{"id":66293,"date":"2018-12-23T17:09:38","date_gmt":"2018-12-23T15:09:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=66293"},"modified":"2018-12-23T07:49:50","modified_gmt":"2018-12-23T05:49:50","slug":"30-09-26","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=66293","title":{"rendered":"Zimowy \u201eChidusz\u201d o Finlandii, Etiopii i kr\u00f3tkiej wsp\u00f3lnej drodze chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Zimowy \u201eChidusz\u201d o Finlandii, Etiopii i kr\u00f3tkiej wsp\u00f3lnej drodze chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

REDAKCJA<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W OSTATNIM NUMERZE \u201eCHIDUSZU\u201d W 2018 ROKU W\u0118DRUJEMY Z PODR\u00d3WNIKOWEJ ETIOPII, PRZEZ IZRAEL, PO SZWECJ\u0118 I FINLANDI\u0118. W ZIMOWYM MIASTECZKU NA NASZEJ OK\u0141ADCE \u2013 BY\u0106 MO\u017bE W\u0141A\u015aNIE GDZIE\u015a W FINLANDII \u2013 ZNALAZ\u0141O SI\u0118 MIEJSCE DLA ETIOPSKIEJ \u017bYD\u00d3WKI, TOMASZA MANNA Z RADIOWYM MIKROFONEM, A NAWET I KIBIC\u00d3W LEGII, KT\u00d3RYCH UBRALI\u015aMY W SZALIKI W KLUBOWYCH BARWACH.<\/span><\/p>\n

Opowie\u015b\u0107 chanukowa<\/b><\/p>\n

\u201eWyl\u0105dowali\u015bmy rano w Tel Awiwie (\u2026). Po raz pierwszy w \u017cyciu zobaczy\u0142am bia\u0142ych ludzi! (\u2026) Pami\u0119tam to jak dzi\u015b, pyta\u0142am sam\u0105 siebie, czy kto\u015b bia\u0142y, kto m\u00f3wi jakim\u015b niezrozumia\u0142ym j\u0119zykiem, mo\u017ce by\u0107 \u017bydem?  Szybko mia\u0142o si\u0119 okaza\u0107, \u017ce to raczej Izraelczycy patrzyli na nas ze zdziwieniem. Po miesi\u0105cach w\u0119dr\u00f3wki w ciemno\u015bciach i podr\u00f3\u017cy dziwaczn\u0105 maszyn\u0105 nagle kto\u015b rano otwiera automatyczne drzwi, zaprasza na ruchome schody, ka\u017ce wsiada\u0107 do samochodu. Przecie\u017c ja \u017cadnej z tych rzeczy wcze\u015bniej nie widzia\u0142am! Wszystko si\u0119 rusza, otwiera, zamyka\u201d \u2013 to pierwsze wspomnienia z Izraela Tali Tadeli Ysii, kt\u00f3ra w dzieci\u0144stwie razem ze swoj\u0105 rodzin\u0105 wyruszy\u0142a w piesz\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 z Etiopii do Sudanu. W Izraelu szybko odrzuci\u0142a swoj\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, aby po latach sta\u0107 si\u0119 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych aktywistek w\u015br\u00f3d etiopskich \u017byd\u00f3w. Opowie\u015b\u0107 Tali Tadeli tylko na poz\u00f3r ma niewiele wsp\u00f3lnego z Chanuk\u0105.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Kr\u00f3tka wsp\u00f3lna droga<\/b><\/p>\n

O pierwszych chrze\u015bcijanach i ich stosunku do \u017cydowskiej tradycji opowiada prof. Shaye J.D. Cohen, konserwatywny rabin, wyk\u0142adowca literatury hebrajskiej i filozofii na Uniwersytecie Harvarda:<\/span><\/p>\n

\u201eWyobra\u017amy sobie \u017cycie \u017byd\u00f3w w Galilei, Judei, w Transjordanii. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich to pro\u015bci ludzie, kt\u00f3rzy wype\u0142niali prawa, jakie przej\u0119li od swoich przodk\u00f3w. Przestrzegali regu\u0142 zwi\u0105zanych z szabatem, jedzeniem, starali si\u0119 przynajmniej raz w \u017cyciu uda\u0107 z pielgrzymk\u0105 do \u015awi\u0105tyni, co nie by\u0142o w tamtych czasach prost\u0105 spraw\u0105. W jaki\u015b spos\u00f3b wchodzili w styczno\u015b\u0107 z Jezusem lub jego uczniami, kt\u00f3rzy przekazywali im nowe idee o Bogu, \u015bwiecie, poganach, \u015bmierci. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w po prostu to ignorowa\u0142o. Cz\u0119\u015b\u0107 jednak da\u0142a si\u0119 przekona\u0107. Ci \u017cydowscy chrze\u015bcijanie z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie chcieli oddziela\u0107 si\u0119 od swoich krewnych, przyjaci\u00f3\u0142 i spo\u0142eczno\u015bci. W dalszym ci\u0105gu postrzegali siebie jako cz\u0119\u015b\u0107 tej samej grupy, cho\u0107 wierzyli w przekaz Jezusa. (\u2026) Wci\u0105\u017c byli \u017bydami, cho\u0107 mieli przekonania, kt\u00f3rych nie podziela\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 ich znajomych. Przypuszczam, \u017ce w dalszym ci\u0105gu obrzezali swoich syn\u00f3w, bo, jak wnioskujemy z lektury Ewangelii, Jezus nie m\u00f3wi\u0142 nic o zaprzestaniu tego zwyczaju. Lata mija\u0142y, a ci \u017cydowscy chrze\u015bcijanie, kt\u00f3rzy z jednej strony byli inni, a z drugiej w dalszym ci\u0105gu uwa\u017cali, \u017ce nale\u017c\u0105 do \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci, znajdowali si\u0119 w coraz ci\u0119\u017cszej sytuacji\u201d.<\/span><\/p>\n

Honor Finlandii<\/b><\/p>\n

Kiedy w mediach pojawi\u0142y si\u0119 niedawno zdj\u0119cia nowej biblioteki w Helsinkach, z zazdro\u015bci\u0105 komentowano spos\u00f3b, w jaki fi\u0144ski rz\u0105d uczci\u0142 przypadaj\u0105c\u0105 na 2017 rok setn\u0105 rocznic\u0119 odzyskania niepodleg\u0142o\u015bci. Niemal idealne, zielone, r\u00f3wno\u015bciowe spo\u0142ecze\u0144stwo, kt\u00f3re \u2013 zwyczajnie i ma\u0142o pompatycznie \u2013 czci rocznice \u015bwietnymi projektami. Tymczasem Finlandia z pami\u0119ci\u0105 historyczn\u0105 radzi sobie chyba gorzej ni\u017c Polska. Wci\u0105\u017c nie rozliczy\u0142a si\u0119 z przedwojennym antysemityzmem, nie podj\u0119\u0142a debaty o zbrodniach pope\u0142nionych przez fi\u0144skich \u017co\u0142nierzy Waffen SS, a w swojej narracji historycznej pomija g\u0142os mniejszo\u015bci. Do tego niewielka fi\u0144ska spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowska w szafie trzyma jeszcze jeden sekret \u2013 udzia\u0142 \u017byd\u00f3w w walce po stronie Niemiec podczas drugiej wojny \u015bwiatowej. O skomplikowanej fi\u0144skiej przesz\u0142o\u015bci opowiada dr Simo Muir z wydzia\u0142u Studi\u00f3w Hebrajskich i \u017bydowskich University College London.<\/span><\/p>\n

Kaba\u0142a dla samob\u00f3jc\u00f3w<\/b><\/p>\n

Ulf Lindgren, lutera\u0144ski ksi\u0105dz z parafii katedralnej w Sztokholmie, przez lata ratowa\u0142 niedosz\u0142ych samob\u00f3jc\u00f3w, pracuj\u0105c w nocnym telefonie zaufania. Mia\u0142 z regu\u0142y dziesi\u0119\u0107 minut na przekonanie ich, \u017ce jednak warto \u017cy\u0107. Pomaga\u0142y mu w tym idee zaczerpni\u0119te z kaba\u0142y.<\/span><\/p>\n

Niemcy, obud\u017acie si\u0119!<\/b><\/p>\n

Nie wiadomo, do ilu niemieckich dom\u00f3w dociera\u0142 i czy ktokolwiek w ogarni\u0119tym nazistowskim szale\u0144stwem kraju mia\u0142 odwag\u0119 go s\u0142ucha\u0107. Mimo to Thomas Mann regularnie nagrywa\u0142 przem\u00f3wienia, w kt\u00f3rych apelowa\u0142 do swoich rodak\u00f3w o opanowanie i ju\u017c w 1940 roku snu\u0142 wizje kl\u0119ski nazist\u00f3w. Na polskim rynku pojawi\u0142a si\u0119 niedawno ksi\u0105\u017cka Niemieccy s\u0142uchacze! Przem\u00f3wienia radiowe z lat 1940-1945, <\/i>b\u0119d\u0105ca zapisem audycji, kt\u00f3re Mann, przebywaj\u0105c na emigracji w Stanach Zjednoczonych, tworzy\u0142 dla radia BBC.<\/span><\/p>\n

Kibice \u017cydowscy? To nie mo\u017ce si\u0119 uda\u0107<\/b><\/p>\n

Teatr \u017bydowski w Warszawie przeszed\u0142 kilka lat temu metamorfoz\u0119. Dzi\u0119ki udanym spektaklom, w kt\u00f3rych krytycznie przyjrza\u0142 si\u0119 samemu sobie, uda\u0142o mu si\u0119 wyj\u015b\u0107 z teatralnej cepelii i powr\u00f3ci\u0107 na kulturaln\u0105 map\u0119 stolicy. Jednym z nowszych przedstawie\u0144, kt\u00f3re poszukuj\u0105 odpowiedzi na niewygodne pytania, s\u0105 Kibice<\/i> Micha\u0142a Buszewicza. Re\u017cyser chce opowiada\u0107 o trudnych relacjach mi\u0119dzy \u017bydami a fanami Legii, ale nie potrafi zdefiniowa\u0107 obu grup. I w \u017caden spos\u00f3b nie jest w stanie wyj\u015b\u0107 poza stereotyp, kt\u00f3ry chcia\u0142by obali\u0107.<\/span><\/p>\n

Biblia przez r\u00f3\u017cowe okulary<\/b><\/p>\n

Jak w ka\u017cdym numerze publikujemy dwa komentarze do Tory autorstwa rabin\u00f3w czytaj\u0105cych tradycyjne teksty przez queerowe okulary. Tym razem mowa w nich o rewolucji i konieczno\u015bci podj\u0119cia dzia\u0142ania.<\/span><\/p>\n

Zr\u00f3bmy ha\u0142as wok\u00f3\u0142 spo\u0142ecznej zmiany<\/b><\/p>\n

W pierwszym komentarzu (do parszy Szemot<\/i>) transseksualny rabin Elliot Kukla pisze<\/span> o warto\u015bci indywidualizmu, kt\u00f3rego zatarcie jest pierwszym sygna\u0142em opresji. Tak by\u0142o w przypadku Izraelit\u00f3w w Egipcie pod wodz\u0105 faraona, kt\u00f3ry \u201enie zna\u0142\u201d ich i postrzega\u0142 jako anonimowy t\u0142um, kt\u00f3rym \u0142atwo sterowa\u0107; tak by\u0142o (a cz\u0119sto w dalszym ci\u0105gu jest) w przypadku os\u00f3b nieheteronormatywnych, kt\u00f3re, aby dopasowa\u0107 si\u0119 do wymaga\u0144 spo\u0142ecze\u0144stwa i chroni\u0107 przed agresj\u0105, musz\u0105 udawa\u0107 kogo\u015b, kim nie s\u0105. W takich w\u0142a\u015bnie sytuacjach przychodzi moment na zrobienie ha\u0142asu wok\u00f3\u0142 spo\u0142ecznej zmiany. Kiedy Hebrajczycy zacz\u0119li kolektywnie protestowa\u0107, B\u00f3g us\u0142ysza\u0142 ich j\u0119k, \u201epozna\u0142\u201d go. Kiedy w 1969 roku Leslie Feinberg powiedzia\u0142a \u201enadszed\u0142 czas\u201d, zainicjowa\u0142a ameryka\u0144ski, a potem \u015bwiatowy ruch walki o prawa os\u00f3b LGBT.<\/span><\/p>\n

Nieobrzezane usta<\/b><\/p>\n

Cho\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci t\u0142umacze\u0144 Tory pojawia si\u0119 fraza \u201ejam zaj\u0105kliwych ust\u201d, w hebrajskim oryginale Moj\u017cesz m\u00f3wi o \u201earal sfatajim\u201d, \u201enieobrzezanych ustach\u201d. Tre\u015b\u0107 parszy Wa-era<\/i>, w kt\u00f3rej onie\u015bmielony przyw\u00f3dca Izraelit\u00f3w staje przed swoim ludem i nie potrafi wydoby\u0107 z siebie g\u0142osu, rabin Jhos Singer por\u00f3wnuje do sytuacji os\u00f3b queer. \u201eSt\u0142umiona mowa, szczelne usta, nieprzekraczalna kraw\u0119d\u017a, ograniczona w\u0142adza, utrata kontroli\u2026 Dla mnie, osoby queer, te frazy brzmi\u0105 niezwykle znajomo. Wielokrotnie, b\u0119d\u0105c w niezr\u0119cznej sytuacji, przys\u0142uchuj\u0105c si\u0119 homofobicznym dowcipom czy seksistowskim komentarzom, nie powiedzia\u0142em ani s\u0142owa, nie czu\u0142em si\u0119 wystarczaj\u0105co silny, \u017ceby zareagowa\u0107, traci\u0142em g\u0142os\u201d, pisze<\/span>. Singer wzywa do cho\u0107by ma\u0142ych spo\u0142ecznych rewolucji, do podj\u0119cia walki z faraonem, bo do tego w\u0142a\u015bnie \u2013 chc\u0105c czy nie, b\u0119d\u0105c przygotowanym do podj\u0119cia zadania czy nie \u2013 osoby queer zosta\u0142y wybrane.<\/span><\/p>\n

\u017bydowskie <\/b>ex librisy<\/i><\/b> i <\/b>Matka Rachela i jej dzieci<\/i><\/b><\/p>\n

W numerze prezentujemy ponadto ex librisy<\/i> z \u017cydowskiej biblioteki w Sztokholmie, a w dziale jidysz opowiadamy o fi\u0144skim pisarzu Jacu Weinsteinie.<\/span><\/p>\n

Zapraszamy do zimowej lektury<\/b><\/p>\n

\u201eChidusz\u201d dost\u0119pny od poniedzia\u0142ku (17.12.2018) w Empikach oraz na publio.p<\/strong><\/span>l<\/a>. Zapraszamy r\u00f3wnie\u017c do ksi\u0119gar\u0144 \u017cydowskich we Wroc\u0142awiu (synagoga), Warszawie (POLIN<\/a> I \u017bIH<\/strong><\/span><\/a>) i Krakowie (Jarden<\/strong><\/span><\/a> oraz Austeria<\/strong><\/span><\/a>), a najbardziej doprenumeraty<\/a>.<\/strong><\/span><\/span><\/p>\n

Ten numer \u201eChiduszu\u201d zosta\u0142 wydany dzi\u0119ki dotacji Stowarzyszenia \u017bydowski Instytut Historyczny w Warszawie. Redakcja \u201eChiduszu\u201d serdecznie dzi\u0119kuje Stowarzyszeniu za udzielone wsparcie! <\/b><\/p>\n

\"szih-logo-stowarzyszenie-zydowski-instytut-historyczny-warszawa\"Pom\u00f3\u017c!<\/strong><\/p>\n

Dalsze istnienie \u201eChiduszu\u201d zale\u017cy tak\u017ce od Ciebie! Fundacja \u017bydowska \u201eChidusz\u201d, wydawca magazynu, swoj\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 prowadzi tylko dzi\u0119ki dotacjom i darowiznom os\u00f3b prywatnych. Je\u015bli doceniasz poziom publikowanych w \u201eChiduszu\u201d tekst\u00f3w, prosimy o darowizn\u0119, kt\u00f3ra umo\u017cliwi nam kontynuowanie dzia\u0142alno\u015bci. Mo\u017cna j\u0105 przekaza\u0107 przez PayPala b\u0105d\u017a przelewem na nasze konto.Kliknij tutaj, aby przej\u015b\u0107 do informacji o numerach kont<\/a>. Dzi\u0119kujemy za pomoc! <\/strong><\/span><\/p>\n

<\/p>\n<\/form>\n
\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zimowy \u201eChidusz\u201d o Finlandii, Etiopii i kr\u00f3tkiej wsp\u00f3lnej drodze chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w REDAKCJA W OSTATNIM NUMERZE \u201eCHIDUSZU\u201d W 2018 ROKU W\u0118DRUJEMY Z PODR\u00d3WNIKOWEJ ETIOPII, PRZEZ IZRAEL, PO SZWECJ\u0118 I FINLANDI\u0118. W ZIMOWYM MIASTECZKU NA NASZEJ OK\u0141ADCE \u2013 BY\u0106 MO\u017bE W\u0141A\u015aNIE GDZIE\u015a W FINLANDII \u2013 ZNALAZ\u0141O SI\u0118 MIEJSCE DLA ETIOPSKIEJ \u017bYD\u00d3WKI, TOMASZA MANNA Z RADIOWYM MIKROFONEM, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66293"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66293"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66293\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66330,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66293\/revisions\/66330"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66293"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66293"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66293"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}