{"id":66046,"date":"2018-12-17T16:09:49","date_gmt":"2018-12-17T14:09:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=66046"},"modified":"2018-12-17T16:53:56","modified_gmt":"2018-12-17T14:53:56","slug":"22-09-30","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=66046","title":{"rendered":"Mija w\u0142a\u015bnie 70 lat od powstania Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR)."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Jak si\u0119 zostawa\u0142o w\u0142adc\u0105 PRL-u? Czasami Moskwa \u201ebra\u0142a do r\u0119ki pa\u0142\u0119\u201d<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

PIOTR OS\u0118KA<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Ka\u017cda zmiana na szczytach PZPR musia\u0142a zosta\u0107 zaakceptowana przez Moskw\u0119. A ta nie ogranicza\u0142a si\u0119 do dobrych rad. Czasami \u201ebra\u0142a do r\u0119ki pa\u0142\u0119\u201d, jak nakazywali dostojnicy Kremla. Mija w\u0142a\u015bnie 70 lat od powstania Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR).<\/strong><\/p>\n

Fot.: Wojciech Krynski \/ PAP<\/em><\/span><\/p>\n

Od kiedy w Polsce w 1952 roku zniesiono urz\u0105d prezydenta, oficjalny tytu\u0142 g\u0142owy pa\u0144stwa brzmia\u0142: I sekretarz Komitetu Centralnego PZPR. U\u017cywano go tak\u017ce podczas wizyt zagranicznych. Problem w tym, \u017ce takie stanowisko formalnie nie istnia\u0142o: nie wspomina\u0142a o nim nie tylko konstytucja, ale nawet statut PZPR. Najwy\u017cszy dostojnik PRL, podobnie jak w\u00f3dz w pa\u0144stwach plemiennych, sprawowa\u0142 w\u0142adz\u0119 w oparciu o prawo zwyczajowe.<\/span><\/p>\n

Chocia\u017c przepisy partyjne nakazywa\u0142y, aby g\u0142osowania odbywa\u0142y si\u0119 w trybie tajnym, przyw\u00f3dc\u00f3w najcz\u0119\u015bciej wybierano jawnie, w\u0142a\u015bciwie \u2013 przez aklamacj\u0119. Prawdziwe decyzje zapada\u0142y wcze\u015bniej za kulisami, a oficjalna ceremonia bardziej przypomina\u0142a sk\u0142adanie \u017cycze\u0144 jubilatowi ni\u017c rzeczywisty wyb\u00f3r polityczny. Warto zobaczy\u0107, jak wygl\u0105da\u0142o to np. w listopadzie 1968 r. podczas V Zjazdu PZPR.<\/span><\/p>\n

\u201eNa koniec przyst\u0105piono do wyboru I sekretarza \u2013 zapisa\u0142 w \u00bbDziennikach\u00ab Mieczys\u0142aw Rakowski.<\/span><\/p>\n

\u2013 Gierek zg\u0142osi\u0142 Gomu\u0142k\u0119, co by\u0142o oczywiste. Wies\u0142aw wyra\u017anie si\u0119 wzruszy\u0142. Zacz\u0105\u0142 dzi\u0119kowa\u0107 za zaufanie, m\u00f3wi\u0142 co\u015b o tym, \u017ce ju\u017c trzy kadencje przewodniczy partii, potem, \u017ce nie wie, ile jeszcze \u017cycia mu pozosta\u0142o, bo ka\u017cdy cz\u0142owiek jest \u015bmiertelny, \u017ce na ka\u017cdego przychodzi kres i w tym momencie bardzo wzruszony przerwa\u0142 i \u0142zy stan\u0119\u0142y mu w oczach. Wszyscy wstali i zgotowali mu ogromn\u0105 owacj\u0119\u201d.<\/span><\/p>\n

Stan zdrowia I sekretarza Polacy mieli okazj\u0119 pozna\u0107 szczeg\u00f3\u0142owo dopiero wtedy, gdy nie by\u0142 ju\u017c w stanie sprawowa\u0107 w\u0142adzy. W poniedzia\u0142ek 21 grudnia 1970 r. \u201eTrybuna Ludu\u201d obwie\u015bci\u0142a: \u201eOd kilku tygodni wyst\u0105pi\u0142y u W\u0142adys\u0142awa Gomu\u0142ki zaburzenia w zakresie uk\u0142adu kr\u0105\u017cenia, powoduj\u0105ce przemijaj\u0105ce zak\u0142\u00f3cenia sprawno\u015bci widzenia. (\u2026) W dniu 19 grudnia w godzinach rannych powy\u017csze dolegliwo\u015bci pojawi\u0142y si\u0119 ponownie w stopniu nasilonym. Rozpoznano podwy\u017cszenie ci\u015bnienia t\u0119tniczego, zaburzenia kr\u0105\u017cenia prowadz\u0105ce do przej\u015bciowego upo\u015bledzenia widzenia oraz stan og\u00f3lnego przem\u0119czenia. (…) Leczenie b\u0119dzie wymaga\u0142o d\u0142u\u017cszego okresu\u201d.<\/span><\/p>\n

Fot.: CAF \/ PAP<\/em><\/span><\/p>\n

Z powy\u017csz\u0105 notatk\u0105 s\u0105siadowa\u0142y gratulacje dla nowo wybranego I sekretarza Edwarda Gierka. Po dziesi\u0119ciu latach tak\u017ce jego zdrowie nadwyr\u0119\u017cy\u0142y trudy w\u0142adzy. \u201eW dniu 5 wrze\u015bnia 1980 r. w godzinach rannych u pierwszego sekretarza KC PZPR wyst\u0105pi\u0142y powa\u017cne zaburzenia czynno\u015bci serca. Konsylium lekarskie uzna\u0142o za konieczne leczenie w szpitalu\u201d \u2013 zawiadomi\u0142a \u201eTrybuna\u201d, zarazem obwieszczaj\u0105c wyb\u00f3r Stanis\u0142awa Kani na przyw\u00f3dc\u0119.<\/span><\/p>\n

Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na wymowny kontrast. Podczas gdy w demokracjach parlamentarnych ust\u0105pienie prezydenta lub premiera zawsze rozgrywa si\u0119 w konwencji politycznego show, w PRL dzia\u0142o si\u0119 na odwr\u00f3t: o wymianie rz\u0105dz\u0105cej ekipy Polacy dowiadywali si\u0119 z lakonicznych komunikat\u00f3w. Gdy dochodzi\u0142o do przesilenia, gazety \u2013 zamiast jak zwykle streszcza\u0107 przebieg partyjnych narad \u2013 ca\u0142\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119ca\u0142y kryzysowi we Francji lub w Wietnamie. Kulisy przewrot\u00f3w pa\u0142acowych stanowi\u0142y pilnie strze\u017con\u0105 tajemnic\u0119 systemu.<\/span><\/p>\n

Na kulturze politycznej polskich komunist\u00f3w zaci\u0105\u017cy\u0142a mroczna przesz\u0142o\u015b\u0107<\/strong><\/p>\n

W listopadzie 1942 r. na warszawskiej Woli zosta\u0142 zastrzelony I sekretarz KC PPR Marceli Nowotko. Poufne \u015bledztwo w tej sprawie prowadzone przez Ma\u0142gorzat\u0119 Fornalsk\u0105 i Franciszka J\u00f3\u017awiaka pod przewodnictwem Paw\u0142a Findera wykaza\u0142o, \u017ce zab\u00f3jstwa dokona\u0142 Zygmunt Mo\u0142ojec na polecenie swego brata Boles\u0142awa, cz\u0142onka sekretariatu partii i dow\u00f3dcy Gwardii Ludowej. Motywem zbrodni mia\u0142y by\u0107 ambicje Boles\u0142awa Mo\u0142ojca, pragn\u0105cego obj\u0105\u0107 funkcj\u0119 I sekretarza. W\u0142adze partii zdecydowa\u0142y, \u017ce obu Mo\u0142ojc\u00f3w nale\u017cy zg\u0142adzi\u0107. Zrezygnowano z przedstawiania zarzut\u00f3w i nie pr\u00f3bowano dociec, czy oskar\u017ceni maj\u0105 co\u015b na swoj\u0105 obron\u0119. Boles\u0142aw zgin\u0105\u0142 na warszawskiej ulicy Kamienne Schodki z r\u0105k Janka Krasickiego, w PRL okrzykni\u0119tego \u201ebohaterem polskiej m\u0142odzie\u017cy\u201d; Zygmunta wraz z narzeczon\u0105 zwabiono do le\u015bnej chaty na Kielecczy\u017anie i zastrzelono podczas przyjacielskiej biesiady.<\/span><\/p>\n

W\u0105tpliwo\u015bci budzi te\u017c rola odegrana w ca\u0142ej sprawie przez Paw\u0142a Findera. To w\u0142a\u015bnie pod jego naciskiem podj\u0119to decyzj\u0119 o szybkim zako\u0144czeniu \u015bledztwa i egzekucji Mo\u0142ojc\u00f3w. Poufne relacje sk\u0142adane po wojnie m.in. przez Gomu\u0142k\u0119 ujawni\u0142y, \u017ce Finder wprowadzi\u0142 towarzyszy w b\u0142\u0105d, informuj\u0105c, \u017ce otrzyma\u0142 nominacj\u0119 Kominternu na stanowisko I sekretarza. W istocie funkcj\u0119 t\u0119 Moskwa powierzy\u0142a Boles\u0142awowi Mo\u0142ojcowi, jednak Finder zdo\u0142a\u0142 si\u0119 pozby\u0107 konkurenta. Bezprawnie obj\u0119tym przyw\u00f3dztwem w partii nie cieszy\u0142 si\u0119 d\u0142ugo: w listopadzie 1943 r. zosta\u0142 aresztowany przez gestapo, a nast\u0119pnie rozstrzelany na Pawiaku.Skazany przez parti\u0119 na \u015bmier\u0107 Zygmunt Mo\u0142ojec dzia\u0142a\u0142 w dobrej wierze \u2013 jak ustali\u0142o \u015bledztwo, w intryg\u0119 zosta\u0142 wpl\u0105tany przez brata, kt\u00f3ry poleci\u0142 mu zg\u0142adzenie domniemanego agenta gestapo. Zygmunt nie zna\u0142 osobi\u015bcie Nowotki, nie mia\u0142 poj\u0119cia, do kogo naprawd\u0119 strzela\u0142. Zlikwidowania rzekomego donosiciela wcale przed kierownictwem partii nie ukrywa\u0142. Mimo to musia\u0142 zgin\u0105\u0107, bo cz\u0119\u015b\u0107 przyw\u00f3dc\u00f3w PPR obawia\u0142a si\u0119, \u017ce je\u015bli kt\u00f3rykolwiek z braci Mo\u0142ojc\u00f3w pozostanie przy \u017cyciu, mo\u017ce z pomoc\u0105 swoich zwolennik\u00f3w z Gwardii Ludowej wzi\u0105\u0107 odwet na wykonawcach i inicjatorach wyroku.<\/span><\/p>\n

PPR widziana z perspektywy tych wydarze\u0144 jawi si\u0119 nie jako zdyscyplinowana i hierarchiczna partia, lecz jako organizacja o strukturze mafijnej. Dochodzenie w sprawie \u015bmierci I sekretarza nie prowadzi\u0142o do wymierzenia sprawiedliwo\u015bci ani nawet do wyeliminowania z kierownictwa chorobliwie ambitnych towarzyszy: jego celem by\u0142o zg\u0142adzenie konkurencyjnej grupy, zanim jej przyw\u00f3dcy sami nie rozprawi\u0105 si\u0119 z cz\u0142onkami trybuna\u0142u.<\/span><\/p>\n

Cz\u0142onkowie elity PPR uprawiali polityk\u0119, kieruj\u0105c si\u0119 etyk\u0105 gangstersk\u0105. Por\u00f3wnania tego nie nale\u017cy odczytywa\u0107 jako inwektywy \u2013 podobne wnioski wyci\u0105gn\u0119li politolodzy badaj\u0105cy kr\u0119gi w\u0142adzy w Zwi\u0105zku Radzieckim. Zauwa\u017cyli np., \u017ce etos i spos\u00f3b dzia\u0142ania partii typu leninowskiego bliski by\u0142 wzor\u00f3w post\u0119powania mafii w\u0142oskiej, w kt\u00f3rej obowi\u0105zywa\u0142a wzajemna lojalno\u015b\u0107 cz\u0142onk\u00f3w opieraj\u0105ca si\u0119 na wi\u0119zach rodzinnych.<\/span><\/p>\n

O wszystkim decydowa\u0142 dora\u017any uk\u0142ad si\u0142 w elicie komunistycznej<\/span><\/strong><\/p>\n

Fundamentalne cechy takiego stylu rz\u0105dzenia przetrwa\u0142y w kierownictwie PZPR przez nast\u0119pne dekady. Ich przejawem by\u0142 np. brak procedur i przepis\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych, w jaki spos\u00f3b powinna si\u0119 odby\u0107 zmiana przyw\u00f3dcy.<\/span><\/p>\n

Nowe zasady wprowadzono dopiero podczas IX Zjazdu PZPR w lipcu 1981 r. Odt\u0105d partia mia\u0142a by\u0107 na wskro\u015b demokratyczna. \u201eZjazd wybiera w g\u0142osowaniu tajnym Komitet Centralny i I sekretarza KC \u2013 zapisano w statucie \u2013 ka\u017cdorazowo ustala liczb\u0119 cz\u0142onk\u00f3w i zast\u0119pc\u00f3w cz\u0142onk\u00f3w Komitetu Centralnego i Biura Politycznego oraz sekretarzy\u201d.<\/span><\/p>\n

Przez ca\u0142y okres PRL obowi\u0105zywa\u0142a tylko jedna \u017celazna regu\u0142a dotycz\u0105ca elekcji kolejnych I sekretarzy \u2013 wszelkie zmiany na najwy\u017cszym szczeblu wymaga\u0142y b\u0105d\u017a akceptacji strony radzieckiej, b\u0105d\u017a by\u0142y przez ni\u0105 inicjowane. Nieliczne udost\u0119pnione stronie polskiej stenogramy z posiedze\u0144 politbiura \u015bwiadcz\u0105, \u017ce radzieckie kierownictwo potrafi\u0142o rozmawia\u0107 z polskimi towarzyszami bardzo brutalnie i w kwestii zmian personalnych na pewno nie ogranicza\u0142o si\u0119 do sugestii i dobrych rad. Na posiedzeniu Biura Politycznego KC KPZR w kwietniu 1981 r.Jednak praktyka pokaza\u0142a, \u017ce szeregowi cz\u0142onkowie partii nadal nie maj\u0105 nic do powiedzenia. W pa\u017adzierniku 1981 r. Biuro Polityczne zdecydowa\u0142o si\u0119 ratowa\u0107 autorytet w\u0142adz partyjnych przez zast\u0105pienie Stanis\u0142awa Kani Wojciechem Jaruzelskim. G\u0142osowa\u0142 na niego Komitet Centralny zdominowany przez \u201etwardog\u0142owych\u201d, a o statutowym obowi\u0105zku zwr\u00f3cenia si\u0119 w sprawie nominacji do zjazdu delegat\u00f3w \u201ezapomniano\u201d. Dlatego z formalnego punktu widzenia a\u017c do 1986 r., kiedy to X Zjazd wybra\u0142 Jaruzelskiego, stanowisko I sekretarza pozostawa\u0142o nieobsadzone!<\/span><\/p>\n

Leonid Bre\u017cniew tak stre\u015bci\u0142 swoj\u0105 niedawn\u0105 rozmow\u0119 telefoniczn\u0105 z Kani\u0105, po\u015bwi\u0119con\u0105 ocenie polskiego kierownictwa: \u201ePowiedzia\u0142em: \u00bbWas trzeba nie krytykowa\u0107, ale wzi\u0105\u0107 do r\u0119ki pa\u0142\u0119. W\u00f3wczas, by\u0107 mo\u017ce, zrozumieliby\u015bcie\u00ab\u201d.<\/span><\/p>\n

Trzy lata p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c na posiedzeniu politbiura Konstantin Rusakow powiedzia\u0142 wprost, \u017ce to Moskwa decyduje, kto obejmie stanowisko I sekretarza. \u201eCo si\u0119 tyczy kierownictwa PZPR, to w sprawach kadrowych zrobili\u015bmy generalnie prawid\u0142owy wyb\u00f3r \u2013 podsumowa\u0142, komentuj\u0105c \u00f3wczesn\u0105 sytuacj\u0119 w Polsce. \u2013 W danej sytuacji osoba Jaruzelskiego jest jedyn\u0105 do przyj\u0119cia do kierowania krajem\u201d.<\/span><\/p>\n

Fot.: Adam Hawa\u0142ej \/ PAP<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

W grudniu 1970 r. Moskwa poinformowa\u0142a polskich towarzyszy, \u017ce Gomu\u0142ka utraci\u0142 zaufanie Kremla. Oficjalny list politbiura adresowany do BP zawiera\u0142 jedynie og\u00f3lnikowe \u201ezaniepokojenie powa\u017cnym skomplikowaniem sytuacji\u201d, jednak by\u0142a w nim sugestia, aby \u201epodj\u0105\u0107 kroki i przedsi\u0119wzi\u0119cia natury politycznej\u201d, co w j\u0119zyku partyjnym stanowi\u0142o synonim dymisji. Jednocze\u015bnie Kreml przekaza\u0142 sygna\u0142 o swoim poparciu dla Gierka. Premier Aleksiej Kosygin wezwa\u0142 na rozmow\u0119 do Moskwy Piotra Jaroszewicza i o\u015bwiadczy\u0142 mu, \u017ce \u201ekierownictwo radzieckiej partii gotowe jest cofn\u0105\u0107 poparcie dla Gomu\u0142ki, wyra\u017ca dezaprobat\u0119 dla Moczara, nie zamierza wspiera\u0107 nikogo, b\u0119d\u0105cego w prostej linii \u00bbpo Wies\u0142awie\u00ab i z zadowoleniem przyjmie wyb\u00f3r Gierka na I sekretarza\u201d. Jaroszewicz otrzymane wytyczne przekaza\u0142 komu\u015b z kierownictwa partii. Dwa dni p\u00f3\u017aniej, 18 grudnia wieczorem, Stanis\u0142aw Kania i Franciszek Szlachcic mogli ju\u017c bez ryzyka pojecha\u0107 do Katowic, aby zaproponowa\u0107 Gierkowi sched\u0119 po Gomu\u0142ce.<\/span><\/p>\n

Od kryzysu lat 1980-1981 wskaz\u00f3wki Moskwy okaza\u0142y si\u0119 bardziej enigmatyczne. Poczynaj\u0105c od drugiej po\u0142owy lat 70., za zaufanego cz\u0142owieka Kremla uchodzi\u0142 Stefan Olszowski, co jak pisze we wspomnieniach Witalij Paw\u0142ow, rezydent KGB w Warszawie, stworzy\u0142o mu \u201ewizerunek \u00bbpretendenta\u00ab nie tylko w oczach Gierka i [Edwarda] Babiucha, ale tak\u017ce […] u Jaruzelskiego i Kani\u201d. Dlatego gdy u schy\u0142ku sierpnia 1980 r. sta\u0142o si\u0119 jasne, \u017ce dni Gierka na stanowisku I sekretarza s\u0105 policzone, zar\u00f3wno Kania, jak i Jaruzelski wzbraniali si\u0119 przed zaj\u0119ciem jego miejsca, nie maj\u0105c pewno\u015bci, czy ich kandydatury spotkaj\u0105 si\u0119 z akceptacj\u0105 Moskwy. Strona radziecka musia\u0142a upewnia\u0107 polskich towarzyszy, \u017ce Olszowski uzurpuje sobie poparcie Kremla, a Bre\u017cniew nie \u017cyczy go sobie na czele PZPR.<\/span><\/p>\n

W drugim przypadku \u2013 kiedy chodzi\u0142o o zast\u0105pienie Kani Jaruzelskim \u2013 wiemy, \u017ce komunikat przekazany zosta\u0142 kana\u0142ami aparatu bezpiecze\u0144stwa. Paw\u0142ow tak opisa\u0142 to wydarzenie: \u201eAndropow zdecydowanie o\u015bwiadczy\u0142 Kiszczakowi i prosi\u0142 o przekazanie tych s\u0142\u00f3w Kani i Jaruzelskiemu, \u017ce Olszowski nigdy nie by\u0142 i nie jest kandydatem Moskwy i \u017ce w\u0142adze ZSRR ani radzieccy przedstawiciele w Warszawie nie popierali i nie b\u0119d\u0105 popiera\u0107 nikogo z opozycyjnie nastawionych do Kani i Jaruzelskiego polityk\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

Co si\u0119 dzia\u0142o, je\u015bli polscy towarzysze odwa\u017cyli si\u0119 na niepos\u0142usze\u0144stwo?<\/span>
\nPrzyk\u0142adem zdecydowanej reakcji Kremla jest wizyta delegacji radzieckiej w Warszawie w pa\u017adzierniku 1956 roku. Powodem niezapowiedzianego przybycia cz\u0142onk\u00f3w politbiura z Nikit\u0105 Chruszczowem na czele nie by\u0142o \u2013 jak powszechnie si\u0119 przypuszcza \u2013 wysuni\u0119cie kandydatury Gomu\u0142ki, lecz fakt, \u017ce strona polska wprowadza\u0142a zmiany na stanowisku I sekretarza bez uzgodnienia tego z Moskw\u0105.<\/span><\/p>\n

\u201eSamowolna\u201d dymisja Ochaba by\u0142a naruszeniem kardynalnych (cho\u0107 niepisanych) zasad \u2013 to w\u0142a\u015bnie ona rozjuszy\u0142a Moskw\u0119. Na warszawskim lotnisku dosz\u0142o do skandalu, gdy Chruszczow, wygra\u017caj\u0105c palcem, zacz\u0105\u0142 krzycze\u0107 na Ochaba: \u201eEtot nomier Wam nie projdiot, my gotowy na aktiwnoje wmieszatielstwo!\u201d. Nast\u0119pnie, wedle relacji \u015bwiadk\u00f3w, zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Gomu\u0142ki: \u201eMy do was nic nie mamy, my was witamy, ale on \u2013 tu radziecki przyw\u00f3dca wskaza\u0142 na Ochaba \u2013 on z nami tego nie uzgodni\u0142!\u201d.<\/span><\/p>\n

Warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce podczas gdy wi\u0119kszo\u015b\u0107 rozwi\u0105za\u0144 ustrojowych PRL skopiowano z sowieckiego wzorca, w kwestii modelu zmiany na stanowisku I sekretarza polscy towarzysze skazani byli na w\u0142asn\u0105 inicjatyw\u0119. Wszyscy \u2013 opr\u00f3cz Chruszczowa \u2013 przyw\u00f3dcy radzieccy sprawowali swoje funkcje do\u017cywotnio, za\u015b ich nast\u0119pcy nie byli wybierani w warunkach ograniczonej suwerenno\u015bci. Podczas gdy w KPZR frakcje rywalizowa\u0142y o w\u0142adz\u0119, gromadz\u0105c zwolennik\u00f3w \u2013 w pewnej mierze na\u015bladuj\u0105c procesy w pa\u0144stwach demokratycznych \u2013 polski establishment wyspecjalizowa\u0142 si\u0119 w sztuce okazywania lojalno\u015bci, snucia subtelnych intryg i prowadzenia dwuznacznej gry z sowieckimi mocodawcami.<\/span><\/p>\n

Tekst pochodzi z \u201eNewsweeka Historia\u201d 12\/2014<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jak si\u0119 zostawa\u0142o w\u0142adc\u0105 PRL-u? Czasami Moskwa \u201ebra\u0142a do r\u0119ki pa\u0142\u0119\u201d PIOTR OS\u0118KA Ka\u017cda zmiana na szczytach PZPR musia\u0142a zosta\u0107 zaakceptowana przez Moskw\u0119. A ta nie ogranicza\u0142a si\u0119 do dobrych rad. Czasami \u201ebra\u0142a do r\u0119ki pa\u0142\u0119\u201d, jak nakazywali dostojnicy Kremla. Mija w\u0142a\u015bnie 70 lat od powstania Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR). Fot.: Wojciech Krynski \/ […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66046"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66046"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66046\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66060,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66046\/revisions\/66060"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66046"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66046"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66046"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}