{"id":66747,"date":"2019-01-15T17:09:57","date_gmt":"2019-01-15T15:09:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=66747"},"modified":"2019-01-14T13:19:04","modified_gmt":"2019-01-14T11:19:04","slug":"16-09-32","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=66747","title":{"rendered":"Czerwona R\u00f3\u017ca"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Czerwona R\u00f3\u017ca<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Adam Leszczy\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

R\u00f3\u017ca Luksemburg (1871-1919) (Archiwum)<\/em><\/span><\/p>\n

Cz\u0119sto przedstawia si\u0119 j\u0105 u nas jako “krwaw\u0105” rewolucjonistk\u0119, kt\u00f3ra nienawidzi\u0142a Polski. Nie by\u0142a “krwaw\u0105” rewolucjonistk\u0105. I nie nienawidzi\u0142a kraju, z kt\u00f3rego pochodzi\u0142a. Ca\u0142e \u017cycie pami\u0119ta\u0142a o swych g\u0142\u0119bokich zwi\u0105zkach z polsk\u0105 kultur\u0105. O R\u00f3\u017cy Luksemburg opowiada prof. Feliks Tych<\/span><\/p>\n

Wypisuje si\u0119 o niej straszne bzdury. Kilka lat temu przeczyta\u0142em w pewnym szacownym dzienniku, \u017ce nie zna\u0142a polskiego. Korci\u0142o mnie, by por\u00f3wna\u0107 polszczyzn\u0119 autora tych s\u0142\u00f3w z polszczyzn\u0105 R\u00f3\u017cy Luksemburg zachowan\u0105 w jej pracach i korespondencji.<\/span><\/p>\n

Od Zamo\u015bcia do Proletariatu<\/b><\/span><\/p>\n

Pochodzi\u0142a z rodziny \u017cydowskiej, w du\u017cym stopniu zasymilowanej. W jidysz nie potrafi\u0142a m\u00f3wi\u0107, poniewa\u017c w rodzinie rozmawiano po polsku.\u00a0Po polsku<\/strong><\/span><\/a>\u00a0korespondowa\u0142a z rodze\u0144stwem i rodzicami. Tak jak wielu zasymilowanych \u017byd\u00f3w by\u0142a zdania, \u017ce trzeba przyjmowa\u0107 kultur\u0119 kraju, w kt\u00f3rym \u017bydzi \u017cyj\u0105 od wiek\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Musia\u0142a mie\u0107 wrodzon\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 na sprawy spo\u0142eczne – inaczej nie mog\u0119 sobie wyt\u0142umaczy\u0107 jej decyzji o wyborze drogi \u017cyciowej, bo \u015brodowisko, z kt\u00f3rego si\u0119 wywodzi\u0142a, z pewno\u015bci\u0105 jej do tego nie zach\u0119ca\u0142o.<\/span><\/p>\n

Ojciec by\u0142 kupcem drzewnym w Zamo\u015bciu – dostarcza\u0142 podk\u0142ady dla kolei w Kr\u00f3lestwie Polskim, kt\u00f3ra si\u0119 wtedy szybko rozwija\u0142a. W roku 1874 osiad\u0142 z ca\u0142\u0105 rodzin\u0105, w tym z trzyletni\u0105 R\u00f3\u017c\u0105, w Warszawie. Tu po uko\u0144czeniu szko\u0142y elementarnej ucz\u0119szcza\u0142a do pa\u0144stwowego II\u00a0\u017be\u0144skiego Gimnazjum przy ul.\u00a0Wilczej 42. By\u0142y to czasy rusyfikacji szkolnictwa, dlatego w gimnazjum nale\u017ca\u0142a do tajnego k\u00f3\u0142ka, w kt\u00f3rym m\u0142odzie\u017c zajmowa\u0142a si\u0119 literatur\u0105 polsk\u0105. Ju\u017c wtedy wykazywa\u0142a wra\u017cliwo\u015b\u0107 na sprawy spo\u0142eczne.<\/span><\/p>\n

Przed laty jako student historii na Uniwersytecie Warszawskim zosta\u0142em poproszony o udzia\u0142 w przygotowaniu wystawy o R\u00f3\u017cy Luksemburg. Pami\u0119tam, jak podesz\u0142a do mnie pewna starsza pani i powiedzia\u0142a, \u017ce by\u0142a kole\u017cank\u0105 gimnazjaln\u0105 R\u00f3\u017cy. I wr\u0119czy\u0142a mi zdj\u0119cie, kt\u00f3re po wsp\u00f3lnej maturze dosta\u0142a od niej na pami\u0105tk\u0119.<\/span><\/p>\n

Na zdj\u0119ciu by\u0142a dziewczyna o smutnym i m\u0105drym spojrzeniu. Przeczyta\u0142em dedykacj\u0119 na odwrocie:<\/span>\u00a0Moim idea\u0142em jest taki ustr\u00f3j spo\u0142eczny, w kt\u00f3rym by wolno by\u0142o z czystym sumieniem kocha\u0107 wszystkich. D\u0105\u017c\u0105c do niego i w imi\u0119 jego, mo\u017ce potrafi\u0119 kiedy nienawidzi\u0107. Ty tego nigdy nie potrafisz i niepotrzebnie si\u0119 tak wcze\u015bnie urodzi\u0142a\u015b. RL.<\/i><\/p>\n

Ta dewiza spowodowa\u0142a wst\u0105pienie m\u0142odziutkiej R\u00f3\u017cy do nielicznej, nielegalnej partii socjalistycznej Proletariat. Dzi\u015b wielu b\u0142\u0119dnie uwa\u017ca, \u017ce Proletariat by\u0142 parti\u0105 komunistyczn\u0105. W istocie by\u0142a to organizacja walcz\u0105ca o lepsze warunki pracy robotnik\u00f3w, kt\u00f3rzy w\u00f3wczas pracowali najcz\u0119\u015bciej 12 godzin na dob\u0119. Proletariatczycy chcieli, by robotnicy – i w og\u00f3le ludzie biedni – upomnieli si\u0119 o godne warunki pracy i \u017cycia. Spotykali si\u0119 w k\u00f3\u0142kach konspiracyjnych i pr\u00f3bowali organizowa\u0107 robotnik\u00f3w. Wydawali pisma, \u017ceby uprzytomni\u0107 tym ludziom, \u017ce musz\u0105 co\u015b sami dla siebie zrobi\u0107. Nie chcieli im nic narzuca\u0107!<\/span><\/p>\n

Naturalnie by\u0142a to dzia\u0142alno\u015b\u0107 nielegalna. Ochrana, rosyjska tajna policja, bardzo dobrze dzia\u0142a\u0142a i zdo\u0142a\u0142a aresztowa\u0107 kilka os\u00f3b z Proletariatu. Poniewa\u017c Luksemburg odgrywa\u0142a ju\u017c w partii istotn\u0105 rol\u0119, by\u0142a poszukiwana. Zaszy\u0142a si\u0119 na prowincji, gdzie przez jaki\u015b czas pracowa\u0142a w dworach szlacheckich jako nauczycielka. P\u00f3\u017aniej przez zielon\u0105 granic\u0119 przedosta\u0142a si\u0119 do Szwajcarii.<\/span><\/p>\n

Doktor Luksemburg<\/b><\/span><\/p>\n

W Zurychu posz\u0142a na studia. Pocz\u0105tkowo studiowa\u0142a nauki przyrodnicze, p\u00f3\u017aniej ekonomi\u0119 polityczn\u0105. Zrobi\u0142a doktorat z ekonomii pt. “Rozw\u00f3j przemys\u0142u w Polsce”. By\u0142a drug\u0105 Polk\u0105, kt\u00f3ra zrobi\u0142a doktorat! W Rosji kobiet w og\u00f3le nie przyjmowano na uniwersytety; w Petersburgu by\u0142 tylko instytut dla pa\u0144 z bogatych dom\u00f3w.<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017ca Luksemburg by\u0142a \u015bwietnym m\u00f3wc\u0105. W czasie kampanii wyborczych SPD wysy\u0142a\u0142a j\u0105 m.in. na \u015al\u0105sk, by przemawia\u0142a do g\u00f3rnik\u00f3w po polsku.<\/span><\/p>\n

Na zdj\u0119ciu Luksemburg przemawia na wiecu w Stuttgarcie w 1907 roku. Fot. AKG-Images East News<\/em><\/span><\/p>\n

W Szwajcarii zn\u00f3w wesz\u0142a w \u015brodowisko socjalistyczne, kt\u00f3re tworzyli studenci polscy i rosyjscy, a tak\u017ce znani ju\u017c dzia\u0142acze. Za spraw\u0105 swojej osobowo\u015bci i talentu by\u0142a w tych kr\u0119gach ceniona i szanowana.<\/span><\/p>\n

Pisa\u0142a pionierskie analizy kapitalizmu. By\u0142y lewicowe, ale niekoniecznie marksistowskie – jej ksi\u0105\u017cka “Akumulacja kapita\u0142u” do dzi\u015b jest w obiegu akademickim.<\/span><\/p>\n

Sprzeciw R\u00f3\u017cy Luksemburg wobec kapitalizmu bra\u0142 si\u0119 przede wszystkim z pobudek moralnych. Uwa\u017ca\u0142a, \u017ce jest to system oparty na wyzysku, chciwo\u015bci i g\u0142upocie. Uwa\u017ca\u0142a za niemoralne, \u017ce ogromna wi\u0119kszo\u015b\u0107 kapitalist\u00f3w nie dzieli si\u0119 z robotnikami zyskami. Rozumieli to tylko niekt\u00f3rzy przemys\u0142owcy czy bankierzy, ale w\u015br\u00f3d nich zdarzali si\u0119 i tacy, kt\u00f3rzy budowali\u00a0domy<\/a>, osiedla, przedszkola, szpitale, np. przy ogromnej fabryce w\u0142\u00f3kienniczej w \u017byrardowie.<\/span><\/p>\n

B\u0119d\u0105c w Szwajcarii, przez ca\u0142y czas dzia\u0142a\u0142a w \u015brodowisku socjalist\u00f3w – socjali\u015bci r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w Europy znali si\u0119 z kongres\u00f3w albo przynajmniej znali swoje pisma, kt\u00f3re na Zachodzie mo\u017cna by\u0142o wydawa\u0107 bez cenzury.<\/span><\/p>\n

W Szwajcarii R\u00f3\u017ca Luksemburg nale\u017ca\u0142a do grupy za\u0142o\u017cycieli Socjaldemokracji Kr\u00f3lestwa Polskiego i Litwy. Wydawa\u0142a pismo SDKPiL “Sprawa Robotnicza”.<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017ca i Leon<\/b><\/span><\/p>\n

Nie s\u0105dz\u0119, by wsp\u00f3\u0142cze\u015bni uwa\u017cali j\u0105 za pi\u0119kn\u0105 kobiet\u0119. Od dzieci\u0144stwa z powodu urazu ko\u015bci biodrowej kula\u0142a – rodzice pr\u00f3bowali j\u0105 leczy\u0107, ale wzi\u0119to si\u0119 do tego za p\u00f3\u017ano. Wszystkich jednak intrygowa\u0142a jej osobowo\u015b\u0107. Mo\u017cna z ni\u0105 by\u0142o rozmawia\u0107 na wszelkie tematy.\u00a0<\/span><\/p>\n

Ta niezwykle energiczna kobieta by\u0142a tytanem pracy, a tak\u017ce osob\u0105 bardzo romansow\u0105. Wi\u0105za\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wnie z lud\u017ami lewicy. Gdy w pewnym momencie postanowi\u0142a przenie\u015b\u0107 si\u0119 do Berlina, by dzia\u0142a\u0107 tam w polityce, potrzebowa\u0142a niemieckiego obywatelstwa. Aby je zdoby\u0107, zdecydowa\u0142a si\u0119 na fikcyjne ma\u0142\u017ce\u0144stwo z Gustawem L\u00fcbeckiem, synem jej niemieckich przyjaci\u00f3\u0142, z kt\u00f3rym si\u0119 p\u00f3\u017aniej rozwiod\u0142a, chocia\u017c d\u0142ugo u\u017cywa\u0142a jego nazwiska.<\/span><\/p>\n

W Szwajcarii, dzi\u0119ki kontaktom z polskimi studentami, pozna\u0142a swoj\u0105 wielk\u0105 mi\u0142o\u015b\u0107, d\u0142ugoletniego partnera i mentora Leona Jogichesa. By\u0142 to wilnianin, kt\u00f3ry musia\u0142 ucieka\u0107 z kraju – by\u0142 poszukiwany przez ochran\u0119 za udzia\u0142 w tajnej organizacji, do kt\u00f3rej nale\u017celi te\u017c J\u00f3zef Pi\u0142sudski i jego brat Boles\u0142aw.<\/span><\/p>\n

Zwi\u0105zek z Leonem Jogichesem by\u0142 skomplikowany. Chocia\u017c rozstali si\u0119 ostatecznie w 1907 r. i nie mieszkali ju\u017c razem, to do ko\u0144ca \u017cycia R\u00f3\u017ca Luksemburg liczy\u0142a si\u0119 najbardziej w\u0142a\u015bnie z jego zdaniem. Kiedy zosta\u0142a zamordowana, Jogiches przyjecha\u0142 do Berlina i pr\u00f3bowa\u0142 prowadzi\u0107 \u015bledztwo w sprawie jej \u015bmierci. I wtedy sam – w marcu 1919 r. – te\u017c zosta\u0142 zabity.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

Pisa\u0142a do niego tylko po polsku – w ko\u0144cu tak si\u0119 nauczy\u0142 polskiego, \u017ce podczas rewolucji 1905 r. by\u0142 \u015bwietnym redaktorem “Czerwonego Sztandaru”, pisma SDKPiL.<\/span><\/p>\n

Doskonale radzi\u0142a sobie jako m\u00f3wca – kiedy odbywa\u0142y si\u0119 wybory do Reichstagu, niemiecka socjaldemokracja posy\u0142a\u0142a j\u0105 na \u015al\u0105sk, \u017ceby przemawia\u0142a do g\u00f3rnik\u00f3w po polsku. Po pierwszym takim wyst\u0119pie pisa\u0142a do Jogichesa: Przyszed\u0142 do mnie stary g\u00f3rnik i powiedzia\u0142: “Dobrze\u015b potrafi\u0142a!”.<\/span><\/p>\n

By\u0142a bardzo oczytana. Zna\u0142a biegle polski, rosyjski, niemiecki i francuski, a czyta\u0142a tak\u017ce teksty angielskie, chocia\u017c nie wiem, czy m\u00f3wi\u0142a w tym j\u0119zyku. Zasiada\u0142a we w\u0142adzach II Mi\u0119dzynarod\u00f3wki, mi\u0119dzynarodowej organizacji partii socjalistycznych, gdzie byli te\u017c Brytyjczycy, i mo\u017cliwe, \u017ce m\u00f3wi\u0142a tam po angielsku.<\/span><\/p>\n

Dzieci nie mia\u0142a, ale nie wiem, czy to by\u0142 wyb\u00f3r, czy konieczno\u015b\u0107. W jednym z list\u00f3w do Jogichesa pisa\u0142a, \u017ce chcia\u0142aby mie\u0107 dziecko. By\u0142a jednak tak poch\u0142oni\u0119ta prac\u0105, \u017ce chyba nie mia\u0142a na to czasu.<\/span><\/p>\n

Napisa\u0142a setki tekst\u00f3w w r\u00f3\u017cnych j\u0119zykach, w tym wiele po polsku. By\u0142a zreszt\u0105 redaktorem pisma ukazuj\u0105cego si\u0119 po polsku w zaborze pruskim, do kt\u00f3rego w\u0142a\u015bciwie wszystko pisa\u0142a sama.<\/span><\/p>\n

Zdradzona w Warszawie<\/b><\/span><\/p>\n

Z czego \u017cy\u0142a? Kiedy studiowa\u0142a w Szwajcarii, pomagali jej bracia – jeden zosta\u0142 wzi\u0119tym lekarzem, drugi przedstawicielem francuskich firm farmaceutycznych w Kr\u00f3lestwie Polskim.\u00a0<\/span><\/p>\n

Potem zacz\u0119\u0142a pisa\u0107, bo okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ma wspania\u0142e pi\u00f3ro. Przenios\u0142a si\u0119 do Berlina, bo SPD, czyli Niemieckiej Partii Socjaldemokratycznej, brakowa\u0142o ludzi pisz\u0105cych, a partia wydawa\u0142a wiele gazet. SPD to by\u0142a w\u00f3wczas bardzo du\u017ca partia – dzi\u0119ki temu, \u017ce robotnicy mieli prawo g\u0142osu, socjaldemokraci zape\u0142niali po\u0142ow\u0119 parlamentu. Dysponowali sk\u0142adkami i mieli sponsor\u00f3w – tak\u017ce w\u015br\u00f3d fabrykant\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W Berlinie powodzi\u0142o jej si\u0119 lepiej. Zarabia\u0142a w prasie partyjnej i do wybuchu I wojny \u015bwiatowej wyk\u0142ada\u0142a ekonomi\u0119 w szkole SPD. I wcale nie snu\u0142a tam wizji \u015bwiata po rewolucji: prowadzi\u0142a rzeczowe, ekonomiczne analizy kapitalizmu.<\/span><\/p>\n

Uwa\u017ca\u0142a, \u017ce kapitalizmu nie obali krwawa rewolucja, ale masowy strajk powszechny. Kiedy w 1905 r. w Rosji zacz\u0119\u0142a si\u0119 rewolucja i wybuch\u0142 pot\u0119\u017cny strajk pa\u017adziernikowy, kt\u00f3ry okaza\u0142 si\u0119 zreszt\u0105 najwi\u0119kszym strajkiem podczas ca\u0142ej rewolucji, przyjecha\u0142a z Jogichesem do\u00a0Warszawy<\/a>.<\/span><\/p>\n

Mia\u0142a niemiecki paszport na fa\u0142szywe nazwisko. Mieszkali w hotelu przy ul. Jasnej, w \u015bcis\u0142ej konspiracji, ale kto\u015b ich jednak wyda\u0142 i zostali aresztowani.<\/span><\/p>\n

W archiwum Hoovera na uniwersytecie Stanforda w USA trafi\u0142em na korespondencj\u0119, kt\u00f3r\u0105 zostawi\u0142 ostatni ambasador rosyjski w Pary\u017cu. Wynika\u0142o z niej, \u017ce pewien robotnik z kierownictwa warszawskiej SDKPiL, kt\u00f3ry by\u0142 agentem ochrany, wyemigrowa\u0142 do\u00a0Francji<\/a>. Tam zgin\u0105\u0142 w wybuchu kot\u0142a w elektrowni, gdzie pracowa\u0142. W polskiej prasie socjalistycznej ukaza\u0142 si\u0119 jego nekrolog na ca\u0142\u0105 stron\u0119. Tymczasem by\u0142 to jeden z bardzo niewielu ludzi w Warszawie, kt\u00f3rzy znali to\u017csamo\u015b\u0107 Luksemburg i Jogichesa. To on najprawdopodobniej wyda\u0142 R\u00f3\u017c\u0119 Luksemburg policji.<\/span><\/p>\n

Przeciw niepodleg\u0142o\u015bci<\/b><\/span><\/p>\n

Jest wiele spor\u00f3w o jej stosunek do niepodleg\u0142o\u015bci Polski. Jak wiadomo, SDKPiL r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 z Polsk\u0105 Parti\u0105 Socjalistyczn\u0105 w tej kwestii: PPS uwa\u017ca\u0142a, \u017ce trzeba walczy\u0107 o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, a SDKPiL – \u017ce wa\u017cniejsze jest zwyci\u0119stwo sprawy robotnik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017ca Luksemburg twierdzi\u0142a, \u017ce Polska ma prawo do j\u0119zyka, szk\u00f3\u0142, nieskr\u0119powanej kultury. Jej zdaniem jednak niepodleg\u0142o\u015b\u0107 mog\u0142a si\u0119 zi\u015bci\u0107 tylko dzi\u0119ki wielkiej wojnie, czyli wielkiej rzezi. I tak si\u0119 zreszt\u0105 sta\u0142o.<\/span><\/p>\n

S\u0105dzi\u0142a te\u017c, \u017ce \u015bwiat si\u0119 przyzwyczai\u0142, \u017ce Polski nie ma na mapie, a pa\u0144stwa europejskie powinny si\u0119 scala\u0107 w jednej pacyfistycznej federacji. Dla niej wojny by\u0142y najwi\u0119kszym zagro\u017ceniem dla ludzko\u015bci. I rzeczywi\u015bcie, obie wojny \u015bwiatowe poch\u0142on\u0119\u0142y miliony ludzi.<\/span><\/p>\n

By\u0142a znana ze swego antymilitaryzmu, zwalcza\u0142a niemieckie zbrojenia, protestowa\u0142a przeciw brutalnemu traktowaniu rekrut\u00f3w. I za to siedzia\u0142a w wi\u0119zieniu. Jej op\u00f3r przeciw niepodleg\u0142o\u015bci bra\u0142 si\u0119 przede wszystkim z troski o to, by jak najmniej ludzi zgin\u0119\u0142o. Uwa\u017ca\u0142a te\u017c, \u017ce struktura spo\u0142eczna \u00f3wczesnej Polski – nieo\u015bwiecone ch\u0142opstwo plus dominacja kapitalist\u00f3w – nie sprzyja\u0142aby polepszeniu sytuacji ludzi biednych.<\/span><\/p>\n

Relacje SDKPiL z PPS by\u0142y trudne: ostatecznie w PPS dosz\u0142o do roz\u0142amu i powsta\u0142a PPS-Lewica, kt\u00f3ra pod koniec I wojny sta\u0142a si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 Komunistycznej Partii Polski.<\/span><\/p>\n

Strajk, nie rewolucja<\/b><\/span><\/p>\n

Po aresztowaniu przez ochran\u0119 w 1905 r. siedzia\u0142a m.in. w Cytadeli Warszawskiej i mia\u0142a stan\u0105\u0107 przed s\u0105dem wojskowym wydaj\u0105cym surowe wyroki. Wtedy zadzia\u0142a\u0142a jednak SPD. Jej przyw\u00f3dca, s\u0119dziwy August Bebel, nie podziela\u0142 pogl\u0105d\u00f3w R\u00f3\u017cy Luksemburg, ale bardzo j\u0105 ceni\u0142. Kaza\u0142 pos\u0142a\u0107 do Rosji partyjne pieni\u0105dze, kt\u00f3rymi przekupiono carsk\u0105 policj\u0119 – zosta\u0142a wypuszczona “z przyczyn zdrowotnych” i przez Petersburg wr\u00f3ci\u0142a do Niemiec.<\/span><\/p>\n

Wybuch wojny by\u0142 dla niej strasznym rozczarowaniem. Walczy\u0142a z niemieckimi zbrojeniami, ostrzega\u0142a przed wojn\u0105, uwa\u017ca\u0142a, \u017ce socjaldemokracja powinna bi\u0107 si\u0119 o republik\u0119, o obalenie cesarza Wilhelma. Tymczasem w kierownictwie SPD nikt poza Luksemburg i Karlem Liebknechtem, synem jednego z za\u0142o\u017cycieli partii, nie chcia\u0142 i\u015b\u0107 tak daleko. Roz\u0142am wisia\u0142 w powietrzu od czasu kongresu w Bazylei w 1912 r., kiedy ju\u017c by\u0142o wida\u0107, \u017ce idzie ku wojnie.<\/span><\/p>\n<\/div>\n

R\u00f3\u017ca Luksemburg uwa\u017ca\u0142a, \u017ce mi\u0119dzynarod\u00f3wka socjalistyczna mo\u017ce powstrzyma\u0107 wojn\u0119, og\u0142aszaj\u0105c strajk powszechny, kt\u00f3ry powinien si\u0119 uda\u0107, skoro do partii zrzeszonych w mi\u0119dzynarod\u00f3wce nale\u017cy milion robotnik\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Tymczasem w Reichstagu SPD zag\u0142osowa\u0142a za funduszami na wojn\u0119. Socjaldemokraci chcieli by\u0107 dobrymi obywatelami i poszli na wojn\u0119, wielu na ochotnika. Nacjonalizm i niemiecka mentalno\u015b\u0107 ka\u017c\u0105ca by\u0107 pos\u0142usznym obywatelem wzi\u0119\u0142y g\u00f3r\u0119. Wtedy Luksemburg i Liebknecht rozstali si\u0119 z SPD.<\/span><\/p>\n

Z Leninem nie po drodze<\/b><\/span><\/p>\n

Luksemburg chcia\u0142a, aby nowy system by\u0142 systemem demokratycznym. W socjaldemokracji by\u0142y skrzyd\u0142a reformatorskie i rewolucyjne. Wielu chcia\u0142o by\u0107 dobrymi Niemcami i nie narusza\u0107 istniej\u0105cego porz\u0105dku; ona uwa\u017ca\u0142a, \u017ce mo\u017cna doprowadzi\u0107 do rewolucji, kt\u00f3ra obali carat, gdy si\u0119 uruchomi masy robotnicze. Ale robotnikami nie mo\u017cna sterowa\u0107 i manipulowa\u0107, jak to p\u00f3\u017aniej robili komuni\u015bci w Rosji. Jej wizja masowego ruchu robotnik\u00f3w jest pod r\u00f3\u017cnymi wzgl\u0119dami podobna do naszej “Solidarno\u015bci”.<\/span><\/p>\n

By\u0142a przeciwnikiem wszelkiej dyktatury i jako jedna z pierwszych zorientowa\u0142a si\u0119, \u017ce nie mo\u017cna i\u015b\u0107 z Leninem. Gdy wybuch\u0142a rewolucja w Rosji, napisa\u0142a bardzo krytyczn\u0105 wobec Lenina ksi\u0105\u017ck\u0119. Znalaz\u0142em te\u017c jej list do jednego z jej towarzyszy w kierownictwie SDKPiL, w kt\u00f3rym stwierdza: “Nasz Felek<\/i>\u00a0– chodzi o Dzier\u017cy\u0144skiego – zachowuje si\u0119 obrzydliwie przez w\u0142\u0105czenie si\u0119 do polityki terroru”.<\/span><\/p>\n

Zna\u0142a Lenina od lat, spotykali si\u0119 na kongresach II Mi\u0119dzynarod\u00f3wki jeszcze przed wojn\u0105. Mieli za sob\u0105 r\u00f3\u017cne dyskusje, ale ta prawdziwa nast\u0105pi\u0142a dopiero po rewolucji pa\u017adziernikowej, gdy zobaczy\u0142a, \u017ce Lenin stworzy\u0142 pa\u0144stwo terroru.<\/span><\/p>\n

Lenin uwa\u017ca\u0142, \u017ce tylko bolszewicy mog\u0105 zrobi\u0107 rewolucj\u0119, i dlatego opu\u015bci\u0142 II Mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a dla niego za ma\u0142o radykalna i za bardzo pstra – dominowali w niej zwolennicy demokratycznego socjalizmu, a nie rewolucji i dyktatury. Po obaleniu republiki w Rosji Lenin postanowi\u0142 za\u0142o\u017cy\u0107 w\u0142asn\u0105 mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0119. Komunistyczn\u0105. Luksemburg odm\u00f3wi\u0142a wsp\u00f3\u0142pracy.<\/span><\/p>\n

Niemieccy komuni\u015bci wys\u0142ali do Moskwy dzia\u0142acza, kt\u00f3ry otrzyma\u0142 polecenie, by nie popiera\u0107 inicjatywy Lenina. Ten jednak z\u0142ama\u0142 wys\u0142annika z Niemiec i doprowadzi\u0142 do wej\u015bcia niemieckich komunist\u00f3w do swej mi\u0119dzynarod\u00f3wki. Moskwa robi\u0142a, co chcia\u0142a, z t\u0105 III Mi\u0119dzynarod\u00f3wk\u0105, sta\u0142a si\u0119 ona narz\u0119dziem w sowieckich r\u0119kach.<\/span><\/p>\n

\u015amier\u0107<\/b><\/span><\/p>\n

Gdy w 1914 r. niemiecka socjaldemokracja zag\u0142osowa\u0142a w parlamencie za kredytami na wojn\u0119, R\u00f3\u017ca Luksemburg zareagowa\u0142a kilkutygodniow\u0105 zapa\u015bci\u0105 psychiczn\u0105. Nast\u0119pnie zerwa\u0142a z SPD i z grup\u0105 podobnie my\u015bl\u0105cych powo\u0142a\u0142a parti\u0119 antywojenn\u0105 pod nazw\u0105 Zwi\u0105zek Spartakusa; p\u00f3\u017aniej sta\u0142a si\u0119 ona zal\u0105\u017ckiem niemieckiej partii komunistycznej KPD. Za swoje wypowiedzi antywojenne i antymilitarystyczne zap\u0142aci\u0142a procesem i kilkuletnim pobytem w niemieckich wi\u0119zieniach.<\/span><\/p>\n

W\u00a0Niemczech<\/strong><\/span><\/a>\u00a0robotnicy zbuntowali si\u0119 dopiero pod koniec wojny, kiedy front si\u0119 za\u0142ama\u0142, a ludzie g\u0142odowali. Upad\u0142 rz\u0105d cesarski, zosta\u0142a og\u0142oszona republika, kt\u00f3rej prezydentem zosta\u0142 socjaldemokrata Friedrich Ebert, sk\u0105din\u0105d dawny student R\u00f3\u017cy Luksemburg.<\/span><\/p>\n

Socjaldemokraci chcieli uspokoi\u0107 sytuacj\u0119, wi\u0119c Luksemburg by\u0142a dla nich wrogiem. Tym bardziej \u017ce w styczniu 1919 r. komuni\u015bci rozpocz\u0119li powstanie w Berlinie.<\/span><\/p>\n

Zosta\u0142o ono st\u0142umione przez armi\u0119. Po kl\u0119sce powstania Luksemburg i Liebknecht ukryli si\u0119 w Berlinie, ale kto\u015b z s\u0105siad\u00f3w zorientowa\u0142 si\u0119 i nas\u0142a\u0142 policj\u0119, kt\u00f3ra odda\u0142a ich z kolei ludziom z Reichswehry. Przez par\u0119 godzin byli trzymani w jej dow\u00f3dztwie, a p\u00f3\u017aniej zostali wsadzeni do osobnych samochod\u00f3w. Tam oficerowie zabili ich strza\u0142ami w g\u0142ow\u0119.<\/span><\/p>\n

Zgin\u0119\u0142a 15 stycznia 1919 r., a dopiero w maju jej zw\u0142oki zosta\u0142y znalezione w kanale. Morderc\u00f3w z\u0142apano, by\u0142 proces, ale nic im nie zrobiono. Zbrodniarze byli tymi samymi lud\u017ami, kt\u00f3rzy po latach poparli Hitlera.<\/span><\/p>\n

Po jej \u015bmierci socjaldemokraci nakazali wszcz\u0105\u0107 \u015bledztwo. Widzia\u0142em materia\u0142y tego \u015bledztwa – w\u0142adze robi\u0142y wszystko, by mordercy nie zostali ukarani.\u00a0<\/span><\/p>\n

\n

prof. Feliks Tych<\/b>
\nBadacz ruch\u00f3w spo\u0142ecznych w Europie na prze\u0142omie XIX i XX wieku oraz II wojny \u015bwiatowej<\/i>\u00a0<\/span><\/div>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czerwona R\u00f3\u017ca Adam Leszczy\u0144ski R\u00f3\u017ca Luksemburg (1871-1919) (Archiwum) Cz\u0119sto przedstawia si\u0119 j\u0105 u nas jako “krwaw\u0105” rewolucjonistk\u0119, kt\u00f3ra nienawidzi\u0142a Polski. Nie by\u0142a “krwaw\u0105” rewolucjonistk\u0105. I nie nienawidzi\u0142a kraju, z kt\u00f3rego pochodzi\u0142a. Ca\u0142e \u017cycie pami\u0119ta\u0142a o swych g\u0142\u0119bokich zwi\u0105zkach z polsk\u0105 kultur\u0105. O R\u00f3\u017cy Luksemburg opowiada prof. Feliks Tych Wypisuje si\u0119 o niej straszne bzdury. Kilka […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66747"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66747"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66747\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66765,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66747\/revisions\/66765"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66747"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66747"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66747"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}