{"id":67655,"date":"2019-03-01T17:09:11","date_gmt":"2019-03-01T15:09:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=67655"},"modified":"2019-02-21T08:13:05","modified_gmt":"2019-02-21T06:13:05","slug":"16-09-33","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=67655","title":{"rendered":"\u201eObrazki domowe\u201d El\u017cbiety Nadel o \u017cyciu w lwowskim getcie trafi\u0142y do Muzeum POLIN"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u201eObrazki domowe\u201d El\u017cbiety Nadel o \u017cyciu w lwowskim getcie trafi\u0142y do Muzeum POLIN<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Norbert Nowotnik (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Fot. M. Ja\u0142oszy\u0144ska. \u0179r\u00f3d\u0142o: Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich<\/em><\/span><\/p>\n

\u201eObrazki domowe\u201d El\u017cbiety Nadel – prace m\u0142odej graficzki, kt\u00f3ra w 1942 r. wraz z rodzicami przebywa\u0142a w lwowskim getcie – trafi\u0142y do kolekcji Muzeum POLIN. Rysunki Nadel to nie tylko unikatowe dzie\u0142a sztuki, lecz tak\u017ce dokument z czas\u00f3w Holokaustu.<\/strong><\/span><\/p>\n

Rysunki Nadel do kolekcji Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN trafi\u0142y z Domu Aukcyjnego “Artissima” w Warszawie. To zesp\u00f3\u0142 18 szkic\u00f3w przedstawiaj\u0105cych z dowcipem i nut\u0105 ironii codzienne \u017cycie inteligenckiej rodziny przesiedlonej do lwowskiego getta. Prace, wykonane tuszem na bristolu, powsta\u0142y w 1942 r. – ju\u017c po rozpocz\u0119ciu deportacji \u017byd\u00f3w ze Lwowa do obozu zag\u0142ady w Be\u0142\u017ccu na Lubelszczy\u017anie.<\/span><\/p>\n

“El\u017cbieta Nadel z humorem przedstawi\u0142a \u017cycie inteligenckiej rodziny w czasach Holokaustu. Humor by\u0142 jej sposobem na przetrwanie najtrudniejszych chwil w \u017cyciu \u017cydowskich mieszka\u0144c\u00f3w Lwowa. To naprawd\u0119 rzecz wyj\u0105tkowa: dzie\u0142o sztuki, dokument zag\u0142ady i bardzo osobista pami\u0105tka z tajemnicz\u0105 do\u015b\u0107 histori\u0105” – powiedzia\u0142a PAP historyk sztuki dr Monika Bryl, kt\u00f3ra kieruje salonem Domu Aukcyjnego “Artissima”.<\/span><\/p>\n

“Historia teki 18 szkic\u00f3w nie jest dok\u0142adnie znana. Odnalaz\u0142 j\u0105 krakowski marszand, kt\u00f3ry porz\u0105dkowa\u0142 mieszkanie odziedziczone po krewnych, pochodz\u0105cych ze Lwowa. Teka znajdowa\u0142a si\u0119 w jednej z walizek, kt\u00f3rej od czasu wyjazdu ze Lwowa nikt nie otwiera\u0142” – opowiada\u0142a dr Bryl. “Niestety nie uda\u0142o si\u0119 ustali\u0107, co \u0142\u0105czy\u0142o repatriant\u00f3w z rodzin\u0105 Nadl\u00f3w” – doda\u0142a.<\/span><\/p>\n

Starania o pozyskanie teki do kolekcji POLIN trwa\u0142y od kilku lat. W 2018 r. zakup uda\u0142o si\u0119 sfinalizowa\u0107 dzi\u0119ki grantowi Stowarzyszenia \u017bydowski Instytut Historyczny w Polsce. Prace Nadel by\u0142y prezentowane w 2015 r. w Domu Aukcyjnym “Artissima” na wystawie “Od sztetla po Pary\u017c”. Wcze\u015bniej mo\u017cna by\u0142o je zobaczy\u0107 r\u00f3wnie\u017c na ekspozycji w Miejscu Pami\u0119ci i Muzeum w Be\u0142\u017ccu, kt\u00f3re jest fili\u0105 Pa\u0144stwowego Muzeum na Majdanku w Lublinie.<\/span><\/p>\n

“To niezwykle cenny, unikatowy wr\u0119cz \u015blad \u017cycia m\u0142odej, pe\u0142nej nadziei osoby przeniesionej z dostatniego domu w trudne warunki. Ona nie ma jeszcze \u015bwiadomo\u015bci tego, co si\u0119 wydarzy. My natomiast, patrz\u0105c na ten nie pozbawiony humoru dokument, widzimy pe\u0142ni\u0119 grozy wojny, ale te\u017c i sens wiary w przetrwanie” – doda\u0142 prezes Domu Aukcyjnego “Artissima”, ekspert rynku sztuki, Adam Che\u0142stowski.<\/span><\/p>\n

Z zakupu prac Nadel ciesz\u0105 si\u0119 muzealnicy, kt\u00f3rzy planuj\u0105 udost\u0119pni\u0107 je szerszej publiczno\u015bci. “Sztuka z Zag\u0142ady, czyli dzie\u0142a tworzone przez artyst\u00f3w-\u017byd\u00f3w w gettach, obozach, w ukryciu wci\u0105\u017c pozostaje niedostatecznie zbadana. +Obrazki domowe+ Nadel uzupe\u0142niaj\u0105 nasz\u0105 wiedz\u0119, gdy\u017c jest to nie tylko wybitne dzie\u0142o sztuki, to tak\u017ce zapis, raport, \u015blad i \u015bwiadectwo Zag\u0142ady” – oceni\u0142a Renata Pi\u0105tkowska, g\u0142\u00f3wna kuratorka zbior\u00f3w w Muzeum POLIN.<\/span><\/p>\n

Rysunki Nadel zostan\u0105 teraz poddane konserwacji, a w 2020 r. wraz z innymi ocala\u0142ymi przedmiotami, uzupe\u0142ni\u0105 wystaw\u0119 sta\u0142\u0105 Muzeum POLIN. Zgodnie z planami muzealnik\u00f3w, galeria “Zag\u0142ada”, kt\u00f3rej narracja skupia si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na historii mieszka\u0144c\u00f3w getta warszawskiego, zostanie wzbogacona m.in. o listy, pami\u0119tniki, czy rysunki, kt\u00f3rych autorami byli \u017bydzi zamkni\u0119ci w gettach tak\u017ce innych miast i miasteczek.<\/span><\/p>\n

El\u017cbieta Nadel urodzi\u0142a si\u0119 1 czerwca 1920 r. we Lwowie. Studiowa\u0142a w tamtejszym Instytucie Sztuk Plastycznych. Tam pozna\u0142a Kazimierza Mo\u017adzierza, studenta wydzia\u0142u malarstwa, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej pom\u00f3g\u0142 jej oraz jej matce w ucieczce z getta do Warszawy. Brat El\u017cbiety, Jerzy, zgin\u0105\u0142 prawdopodobnie podczas deportacji do obozu w Be\u0142\u017ccu. Ojciec Aaron wst\u0105pi\u0142 do partyzantki i zagin\u0105\u0142. W 1945 r. El\u017cbieta wraz z matk\u0105 wyjecha\u0142y do Pragi, sk\u0105d w 1948 r. wyemigrowa\u0142y do Izraela. Tu artystka wysz\u0142a za m\u0105\u017c za Naftalego Landaua. Przyjmuj\u0105c nazwisko m\u0119\u017ca zmieni\u0142a imi\u0119 na Elisheva. Mieszka\u0142a w Modiin. Urodzi\u0142a dw\u00f3ch syn\u00f3w \u2013 Ronny\u2019ego i Micky\u2019ego. Tworzy\u0142a ilustracje do ksi\u0105\u017cek i czasopism, a tak\u017ce karykatury. W 1987 r. wyst\u0105pi\u0142a do Yad Vashem o nadanie tytu\u0142u Sprawiedliwy W\u015br\u00f3d Narod\u00f3w \u015awiata dla Kazimierza Mo\u017adzierza (tytu\u0142 zosta\u0142 mu nadany w 1989 r.). Zmar\u0142a 8 sierpnia 1994 r. w Izraelu.<\/span><\/p>\n

Getto we Lwowie, utworzone przez niemieckich okupant\u00f3w we wrze\u015bniu 1941 r., by\u0142o jedn\u0105 z najwi\u0119kszych zamkni\u0119tych dzielnic \u017cydowskich w ogarni\u0119tej wojn\u0105 Europie. Jego likwidacja rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 10 sierpnia 1942 r., w ci\u0105gu nast\u0119pnych dw\u00f3ch tygodni do niemieckiego obozu zag\u0142ady w Be\u0142\u017ccu wywieziono 50 tys. \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W czerwcu 1943 r. Niemcy przeprowadzili ostatni\u0105 akcj\u0119 wysiedle\u0144cz\u0105 w getcie. Natrafi\u0142a ona na niespodziewany op\u00f3r. Podczas jego t\u0142umienia Niemcy zamordowali lub wywie\u017ali do oboz\u00f3w pracy przesz\u0142o 20 tys. \u017byd\u00f3w. Oko\u0142o 3 tys. z nich pope\u0142ni\u0142o samob\u00f3jstwo.<\/span><\/p>\n

Po likwidacji getta Lw\u00f3w zosta\u0142 og\u0142oszony miastem “wolnym od \u017byd\u00f3w” (Judenfrei). Wed\u0142ug hitlerowskich raport\u00f3w do ko\u0144ca czerwca 1943 r. zamordowano ok. 435 tys. galicyjskich \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eObrazki domowe\u201d El\u017cbiety Nadel o \u017cyciu w lwowskim getcie trafi\u0142y do Muzeum POLIN Norbert Nowotnik (PAP) Fot. M. Ja\u0142oszy\u0144ska. \u0179r\u00f3d\u0142o: Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich \u201eObrazki domowe\u201d El\u017cbiety Nadel – prace m\u0142odej graficzki, kt\u00f3ra w 1942 r. wraz z rodzicami przebywa\u0142a w lwowskim getcie – trafi\u0142y do kolekcji Muzeum POLIN. Rysunki Nadel to nie tylko unikatowe […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67655"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67655"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67655\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67849,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67655\/revisions\/67849"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67655"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}