{"id":67704,"date":"2019-03-27T17:09:24","date_gmt":"2019-03-27T15:09:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=67704"},"modified":"2019-03-20T10:53:19","modified_gmt":"2019-03-20T08:53:19","slug":"18-09-30","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=67704","title":{"rendered":"Przeno\u015bny dom [komentarz do parszy Truma]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Przeno\u015bny dom [komentarz do parszy Truma]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Dawna Jerozolima, fresk z Synagogi Stambulskiej w Jerozolimie\/ Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

PARSZA TRUMA 9 LUTEGO 2019 \/ 4 ADAR 5779<\/strong><\/p>\n

W parszy Truma <\/em>opisana jest budowa Przybytku \u2013 pierwszego w historii Izraela miejsca wsp\u00f3lnej modlitwy. Jego funkcj\u0119 przej\u0119\u0142a w ko\u0144cu \u015awi\u0105tynia Jerozolimska. Chc\u0119 w tym komentarzu skupi\u0107 si\u0119 na fragmencie \u017cydowskiej historii, kt\u00f3ry reprezentuje nasz\u0105 duchowo\u015b\u0107 w jej najtrudniejszym i jednocze\u05bc\u015bnie najbardziej chwalebnym momencie \u2013 zburzenia \u015awi\u0105tyni.<\/span><\/p>\n

Trudno wyobrazi\u0107 sobie skal\u0119 kryzysu spowodowanego zniszczeniem Pierwszej \u015awi\u0105tyni. Ka\u017cdy element \u017cydowskiego \u017cycia opiera\u0142 si\u0119 na relacji Izraelit\u00f3w z Bogiem, kt\u00f3r\u0105 symbolizowa\u0142y codzienne rytua\u0142y \u015bwi\u0105tynne odbywaj\u0105ce si\u0119 w Jerozolimie. Wraz z podbojem miasta przez Babilo\u0144czyk\u00f3w w 586 roku p.n.e. \u017bydzi stracili nie tylko sw\u00f3j kraj i niepodleg\u0142o\u015b\u0107. Utrata \u015awi\u0105tyni r\u00f3wna\u0142a si\u0119 ca\u0142kowitej utracie nadziei, kt\u00f3r\u0105 pok\u0142adali w Bogu. Jak mieli si\u0119 do Niego zwr\u00f3ci\u0107, skoro miejsce, w kt\u00f3rym mu dotychczas s\u0142u\u017cyli, by\u0142o w ruinie? Jeden z zachowanych tekst\u00f3w obrazowo przedstawia nastroje \u017byd\u00f3w w owym czasie \u2013 chodzi oczywi\u015bcie o s\u0142owa jednego z najs\u0142awniejszych psalm\u00f3w:<\/span><\/p>\n

Nad rzekami Babilonu, tam siedzieli\u015bmy i p\u0142akali\u015bmy wspominaj\u0105c Cyon. (\u2026) Jak \u015bpiewa\u0107 nam pie\u015b\u0144 Bo\u017c\u0105 na ziemi obcej? (Psalm 137).<\/p><\/blockquote>\n

Wtedy te\u017c zacz\u0119\u0142a formowa\u0107 si\u0119 odpowied\u017a na ten dramatyczny kryzys. \u015awi\u0105tyni ju\u017c nie by\u0142o, ale pozosta\u0142o jej wspomnienie, kt\u00f3re by\u0142o na tyle silne, aby zjednoczy\u0107 \u017byd\u00f3w w Bo\u017cej czci. Na wygnaniu w Babilonii zacz\u0119li gromadzi\u0107 si\u0119, \u017ceby obja\u015bnia\u0107 Tor\u0119, dawa\u0107 wyraz wsp\u00f3lnej nadziei na powr\u00f3t, wspomina\u0107 \u015awi\u0105tyni\u0119 i jej rytua\u0142y.<\/span><\/p>\n

Tym, kt\u00f3ry uformowa\u0142 wizj\u0119 powrotu i odbudowy spo\u0142eczno\u015bci, by\u0142 prorok Ezechiel. Jemu te\u017c zawdzi\u0119czamy pierwsz\u0105 sugesti\u0119 zupe\u0142nie nowej instytucji, z kt\u00f3rej w ko\u0144cu mia\u0142 powsta\u0107 bejt kneset<\/em>, czyli synagoga:<\/span><\/p>\n

Tak rzecze Pan Wiekuisty: Je\u017celim ich wydali\u0142 mi\u0119dzy narody, a rozproszy\u0142 po ziemiach, a by\u0142 im drobn\u0105 tylko \u015bwi\u0105tyni\u0105 [mikdasz meat<\/em>] w ziemiach, do kt\u00f3rych zaszli (Ks. Ezechiela 11:16).<\/p><\/blockquote>\n

G\u0142\u00f3wne miejsce kultu zosta\u0142o zniszczone, ale jego s\u0142abe echo, miniatura, pozosta\u0142a.<\/span><\/p>\n

Synagoga jest niezwyk\u0142ym przyk\u0142adem itaruta diletata<\/em>, \u201eoddolnego przebudzenia\u201d \u2013 rodzi si\u0119 ono nie dzi\u0119ki s\u0142owom Boga skierowanym do ludu Izraela, ale Izraela do Boga. W Tanachu nie ma mowy o synagodze ani o jakimkolwiek miejscowym domu modlitwy. Przeciwnie \u2013 ka\u017cda wzmianka o \u201edomu Bo\u017cym\u201d odnosi si\u0119 do g\u0142\u00f3wnej \u015awi\u0105tyni i zbiorowego czczenia Boga przez ca\u0142y lud (2 Ks. Samuela 7:27; 1 Ks. Kr\u00f3lewska 6; 1 Ks. Kronik 22:1 itd.).<\/span><\/p>\n

Cz\u0119sto zapominamy, jak istotna by\u0142a idea synagogi. Profesor Menahem Stern pisa\u0142, \u017ce judaizm, tworz\u0105c t\u0119 instytucj\u0119, zapocz\u0105tkowa\u0142 jedn\u0105 z najwi\u0119kszych rewolucji w spo\u0142ecznej i religijnej historii, jako \u017ce by\u0142a ona zupe\u0142nie nowym i wcze\u015bniej nieznanym \u015brodowiskiem religijnego kultu[1]<\/a>. Wed\u0142ug Salo Barona synagoga sta\u0142a si\u0119 instytucj\u0105, przez kt\u00f3r\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 na wygnaniu \u201eca\u0142kowicie przenios\u0142a nacisk z miejsca kultu, \u015awi\u0105tyni, na zgromadzenie wiernych \u2013 zb\u00f3r, kt\u00f3ry mo\u017ce zebra\u0107 si\u0119 w dowolnym czasie i miejscu na ca\u0142ym, szerokim Bo\u017cym \u015bwiecie\u201d[2]<\/a>. Synagoga by\u0142a Jerozolim\u0105 na wygnaniu, domem dla wszystkich \u017cydowskich serc. Jest ona najg\u0142\u0119bszym wyrazem monoteizmu, \u015bwiadczy bowiem o tym, \u017ce gdziekolwiek zbierzemy si\u0119, aby zwr\u00f3ci\u0107 serca ku niebiosom, tam odnajdziemy Bo\u017c\u0105 Obecno\u015b\u0107, B\u00f3g jest bowiem wsz\u0119dzie.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d wzi\u0119\u0142a si\u0119 ta idea, kt\u00f3ra zmieni\u0142a \u015bwiat? Jej pocz\u0105tk\u00f3w nie nale\u017cy szuka\u0107 w historii \u015awi\u0105tyni, ale du\u017co wcze\u015bniejszej \u201ebudowli\u201d, opisanej w parszy Truma<\/em>. Przybytek, o kt\u00f3ry tu chodzi, mo\u017cna by\u0142o \u0142atwo przenosi\u0107. Zrobiony by\u0142 z belek i kotar, kt\u00f3re Lewici mogli rozmontowywa\u0107 i nie\u015b\u0107 ze sob\u0105, w\u0119druj\u0105c wraz z reszt\u0105 Izraelit\u00f3w przez pustyni\u0119. Ta tymczasowa konstrukcja okaza\u0142a si\u0119 mie\u0107 trwa\u0142y wp\u0142yw na dalsz\u0105 histori\u0119 \u017byd\u00f3w, podczas gdy \u015awi\u0105tynia, kt\u00f3ra mia\u0142a istnie\u0107 zawsze, okaza\u0142a si\u0119 kr\u00f3tkotrwa\u0142a \u2013 a\u017c do dnia jej odbudowania, o kt\u00f3rego nadej\u015bcie modlimy si\u0119 codziennie.<\/span><\/p>\n

Wi\u0119ksze znaczenie mia\u0142a nie fizyczna, ale metafizyczna struktura Miszkanu<\/em>. Sama idea, \u017ce cz\u0142owiek mo\u017ce zbudowa\u0107 Bogu dom, wydaje si\u0119 absurdalna. Koncept \u015bwi\u0119tego miejsca mia\u0142 znacznie wi\u0119ksze znaczenie w \u015bwiatopogl\u0105dzie politeistycznym, gdzie bogowie byli p\u00f3\u0142lud\u017ami, istnia\u0142y wi\u0119c miejsca, w kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o ich spotka\u0107. Monoteizm burzy t\u0119 ide\u0119, a nic nie daje temu lepszego wyrazu ni\u017c s\u0142owa Psalmu sto trzydziestego dziewi\u0105tego:<\/span><\/p>\n

\n

Dok\u0105d ujd\u0119 przed duchem Twoim,
\nI dok\u0105d przed obliczem Twoim schroni\u0119 si\u0119.
\nGdybym si\u0119 wzni\u00f3s\u0142 ku niebu, tam Ty,
\nI gdybym sobie usiad\u0142 w otch\u0142ani, tu\u017c jeste\u015b.<\/p><\/blockquote>\n

 St\u0105d te\u017c pytanie zadane przez najm\u0105drzejszego kr\u00f3la Izraelit\u00f3w, Salomona: \u201eAzaliby rzeczywi\u015bcie mia\u0142 B\u00f3g na ziemi zamieszka\u0107? Oto niebiosa i niebiosa niebios nie mog\u0105 Ci\u0119 ogarn\u0105\u0107, a c\u00f3\u017c dopiero ten przybytek, kt\u00f3rym zbudowa\u0142\u201d (1 Ks. Kr\u00f3lewska 8:27).<\/span><\/p>\n

O to samo, w Bo\u017cym imieniu, pyta najwi\u0119kszy z prorok\u00f3w, Izajasz:<\/span><\/p>\n

\n

Niebo stolic\u0105 Moj\u0105,
\nA ziemia podn\u00f3\u017ckiem st\u00f3p Moich;
\nGdzie\u017c stanie dom, kt\u00f3ry zbudujecie Mi,
\nI gdzie miejsce odpoczynku dla Mnie? (Ks. Izajasza 66:1).<\/p><\/blockquote>\n

Sama idea budowania domu w sko\u0144czonym miejscu dla niesko\u0144czonej obecno\u015bci wydaje si\u0119 wewn\u0119trznie sprzeczna. Wyja\u015bnienie \u2013 wci\u0105\u017c zdumiewaj\u0105co trafne \u2013 znajduje si\u0119 jednak ju\u017c na pocz\u0105tku parszy Truma<\/em>: \u201eI wystawi\u0105 Mi \u015bwi\u0105tyni\u0119, abym zamieszka\u0142 w [po\u015br\u00f3d] nich [be-tocham<\/em>]\u201d (Szemot 25:8). \u017bydowscy mistycy zwr\u00f3cili uwag\u0119 na dziwn\u0105 budow\u0119 tego zdania. Powinno ono przecie\u017c brzmie\u0107 \u201eabym zamieszka\u0142 w niej [\u015bwi\u0105tyni]\u201d, a nie \u201eabym zamieszka\u0142 w nich\u201d. Bo\u017ca Obecno\u015b\u0107 nie rezyduje jednak w budynku, ale w ludziach, kt\u00f3rzy go wznie\u015bli; nie w namacalnym miejscu, ale w ludzkim sercu. Przybytek nie by\u0142 miejscem, w kt\u00f3rym w tajemniczy spos\u00f3b obecno\u015b\u0107 Boga by\u0142a bardziej skoncentrowana ni\u017c gdzie indziej. Jego \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 mia\u0142a jednak moc otwierania ludzkich serc przed Tym, kt\u00f3rego czcili. B\u00f3g jest wsz\u0119dzie, ale nie zawsze jego obecno\u015b\u0107 jest tak samo odczuwalna. \u201e\u015awi\u0119te\u201d miejsce to takie, w kt\u00f3rym odk\u0142adamy na bok wszystkie ludzkie \u015brodki i pragnienia i wkraczamy w rzeczywisto\u015b\u0107 ca\u0142kowicie wygospodarowan\u0105 dla Boga.<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>Je\u015bli idea Miszkanu<\/em> czy Przybytku, polega na tym, \u017ce B\u00f3g \u017cyje w ka\u017cdym z ludzkich serc, kt\u00f3re sk\u0142onne jest si\u0119 w pe\u0142ni otworzy\u0107 na \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 Niebios, miejsce, w kt\u00f3rym to si\u0119 dzieje, nie ma znaczenia. W ten spos\u00f3b siedem wiek\u00f3w p\u00f3\u017aniej otworzy\u0142y si\u0119 drzwi synagogi \u2013 najwa\u017cniejszego wyrazu idei, m\u00f3wi\u0105cej, \u017ce B\u00f3g jest wsz\u0119dzie i zewsz\u0105d mo\u017cna Go dosi\u0119gn\u0105\u0107. Wydaje mi si\u0119 niezwykle poruszaj\u0105ce, \u017ce krucha struktura opisana w parszy Truma<\/em> sta\u0142a si\u0119 inspiracj\u0105 dla instytucji, kt\u00f3ra bardziej ni\u017c cokolwiek innego pozwoli\u0142a narodowi \u017cydowskiemu przetrwa\u0107 prawie dwa tysi\u0105ce lat rozproszenia \u2013 najd\u0142u\u017csz\u0105 w historii w\u0119dr\u00f3wk\u0119 przez pustyni\u0119.<\/span><\/p>\n

\n

[1] A History of the Jewish People, red. H.H. Ben-Sasson, Cambridge, Massachusetts 1976, s. 285.<\/em><\/span><\/p>\n

[2] Salo Baron, The Jewish Community, Filadelfia 1945.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

 <\/p>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Przeno\u015bny dom [komentarz do parszy Truma] RABIN JONATHAN SACKS T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o Dawna Jerozolima, fresk z Synagogi Stambulskiej w Jerozolimie\/ Wikipedia PARSZA TRUMA 9 LUTEGO 2019 \/ 4 ADAR 5779 W parszy Truma opisana jest budowa Przybytku \u2013 pierwszego w historii Izraela miejsca wsp\u00f3lnej modlitwy. Jego funkcj\u0119 przej\u0119\u0142a w ko\u0144cu \u015awi\u0105tynia Jerozolimska. Chc\u0119 w tym komentarzu skupi\u0107 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67704"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67704"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67704\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68090,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67704\/revisions\/68090"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67704"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67704"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67704"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}