{"id":67464,"date":"2019-02-10T17:09:53","date_gmt":"2019-02-10T15:09:53","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=67464"},"modified":"2019-02-01T10:56:49","modified_gmt":"2019-02-01T08:56:49","slug":"10-09-35","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=67464","title":{"rendered":"List Einsteina kwestionuj\u0105cy religi\u0119, bibli\u0119 i ide\u0119 Boga jest znowu na sprzeda\u017c"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>List Einsteina kwestionuj\u0105cy religi\u0119, bibli\u0119 i ide\u0119 Boga jest znowu na sprzeda\u017c<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Jerry A. Coyne
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Albert Einstein<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

Dlaczego wszystkich tak bardzo obchodzi, czy Albert Einstein by\u0142 religijny, czy by\u0142 ateist\u0105? Podejrzewam, \u017ce poniewa\u017c jest uwa\u017cany za Najbardziej Inteligentnego Cz\u0142owieka naszych czas\u00f3w, a wi\u0119c jego opinia na\u00a0ka\u017cdy<\/em>\u00a0temat jest uwa\u017cana za autorytatywn\u0105. I je\u015bli Einstein by\u0142 religijny, to mo\u017cna twierdzi\u0107, \u017ce nauka i religia s\u0105 do pogodzenia.<\/span><\/p>\n

W tej logice s\u0105 jednak dwa b\u0142\u0119dy. Kto\u015b, kto jest wspania\u0142ym naukowcem, niekoniecznie ma do zaoferowania najbardziej autorytatywne opinie na inne tematy. Ponadto, tylko to, \u017ce naukowiec mo\u017ce by\u0107 religijny, nie dowodzi, \u017ce nauka i religia s\u0105 ze sob\u0105 zgodne. Czytelnicy znaj\u0105 moje argumenty na rzecz ich niezgodno\u015bci, wi\u0119c nie b\u0119d\u0119 ich tutaj powtarza\u0142.<\/span><\/p>\n

Niemniej debata trwa, chocia\u017c istniej\u0105 obfite dowody, \u017ce Einstein nie by\u0142 teist\u0105, ale w najlepszym wypadku gatunkiem panteisty, kt\u00f3ry wspiera\u0142 jego podziw dla regularno\u015bci praw natury. Z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142 religijny w sensie, w jakim\u00a0religijni<\/em>\u00a0Amerykanie s\u0105 religijni, bo wyrzeka\u0142 si\u0119 wiary w osobowego boga, w Pisma \u015awi\u0119te i tak dalej.<\/span><\/p>\n

Najnowszym odrodzeniem si\u0119 kwestii \u201dCzy Einstein by\u0142 religijny?\u201d jest pojawienie si\u0119 listu, jaki napisa\u0142 w 1954 r. w reakcji na przeczytanie (za namow\u0105 przyjaciela) ksi\u0105\u017cki promuj\u0105cej Boga i religi\u0119. List Einsteina by\u0142 skierowany do autora ksi\u0105\u017cki, Erika Gutkinda (patrz poni\u017cej). List jest znowu wystawiony na aukcj\u0119 za zawrotn\u0105 cen\u0119. (Kupiono go w 2008 r. za 404 tysi\u0105ce dolar\u00f3w, Richard Dawkins by\u0142 jednym z licytuj\u0105cych, kt\u00f3rym si\u0119 nie uda\u0142o), pojawi\u0142 si\u0119 na eBay sze\u015b\u0107 lat temu z cen\u0105 wywo\u0142awcz\u0105 3 milion\u00f3w dolar\u00f3w, kt\u00f3rej nie osi\u0105gn\u0105\u0142, a teraz jest na aukcji w Christie, z oszacowan\u0105 cen\u0105 1,5 miliona dolar\u00f3w. Wysoka cena jest niew\u0105tpliwie spowodowana tre\u015bci\u0105 listu.<\/span><\/p>\n

Okazuje si\u0119, \u017ce list bezpo\u015brednio odrzuca zar\u00f3wno religie, jak Boga; religia jest \u201ddzieci\u0119cym przes\u0105dem\u201d, a B\u00f3g \u201ds\u0142owem i wytworem ludzkich s\u0142abo\u015bci\u201d. Tak\u017ce Biblia jest jedynie \u201dzbiorem prymitywnych legend\u201d. Po przeczytaniu tego listu (patrz poni\u017cej) b\u0119dzie bardzo trudno utrzymywa\u0107, \u017ce Einstein by\u0142 religijny w\u00a0jakimkolwiek<\/em>\u00a0sensie!\u00a0<\/span><\/p>\n

Tutaj jest fotokopia listu (po niemiecku) i\u00a0t\u0142umaczenie z\u00a0Letters of Note<\/em><\/strong><\/span><\/a>:<\/span><\/span><\/p>\n

<\/p>\n

T\u0142umaczenie z moimi podkre\u015bleniami:<\/span><\/p>\n

Princeton, 3. 1. 1954<\/p>\n

Drogi Panie Gutkind,<\/p>\n

Zainspirowany wielokrotnymi sugestiami Brouwera przeczyta\u0142em znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Pana ksi\u0105\u017cki i bardzo dzi\u0119kuj\u0119 za po\u017cyczenie mi jej. Uderzy\u0142o mnie nast\u0119puj\u0105ce: je\u015bli chodzi o faktograficzn\u0105 postaw\u0119 wobec \u017cycia i spo\u0142eczno\u015bci ludzkiej, mamy bardzo wiele wsp\u00f3lnego.\u00a0 \u00a0\u00a0Pana osobisty idea\u0142 z jego d\u0105\u017ceniem do wolno\u015bci od skierowanych na ego pragnie\u0144, do uczynienia \u017cycia pi\u0119knym i szlachetnym, z naciskiem na czysto ludzki element. To \u0142\u0105czy nas jako posiadaczy \u201enie-ameryka\u0144skiej postawy\u201d.<\/p>\n

Niemniej bez sugestii Brouwera nigdy nie zabra\u0142bym si\u0119 intensywnie za Pana ksi\u0105\u017ck\u0119, bo jest napisana w niedost\u0119pnym dla mnie j\u0119zyku.\u00a0S\u0142owo B\u00f3g jest dla mnie niczym innym, jak tylko s\u0142owem i wytworem ludzkich s\u0142abo\u015bci, Biblia za\u015b to zbi\u00f3r znakomitych, ale raczej prymitywnych legend, kt\u00f3re s\u0105 ponadto do\u015b\u0107 dziecinne. \u017badna interpretacja, niezale\u017cnie od tego, jak subtelna, nie mo\u017ce (dla mnie) tego zmieni\u0107.<\/strong>\u00a0Dla mnie \u017cydowska religia jest, podobnie jak wszystkie inne religie, wcieleniem prymitywnych i dzieci\u0119cych przes\u0105d\u00f3w. A nar\u00f3d \u017cydowski, do kt\u00f3rego ch\u0119tnie nale\u017c\u0119 i do kt\u00f3rego tradycji my\u015blenia mam g\u0142\u0119bok\u0105 sympati\u0119, nie ma dla mnie jakiejkolwiek innej godno\u015bci ni\u017c inne narody.<\/strong>\u00a0Je\u015bli chodzi o moje do\u015bwiadczenie, nie s\u0105 tak\u017ce lepsi od \u017cadnej innej grupy ludzi, chocia\u017c przed najgorszymi rakami broni ich brak w\u0142adzy. Inaczej nie widz\u0119 w nich niczego \u201ewybranego\u201d.<\/p>\n

Og\u00f3lnie odczuwam jako bolesne Pana twierdzenie o uprzywilejowanej pozycji i pr\u00f3ba obrony tego przez dwa mury dumy, zewn\u0119trznej, jako cz\u0142owieka i wewn\u0119trznej jako \u017byda.\u00a0Jako cz\u0142owiek ro\u015bci Pan sobie, \u017ce si\u0119 tak wyra\u017c\u0119, zwolnienie z przyczynowo\u015bci zaakceptowanej w innych wypadkach, jako \u017byd \u2013 przywilej monoteizmu. Ale ograniczona przyczynowo\u015b\u0107 w og\u00f3le nie jest d\u0142u\u017cej przyczynowo\u015bci\u0105, jak nasz wspania\u0142y Spinoza rozpozna\u0142 z pe\u0142n\u0105 przenikliwo\u015bci\u0105,<\/strong>\u00a0prawdopodobnie jako pierwszy. A animistyczne interpretacje religii natury w zasadzie nie zostaj\u0105 anulowane przez monopolizowanie. Z takimi murami mo\u017cemy osi\u0105gn\u0105\u0107 tylko pewne samooszustwo, ale nie pomaga to naszym moralnym staraniom. Wr\u0119cz przeciwnie.<\/p>\n

Teraz, kiedy ca\u0142kiem otwarcie pokaza\u0142em nasze r\u00f3\u017cnice przekona\u0144 intelektualnych, nadal jest dla mnie jasne, \u017ce jeste\u015bmy sobie ca\u0142kiem bliscy w innych zasadniczych sprawach, tj. w naszej ocenie ludzkiego zachowania. Tym, co nas dzieli, s\u0105 tylko intelektualne \u201erekwizyty\u201d i \u201eracjonalizacja\u201d w j\u0119zyku Freuda. Dlatego s\u0105dz\u0119, \u017ce zrozumieliby\u015bmy si\u0119 wzajemnie zupe\u0142nie dobrze, je\u015bli rozmawialiby\u015bmy o konkretnych sprawach.<\/p>\n

Z przyjacielskimi pozdrowieniami i najlepszymi \u017cyczeniami,<\/p>\n

Oddany,
\nA. Einstein<\/p><\/blockquote>\n

Poniewa\u017c zosta\u0142o to napisane na rok przed \u015bmierci\u0105 Einsteina, my\u015bl\u0119, \u017ce jest punktem kulminacyjnym jego my\u015blenia, niezale\u017cnie do tego, jak deistyczny, teistyczny lub agnostyczny by\u0142 wcze\u015bniej. Einstein z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142 umys\u0142owo niedo\u0142\u0119\u017cny lub niesprawny, kiedy to pisa\u0142, a wi\u0119c ci, kt\u00f3rzy m\u00f3wi\u0105, \u017ce Einstein by\u0142 religijny, b\u0119d\u0105 musieli jako\u015b zracjonalizowa\u0107 sobie ten list. Czekam z niecierpliwo\u015bci\u0105 jak sobie z tym poradz\u0105 \u00a0nabo\u017cnie kl\u0119cz\u0105cy z Brainpickings i nadskakuj\u0105cy religii program Kristy Tippett, \u201cOn Being\u201d. Tippett, jak podejrzewam, b\u0119dzie jako\u015b pr\u00f3bowa\u0142a twierdzi\u0107, \u017ce Einstein nadal mia\u0142 quasi-religijn\u0105 wiar\u0119.<\/span><\/p>\n

\n

Jerry Coyne<\/strong> – Profesor (emeritus) na wydziale ekologii i ewolucji University of Chicago, jego ksi\u0105\u017cka “Why Evolution is True” (Polskie wydanie: “Ewolucja jest faktem”, Pr\u00f3szy\u0144ski i Ska, 2009r.) zosta\u0142a prze\u0142o\u017cona na kilkana\u015bcie j\u0119zyk\u00f3w, a przez Richarda Dawkinsa jest oceniana jako najlepsza ksi\u0105\u017cka o ewolucji. Jerry Coyne jest jednym z najlepszych na \u015bwiecie specjalist\u00f3w od specjacji, rozdzielania si\u0119 gatunk\u00f3w. Jest wielkim mi\u0142o\u015bnikiem kot\u00f3w i osobistym przyjacielem redaktor naczelnej.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
<\/p>\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

List Einsteina kwestionuj\u0105cy religi\u0119, bibli\u0119 i ide\u0119 Boga jest znowu na sprzeda\u017c Jerry A. Coyne T\u0142umaczenie: Ma\u0142gorzata Koraszewska Albert Einstein Dlaczego wszystkich tak bardzo obchodzi, czy Albert Einstein by\u0142 religijny, czy by\u0142 ateist\u0105? Podejrzewam, \u017ce poniewa\u017c jest uwa\u017cany za Najbardziej Inteligentnego Cz\u0142owieka naszych czas\u00f3w, a wi\u0119c jego opinia na\u00a0ka\u017cdy\u00a0temat jest uwa\u017cana za autorytatywn\u0105. I je\u015bli […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67464"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67464"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67464\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67517,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67464\/revisions\/67517"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}