u0142prawdach czy wr\u0119cz w dobrze brzmi\u0105cym i \u0142adnie opakowanym k\u0142amstwie. Je\u017celi wydarzy\u0142y si\u0119 rzeczy straszne (a by\u0142o ich wiele, tak jak wsz\u0119dzie) to przecie\u017c nie mo\u017cemy ich otorbi\u0107, owin\u0105\u0107 kokonem niepami\u0119ci, udawa\u0107, \u017ce \u201ePolacy, nic si\u0119 nie sta\u0142o!\u201d. Nie jest to w \u017caden spos\u00f3b zreszt\u0105 m\u00f3j oryginalny wk\u0142ad w dyskusje o historii \u2013 wystarczy sobie si\u0119gn\u0105\u0107 po Gombrowicza, kt\u00f3rego zawsze polecam jako odtrutk\u0119 na nacjonalistyczn\u0105 histeri\u0119 i bogoojczy\u017aniane miazmaty.<\/span><\/p>\n

Rozmawia\u0142a Katarzyna Markusz<\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. Grabowski: \u201cPolska dyplomacja zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 w nacjonalistyczny Kulturkampf\u201d Katarzyna Markusz Prof. Jan Grabowski, fot. archiwum prywatne Partia rz\u0105dz\u0105ca Polsk\u0105 coraz \u015bmielej daje do zrozumienia nie tylko politykom, ale i dziennikarzom, \u017ce nie powinni zajmowa\u0107 si\u0119 tematami trudnymi i niewygodnymi, kt\u00f3re godz\u0105 w dobre samopoczucie Polak\u00f3w przekonanych o swojej wyj\u0105tkowo\u015bci i bohaterskiej przesz\u0142o\u015bci. O podejmowanych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65862"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=65862"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65862\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":65873,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/65862\/revisions\/65873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=65862"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=65862"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=65862"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}