{"id":66496,"date":"2019-01-07T17:09:20","date_gmt":"2019-01-07T15:09:20","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=66496"},"modified":"2019-01-05T10:58:45","modified_gmt":"2019-01-05T08:58:45","slug":"07-09-31","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=66496","title":{"rendered":"70. urodziny Izraela. Pami\u0119ci Amosa Oza"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>70. urodziny Izraela. Pami\u0119ci Amosa Oza<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

REDAKCJA<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Fragment ok\u0142adki autorstwa Edyty Marciniak \/ Chidusz 2018<\/p>\n

Opublikowano w\u00a0\u201eChiduszu\u201d 5\/2018 (30 maja 2018)<\/em><\/p>\n

<\/b>WIELKIE OTWARCIE AMBASADY USA W JEROZOLIMIE ZBIEG\u0141O SI\u0118 W CZASIE Z OSTRZELANIEM PRZEZ IZRAELSK\u0104 ARMI\u0118 PROTESTUJ\u0104CYCH W STREFIE GAZY PALESTY\u0143CZYK\u00d3W. WERSJI WYDARZE\u0143 JEST TYLE, ILU OPOWIADAJ\u0104CYCH, A PE\u0141NEJ PRAWDY NIGDY NIE POZNAMY, PONIEWA\u017b IZRAEL I USA ZABLOKOWA\u0141Y MO\u017bLIWO\u015a\u0106 PRZEPROWADZENIA MI\u0118DZYNARODOWEGO \u015aLEDZTWA. ROZWI\u0104ZANIE KONFLIKTU W 70. ROCZNIC\u0118 UTWORZENIA KRAJU JEST BARDZIEJ ODLEG\u0141E NI\u017b KIEDYKOLWIEK WCZE\u015aNIEJ, G\u0141\u00d3WNIE JEDNAK Z POWODU BRAKU DOBREJ WOLI ZE STRONY IZRAELSKICH I PALESTY\u0143SKICH POLITYK\u00d3W.<\/span><\/strong><\/p>\n

\n

Wielki dzie\u0144 dla pokoju<\/b><\/p>\n

Od 30 marca 2018, kiedy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 protesty przy p\u0142ocie oddzielaj\u0105cym Stref\u0119 Gazy od Izraela, zgin\u0119\u0142o ponad stu Palesty\u0144czyk\u00f3w, a blisko 3,5 tys. zosta\u0142o rannych.<\/span><\/p>\n

Najkrwawszy by\u0142 14 maja, kiedy odby\u0142y si\u0119 najwi\u0119ksze demonstracje na przygranicznym terenie. Tylko tego dnia izraelscy snajperzy zabili ponad 60 os\u00f3b, a kilka tysi\u0119cy Palesty\u0144czyk\u00f3w zosta\u0142o rannych. Po stronie izraelskiej strat nie by\u0142o, nie licz\u0105c np. zestrzelonego drona, kt\u00f3ry rozpyla\u0142 gaz \u0142zawi\u0105cy nad protestuj\u0105cymi. Rado\u015b\u0107, jaka ogarn\u0119\u0142a Palesty\u0144czyk\u00f3w po jego zniszczeniu, sporo m\u00f3wi o dysproporcji si\u0142 mi\u0119dzy obiema stronami, cho\u0107 scena ta, przedstawiana w mediach, mia\u0142a przede wszystkim pokazywa\u0107, \u017ce przyszli oni pod p\u0142ot uzbrojeni. Propaganda Hamasu m\u00f3wi\u0142a o pokojowych demonstracjach, prawicowa propaganda izraelska o gwa\u0142townych zamieszkach. Prawda najpewniej le\u017cy po\u015brodku. \u00a0<\/span><\/p>\n

\n

Syjonistyczna Maria Antonina<\/b><\/p>\n

W czasie najkrwawszych demonstracji w Gazie, Ivanka Trump \u2013 okre\u015blona przez Michelle Goldberg na \u0142amach \u201eNew York Timesa\u201d\u00a0syjonistyczn\u0105 Mari\u0105 Antonin\u0105<\/i>\u00a0\u2013 z u\u015bmiechem na ustach otwiera\u0142a ambasad\u0119 USA w Jerozolimie, a politycy, z premierem Benjaminem Netanyahu na czele, m\u00f3wili o wielkim dniu dla pokoju, wielkim dniu dla Izraela.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 komentator\u00f3w i os\u00f3b zaanga\u017cowanych w proces pokojowy na Bliskim Wschodzie przeciera\u0142o oczy ze zdumienia, ogl\u0105daj\u0105c relacje z dw\u00f3ch miejsc oddalonych od siebie o zaledwie 90 km. Pot\u0119piono nieproporcjonalny do skali zagro\u017cenia rozlew krwi, jakiego dokona\u0142a izraelska armia, a przeniesienie ambasady USA do Jerozolimy uznano za policzek wymierzony Palesty\u0144czykom i jeszcze jeden krok oddalaj\u0105cy jak\u0105kolwiek mo\u017cliwo\u015b\u0107 pokojowego rozwi\u0105zania wci\u0105\u017c pog\u0142\u0119biaj\u0105cego si\u0119 kryzysu izraelsko-palesty\u0144skiego. Stany Zjednoczone \u2013 nie tylko w\u015br\u00f3d Palesty\u0144czyk\u00f3w \u2013 straci\u0142y pozycj\u0119 bezstronnego mediatora w konflikcie.<\/span><\/p>\n

Jeszcze w marcu izraelski pisarz Amos Oz m\u00f3wi\u0142 w wywiadzie dla \u201eDeutsche Welle\u201d:\u00a0Nie wiem, co stanie si\u0119 w Jerozolimie, ale wiem, co powinno si\u0119 tam wydarzy\u0107. Ka\u017cdy kraj \u2013 na\u015bladuj\u0105c prezydenta Trumpa \u2013 powinien przenie\u015b\u0107 swoj\u0105 ambasad\u0119 do Jerozolimy. Ale w tym samym czasie wszystkie kraje \u015bwiata powinny stworzy\u0107 swoje\u00a0ambasady we wschodniej Jerozolimie, stolicy Palestyny<\/i>. Nie bez powodu \u015bwiatowa opinia publiczna zgodzi\u0142a si\u0119 ju\u017c wiele lat temu, \u017ce o statusie Jerozolimy, tego chyba najbardziej zapalnego punktu rokowa\u0144 pokojowych, zadecydowa\u0107 mog\u0105 tylko Izraelczycy i Palesty\u0144czycy.<\/span><\/p>\n

\n

Groteskowy spektakl w Jerozolimie<\/b><\/p>\n

Uroczysto\u015b\u0107 otwarcia ambasady USA w Jerozolimie \u2013 ten urodzinowy prezent dla Izraela \u2013 Goldberg opisa\u0142a jako groteskowy spektakl, zwie\u0144czenie cynicznego sojuszu pewnych drapie\u017cnych \u015brodowisk \u017cydowskich (hawkish Jews<\/i>) i ameryka\u0144skich syjonistycznych ewangelik\u00f3w, kt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce powr\u00f3t \u017byd\u00f3w do Izraela jest konieczny, by zapocz\u0105tkowa\u0107 apokalips\u0119. Wed\u0142ug tej wyk\u0142adni teologicznej, po powrocie Chrystusa na ziemi\u0119 wszyscy \u017bydzi, kt\u00f3rzy nie dokonaj\u0105 nawr\u00f3cenia, sp\u0142on\u0105 na zawsze, zatem kwestia \u017cydowska wreszcie zostanie rozwi\u0105zana.<\/span><\/p>\n

Polskiemu czytelnikowi by\u0107 mo\u017ce trudno odnale\u017a\u0107 si\u0119 w tym temacie. Jednak chrze\u015bcija\u0144sko-syjonistyczne tezy o powrocie \u017byd\u00f3w do Palestyny \u2013 a co za tym idzie, absolutnej konieczno\u015bci wspierania tego procesu przez USA \u2013 od lat obecne s\u0105 w ameryka\u0144skiej polityce. Po ostatnich wyborach prezydenckich mocno zakorzeni\u0142y si\u0119 tak\u017ce w Bia\u0142ym Domu, szczeg\u00f3lnie za spraw\u0105 obecnego wiceprezydenta Mike\u2019a Pence\u2019a.<\/span><\/p>\n

Goldberg wskaza\u0142a na aktywn\u0105 obecno\u015b\u0107 podczas uroczysto\u015bci dw\u00f3ch duchownych protestanckich. Pierwszy z nich to pastor Robert Jeffress, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce religie takie jak mormonizm, islam, judaizm czy hinduizm prowadz\u0105 ludzi do wiecznego oddalenia od Boga w piekle. I to w\u0142a\u015bnie on \u2013 podkre\u015bla dziennikarka \u2013 zosta\u0142 wybrany do odm\u00f3wienia modlitwy otwieraj\u0105cej ceremoni\u0119 przeniesienia ambasady. Z kolei\u00a0John Hagee, jeden z najwybitniejszych ameryka\u0144skich kaznodziej\u00f3w czas\u00f3w ostatecznych, kt\u00f3ry powiedzia\u0142 kiedy\u015b, \u017ce Hitler zosta\u0142 wys\u0142any przez Boga, \u017ceby poprowadzi\u0107 \u017byd\u00f3w do ojczyzny ich praojc\u00f3w, odm\u00f3wi\u0142 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo na zako\u0144czenie uroczysto\u015bci.<\/span><\/p>\n

Zatem opinia o\u00a0spektaklu<\/i>\u00a0przygotowanym pod ameryka\u0144skich syjonistycznych ewangelik\u00f3w, w kt\u00f3rym u\u015bmiech\u00a0Marii Antoniny<\/i>\u00a0groteskowo splata si\u0119 z dramatem Palesty\u0144czyk\u00f3w gin\u0105cych w Strefie Gazy, nie wydaje si\u0119 by\u0107 przesadzona.<\/span><\/p>\n

O mesjanistycznej, syjonistycznej prawicy od dawna pisz\u0105 najwi\u0119ksze ameryka\u0144skie media. Po 14 maja do\u0142\u0105czy\u0142y do nich izraelskie gazety. \u201eHaaretz\u201d w kilka dni po otwarciu ambasady USA pyta\u0142, dlaczego Izraelczycy mieliby chcie\u0107 wsparcia od os\u00f3b, kt\u00f3re motywuj\u0105 swoje dzia\u0142ania pragnieniem nawr\u00f3cenia wszystkich \u017byd\u00f3w na chrze\u015bcija\u0144stwo? I zastanawia\u0142 si\u0119, do czego prowadzi wybi\u00f3rcze traktowanie Biblii i religii.<\/span><\/p>\n

\n

Dlaczego Gaza podchodzi do p\u0142otu<\/b><\/p>\n

W 2006 roku Hamas wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w wygra\u0142 wybory w Gazie. Od tego czasu Izrael na\u0142o\u017cy\u0142 na Stref\u0119 blokad\u0119, uznawszy Hamas za organizacj\u0119\u00a0terrorystyczn\u0105 i pr\u00f3buj\u0105c (mi\u0119dzy innymi) w ten spos\u00f3b zabezpieczy\u0107 si\u0119 przed kolejnymi atakami. Re\u017cim Hamasu rzeczywi\u015bcie wzywa\u0142 do ludob\u00f3jstwa \u017byd\u00f3w, doprowadzi\u0142 do wielu atak\u00f3w terrorystycznych w Izraelu i represjonuje r\u00f3\u017cne mniejszo\u015bci w Gazie. Stany Zjednoczone, Kanada i Unia Europejska uzna\u0142y Hamas za organizacj\u0119 terrorystyczn\u0105. Tyle tylko, \u017ce \u2013 jak przekonuje Yair Rosenberg na \u0142amach ameryka\u0144skiego, \u017cydowskiego magazynu \u201eTablet\u201d \u2013 izraelska blokada Gazy wykracza daleko poza to, co konieczne, a w wielu przypadkach jest bardzo kapry\u015bna i mo\u017ce by\u0107 dla Izraela samob\u00f3jcza.<\/span><\/p>\n

Od ponad dekady Izrael nak\u0142ada surowe ograniczenia na \u017cywno\u015b\u0107, wod\u0119, elektryczno\u015b\u0107 i inne podstawowe produkty, kt\u00f3re docieraj\u0105 do Gazy. Kontroluje r\u00f3wnie\u017c ca\u0142kowicie przestrze\u0144 morsk\u0105 i powietrzn\u0105. Mieszka\u0144cy Strefy nie mog\u0105 bez problemu wyjecha\u0107 za granic\u0119 czy przedosta\u0107 si\u0119 na Zachodni Brzeg. Mog\u0105 w nie\u0142atwy spos\u00f3b wyemigrowa\u0107 (bo ci\u0119\u017cko nazwa\u0107\u00a0to wyjazdem, skoro warunkiem jest, \u017ce nie wr\u00f3c\u0105 do Gazy przez okr\u0105g\u0142y rok). Przy zamkni\u0119tym przej\u015bciu z Egiptem, Strefa sta\u0142a si\u0119 wi\u0119c wielkim wi\u0119zieniem pod go\u0142ym niebem \u2013 jak m\u00f3wi\u0105 Palesty\u0144czycy \u2013 kt\u00f3rego stra\u017cnikiem jest Izrael, i o kt\u00f3rym \u015bwiat zapomnia\u0142.<\/span><\/p>\n

Jednak odpowiedzialno\u015b\u0107 Izraela za sytuacj\u0119 w Gazie nie jest wi\u0119ksza ni\u017c odpowiedzialno\u015b\u0107 rz\u0105dz\u0105cego tam Hamasu, kt\u00f3ry w co najmniej r\u00f3wnym stopniu przyczyni\u0142 si\u0119 do obecnego kryzysu humanitarnego. Tyle tylko, \u017ce skoro opinia mi\u0119dzynarodowa zgodzi\u0142a si\u0119 co do tego, \u017ce w Gazie sprawowane s\u0105 rz\u0105dy terrorystycznego re\u017cimu, wi\u0119cej ni\u017c od Hamasu oczekuje si\u0119 od demokratycznego, wyznaj\u0105cego zachodnie warto\u015bci spo\u0142ecze\u0144stwa izraelskiego.<\/span><\/p>\n

Zgodnie z badaniami przeprowadzonymi przez mi\u0119dzynarodowe organizacje humanitarne, ludno\u015b\u0107 cywilna Gazy z roku na rok cierpi coraz bardziej. Gospodarka zosta\u0142a zniszczona, podobnie jak podstawowa infrastruktura i us\u0142ugi. Mieszka\u0144cy nie maj\u0105 zapewnionej odpowiedniej opieki zdrowotnej, edukacji, a nawet energii elektrycznej. ONZ donosi, \u017ce 90% wody pitnej nie nadaje si\u0119 do spo\u017cycia, a ponad 60% mieszka\u0144c\u00f3w zale\u017cne jest od pomocy humanitarnej. W 2017 roku przeciwko Hamasowi wyst\u0105pi\u0142a Autonomia Palesty\u0144ska, kt\u00f3ra \u2013 nieco podobnie jak Izrael dekad\u0119 wcze\u015bniej \u2013 chcia\u0142a w ten spos\u00f3b os\u0142abi\u0107 i w konsekwencji pokona\u0107 swoich przeciwnik\u00f3w. Niestety pomys\u0142 takiej\u00a0kary<\/i>\u2013 wymierzonej przecie\u017c ostatecznie w cywiln\u0105 ludno\u015b\u0107 Gazy \u2013 doprowadzi\u0142 jedynie do pog\u0142\u0119bienia kryzysu.<\/span><\/p>\n

Mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce skoro zar\u00f3wno Hamas, jak i Izrael s\u0105 odpowiedzialne za sytuacj\u0119 w Gazie, to jej mieszka\u0144cy powinni protestowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c przeciwko w\u0142asnym rz\u0105dom. Nie zapominajmy jednak, \u017ce terrorystyczny Hamas nie pozwala ani na wolne wybory, ani na g\u0142os sprzeciwu wobec w\u0142adzy. Chaos, destabilizacja i trupy na granicy le\u017c\u0105 w jego interesie, a wspieranie protest\u00f3w przeciwko Izraelowi pozwala na upust ogromnej frustracji zwyk\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w. Wr\u00f3g zewn\u0119trzny, jak to zawsze bywa, pozwala odwr\u00f3ci\u0107 oczy od sprawuj\u0105cych w\u0142adz\u0119.<\/span><\/p>\n

\n

Pomoc Trumpa<\/b><\/p>\n

14 maja by\u0142 najtragiczniejszym dniem w Gazie od 2014 roku. Protest oko\u0142o 40 tysi\u0119cy Palesty\u0144czyk\u00f3w zbieg\u0142 si\u0119 w czasie z otwarciem w Jerozolimie Ambasady USA oraz Dniem Nakby, oznaczaj\u0105cym dla Palesty\u0144czyk\u00f3w \u201ekatastrof\u0119\u201d, czyli powstanie Izraela.<\/span><\/p>\n

Je\u017celi \u015bwiat nie interesowa\u0142 si\u0119 p\u00f3\u0142toramiesi\u0119cznym protestem, trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce zdecydowano o skumulowaniu demonstracji w dniu przeniesienia ambasady USA do Jerozolimy, a nie (jak pierwotnie zak\u0142adano) dok\u0142adnie w rocznic\u0119 Nakby, czyli 15 maja. Zreszt\u0105 Amerykanie r\u00f3wnie\u017c przyspieszyli proces przenoszenia ambasady, \u017ceby m\u00f3g\u0142 on odby\u0107 si\u0119 w 70. rocznic\u0119 powstania Izraela.<\/span><\/p>\n

W ca\u0142ej tej sytuacji prezydent Trump przez przypadek zrobi\u0142 co\u015b dobrego \u2013 zwr\u00f3ci\u0142 uwag\u0119 \u015bwiata na Gaz\u0119. Oby \u015bwiat nie straci\u0142 zbyt szybko swojego zainteresowania.<\/span><\/p>\n

\n

Strzela\u0107 czy nie strzela\u0107?<\/b><\/p>\n

Jak przekonuje \u201eJerusalem Post\u201d, zar\u00f3wno wi\u0119kszo\u015b\u0107 izraelskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, jak i wi\u0119kszo\u015b\u0107 polityk\u00f3w murem popiera wszelkie dzia\u0142ania militarne, kt\u00f3re uniemo\u017cliwiaj\u0105 protestuj\u0105cym Palesty\u0144czykom naruszenie izraelskich granic. Po ostatnich wydarzeniach toczy si\u0119 jednak w kraju dyskusja na temat tego, w jaki spos\u00f3b wojsko powinno reagowa\u0107 na podobne wydarzenia. Pose\u0142 Mosi Raz (z lewicowej partii Merec) przekonywa\u0142, \u017ce protesty Palesty\u0144czyk\u00f3w s\u0105 (mi\u0119dzy innymi) wynikiem lat blokady i bojkotowania Gazy przez Izrael. A zatem wojsko musi zrobi\u0107\u00a0wszystko, \u017ceby \u2013 je\u017celi nie ma bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia \u017co\u0142nierzy \u2013 u\u017cy\u0107 takich metod walki, kt\u00f3re nie doprowadz\u0105 do rozlewu krwi.<\/span><\/p>\n

Czy armia dzia\u0142a\u0142a w koniecznej obronie granic, czy jednak dopu\u015bci\u0142a si\u0119 zbrodni wojennej? Takie pytanie stawia \u201eHaaretz\u201d i od razu dodaje, \u017ce eksperci s\u0105 w tej sprawie podzieleni. Czy nale\u017cy traktowa\u0107 wydarzenia w Gazie jako cywilny protest (a wtedy otwarcie ognia jest mo\u017cliwe tylko przy bezpo\u015brednim zagro\u017ceniu \u017cycia), czy te\u017c jako konflikt zbrojny (w kt\u00f3rym \u0142atwiej poci\u0105gn\u0105\u0107\u00a0za spust)? Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pytanych ekspert\u00f3w uwa\u017ca, \u017ce sytuacja w Gazie zdecydowanie wymyka si\u0119 standardowej klasyfikacji \u2013 bo cho\u0107 wi\u0119kszo\u015b\u0107 demonstrant\u00f3w nie by\u0142a uzbrojona, nie by\u0142y to pokojowe protesty. W stron\u0119 izraelskich \u017co\u0142nierzy rzucano kamieniami, granatami, koktajlami mo\u0142otowa, pr\u00f3bowano prze\u0142ama\u0107 i zniszczy\u0107 ogrodzenie, puszczano p\u0142on\u0105ce latawce, aby wznieci\u0107 po\u017car na polach uprawnych po drugiej stronie granicy.<\/span><\/p>\n

A mimo to Michael Sfard, wybitny izraelski prawnik specjalizuj\u0105cy si\u0119 w prawach cz\u0142owieka, utrzymuje, \u017ce prawo wojenne absolutnie tutaj nie obowi\u0105zuje, a armia (w tym i w wielu innych przypadkach) narusza prawo mi\u0119dzynarodowe, poniewa\u017c nara\u017caj\u0105c cywil\u00f3w nie dzia\u0142a w obronie w\u0142asnego \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Mi\u0119dzynarodowi komentatorzy \u2013 w tym Amnesty International \u2013 zgadzaj\u0105 si\u0119, \u017ce krwawe protesty w Gazie powinny by\u0107 traktowane jako zgromadzenia publiczne, a przez to podlega\u0107 przepisom organ\u00f3w \u015bcigania, a nie regu\u0142om konfliktu zbrojnego.<\/span><\/p>\n

St\u0105d \u017c\u0105danie mi\u0119dzynarodowego \u015bledztwa przez Rad\u0119 Bezpiecze\u0144stwa ONZ, dla kt\u00f3rego poparcie wyrazi\u0142o wiele pa\u0144stw i organizacji mi\u0119dzynarodowych. Szybko jednak pomys\u0142 zosta\u0142 storpedowany przez USA i Izrael. A przecie\u017c bez dochodzenia nie tylko nie dowiemy si\u0119 pe\u0142nej prawdy o tym, co wydarzy\u0142o si\u0119 na granicy z Gaz\u0105, ale r\u00f3wnie\u017c nie powstan\u0105 og\u00f3lno\u015bwiatowe procedury radzenia sobie z podobnymi sytuacjami i \u017cadne (ewentualne) nadu\u017cycia izraelskich \u017co\u0142nierzy nie zostan\u0105 ukarane.<\/span><\/p>\n

Z drugiej strony s\u0105\u00a0g\u0142osy, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105, \u017ce Hamas u\u017cywa pseudopokojowych demonstracji dla swoich terrorystycznych cel\u00f3w i armia izraelska musi ostro na nie reagowa\u0107. Cz\u0119sto wspomina si\u0119 o likwidowanych palesty\u0144skich terrorystach, ale rzadko s\u0142ycha\u0107, ilu bezbronnych cywil\u00f3w ci terrory\u015bci zd\u0105\u017cyli w og\u00f3le zabi\u0107. Pojawiaj\u0105 si\u0119 wi\u0119c komentarze, \u017ce dochodzi do kuriozalnej sytuacji, w kt\u00f3rej kto\u015b\u00a0\u2013 poprzez przynale\u017cno\u015b\u0107 do Hamasu \u2013 okre\u015blany i zabijany jest jako terrorysta, cho\u0107 m\u00f3g\u0142 nie mie\u0107 okazji dopu\u015bci\u0107 si\u0119 zbrodni. Jeszcze przed 14 maja \u2013 jak poda\u0142a \u201eWyborcza\u201d \u2013\u00a0izraelski minister edukacji Naftali Bennett zapowiedzia\u0142, \u017ce ka\u017cdy, kto zbli\u017cy si\u0119 do granicy, zostanie uznany za terroryst\u0119.<\/span><\/p>\n

\n

Czy protestuj\u0105cy mieli bro\u0144?<\/b><\/span><\/p>\n

Kwestia posiadania broni przez Palesty\u0144czyk\u00f3w to kluczowy argument za u\u017cyciem broni ci\u0119\u017ckiej przez armi\u0119 izraelsk\u0105. Tysi\u0105ce demonstrant\u00f3w nie by\u0142o uzbrojonych. Jednak byli w\u015br\u00f3d nich i tacy (wielu? niewielu? ilu?), kt\u00f3rzy posiadali r\u00f3\u017cnego rodzaju bro\u0144. Hamas zmanipulowa\u0142 wielu demonstrant\u00f3w, by ruszyli na izraelsk\u0105 granic\u0119 i wzi\u0119li ze sob\u0105 tak\u0105\u00a0bro\u0144, jak\u0105 posiadaj\u0105. Po krwawym poniedzia\u0142ku organizacja przyzna\u0142a, \u017ce 50 spo\u015br\u00f3d 62 zabitych Palesty\u0144czyk\u00f3w by\u0142o jej cz\u0142onkami. Zatem w\u015br\u00f3d pokojowych demonstrant\u00f3w by\u0142o wielu przedstawicieli terrorystycznego Hamasu. Czy jednak bycie cz\u0142onkiem tej organizacji jest ju\u017c wystarczaj\u0105cym powodem, by zgin\u0105\u0107? Tymczasem wielu u\u017cy\u0142o tego argumentu, \u017ceby usprawiedliwi\u0107 masakr\u0119 w Gazie.<\/span><\/p>\n

\n

Nokaut Izraela<\/b><\/span><\/p>\n

15 maja, jak donosi\u0142 \u201eHaaretz\u201d, Jonathan Conricus, rzecznik armii izraelskiej, zaciekle broni\u0142 reakcji wojska na protesty w Gazie. Przyzna\u0142 jednak, \u017ce Izraelowi nie uda\u0142o si\u0119 zminimalizowa\u0107 liczby ofiar, i \u017ce niekt\u00f3rzy z Palesty\u0144czyk\u00f3w zostali zabici przez pomy\u0142k\u0119. Doda\u0142, \u017ce Hamas wygra\u0142 t\u0119 wizerunkow\u0105 wojn\u0119 przez nokaut:\u00a0Liczba ofiar wyrz\u0105dzi\u0142a nam niestety ogromn\u0105 krzywd\u0119 i trudno by\u0142o opowiedzie\u0107 nasz\u0105 wersj\u0119 wydarze\u0144<\/i>. Podobno ca\u0142a wypowied\u017a Conricusa zosta\u0142a przez \u201eHaaretz\u201d wyj\u0119ta z kontekstu. Ci\u0119\u017cko jednak sobie wyobrazi\u0107, jaki to kontekst pozwala zrozumie\u0107 krzywd\u0119, jak\u0105 Izraelowi wyrz\u0105dzi\u0142a spora liczba ofiar.<\/span><\/p>\n

Bia\u0142y Dom wyda\u0142 o\u015bwiadczenie o odpowiedzialno\u015bci Hamasu za \u015bmier\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Gazy, ostatecznie daj\u0105c Izraelowi woln\u0105 r\u0119k\u0119 w kwestiach palesty\u0144skich. Relacje mi\u0119dzy USA a Izraelem nigdy nie by\u0142y tak bliskie, ale w tej blisko\u015bci czai si\u0119 ca\u0142kiem powa\u017cna mo\u017cliwo\u015b\u0107 powa\u017cnego ozi\u0119bienia stosunk\u00f3w w niedalekiej przysz\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Wdzi\u0119czno\u015b\u0107 Izraelczyk\u00f3w, kt\u00f3rzy na cze\u015b\u0107 Trumpa nazwali jego imieniem plac przy ambasadzie, ma by\u0107 \u2013 wedle s\u0142\u00f3w Goldberg w \u201eNew York Timesie\u201d\u00a0\u2013<\/i>\u00a0odwrotnie proporcjonalna do sympatii znacznej cz\u0119\u015bci Amerykan\u00f3w, a na pewno wi\u0119kszo\u015bci ameryka\u0144skich \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy Trumpa raczej nie lubi\u0105. Ich reakcj\u0105 b\u0119dzie powolne oddalanie si\u0119 od idei syjonizmu. Zreszt\u0105 od kilku lat ta dziwaczna ameryka\u0144ska jednomy\u015blno\u015b\u0107 w sprawie Izraela powoli si\u0119 rozpada.<\/span><\/p>\n

Goldberg ko\u0144czy sw\u00f3j artyku\u0142 s\u0142owami:\u00a0Pewnego dnia Trump zniknie. Przy braku nadziei na rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe, wszystko wskazuje na to, \u017ce mniejszo\u015b\u0107 \u017cydowska b\u0119dzie rz\u0105dzi\u0107 nad \u2013 w wi\u0119kszo\u015bci pozbawion\u0105 praw obywatelskich \u2013 muzu\u0142ma\u0144sk\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 zamieszka\u0142\u0105 na wszystkich ziemiach\u00a0<\/i>kontrolowanych przez Izrael. Rosn\u0105ce pokolenie Amerykan\u00f3w by\u0107 mo\u017ce zobaczy pa\u0144stwo apartheidu z placem Trumpa w swojej stolicy i b\u0119dzie si\u0119 zastanawia\u0107, dlaczego ma by\u0107 ono naszym przyjacielem.<\/i><\/span><\/p>\n

\n

Nienawidzimy si\u0119 mocniej ni\u017c\u00a0kiedykolwiek<\/b><\/span><\/p>\n

Tu\u017c po ceremonii ustanowienia ambasady USA w Jerozolimie, \u201eWyborcza\u201d opublikowa\u0142a rozmow\u0119 Paw\u0142a Smole\u0144skiego z Severem Plockerem, wicenaczelnym \u201eJedijot Achronot\u201d. Plocker rysuje ponur\u0105 wizj\u0119 stosunk\u00f3w izraelsko-palesty\u0144skich, kt\u00f3ra nie wr\u00f3\u017cy dobrego fina\u0142u.\u00a0Nienawidzimy si\u0119 (\u2026) mocniej ni\u017c kiedykolwiek w historii. Nawet po drugiej intifadzie i zamachach samob\u00f3jczych by\u0142o u nas i u nich wi\u0119cej nadziei. Dzieli nas morze uprzedze\u0144, krzywd i przelanej krwi.<\/i>\u00a0I cho\u0107 \u2013 jak przekonuje \u2013 podstawowym problemem Izraela jest rozwi\u0105zanie kwestii palesty\u0144skiej, to proces pokojowy umar\u0142, ci\u0119\u017cko te\u017c wskaza\u0107 polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy mogliby go przeprowadzi\u0107.\u00a0Izrael nie tylko stan\u0105\u0142 w miejscu, ale wr\u0119cz si\u0119 cofa. To prawdziwa tragedia<\/i>, dodaje.<\/span><\/p>\n

Plocker przypomina, \u017ce nie tylko Izrael jest winny tragicznej sytuacji mieszka\u0144c\u00f3w Gazy, gdy\u017c rz\u0105dz\u0105cy tam Hamas nie chce przyj\u0105\u0107 pomocy Zachodu, kt\u00f3ra wi\u0105\u017ce si\u0119 z konieczno\u015bci\u0105 uznania istnienia pa\u0144stwa Izrael.<\/span><\/p>\n

Na tle kryzysu humanitarnego w Gazie, Zachodni Brzeg, pe\u0142en izraelskich osiedli, w uj\u0119ciu Plockera nie wygl\u0105da szczeg\u00f3lnie lepiej:\u00a0Awantury o wod\u0119, kt\u00f3re Palesty\u0144czycy musz\u0105 przegrywa\u0107, bo s\u0105 s\u0142absi, osobne drogi dla osadnik\u00f3w i Arab\u00f3w, osobne wej\u015bcia do supermarket\u00f3w, dla Izraelczyk\u00f3w drzwi otwarte, a obok bramki z wykrywaczami metalu dla Palesty\u0144czyk\u00f3w. To przedsionek apartheidu albo ju\u017c apartheid. Izrael ju\u017c na tym traci, a mo\u017ce straci\u0107 jeszcze bardziej.<\/i><\/span><\/p>\n

Plocker prognozuje, \u017ce zadecyduje demografia. Przy ci\u0105g\u0142ym przyro\u015bcie ludno\u015bci palesty\u0144skiej Izrael czeka apartheid dla nowej mniejszo\u015bci \u2013 \u017byd\u00f3w. Zapytany o to, co s\u0105dzi na temat przeniesienia ambasady USA do Jerozolimy, odpowiada, \u017ce w politycznej rzeczywisto\u015bci Izraela i Bliskiego Wschodu takie przywi\u0105zanie do symboli jedynie zaognia i tak ju\u017c gor\u0105c\u0105 sytuacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Na koniec warto jeszcze wspomnie\u0107 o \u201clekcji historii\u201d, jak\u0105 da\u0142 w palesty\u0144skiej telewizji na pocz\u0105tku maja prezydent Abbas, w kt\u00f3rej obarczy\u0142 \u017byd\u00f3w win\u0105 za Zag\u0142ad\u0119. Zaraz po tym zosta\u0142 oskar\u017cony o antysemityzm i kilka dni p\u00f3\u017aniej przeprosi\u0142. Tego typu incydenty polepszeniu stosunk\u00f3w nie pomagaj\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

Wielki fina\u0142 tragedii palesty\u0144sko-izraelskiej \u00a0<\/b><\/span><\/p>\n

Amos Oz znany jest nie tylko ze \u015bwietnych powie\u015bci, ale te\u017c z tego, \u017ce jako jeden z pierwszych Izraelczyk\u00f3w od lat propaguje ide\u0119\u00a0two-state solution<\/i>, czyli rozwi\u0105zania konfliktu palesty\u0144sko-izraelskiego poprzez utworzenie dw\u00f3ch oddzielnych pa\u0144stw dla obu narod\u00f3w. Nazywany cz\u0119sto\u00a0fanatykiem rozwi\u0105zania dwupa\u0144stwowego<\/i>, od ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu lat obje\u017cd\u017ca Stany Zjednoczone i Izrael, by przekonywa\u0107 ludzi do swoich pogl\u0105d\u00f3w. Jego kampania rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 oficjalnie w 1967 po wojnie sze\u015bciodniowej artyku\u0142em\u00a0Kraj naszych przodk\u00f3w<\/i>, w kt\u00f3rym pisa\u0142, \u017ce nawet nieunikniona okupacja jest zdeprawowan\u0105 okupacj\u0105.<\/span><\/p>\n

W 1978 Amos Oz by\u0142 jednym z za\u0142o\u017cycieli izraelskiej organizacji Peace Now promuj\u0105cej podobne rozwi\u0105zanie konfliktu palesty\u0144sko-izraelskiego.\u00a0Kiedy zaczyna\u0142em t\u0119 kampani\u0119<\/i>\u00a0\u2013 m\u00f3wi\u0142 w 2012 roku podczas konferencji\u00a0Making History\u00a0<\/i>\u2013\u00a0narodowa konwencja zwolennik\u00f3w tego rozwi\u0105zania mog\u0142a si\u0119 odby\u0107 w budce telefonicznej, a w Stanach powszechnie uwa\u017cano, \u017ce moje propozycje s\u0105 pr\u00f3b\u0105 nawr\u00f3cenia \u017byd\u00f3w na islam. Ale to ju\u017c dawno si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Nie ma ju\u017c tej blokady poznawczej. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 palesty\u0144skich Arab\u00f3w i izraelskich \u017byd\u00f3w \u2013 zgodnie z powa\u017cnymi sonda\u017cami \u2013 w smutku i nieszcz\u0119\u015bciu, ale akceptuje rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe i gotowa jest do podzia\u0142u kraju. To wielki krok do przodu.<\/i><\/span><\/p>\n

Konferencj\u0119\u00a0Making History<\/i>, na kt\u00f3rej przemawia\u0142 Oz w 2012 roku, przygotowa\u0142a ameryka\u0144ska organizacja J Street, promuj\u0105ca \u2013 podobnie jak izraelskie Peace Now \u2013 rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe. Po 14 maja J Street o\u015bwiadczy\u0142o:\u00a0\u015awiat patrzy\u0142, jak ameryka\u0144scy i izraelscy politycy \u015bwi\u0119tuj\u0105, podczas gdy w odleg\u0142o\u015bci niespe\u0142na kilkudziesi\u0119ciu kilometr\u00f3w na granicy ze Stref\u0105 Gazy ponad pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu Palesty\u0144czyk\u00f3w zabito, a tysi\u0105ce innych zosta\u0142o rannych. By\u0142 to trudny moment dla tych z nas, kt\u00f3rzy wierz\u0105, \u017ce ameryka\u0144skie przyw\u00f3dztwo mo\u017ce i powinno zosta\u0107 u\u017cyte, aby uczyni\u0107\u00a0ten \u015bwiat lepszym.<\/i><\/span><\/p>\n

Konflikt izraelsko-palesty\u0144ski, r\u00f3wnie\u017c za spraw\u0105 ostatnich wydarze\u0144, wci\u0105\u017c si\u0119\u00a0zaostrza i wiele os\u00f3b wieszczy, \u017ce jakiekolwiek pozytywne rozwi\u0105zanie jest niemo\u017cliwe. Na przek\u00f3r tym pogl\u0105dom wychodzi Oza, kt\u00f3ry m\u00f3wi, \u017ce historia ludzko\u015bci pe\u0142na jest zaskakuj\u0105cych zwrot\u00f3w akcji, a pok\u00f3j niekoniecznie musi oznacza\u0107 wpadni\u0119cie sobie w ramiona. Dlatego dzi\u015b,\u00a0bardziej ni\u017c kiedykolwiek, warto przypomnie\u0107 to, co m\u00f3wi\u0142 do cz\u0142onk\u00f3w J Street w 2012 roku. Bo je\u015bli nie rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe, to co?<\/span><\/p>\n

\n

Konflikt tragiczny<\/b><\/span><\/p>\n

Konflikt izraelsko-palesty\u0144ski \u2013 przekonuje Amos Oz \u00a0\u2013 w przeciwie\u0144stwie do szerszego izraelsko-arabskiego konfliktu, jest tragedi\u0105 w najdos\u0142owniejszym znaczeniu tego s\u0142owa. To konflikt mi\u0119dzy dwiema r\u00f3wnowa\u017cnymi racjami \u2013 pomi\u0119dzy jednym, silnym \u017c\u0105daniem prawa do ziemi i drugim, niemniej pot\u0119\u017cnym i sprawiedliwym \u017c\u0105daniem prawa do tego samego kawa\u0142ka ziemi.<\/span><\/p>\n

Palesty\u0144czycy s\u0105 w Palestynie, poniewa\u017c Palestyna jest ojczyzn\u0105 Palesty\u0144czyk\u00f3w tak samo jak Grecja jest ojczyzn\u0105 Grek\u00f3w, a Norwegia ojczyzn\u0105 Norweg\u00f3w. Izraelczycy s\u0105 w Izraelu dok\u0142adnie z tego samego powodu. Izrael jest ojczyzn\u0105 izraelskich \u017byd\u00f3w, tak samo jak W\u0142ochy s\u0105 ojczyzn\u0105 W\u0142och\u00f3w, a Hiszpania Hiszpan\u00f3w. Jako jednostki, zar\u00f3wno Palesty\u0144czycy jak i \u017bydzi znajduj\u0105\u00a0sobie domy w r\u00f3\u017cnych krajach \u015bwiata, ale jako narody, ani jedni ani drudzy nigdy nie mieli innej ojczyzny.<\/span><\/p>\n

\n

Wsp\u00f3lna kawa po arabsku<\/b><\/p>\n

Wci\u0105\u017c otrzymuj\u0119 r\u00f3\u017cne zaproszenia \u2013 m\u00f3wi Oz \u2013 \u017ceby sp\u0119dza\u0107 z palesty\u0144skimi pisarzami i intelektualistami urocze weekendy w europejskich kurortach. Po to, \u017ceby\u015bmy mogli si\u0119 pozna\u0107, polubi\u0107, wsp\u00f3lnie napi\u0107 kawy \u2013 a po tym, jak u\u015bwiadomimy sobie, \u017ce nie mamy rog\u00f3w ani ogona, nasze problemy znikn\u0105.<\/span><\/p>\n

Tyle tylko, \u017ce takie my\u015blenie zbudowane jest na bardzo sentymentalnej, zachodniej idei, w my\u015bl kt\u00f3rej ka\u017cdy konflikt jest niczym wi\u0119cej jak tylko nieporozumieniem. Troszk\u0119 terapii grupowej, odrobina poradnictwa rodzinnego, a problem si\u0119 rozwi\u0105\u017ce i wszyscy b\u0119d\u0105 \u017cyli d\u0142ugo i szcz\u0119\u015bliwie.<\/span><\/p>\n

Tymczasem konflikt izraelsko-palesty\u0144ski \u2013 podkre\u015bla pisarz \u2013 jest konfliktem absolutnie realnym i rzeki razem wypitej kawy nie ugasz\u0105 tragedii dw\u00f3ch narod\u00f3w s\u0142usznie uznaj\u0105cych t\u0119 sam\u0105 ziemi\u0119 jako swoj\u0105 jedn\u0105 i jedyn\u0105 ojczyzn\u0119. Nie wsp\u00f3lnej kawy zatem potrzeba. Cho\u0107 kawa jest wspania\u0142a, szczeg\u00f3lnie ta serwowana po arabsku.<\/span><\/p>\n

\n

\u017bycie to kompromis<\/b><\/p>\n

To, co naprawd\u0119 konieczne w stosunkach izraelsko-palesty\u0144skich, to kompromis. Oz przestrzega przed pseudoidealistycznym rozumieniem kompromisu jako s\u0142abo\u015bci, nieuczciwo\u015bci czy braku integralno\u015bci. Kompromis jest dla niego synonimem \u017cycia, a przeciwie\u0144stwem kompromisu nie jest idealizm, tylko fanatyzm i \u015bmier\u0107. Spotkanie ze swoim adwersarzem w p\u00f3\u0142 drogi jest czym\u015b znacz\u0105co innym ni\u017c nadstawienie drugiego policzka czy decyzja o kapitulacji.<\/span><\/p>\n

\n

Dwie nieszcz\u0119\u015bliwe rodziny<\/b><\/p>\n

Oz torpeduje g\u0142osy poparcia dla utworzenia jednego, wsp\u00f3lnego kraju dla obu narod\u00f3w. Zwolennicy tego rozwi\u0105zania cz\u0119sto zastanawiaj\u0105 si\u0119, dlaczego Palesty\u0144czycy i Izraelczycy nie mogliby \u017cy\u0107 jak jedna szcz\u0119\u015bliwa rodzina. Odpowied\u017a jest prosta. Te dwa narody ani nie s\u0105 jedn\u0105, ani szcz\u0119\u015bliw\u0105, ani tym bardziej rodzin\u0105. Nie mog\u0105 \u017cy\u0107\u00a0razem, poniewa\u017c s\u0105 dwiema nieszcz\u0119\u015bliwymi rodzinami.<\/span><\/p>\n

Po ponad stu latach rozgoryczenia, nienawi\u015bci i cierpienia, niedorzeczno\u015bci\u0105 by\u0142oby wsp\u00f3lne \u0142\u00f3\u017cko podczas miesi\u0105ca miodowego. To, co konieczne, to nie miesi\u0105c miodowy, ale sprawiedliwy i \u2013 najpewniej bolesny \u2013 rozw\u00f3d, czyli utworzenie dw\u00f3ch odr\u0119bnych pa\u0144stw dla obu narod\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n

Podzia\u0142 domu<\/b><\/p>\n

B\u0119dzie to jednak do\u015b\u0107 zabawny rozw\u00f3d \u2013 kontynuuje Oz \u2013 poniewa\u017c nikt nie zamierza wyprowadzi\u0107 si\u0119 z domu. Trzeba b\u0119dzie podj\u0105\u0107 bolesn\u0105\u00a0decyzj\u0119, kto dostaje jedn\u0105 sypialni\u0119, a kto drug\u0105, i co zrobi\u0107 z salonem. A jako \u017ce mieszkanie jest bardzo ma\u0142e, nale\u017cy stworzy\u0107 jakie\u015b porozumienie co do u\u017cywania kuchni i \u0142azienki. Taki rozw\u00f3d na pewno nie b\u0119dzie komfortowy, jednak zdecydowanie lepszy ni\u017c obecna sytuacja podda\u0144stwa i dominacji. Zamiast \u017cy\u0107 jedni na drugich, trzeba by nauczy\u0107\u00a0si\u0119 \u017cy\u0107 obok siebie.<\/span><\/p>\n

Pokojowy rozw\u00f3d na pewno nast\u0105pi, cho\u0107 potrzeba na to jeszcze czasu. Pewnego dnia stanie palesty\u0144ska ambasada w Izraelu i izraelska ambasada w Palestynie. I te dwie ambasady b\u0119d\u0105 niedaleko od siebie, poniewa\u017c jedna b\u0119dzie w zachodniej, a druga we wschodniej Jerozolimie.<\/span><\/p>\n

\n

Kwestia spornych miejsc \u015bwi\u0119tych<\/b><\/p>\n

Jedn\u0105 z bolesnych kwestii podczas rozwodu b\u0119d\u0105 sporne miejsca \u015bwi\u0119te.<\/span><\/p>\n

Kiedy by\u0142em bardzo ma\u0142ym ch\u0142opcem \u2013 opowiada Oz \u2013 babcia wyja\u015bni\u0142a mi prostymi s\u0142owami r\u00f3\u017cnic\u0119 mi\u0119dzy \u017bydami a chrze\u015bcijanami. Widzisz, m\u00f3j ch\u0142opcze, my, \u017bydzi, wierzymy, \u017ce Mesjasz dopiero przyjdzie. Oni wierz\u0105, \u017ce Mesjasz ju\u017c\u00a0tu by\u0142 i kiedy\u015b powr\u00f3ci. Nie wyobra\u017casz sobie nawet, jak wiele z tego powodu by\u0142o prze\u015bladowa\u0144, nienawi\u015bci i rozlew\u00f3w krwi. Dlaczego wszyscy razem, pyta\u0142a, nie mog\u0105 poczeka\u0107 i zobaczy\u0107, co si\u0119 stanie? Je\u015bli Mesjasz przyjdzie i powie:\u00a0Cze\u015b\u0107! Mi\u0142o ci\u0119 znowu widzie\u0107!<\/i>, \u017bydzi b\u0119d\u0105 musieli przeprosi\u0107 chrze\u015bcijan. A jak powie:\u00a0Hej! Jak si\u0119 masz? Mi\u0142o ci\u0119 pozna\u0107!<\/i>, ca\u0142y chrze\u015bcija\u0144ski \u015bwiat b\u0119dzie musia\u0142 przeprosi\u0107 \u017byd\u00f3w. Do tego czasu \u017cyj i pozw\u00f3l \u017cy\u0107 innym.<\/span><\/p>\n

Nie wieszajmy zatem \u2013 przekonuje pisarz \u2013 flag nad miejscami \u015bwi\u0119tymi. Zorganizujmy wszystko tak, \u017ceby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 dumnie i swobodnie modli\u0107 si\u0119 w swoich \u015bwi\u0119tych miejscach. I pozw\u00f3lmy Mesjaszowi zdecydowa\u0107, kt\u00f3ra flaga tam kiedy\u015b zawi\u015bnie. Nauczmy si\u0119 \u017cy\u0107 tak, aby pozostawia\u0107 t\u0119 kwesti\u0119 otwart\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

Blokada poznawcza<\/b><\/p>\n

Jak wspomniano wcze\u015bniej, Oz uwa\u017ca, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 palesty\u0144skich Arab\u00f3w i wi\u0119kszo\u015b\u0107 izraelskich \u017byd\u00f3w akceptuje rozwi\u0105zanie dwupa\u0144stwowe i jest gotowa do podzia\u0142u kraju. Je\u017celi zapytamy Palesty\u0144czyk\u00f3w i Izraelczyk\u00f3w nie o to, co jest najlepszym rozwi\u0105zaniem, ale o to, co si\u0119 w ko\u0144cu stanie, to zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 odpowie, \u017ce w ko\u0144cu nast\u0105pi podzia\u0142 na dwa pa\u0144stwa. Szybko dodadz\u0105, \u017ce b\u0119dzie to katastrofa, ra\u017c\u0105ca niesprawiedliwo\u015b\u0107, ale bole\u015bnie wiedz\u0105, \u017ce do tego dojdzie.<\/span><\/p>\n

\n

Ci\u0119cie<\/b><\/p>\n

Je\u017celi u\u017cy\u0107 metafory, mo\u017cna by powiedzie\u0107, \u017ce pacjent \u2013 izraelski i palesty\u0144ski \u2013 jest gotowy na bolesn\u0105 operacj\u0119. Tch\u00f3rzami s\u0105 wed\u0142ug Oza lekarze. Przez dekady Palesty\u0144czycy nie wym\u00f3wiliby nawet brudnego s\u0142owa\u00a0Izrael<\/i>, a Izraelczycy s\u0142owa\u00a0Palesty\u0144czycy<\/i>. Teraz s\u0105 ju\u017c w stanie spojrze\u0107 sobie w oczy, wiedz\u0105, \u017ce ten drugi jest prawdziwy i \u017ce nigdzie si\u0119 nie wybiera. To bardzo dobry pocz\u0105tek. Problemem s\u0105 przyw\u00f3dcy po obu stronach.<\/span><\/p>\n

Oz zapewnia, \u017ce je\u015bli przyw\u00f3dcy Izraela zwr\u00f3ciliby si\u0119 do swojego spo\u0142ecze\u0144stwa i powiedzieli, \u017ce zrealizuj\u0105 koncepcj\u0119 dwupa\u0144stwowo\u015bci w granicach z 1967 (po pewnych modyfikacjach), z dwiema stolicami w Jerozolimie, to uzyskaliby wi\u0119kszo\u015bciowe poparcie w rz\u0105dzie, Knesecie i w spo\u0142ecze\u0144stwie.<\/span><\/p>\n

\n

Ile oni maj\u0105 lat?<\/b><\/p>\n

Nie wiadomo jeszcze, pod czyim przewodnictwem dojdzie do podzia\u0142u, cho\u0107 Oz przekonuje, \u017ce te osoby chodz\u0105 ju\u017c po ziemi. Historia pe\u0142na jest niespodzianek. Nikt si\u0119 nie spodziewa\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie Winston Churchill zdemontuje Imperium Brytyjskie, Charles de Gaulle zabierze Francj\u0119 z Afryki P\u00f3\u0142nocnej, a Anwar Sadat przem\u00f3wi do Knesetu w Jerozolimie, oferuj\u0105c Izraelowi pok\u00f3j. Albo \u017ce spo\u015br\u00f3d wszystkich ludzi to w\u0142a\u015bnie Menachem Begin odda ca\u0142y Synaj w zamian za pok\u00f3j z Egiptem. Ludzie s\u0105 zdolni do zmiany, nieograniczeni w swoich mo\u017cliwo\u015bciach i potrafi\u0105 zaskoczy\u0107 nie tylko swoich bliskich, ale i siebie samych.<\/span><\/p>\n

Kim s\u0105 przyw\u00f3dcy, kt\u00f3rzy przeprowadz\u0105 t\u0119 bolesn\u0105 operacj\u0119? Nie wiadomo. Pewnie sami tego jeszcze nie wiedz\u0105. I cho\u0107 chodz\u0105 ju\u017c po ziemi, to nie wiadomo, ile mog\u0105 mie\u0107 lat.<\/span><\/p>\n

\n

Make peace not love<\/b><\/p>\n

Pisarz nie idealizuje relacji z Palesty\u0144czykami. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce najpierw nale\u017cy si\u0119 pokocha\u0107, wybaczy\u0107 i wyprzytula\u0107, a potem dopiero zaprowadza\u0107 pok\u00f3j. I tak d\u0142ugo, jak \u2013 niczym u Dostojewskiego \u2013 Izraelczycy i Palesty\u0144czycy nie wpadn\u0105 sobie w ramiona, ze \u0142zami w oczach wyznaj\u0105c winy, tak d\u0142ugo nie osi\u0105gn\u0105 prawdziwego pokoju.<\/span><\/p>\n

Tyle \u017ce kiedy spojrzymy na histori\u0119 ludzko\u015bci, to dzieje si\u0119 raczej odwrotnie. Najpierw narody zawieraj\u0105 pok\u00f3j, cz\u0119sto z zaci\u015bni\u0119tymi z\u0119bami, czasami nawet nie maj\u0105c dobrych intencji. P\u00f3\u017aniej, stopniowo, w nast\u0119pnych pokoleniach urazy s\u0142abn\u0105. W relacjach z Palesty\u0144czykami motto Amosa Oza zawsze brzmia\u0142o:\u00a0Make peace, not love<\/i>\u00a0(d\u0105\u017c do pokoju, nie do mi\u0142o\u015bci).<\/span><\/p>\n

\n

Jerozolima za Jerozolim\u0119<\/b><\/p>\n

Zatem nale\u017ca\u0142oby wr\u00f3ci\u0107, przekonuje Oz, do tej pocz\u0105tkowej propozycji, jak\u0105 syjonizm oferowa\u0142 arabskim mieszka\u0144com Palestyny \u2013 uznanie za uznanie, bezpiecze\u0144stwo za bezpiecze\u0144stwo, pa\u0144stwowo\u015b\u0107\u00a0za pa\u0144stwowo\u015b\u0107, Jerozolima za Jerozolim\u0119.<\/span><\/p>\n

\n

Iran<\/b><\/p>\n

Re\u017cim ira\u0144ski jest ohydny, fanatyczny, ekstremistyczny i agresywny \u2013 wylicza Oz. Jest to jeden z najgorszych re\u017cim\u00f3w na ziemi, je\u017celi nie najgorszy. Ale to nie jest prawda o Ira\u0144czykach. Iran ma siln\u0105, g\u0142\u0119bok\u0105, pragmatyczn\u0105, \u015bwieck\u0105 klas\u0119 \u015bredni\u0105. Miliony Ira\u0144czyk\u00f3w nie s\u0105 wrogami Izraela. S\u0105 za to wrogami w\u0142asnego re\u017cimu. Ira\u0144czycy maj\u0105\u00a0wiedz\u0119 i motywacj\u0119, \u017ceby zbudowa\u0107 bro\u0144 nuklearn\u0105. Nie da si\u0119 zbombardowa\u0107 specjalistycznej wiedzy i nie da si\u0119\u00a0zbombardowa\u0107 motywacji. Mo\u017cna bombardowa\u0107 tylko instalacje. B\u0142\u0119dem by\u0142oby rozpocz\u0119cie przez Izrael ataku na Iran.<\/span><\/p>\n

Niech nie zwiod\u0105 nas demagogiczne por\u00f3wnania pomi\u0119dzy obecn\u0105 kondycj\u0105 Izraela i sytuacj\u0105 \u017byd\u00f3w w czasie Zag\u0142ady. Wystarczy powiedzie\u0107, \u017ce dzisiejszy Izrael jest daleko od bycia bezbronnym, a \u015bwiat daleko od bycia oboj\u0119tnym na ira\u0144ski problem. Iran jest problemem ca\u0142ego \u015bwiata, a nie tylko Izraela.<\/span><\/p>\n

\n
\n