{"id":66007,"date":"2018-12-16T17:09:08","date_gmt":"2018-12-16T15:09:08","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=66007"},"modified":"2018-12-16T14:43:22","modified_gmt":"2018-12-16T12:43:22","slug":"21-09-34","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=66007","title":{"rendered":"70 lat temu ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy numer \u201eTrybuny Ludu\u201d"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>70 lat temu ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy numer \u201eTrybuny Ludu\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

Micha\u0142 Szuka\u0142a (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Pierwszy numer \u201eTrybuny Ludu\u201d. Fot. PAP\/CAF\/ADM\/S. D\u0105browiecki<\/em><\/span><\/p>\n

70 lat temu, 16 grudnia 1948 r., ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy numer \u201eTrybuny Ludu\u201d, najwa\u017cniejszego dziennika i tuby propagandowej re\u017cimu komunistycznego w Polsce. W historii tej gazety odbijaj\u0105 si\u0119 dzieje PRL-u oraz stosowane w\u00f3wczas metody manipulowania opini\u0105 publiczn\u0105.<\/span><\/p>\n

\u201eKongres Jedno\u015bci Robotniczej powo\u0142uje do \u017cycia Polsk\u0105 Zjednoczon\u0105 Parti\u0119 Robotnicz\u0105\u201d \u2013 og\u0142asza\u0142 na pierwszej stronie pierwszy numer \u201eTrybuny Ludu\u201d 16 grudnia 1948 r. Poni\u017cej zamieszczono fotografi\u0119 i przem\u00f3wienie prezydenta komunistycznej Polski, dotychczasowego I sekretarza KC PPR, nowego I sekretarza KC PZPR Boles\u0142awa Bieruta, kt\u00f3re wyg\u0142osi\u0142 on w Auli Politechniki Warszawskiej.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ju\u017c od pierwszego numeru obok winiety widnia\u0142o has\u0142o \u201eProletariusze wszystkich kraj\u00f3w, \u0142\u0105czcie si\u0119!\u201d. Podtytu\u0142 wyra\u017anie informowa\u0142, \u017ce nowa gazeta jest organem Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. \u201eOd dzi\u015b zatem jedna jest tylko partia robotnicza w Polsce \u2013 roz\u0142am przeszed\u0142 do historii\u201d \u2013 podkre\u015blano w kolejnym artykule. Dziennik by\u0142 wi\u0119c kontynuacj\u0105 dw\u00f3ch wydawanych przez PPS i PPR gazet codziennych \u2013 \u201eRobotnika\u201d i \u201eG\u0142osu Ludu\u201d. Pierwszym redaktorem naczelnym zosta\u0142 dzia\u0142acz przedwojennej KPP, funkcjonariusz Kominternu i Armii Ludowej Leon Kasman.<\/span><\/p>\n

Uprzywilejowana pozycja<\/strong><\/p>\n

Mimo \u017ce pozornie \u201eTrybuna Ludu\u201d podlega\u0142a takim samym uwarunkowaniom prawnym jak inne gazety wydawane pod kontrol\u0105 cenzury, to jej teksty by\u0142y traktowane odmiennie. W systemie medialnym PRL-u mo\u017cliwe by\u0142y ograniczone polemiki pomi\u0119dzy redakcjami niekt\u00f3rych czasopism oraz pewne niuansowanie wyra\u017canych pogl\u0105d\u00f3w. Bez w\u0105tpienia \u201elinia polityczna\u201d redakcji PAX-owskiego \u201eS\u0142owa Powszechnego\u201d by\u0142a inna ni\u017c \u201eTrybuny Ludu\u201d lub \u201e\u017bo\u0142nierza Wolno\u015bci\u201d. Niemo\u017cliwa by\u0142a jednak polemika przedstawicieli tych redakcji z \u201eTrybun\u0105 Ludu\u201d. Od 1975 r. ta zasada by\u0142a sformalizowana przez urz\u0119dnik\u00f3w G\u0142\u00f3wnego Urz\u0119du Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzor\u00f3w g\u0142osi\u0142y: \u201eNie nale\u017cy dopuszcza\u0107 do \u017cadnych polemik z materia\u0142ami opublikowanymi na \u0142amach +Trybuny Ludu+ i +Nowych Dr\u00f3g+ [najwa\u017cniejsze pismo PZPR o charakterze ideologicznym \u2013 przyp. PAP]. Tre\u015b\u0107 tego zapisu nie mo\u017ce by\u0107 przekazywana redakcjom\u201d.\u00a0<\/span><\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie uprzywilejowana by\u0142a tak\u017ce pozycja redaktor\u00f3w naczelnych organu KC PZPR. Stanowisko to obejmowali zaufani dzia\u0142acze partii. W\u015br\u00f3d nich byli m.in. pos\u0142owie, rzecznicy prasowi KC PZPR lub rz\u0105du oraz cz\u0142onkowie Komitetu Centralnego PZPR.<\/span><\/p>\n

Linia polityczna redakcji \u201eTL\u201d nie zawsze by\u0142a idealnym odzwierciedleniem linii politycznej w\u0142adz PZPR, ale wp\u0142ywa\u0142y na ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c inne czynniki, m.in. walki frakcyjne, takie jak te, kt\u00f3re rozpala\u0142y emocje cz\u0142onk\u00f3w partii w latach 1955\u20131956. Od 1954 do marca 1956 r. (z kr\u00f3tk\u0105 przerw\u0105 w roku 1955) redaktorem naczelnym \u201eTrybuny Ludu\u201d by\u0142 przedwojenny dzia\u0142acz KPP W\u0142adys\u0142aw Matwin. Tym samym gazeta znalaz\u0142a si\u0119 pod wp\u0142ywem opozycji wewn\u0105trzpartyjnej. Matwin by\u0142 bowiem zwi\u0105zany z tzw. frakcj\u0105 pu\u0142awian, kt\u00f3ra w opozycji do twardog\u0142owych tzw. natoli\u0144czyk\u00f3w opowiada\u0142a si\u0119 za umiarkowanymi reformami i z\u0142agodzeniem terroru. W lutym 1955 r. na skutek kolejnego odwr\u00f3cenia si\u0142 w KC zosta\u0142 odwo\u0142any ze stanowiska. Ponownie Matwin pe\u0142ni\u0142 t\u0119 funkcj\u0119 w od listopada 1956 do marca 1957 r., a wi\u0119c w czasie najwi\u0119kszych nadziei popa\u017adziernikowych i ich stopniowego wygaszania przez ekip\u0119 W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki. Co charakterystyczne, nast\u0119pc\u0105 Matwina w 1957 r. zosta\u0142 Leon Kasman, redaktor naczelny w czasach stalinowskich. Funkcj\u0119 t\u0119 pe\u0142ni\u0142 do czasu rozp\u0119tania kampanii antysyjonistycznej w 1967 r.<\/span><\/p>\n

Mechanizmy nadzoru<\/strong><\/p>\n

W czasach kryzys\u00f3w politycznych na szczytach w\u0142adz PRL-u, takich jak wydarzenia po \u015bmierci Stalina, \u201eTrybuna Ludu\u201d podobnie jak inne instytucje re\u017cimu by\u0142a bacznie monitorowana nie tylko przez KC PZPR, lecz i \u201etowarzyszy radzieckich\u201d. Ambasadorowie ZSRS w czasach stalinizmu pe\u0142ni\u0105cy de facto role namiestnik\u00f3w Moskwy w podporz\u0105dkowanym kraju sporz\u0105dzali raporty oceniaj\u0105ce dzia\u0142alno\u015b\u0107 redaktor\u00f3w \u201eTrybuny Ludu\u201d. Jeden z takich raport\u00f3w z 1955 r. zachowa\u0142 si\u0119 w archiwach KC PZPR.<\/span><\/p>\n

W lutym 1955 r. redaktorem naczelnym dziennika zosta\u0142 dzia\u0142acz przedwojennej KPP i cz\u0142onek KC PZPR Roman Werfel. O jego zawodowych zaletach przekonywa\u0142a sama Julia Brystigerowa, kt\u00f3ra ju\u017c w 1943 r. uzna\u0142a go za \u201ezdolnego publicyst\u0119\u201d, ale r\u00f3wnie\u017c \u201ekiepskiego komunist\u0119\u201d i \u201etch\u00f3rza\u201d, kt\u00f3ry rozmy\u015bla\u0142 nad ucieczk\u0105 z ZSRS do USA. W lutym 1955 r. nadzoruj\u0105cy propagand\u0119 PRL-u Jakub Berman pod pozorem \u201eleninowskiej zasady kolegialno\u015bci\u201d wzmocni\u0142 nadz\u00f3r na \u201eTL\u201d m.in. przez os\u0142abienie pozycji redaktora naczelnego, kt\u00f3ry odt\u0105d mia\u0142 stosowa\u0107 zasad\u0119 \u201ekolektywnego omawiania artyku\u0142\u00f3w\u201d. Gabinet Bermana i redaktora naczelnego \u201eTrybuny\u201d \u0142\u0105czy\u0142a specjalna linia telefoniczna.<\/span><\/p>\n

4 wrze\u015bnia 1955 r. na \u0142amach \u201eTL\u201d ukaza\u0142 si\u0119 artyku\u0142 krytykuj\u0105cy opublikowany w tygodniku \u201eNowa Kultura\u201d dwa tygodnie wcze\u015bniej \u201ePoemat dla doros\u0142ych\u201d Adama Wa\u017cyka. Autorowi zarzucono zniekszta\u0142canie obrazu \u017cycia robotnik\u00f3w i Nowej Huty. \u201eBez wielkiej mi\u0142o\u015bci pisane s\u0105 te strofy poematu, bez tej mi\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra przesyca\u0142a najzjadliwsze strofy Majakowskiego. Chrome ma ta poezja skrzyd\u0142o mi\u0142o\u015bci\u201d \u2013 pisa\u0142 jeden z redaktor\u00f3w dziennika, Bohdan Czeszko. Jak na standardy komunistycznej propagandy by\u0142a to do\u015b\u0107 umiarkowana krytyka.<\/span><\/p>\n

Miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej \u201eTrybuna Ludu\u201d zamie\u015bci\u0142a tekst Jerzego Rawicza-Rabinowicza, w kt\u00f3rym krytykowa\u0142 ton utworu Wa\u017cyka, ale jednocze\u015bnie podkre\u015bla\u0142, \u017ce \u201eNowe miasto musi jeszcze wiele z\u0142ego wypleni\u0107, by uzasadni\u0107 dumne miano: miasto socjalistyczne\u201d. Dopiero kilka tygodni p\u00f3\u017aniej na te tezy zareagowali funkcjonariusze partyjni i wci\u0105\u017c lojalni wobec stalinizmu poeci i pisarze. W listopadzie kierownictwo \u201eTL\u201d zosta\u0142o wezwane na posiedzenie Biura Politycznego KC PZPR. Redakcj\u0119 wezwano do zachowania \u201ebolszewickiej pryncypialno\u015bci\u201d i krytyki \u201etych wszystkich, kt\u00f3rzy naruszaj\u0105 polityk\u0119 partii\u201d, pod warunkiem \u017ce krytyka ta jest \u201ew zasadzie \u017cyczliwa i przyjazna w tonie\u201d. Werfel straci\u0142 stanowisko dopiero p\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej. Po latach wspomina\u0142, \u017ce na decyzj\u0119 KC wp\u0142yn\u0119\u0142y \u201esugestie\u201d ambasadora ZSRS.<\/span><\/p>\n

Jego intuicj\u0119 potwierdza raport z posiedzenia. Krytykowano w nim nie tylko umiarkowany stosunek do \u201ePoematu dla doros\u0142ych\u201d, lecz tak\u017ce wiele innych niedostatecznie doktrynalnych artyku\u0142\u00f3w. Szczeg\u00f3lne zdziwienie skal\u0105 sowieckich ingerencji w zawarto\u015b\u0107 pisma wzbudzaj\u0105 niekt\u00f3re fragmenty: \u201eWyj\u0105tkowe zdumienie wywo\u0142uje sytuacja, gdy gazeta usi\u0142uje w tym\u017ce duchu [sensacji \u2013 przyp. PAP] wykorzystywa\u0107 niekt\u00f3re epizody z podr\u00f3\u017cy towarzyszy N. A. Bu\u0142ganina i N. S. Chruszczowa po Indiach. W szczeg\u00f3lno\u015bci informowano w niej o tym, \u017ce podczas wycieczki przyw\u00f3dc\u00f3w i cz\u0142onk\u00f3w sowieckiej delegacji po d\u017cungli dw\u00f3ch obywateli sowieckich zgin\u0119\u0142o, i dodawano przy tym, \u017ce kr\u0105\u017cy wersja o tym, jakoby rozszarpa\u0142y ich tygrysy\u201d. W konkluzjach ambasador Pantelejmon Ponomarienko podkre\u015bla\u0142, \u017ce w\u0142adze PRL-u zdyscyplinowa\u0142y redaktor\u00f3w \u201eTL\u201d, ale \u201ep\u00f3ki co trudno powiedzie\u0107, aby +Trybuna Ludu+ zmieni\u0142a sw\u00f3j styl pracy w lepszym kierunku, i w tym, niew\u0105tpliwie, przejawia si\u0119 wina jej redaktora naczelnego R. Werfla\u201d.<\/span><\/p>\n

Wrogowie i \u201eocieplanie\u201d wizerunku<\/strong><\/p>\n

Nieca\u0142e dwa lata po stworzeniu dziennika wybuch\u0142a wojna korea\u0144ska. Sta\u0142a si\u0119 okazj\u0105 do zaprezentowania wielu kluczowych motyw\u00f3w propagandy re\u017cimu. Pierwsze bezpo\u015brednie starcie dw\u00f3ch blok\u00f3w wojskowo-politycznych postawi\u0142o re\u017cim przed konieczno\u015bci\u0105 przedstawienia konfliktu jako sprawy bliskiej Polakom. St\u0105d pojawianie si\u0119 w zak\u0142adach pracy portret\u00f3w Kim Ir Sena oraz ci\u0105g\u0142e organizowanie wiec\u00f3w pot\u0119piaj\u0105cych \u201enapad Wall Street na Kore\u0119\u201d. Do ko\u0144ca wojny \u201eTL\u201d i inne media stalinowskiej Polski trzyma\u0142y si\u0119 wersji o ataku Po\u0142udnia na P\u00f3\u0142noc. \u201eW odpowiedzi na zbrojny atak bandy Li Syn Mana \u2014 Wojska Korea\u0144skiej Republiki Ludowo-Demokratycznej posuwaj\u0105 si\u0119 na po\u0142udnie\u201d \u2013 pisa\u0142a \u201eTrybuna\u201d w wydaniu z 27 czerwca 1950 r. Nie przeszkadza\u0142o to redaktorom \u201eTL\u201d w nazywaniu konfliktu \u201ewojn\u0105 domow\u0105\u201d, poniewa\u017c rz\u0105d z Po\u0142udnia by\u0142 uznawany za marionetkowy, kolaboracyjny tw\u00f3r rz\u0105du USA.<\/span><\/p>\n

Sta\u0142ym elementem propagandy komunistycznej by\u0142o por\u00f3wnywanie dzia\u0142a\u0144 Po\u0142udnia i jego sojusznik\u00f3w ze zbrodniami niemieckimi w czasie II wojny \u015bwiatowej. \u201eW Po\u0142udniowej Korei szaleje od d\u0142u\u017cszego czasu krwawy terror faszystowski. Bandy policji faszystowskiej kr\u0105\u017c\u0105 po kraju, pal\u0105c miasteczka i wsie. Niszczycielska ta akcja nosi nazw\u0119 walki z partyzantami. Trzy miliony ludzi straci\u0142o dach nad g\u0142ow\u0105\u201d \u2013 pisano. Wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 \u201epolityki redakcji\u201d by\u0142o publikowanie licznych przem\u00f3wie\u0144 przyw\u00f3dc\u00f3w komunistycznych. W czasie wojny korea\u0144skiej or\u0119dzia dyktatora P\u00f3\u0142nocy nie ust\u0119powa\u0142y wypowiedziom polityk\u00f3w sowieckich i ich towarzyszy z PRL-u. Polityk\u00f3w \u201ekapitalistycznych\u201d i ich przedstawicieli nazywano \u201ekrwawymi g\u0142upcami\u201d. W okresie kl\u0119sk KRLD temat wojny by\u0142 ignorowany lub pisano o \u201ebohaterskiej obronie\u201d wojsk komunistycznych. Wa\u017cnym elementem narracji o wojnie by\u0142y r\u00f3wnie\u017c informacje o poparciu udzielanym komunistom przez \u201epost\u0119powych\u201d intelektualist\u00f3w z kraj\u00f3w zachodnich.<\/span><\/p>\n

Znacznie wi\u0119kszym wyzwaniem propagandowym dla w\u0142adz PRL-u by\u0142y powstanie niezale\u017cnego ruchu zwi\u0105zkowego oraz wprowadzenie stanu wojennego. W retoryce \u201eTL\u201d z tego okresu mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 wiele podobie\u0144stw do j\u0119zyka z czas\u00f3w wojny korea\u0144skiej. Szczeg\u00f3ln\u0105 wag\u0119 przyk\u0142adano do demaskowania \u201erzeczywistych cel\u00f3w +Solidarno\u015bci+\u201d, \u201ewp\u0142yw\u00f3w Zachodu\u201d lub \u201eekstremy solidarno\u015bciowej\u201d. Wa\u017cnym elementem propagandy na \u0142amach \u201eTrybuny\u201d by\u0142o tak\u017ce oddzielanie \u201ezdrowego robotniczego\u201d charakteru NSZZ \u201eS\u201d od \u201epolitykier\u00f3w\u201d i \u201eekstremist\u00f3w\u201d stoj\u0105cych na jego czele i steruj\u0105cych akcjami strajkowymi.<\/span><\/p>\n

\n

Po 13 grudnia 1981 r. pozycja \u201eTL\u201d by\u0142a wa\u017cniejsza ze wzgl\u0119du na zawieszenie wydawania prasy z wyj\u0105tkiem dw\u00f3ch gazet og\u00f3lnokrajowych: \u201eTrybuny Ludu\u201d i \u201e\u017bo\u0142nierza Wolno\u015bci\u201d oraz szesnastu terenowych dziennik\u00f3w partyjnych. R\u00f3wnie\u017c w\u00f3wczas oddzielano \u201ezmanipulowanych\u201d robotnik\u00f3w od ich cynicznych, ukrywaj\u0105cych si\u0119 przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy \u201efabrykuj\u0105 scenariusze, redaguj\u0105 ulotki, opracowuj\u0105 instrukcje, ale ju\u017c pisa\u0107 na jezdniach i murach \u2013 co, gdzie, o kt\u00f3rej godzinie \u2013 ka\u017c\u0105 innym\u201d. Wielokrotnie wskazywano nazwiska odpowiedzialnych za \u201ewywrotow\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107\u201d: \u201eBujak i jego grupa\u201d, \u201eBujak i koledzy\u201d, \u201esp\u00f3\u0142ka polityczna pana Bujaka\u201d, \u201eludzie typu Bujaka\u201d. Zbigniewowi Bujakowi przypisywano te\u017c kontakty z Radiem Wolna Europa (finansowanym przez ameryka\u0144ski wywiad), kt\u00f3re tak jak w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych sta\u0142o si\u0119 jednym z odpowiedzialnych za funkcjonowanie agentury dzia\u0142aj\u0105cej na szkod\u0119 Polak\u00f3w i zmierzaj\u0105cej do wywo\u0142ania \u201ekrwawej wojny domowej\u201d.<\/span><\/p>\n

Wszelkie pr\u00f3by destabilizacji takie jak strajki mia\u0142y si\u0119 jednak spotyka\u0107 \u201eze zdecydowanym sprzeciwem za\u0142\u00f3g zak\u0142ad\u00f3w pracy\u201d. Jako zagro\u017cenie traktowano tak\u017ce drugi obieg. D\u0105\u017cono do pomniejszania jego znaczenia. \u201eAnaliza tre\u015bci oraz j\u0119zyka napis\u00f3w ulotek i biuletyn\u00f3w wskazuje, \u017ce na og\u00f3\u0142 zaanga\u017cowane jest w konspiracji antypa\u0144stwowej \u015brodowisko o do\u015b\u0107 niskiej kulturze, niewybredne w doborze s\u0142\u00f3w i kompozycji hase\u0142, cz\u0119sto ujawniaj\u0105ce trudno\u015bci w budowie zda\u0144 i rozumieniu u\u017cywanych poj\u0119\u0107\u201d \u2013 pisa\u0142a \u201eTL\u201d w styczniu 1982 r.<\/span><\/p>\n

Komuni\u015bci pr\u00f3bowali prze\u0142amywa\u0107 wizerunek \u201eTrybuny Ludu\u201d jako gazety przeznaczonej dla cz\u0142onk\u00f3w partii i pos\u0142uguj\u0105cej si\u0119 partyjn\u0105 nowomow\u0105. Ju\u017c od pocz\u0105tku istnienia \u201eTL\u201d wraz ze swoim czechos\u0142owackim odpowiednikiem, dziennikiem partyjnym \u201eRud\u00e9 Pr\u00e1vo\u201d, organizowa\u0142a kolarski Wy\u015bcig Pokoju. W 1952 r. do grona organizator\u00f3w do\u0142\u0105czy\u0142 zwi\u0105zek kolarski NRD, a w\u015br\u00f3d patron\u00f3w prasowych pojawi\u0142a si\u0119 gazeta \u201eNeues Deutschland\u201d. Mimo propagandowego charakteru sportowego przedsi\u0119wzi\u0119cia, kt\u00f3rego celem mia\u0142o by\u0107 pokazanie braterstwa kraj\u00f3w socjalistycznych, Wy\u015bcig Pokoju sta\u0142 si\u0119 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych i najlepiej zorganizowanych imprez tego rodzaju w PRL-u. Jego zwyci\u0119zcy stawali si\u0119 bohaterami narodowymi. W 1956 r. pierwsze miejsce zaj\u0105\u0142 Stanis\u0142aw Kr\u00f3lak. Jego triumf \u015bledzi\u0142y przy odbiornikach radiowych i \u201eko\u0142cho\u017anikach\u201d na ulicach miliony mieszka\u0144c\u00f3w PRL.<\/span><\/p>\n

Inn\u0105 popularn\u0105 imprez\u0105 nadzorowan\u0105 przez re\u017cimowy dziennik by\u0142o organizowane w latach 1971\u20131989 \u015awi\u0119to \u201eTrybuny Ludu\u201d. Festyn odbywa\u0142 si\u0119 wiosn\u0105 lub wczesn\u0105 jesieni\u0105 na warszawskim Podzamczu i Mariensztacie, a tak\u017ce na placu Defilad. Cz\u0119sto dwudniowe \u201e\u015bwi\u0119to\u201d wypada\u0142o w pierwszy dzie\u0144 lata i jego elementem stawa\u0142o si\u0119 puszczanie wiank\u00f3w na Wi\u015ble. Mimo propagandowego charakteru \u201e\u015bwi\u0119ta\u201d przyci\u0105ga\u0142o ono t\u0142umy mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy zainteresowanych stoiskami, na kt\u00f3rych na co dzie\u0144 sprzedawano niemal niedost\u0119pne artyku\u0142y. Dodatkow\u0105 atrakcj\u0105 by\u0142y koncerty i konkursy. W 1987 r. \u201eDziennik Telewizyjny\u201d informowa\u0142 o loterii, w kt\u00f3rej warunkiem uczestnictwa by\u0142o udzielenie odpowiedzi na pytanie: \u201eCo najbardziej podoba nam si\u0119 w Trybunie Ludu?\u201d. \u015awi\u0119to by\u0142o te\u017c zauwa\u017cane i bezpo\u015brednio obserwowane przez przedstawicieli podobnych pism kraj\u00f3w \u201edemokracji ludowej\u201d, m.in. najwa\u017cniejszej gazety mi\u0119dzy Berlinem Wschodnim a W\u0142adywostokiem \u2013 moskiewskiej \u201ePrawdy\u201d.<\/span><\/p>\n

Zmierzch pot\u0119gi<\/strong><\/p>\n

Zapowiedzi\u0105 upadku re\u017cimu komunistycznego by\u0142a pierwsza pielgrzymka Jana Paw\u0142a II do Polski w czerwcu 1979 r. W jej trakcie w Warszawie, Gda\u0144sku, Krakowie i kilku innych miastach rozrzucono kilkaset lub wed\u0142ug niekt\u00f3rych \u017ar\u00f3de\u0142 nawet kilka tysi\u0119cy egzemplarzy sfa\u0142szowanej \u201eTrybuny Ludu\u201d. Informowa\u0142a ona m.in. o rozwi\u0105zaniu PZPR, przeniesieniu stolicy do Gniezna i koronacji Jana Paw\u0142a II na kr\u00f3la Polski. \u201eW swym pierwszym przem\u00f3wieniu, kr\u00f3l Karol Pierwszy, powiedzia\u0142, \u017ce uwa\u017ca si\u0119 tylko za regenta Kr\u00f3lestwa Polski, kt\u00f3rego korona nale\u017cy si\u0119 samemu Panu Bogu\u201d \u2013 pisali nieznani autorzy. Co ciekawe, w\u0142adze PRL-u i \u201eTrybuna Ludu\u201d zosta\u0142y o\u015bmieszone przez w\u0142oskich dziennikarzy z lewackiego i antyklerykalnego tygodnika \u201eIl Male\u201d (\u201eDiabe\u0142\u201d). Bezpiece nie uda\u0142o si\u0119 jednak wyja\u015bni\u0107, jak uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 tak szerok\u0105 \u201edystrybucj\u0119\u201d \u0142udz\u0105co podobnej do orygina\u0142u fa\u0142szywki. Wed\u0142ug Radia Wolna Europa w kolejnych miesi\u0105cach falsyfikaty osi\u0105ga\u0142y czarnorynkow\u0105 cen\u0119 40 dolar\u00f3w za egzemplarz.<\/span><\/p>\n

Ju\u017c w czasie karnawa\u0142u \u201eSolidarno\u015bci\u201d w\u0142adze PRL-u zdawa\u0142y sobie spraw\u0119 z anachroniczno\u015bci dotychczasowej siermi\u0119\u017cnej propagandy i nowomowy partyjnej. Wiosn\u0105 1981 r. pojawi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 stworzenia nowej gazety, kt\u00f3ra nie by\u0142aby g\u0142osem s\u0142abn\u0105cej partii, lecz rz\u0105du. W styczniu 1982 r. ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy numer \u201eRzeczpospolitej\u201d. Mimo to \u201eTrybuna Ludu\u201d do ko\u0144ca PRL-u pozosta\u0142a \u201elektur\u0105 obowi\u0105zkow\u0105\u201d cz\u0142onk\u00f3w partii. Nak\u0142ad gazety, si\u0119gaj\u0105cy blisko 1,5 mln egzemplarzy, by\u0142 zawy\u017cany z racji obowi\u0105zku prenumerowania \u201eTL\u201d przez zak\u0142ady pracy i wiele instytucji. Wiele tez artyku\u0142\u00f3w by\u0142o wprost cytowanych przez tw\u00f3rc\u00f3w \u201eDziennika Telewizyjnego\u201d.<\/span><\/p>\n

W grudniu 1988 r. \u201eTrybuna Ludu\u201d \u015bwi\u0119towa\u0142a ostatni\u0105 w swej historii okr\u0105g\u0142\u0105 rocznic\u0119 powstania. W\u0142adze PRL-u wci\u0105\u017c przywi\u0105zywa\u0142y ogromn\u0105 wag\u0119 do dzia\u0142a\u0144 coraz bardziej anachronicznej gazety. \u015awiadectwem roli \u201eTL\u201d s\u0105 s\u0142owa Wojciecha Jaruzelskiego, kt\u00f3ry na jubileuszowym spotkaniu z funkcjonuj\u0105c\u0105 w redakcji organizacj\u0105 partyjn\u0105 podkre\u015bli\u0142, \u017ce dziennik jest \u201ejednym z g\u0142\u00f3wnych ogniw frontu propagandowego\u201d. Co interesuj\u0105ce, pod koniec PRL-u redakcja \u201eTrybuny\u201d, podobnie jak inne instytucje re\u017cimu komunistycznego, odwo\u0142ywa\u0142a si\u0119 do dziedzictwa przedwojennej Polskiej Partii Socjalistycznej. 16 grudnia 1988 r. z udzia\u0142em jej redaktora naczelnego i cz\u0142onka KC PZPR Jerzego Majki ods\u0142oni\u0119to kamie\u0144 upami\u0119tniaj\u0105cy miejsce wydawania przedwojennego \u201eRobotnika\u201d. Mimo nieco wi\u0119kszego otwarcia na g\u0142osy krytyczne wobec sytuacji w PRL-u gazeta wci\u0105\u017c podkre\u015bla\u0142a sw\u00f3j bezpo\u015bredni zwi\u0105zek z PZPR. Jak podkre\u015bla\u0142 redaktor naczelny \u201eTL\u201d, kierowa\u0142a si\u0119 s\u0142owami Wojciecha Jaruzelskiego: \u201ePiszcie o wszystkim, o czym m\u00f3wi\u0105 i my\u015bl\u0105 ludzie i tak jak ze sob\u0105 rozmawiaj\u0105\u201d.<\/span><\/p>\n

P\u00f3\u0142 roku po hucznych obchodach czterdziestolecia \u201eTrybuny\u201d na mocy ustale\u0144 okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u ukaza\u0142y si\u0119 pierwsze legalne niezale\u017cne tytu\u0142y prasowe \u2013 odrodzony po o\u015bmiu latach \u201eTygodnik Solidarno\u015b\u0107\u201d i \u201eGazeta Wyborcza\u201d. Organ KC PZPR wchodzi\u0142 w ostatni, kilkumiesi\u0119czny okres istnienia. Mimo to na \u0142amach \u201eTrybuny Ludu\u201d wci\u0105\u017c pojawia\u0142y si\u0119 artyku\u0142y, kt\u00f3rych tezy pasowa\u0142yby r\u00f3wnie\u017c do czas\u00f3w rz\u0105d\u00f3w Gomu\u0142ki i Gierka. Tu\u017c przed obradami okr\u0105g\u0142ego sto\u0142u w 1989 r. jeden z redaktor\u00f3w \u201eTL\u201d pisa\u0142: \u201ePrawica Zachodu ma w Polsce swoich poplecznik\u00f3w. Ich pogl\u0105dy i has\u0142a s\u0105 te same. [\u2026] W naszej historii by\u0142y okresy, gdy wys\u0142ugiwanie si\u0119 obcym interesom i szukanie oparcia u obcych, aby walczy\u0107 przeciw w\u0142asnej w\u0142adzy, os\u0142abia\u0142y Polsk\u0119\u201d. Ale te\u017c dzie\u0144 po rozpocz\u0119ciu obrad okr\u0105g\u0142osto\u0142owych na pierwszej stronie \u201eTrybuny\u201d nazwano je \u201eSpotkaniem wielkiej szansy\u201d.<\/span><\/p>\n

Przed wyborami kontraktowymi mimo wezwa\u0144 przyw\u00f3dc\u00f3w PZPR do prowadzenia kampanii \u201eniekonfrontacyjnej\u201d \u201eTrybuna Ludu\u201d pr\u00f3bowa\u0142a zmierzy\u0107 si\u0119 z \u201ewyzwaniem\u201d rzuconym przez media zwi\u0105zane z \u201eSolidarno\u015bci\u0105\u201d. W rubryce \u201eGazet\/k\/a wyborcza\u201d starano si\u0119 wy\u015bmiewa\u0107 kampani\u0119 wyborcz\u0105 \u201eS\u201d opart\u0105 na zdj\u0119ciach kandydat\u00f3w z Lechem Wa\u0142\u0119s\u0105. Pisano w niej te\u017c o \u201edolarowej zawarto\u015bci kieszeni\u201d dzia\u0142aczy opozycji i pot\u0119piano wezwania do skre\u015blania wszystkich kandydat\u00f3w PZPR i partii satelickich. Tu\u017c po historycznej kl\u0119sce redaktor naczelny \u201eTL\u201d Jerzy Majka w artykule wst\u0119pnym pisa\u0142 w zupe\u0142nie innym tonie: \u201eElektorat zwi\u0105zany z parti\u0105 i innymi si\u0142ami naszej koalicji stanowi\u0142 w dniu 4 czerwca oko\u0142o jednej trzeciej og\u00f3\u0142u uczestnicz\u0105cych w g\u0142osowaniu. W\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy w pierwszej turze wybor\u00f3w oddali g\u0142osy na kandydat\u00f3w koalicji i niezale\u017cnych, dominuje dzi\u015b gorycz niepowodzenia. Ponie\u015bli\u015bmy wszak \u2013 co tu skrywa\u0107 \u2013 dotkliw\u0105 pora\u017ck\u0119. A pora\u017cki maj\u0105 zawsze dotkliwy smak\u201d. Czytelnik\u00f3w mia\u0142 pociesza\u0107 tytu\u0142, kt\u00f3ry zgodnie z zasadami orwellowskiego dw\u00f3jmy\u015blenia stwierdza\u0142: \u201eMo\u017cna przegra\u0107 i zwyci\u0119\u017cy\u0107\u201d.<\/span><\/p>\n

W kolejnych miesi\u0105cach na \u0142amach \u201eTrybuny Ludu\u201d dominowa\u0142a dyskusja na temat sposob\u00f3w ratowania rozpadaj\u0105cej si\u0119 partii oraz programu nowego ugrupowania. Kres dziennika nast\u0105pi\u0142 pod koniec stycznia 1990 r. wraz z ko\u0144cem \u201eprzewodniej si\u0142y narodu\u201d. Na czas ostatniego XI Zjazdu PZPR i pierwszego kongresu powo\u0142uj\u0105cego parti\u0119 postkomunistyczn\u0105 \u201eTL\u201d przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w \u201eTrybun\u0119 Kongresow\u0105\u201d. Po \u201ewyprowadzeniu sztandaru\u201d powo\u0142ano now\u0105, \u201esocjaldemokratyczn\u0105\u201d gazet\u0119 \u2013 \u201eTrybun\u0119\u201d. Nowy dziennik tworzy\u0142o wielu dawnych dzia\u0142aczy komunistycznych i redaktor\u00f3w \u201eTrybuny Ludu\u201d lub innych medi\u00f3w re\u017cimowych, takich jak Wies\u0142aw D\u0119bski, Marek Bara\u0144ski, Janusz Rolicki i Andrzej Urba\u0144czyk. Z powod\u00f3w ekonomicznych ostatni numer ukaza\u0142 si\u0119 4 grudnia 2009 r.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

70 lat temu ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy numer \u201eTrybuny Ludu\u201d Micha\u0142 Szuka\u0142a (PAP) Pierwszy numer \u201eTrybuny Ludu\u201d. Fot. PAP\/CAF\/ADM\/S. D\u0105browiecki 70 lat temu, 16 grudnia 1948 r., ukaza\u0142 si\u0119 pierwszy numer \u201eTrybuny Ludu\u201d, najwa\u017cniejszego dziennika i tuby propagandowej re\u017cimu komunistycznego w Polsce. W historii tej gazety odbijaj\u0105 si\u0119 dzieje PRL-u oraz stosowane w\u00f3wczas metody manipulowania opini\u0105 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66007"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66007"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66007\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66031,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66007\/revisions\/66031"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66007"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66007"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66007"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}