{"id":67765,"date":"2019-02-27T17:09:56","date_gmt":"2019-02-27T15:09:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=67765"},"modified":"2019-02-19T09:46:05","modified_gmt":"2019-02-19T07:46:05","slug":"20-09-36","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=67765","title":{"rendered":"Olimpijczyk Dariusz Popiela walczy o pami\u0119\u0107 po \u017bydach"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>“Panie w\u00f3jcie, zgin\u0119\u0142o 256 ludzi. To najwi\u0119ksza tragedia w historii Kro\u015bcienka”. Olimpijczyk Dariusz Popiela walczy o pami\u0119\u0107 po \u017bydach<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Estera Flieger<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Dariusz Popiela na cmentarzu w Kro\u015bcienku (Fot. Jakub Porzycki \/ Agencja Gazeta)<\/em><\/span><\/p>\n

Dariusz Popiela Sw\u00f3j projekt nazwa\u0142 “Ludzie, nie liczby”. Sp\u0119dzi\u0142 w archiwum d\u0142ugie godziny, \u017ceby ustali\u0107 nazwiska \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy mieszkali w Kro\u015bcienku<\/span><\/p>\n

Cmentarz \u017cydowski w Kro\u015bcienku rozci\u0105ga si\u0119 tu\u017c przy Dunajcu. Uchylam bram\u0119. Na wprost czarny pomnik. Dwie marmurowe p\u0142yty z gwiazdami Dawida. Wyryto na nich nazwiska 256 miejscowych \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w Zag\u0142adzie.<\/span><\/p>\n

Kiedy Dariusz Popiela przyszed\u0142 tu pierwszy raz, p\u0142ot by\u0142 rozwalony, brama zardzewia\u0142a. Ch\u0119chy, krzaki.<\/span><\/p>\n

\u2013 Siek\u0142o mnie. Cmentarz nie mo\u017ce tak wygl\u0105da\u0107. W tym miejscu pochowani s\u0105 ludzie \u2013 m\u00f3wi. \u2013 Wszed\u0142em i ju\u017c tu zosta\u0142em.<\/span><\/p>\n

Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej przyjecha\u0142 z kosiark\u0105. Pom\u00f3g\u0142 znajomy ogrodnik.<\/span><\/p>\n

To chyba sportowa z\u0142o\u015b\u0107, o kt\u00f3rej m\u00f3wi\u0105 komentatorzy. Bo Dariusz jest kajakarzem g\u00f3rskim. Siedmiokrotny mistrz Polski, wicemistrz Europy, olimpijczyk. Trenowa\u0142 obok cmentarza przez kilkana\u015bcie lat. Ale powiedzia\u0142 mu o nim jego fizjolog prof. Jerzy \u017bo\u0142\u0105d\u017a. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105, odk\u0105d sko\u0144czy\u0142 12 lat. Wiedzia\u0142, \u017ce Dariusz interesuje si\u0119 histori\u0105.<\/span><\/p>\n

Na skoszenie trawy zgod\u0119 dosta\u0142 od gminy wyznaniowej. Ale chcia\u0142 zrobi\u0107 wi\u0119cej. Trzeba by\u0142o rozmawia\u0107 z w\u00f3jtem, te\u017c kajakarzem. Dariusz wierzy, \u017ce to pomog\u0142o, bo pewnie dlatego zgodzi\u0142 si\u0119 spotka\u0107. \u2013 Panie w\u00f3jcie, zgin\u0119\u0142o 256 ludzi. To najwi\u0119ksza tragedia w historii Kro\u015bcienka.<\/span><\/p>\n

Na pocz\u0105tku by\u0142o gadanie, \u017ce przyjad\u0105 \u017bydzi i b\u0119d\u0105 chcieli odzyskiwa\u0107 maj\u0105tki. \u2013 Ludzie nie zdaj\u0105 sobie sprawy ze skali Zag\u0142ady. Pi\u0119\u0107 os\u00f3b z Kro\u015bcienka prze\u017cy\u0142o. W tym dw\u00f3ch braci z listy Schindlera.<\/span><\/p>\n

Pom\u00f3g\u0142 syn w\u00f3jta. Jakub Dyda kilka lat wcze\u015bniej sam tu zorganizowa\u0142 sprz\u0105tanie: \u2013 Ale wtedy czego\u015b zabrak\u0142o, sko\u0144czy\u0142o si\u0119 na jednej akcji. Mia\u0142em wyrzuty sumienia, \u017ce nie uda\u0142o si\u0119 zrobi\u0107 wi\u0119cej. A\u017c w 2017 roku pojawi\u0142 si\u0119 Darek. Dzi\u0119ki niemu zrobili\u015bmy krok do przodu, kt\u00f3rego nie dali\u015bmy rady zrobi\u0107 przed laty.<\/span><\/p>\n

Fot. Jakub Porzycki \/ Agencja Gazeta<\/em><\/span><\/p>\n

Na pomnik Dariusz zbiera\u0142 w internecie. Sam te\u017c co\u015b od\u0142o\u017cy\u0142. \u2013 Jak zacz\u0119\u0142a si\u0119 dyskusja wok\u00f3\u0142 nowej ustawy o IPN, my\u015bla\u0142em, \u017ce pozamiatane.<\/span><\/p>\n

Ludzie wp\u0142acali po 50, 100, 200 z\u0142otych. Kto\u015b napisa\u0142, \u017ce sp\u0119dza\u0142 tu wakacje z mam\u0105. Kiedy anonimowy darczy\u0144ca przela\u0142 najpierw 5, a potem 10 tysi\u0119cy, my\u015bla\u0142, \u017ce to pomy\u0142ka. Nie by\u0142a. Poznali si\u0119 p\u00f3\u0142 roku p\u00f3\u017aniej. Dariusz przewiezie go kajakiem.<\/span><\/p>\n

Pieni\u0105dze by\u0142y te\u017c potrzebne na zabezpieczenie masowego grobu, kt\u00f3ry dopiero teraz uda\u0142o si\u0119 tu zlokalizowa\u0107. I tablice. Na nich \u2013 historia spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej w Kro\u015bcienku. Jest np. o miejscowym zegarmistrzu Moj\u017ceszu Langerze. Dowiaduj\u0119 si\u0119 nawet, gdzie mieszka\u0142 Salomon Unterberger. D\u0142u\u017csz\u0105 chwil\u0119 zajmuje mi ustalenie, kto jest autorem opis\u00f3w. Bo sportowiec nie chce pocz\u0105tkowo powiedzie\u0107, \u017ce sam to robi\u0142.<\/span><\/p>\n

Henio narciarz<\/strong><\/p>\n

Sw\u00f3j projekt nazwa\u0142 \u201eLudzie, nie liczby\u201d. Sp\u0119dzi\u0142 w archiwum d\u0142ugie godziny, \u017ceby ustali\u0107 nazwiska \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy mieszkali w Kro\u015bcienku przed wojn\u0105, i dowiedzie\u0107 si\u0119 o nich czego\u015b wi\u0119cej. Pomog\u0142a mu dr Karolina Panz, historyczka. \u2013 Czasem my\u015bl\u0119, \u017ce odpu\u015bci\u0142abym, a on si\u0119 nie podda\u0142.<\/span><\/p>\n

Szczeg\u00f3lnie bliski jest mu \u201eHenio narciarz\u201d, czyli Henryk Stahlberger, bo te\u017c sportowiec. Zreszt\u0105 jego historia by\u0142a pierwsz\u0105, kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142.<\/span><\/p>\n

Pomnik ods\u0142oni\u0119to 17 czerwca ub. roku. Przyjechali potomkowie \u017byd\u00f3w z okolicy. \u2013 Czyta si\u0119 o ich dziadkach, rodzicach, a tu nagle oni.<\/span><\/p>\n

Kto\u015b przywi\u00f3z\u0142 ziemi\u0119 z Erec Israel. Pomodli\u0142 si\u0119 naczelny rabin Polski Michael Schudrich. Tylko ksi\u0119dza nie by\u0142o. Kto\u015b zaprosi\u0142 go w tym czasie na urodziny.<\/span><\/p>\n

Tydzie\u0144 p\u00f3\u017aniej Dariusz zdoby\u0142 srebro w Pucharze \u015awiata. Zabrak\u0142o dw\u00f3ch setnych do pierwszego w historii polskiego kajakarstwa g\u00f3rskiego z\u0142ota.<\/span><\/p>\n

Jakub Dyda, syn w\u00f3jta: \u2013 Mijam cz\u0119sto cmentarz i widz\u0119, \u017ce kto\u015b tam jest i czyta tablice. Prze\u0142om to by\u0142oby mo\u017ce za du\u017co powiedziane. Ale kropla dr\u0105\u017cy ska\u0142\u0119. Zastanawiam si\u0119 czasem, dlaczego przez tyle lat o kirkut nie zadbali ludzie, kt\u00f3rych s\u0105siadami byli zamordowani \u017bydzi. Ale nie ma co do tego wraca\u0107, najwa\u017cniejsze, \u017ce teraz wszyscy wiedz\u0105, gdzie jest kirkut. Jest te\u017c m\u0142odzie\u017c, kt\u00f3ra przy okazji realizacji projektu pojecha\u0142a do Be\u0142\u017cca, pojad\u0105 kolejne grupy. 256 os\u00f3b zn\u00f3w ma imi\u0119 i nazwisko, ma te\u017c pogrzeb.<\/span><\/p>\n

Uczniowie Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego im. Stefana \u017beromskiego w Kro\u015bcienku wr\u00f3cili niedawno z g\u0142\u00f3wn\u0105 nagrod\u0105 od Muzeum Historycznego Miasta Krakowa za film oparty na wspomnieniach mieszka\u0144c\u00f3w miasta.<\/span><\/p>\n

\u2013 Darek zara\u017ca pasj\u0105. Ma bardzo dobry kontakt z m\u0142odzie\u017c\u0105. By\u0142 \u015bwietnym przewodnikiem w Be\u0142\u017ccu \u2013 relacjonuje dyrektor szko\u0142y Robert D\u0119bski. \u2013 To, co si\u0119 uda\u0142o, to u\u015bwiadomienie m\u0142odzie\u017cy, \u017ce chodzi o s\u0105siad\u00f3w ich dziadk\u00f3w, pradziadk\u00f3w, ludzi, z kt\u00f3rymi ich rodziny si\u0119 wita\u0142y, przyja\u017ani\u0142y, \u017ce w\u015br\u00f3d ofiar byli ich r\u00f3wie\u015bnicy. To ju\u017c nie s\u0105 dla nich tylko liczby.<\/span><\/p>\n

Kr\u0119gos\u0142up<\/strong><\/p>\n

Z Dariuszem spotykam si\u0119 zaraz po treningu w Krakowie, jedziemy do Nowego S\u0105cza, gdzie mieszka. Na dachu samochodu kajak. Dzie\u0144 wcze\u015bniej w baga\u017cniku wi\u00f3z\u0142 drewniane p\u0142yty przypominaj\u0105ce kszta\u0142tem macewy. Z Aleksandrem Schwarzem z Komisji Rabinicznej i Fundacji Zapomniane wbijaj\u0105 je tam, gdzie uda im si\u0119 ustali\u0107, \u017ce spoczywaj\u0105 ofiary Zag\u0142ady, by przywr\u00f3ci\u0107 im imi\u0119.<\/span><\/p>\n

Do kajaka 7-letniego Dariusza wsadzi\u0142 tata, do dzi\u015b jego trener. To ju\u017c rodzinna tradycja. Trenowali te\u017c wujkowie, jeden z nich uton\u0105\u0142. W 1985 roku ojciec i jego brat przerwali karier\u0119 sportow\u0105 i za\u0142o\u017cyli firm\u0119 produkuj\u0105c\u0105 kajaki.<\/span><\/p>\n

Ch\u0142opiec wola\u0142 by\u0107 pi\u0142karzem. Dzi\u015b olimpijczyk m\u00f3wi, \u017ce nie zamieni\u0142by tego sportu na \u017caden inny. Podoba mu si\u0119, \u017ce cz\u0119sto musi p\u0142yn\u0105\u0107 pod pr\u0105d, jak w \u017cyciu. M\u00f3wi, \u017ce sport da\u0142 mu kr\u0119gos\u0142up moralny. I \u017ce to ze sportu si\u0119 wzi\u0119\u0142o, \u017ce jak co\u015b robi, to na ca\u0142ego.<\/span><\/p>\n

214 dni w roku sp\u0119dza poza domem. Dzie\u0144 zaczyna od treningu na wodzie. Zim\u0105 te\u017c. Do tego si\u0142ownia, latem rower, wyszukiwanie nowinek technicznych, dieta. Trzeba na siebie uwa\u017ca\u0107, dobrze si\u0119 wysypia\u0107. Przezi\u0119bienie to przerwa w przygotowaniach do imprez kajakarskich, kt\u00f3rych jest siedem, osiem w roku.<\/span><\/p>\n

\u2013 Kwalifikacji olimpijskiej nie dostaje si\u0119 na pi\u0119kne oczy. W 2020 roku chc\u0119 jecha\u0107 do Tokio. Gdybym jednak karier\u0119 musia\u0142 sko\u0144czy\u0107 teraz, czu\u0142bym si\u0119 spe\u0142nionym sportowcem. S\u0105 medale mistrzostw \u015bwiata, Europy i Polski.<\/span><\/p>\n

Kajakarstwo nie jest medialnym sportem. Czasem przypomn\u0105 sobie o nim dziennikarze. Jest naprawd\u0119 dobrze, kiedy zarabia si\u0119 5-6 tysi\u0119cy miesi\u0119cznie. Ale to mo\u017cliwe tylko, je\u015bli ma si\u0119 stypendium ministra. A \u017ceby je dosta\u0107, trzeba zmie\u015bci\u0107 si\u0119 w \u00f3semce najlepszych zawodnik\u00f3w \u015bwiata lub Europy. \u2013 Gdybym by\u0142 tenisist\u0105 i osi\u0105ga\u0142 takie wyniki, by\u0142oby wi\u0119cej pieni\u0119dzy na upami\u0119tnienia.<\/span><\/p>\n

Ale widzi te\u017c plusy: dzi\u0119ki temu kajakarstwo przyci\u0105ga pasjonat\u00f3w oraz jest wolne od dopingu i oszustw, kt\u00f3re s\u0105 tam, gdzie wysokie stawki.<\/span><\/p>\n

Jako nastolatek p\u0142ywa\u0142 z sukcesami w Austrii, a na Zachodzie to o wiele bardziej popularna dyscyplina sportu, cho\u0107 rywalizacja jest ostra. Polsk\u0119 reprezentuje od 20 lat. Mniej wi\u0119cej od sze\u015bciu zajmuje si\u0119 histori\u0105 \u017byd\u00f3w oraz innych mniejszo\u015bci w Nowym S\u0105czu i regionie. Bo to wcale nie zacz\u0119\u0142o si\u0119 od cmentarza w Kro\u015bcienku.<\/span><\/p>\n

Wykl\u0119ci<\/strong><\/p>\n

Czytanie, dzi\u0119ki dobrej polonistce, pokocha\u0142 przed matur\u0105. Sportowcy z kwalifikacj\u0105 olimpijsk\u0105 mog\u0105 j\u0105 zdawa\u0107 rok p\u00f3\u017aniej, ale zmotywowany przez tat\u0119 pisa\u0142 z r\u00f3wie\u015bnikami. Jeszcze jaki\u015b czas temu zabiera\u0142 na zawody plecak ksi\u0105\u017cek. Teraz s\u0105 czytniki, wi\u0119c jest wygodniej.<\/span><\/p>\n

Histori\u0119 lubi\u0142 od zawsze. Interesowa\u0142o go polskie wojsko, husaria. Czu\u0142, \u017ce to pasuje do reprezentanta Polski. \u2013 To by\u0142o naiwne, sienkiewiczowskie.<\/span><\/p>\n

I co\u015b si\u0119 zmieni\u0142o. By\u0142 2013 rok. Nie, \u017ce trza\u015bni\u0119cie pioruna, raczej proces \u2013 po drodze zupe\u0142nie inne lektury i konferencja o \u201e\u017co\u0142nierzach wykl\u0119tych\u201d, na kt\u00f3rej zobaczy\u0142, jak zdenerwowani organizatorzy \u015bci\u0105gaj\u0105 ze sceny starszego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry m\u00f3wi\u0142 o zbrodniach \u201eOgnia\u201d na Podhalu. Trafi\u0142 na ni\u0105 zupe\u0142nie przypadkiem: jecha\u0142 z \u017con\u0105 samochodem i zobaczy\u0142 informuj\u0105cy o niej banner, musia\u0142 si\u0119 zatrzyma\u0107.<\/span><\/p>\n

Ci\u0105gn\u0119\u0142o go do II wojny \u015bwiatowej. Dziadek co\u015b opowiada\u0142. Ale nic o Nowym S\u0105czu. Akurat m\u00f3wi\u0142o si\u0119 w tym czasie du\u017co o 70. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim. Dariusz zacz\u0105\u0142 szuka\u0107 informacji. Kto\u015b poleci\u0142 mu ksi\u0105\u017ck\u0119 Albina Kaca \u201eNowy S\u0105cz: miasto mojej m\u0142odo\u015bci\u201d, d\u0142ugo nie chce jej odda\u0107 do biblioteki, to jedyny egzemplarz, dostaje ponaglenia. Teraz marzy o jej drugim wydaniu, najlepiej z opracowaniem naukowym.<\/span><\/p>\n

\u2013 A potem nic ju\u017c nie by\u0142o takie samo. Wszystko jest tu naznaczone. Mi\u0119dzy mostem kolejowym a drogowym na Dunajcu \u2013 to s\u0142ynne miejsce w\u015br\u00f3d kajakarzy, dziesi\u0119\u0107 lat tam trenowa\u0142em \u2013 sta\u0142o 15 tysi\u0119cy ludzi i czeka\u0142o na wyw\u00f3zk\u0119 do Be\u0142\u017cca. Nikt mi tego nie powiedzia\u0142. Przecie\u017c ja tu dzieci\u0144stwo sp\u0119dzi\u0142em. Tam te\u017c planuj\u0119 upami\u0119tnienie.<\/span><\/p>\n

Kiedy dowiaduje si\u0119, gdzie by\u0142 pierwszy \u017cydowski cmentarz w mie\u015bcie, po kt\u00f3rym nic nie zosta\u0142o, przykleja ta\u015bm\u0105 kartk\u0119 do drzewa. Szuka kontaktu do jakiego\u015b lokalnego historyka. Przez Muzeum Okr\u0119gowe poznaje \u0141ukasza Po\u0142omskiego i Artura Franczaka, z kt\u00f3rymi dzia\u0142a w S\u0105deckim Sztetlu.<\/span><\/p>\n

\u0141ukasz: \u2013 Kiedy zobaczy\u0142em kartki na drzewach zastanawia\u0142em si\u0119, kogo to jeszcze mo\u017ce interesowa\u0107. By\u0142em przekonany, \u017ce opr\u00f3cz mnie nikogo.<\/span><\/p>\n

Zawody<\/strong><\/p>\n

Kiedy do\u0142\u0105cza do grupy, pyta, co konkretnego mo\u017ce zrobi\u0107. Przyda\u0142aby si\u0119 tablica upami\u0119tniaj\u0105ca Jakuba M\u00fcllera, opiekuna nowego cmentarza \u017cydowskiego, dzi\u0119ki kt\u00f3remu do miasta zacz\u0119li wraca\u0107 chasydzi. Tylko sk\u0105d trzech pasjonat\u00f3w prowadz\u0105cych fanpage na Facebooku ma wzi\u0105\u0107 na ni\u0105 pieni\u0105dze?<\/span><\/p>\n

W kajakarstwie nie organizuje si\u0119 p\u0142atnych lokalnych zawod\u00f3w. Ale zdarzy\u0142 przypadek, a mo\u017ce cud: znalaz\u0142 si\u0119 sponsor. Sp\u0142yw upami\u0119tnia\u0142 wa\u017cnego dla Dariusza trenera Antoniego Kurcza (t\u0142umaczy mi, \u017ce to Kazimierz G\u00f3rski kajakarstwa). \u2013 Do wygrania by\u0142o 1500 z\u0142otych, tyle potrzebowali\u015bmy na tablic\u0119. Powiedzia\u0142em, \u017ce wystartuj\u0119 i \u017ce jak wygram, to powiesimy.<\/span><\/p>\n

Powiesili. Na ods\u0142oni\u0119ciu by\u0142 prezydent miasta i kilkadziesi\u0105t os\u00f3b, ka\u017cdy Jakuba tu zna\u0142, cho\u0107 na sta\u0142e wyjecha\u0142 z Polski w 1969 roku. \u2013 Sztetl wyszed\u0142 do ludzi.<\/span><\/p>\n

Dariusz, Artur i \u0141ukasz zorganizowali te\u017c obchody \u015bwi\u0105t wed\u0142ug kalendarza \u017cydowskiego, kt\u00f3re spotka\u0142y si\u0119 z du\u017cym zainteresowaniem mieszka\u0144c\u00f3w miasta: w 2014 roku po raz pierwszy od zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej w Nowym S\u0105czu rabin zad\u0105\u0142 w szofar. Przywr\u00f3cili obchody rocznicy likwidacji getta: zaczynali od palenia \u015bwieczek w kilka os\u00f3b, dzi\u015b przychodzi ich setka. Niedawno do\u0142\u0105czy\u0142 do nich Przemys\u0142aw Jaskierski, z kt\u00f3rym organizuj\u0105 Sztetlowego Miko\u0142ajka \u2013 co roku zbieraj\u0105 dary dla potrzebuj\u0105cej rodziny w okolicy. Dodatkowo anga\u017cuj\u0105 si\u0119 w u\u015bwiadamianie zagro\u017cenia smogowego.<\/span><\/p>\n

Fot. Jakub Porzycki \/ Agencja Gazeta<\/em><\/span><\/p>\n

Feministka<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Ludzie nie doceniaj\u0105 sportowc\u00f3w. To s\u0105 zadaniowcy. Jest cel i Darek m\u00f3wi: \u201eZr\u00f3bmy to\u201d, i idzie za\u0142atwi\u0107. My sobie wyobra\u017camy miliony przeszk\u00f3d, on drog\u0119 \u2013 m\u00f3wi Kamila, \u017cona Dariusza.<\/span><\/p>\n

S\u0105 razem 14 lat. 10 po \u015blubie. Ich rodzice si\u0119 znali. Maj\u0105 nagranie, jak ta\u0144cz\u0105 razem w dzieci\u0144stwie. Spotkali si\u0119 ponownie przed dwudziestk\u0105. Kamila, studentka geologii, by\u0142a na praktykach. Dariusz, student prawa, by\u0142 na zawodach. \u2013 Zadzwoni\u0142a do mnie mama. Powiedzia\u0142a, \u017cebym chocia\u017c pomacha\u0142a. Dopiero co wysiad\u0142 z kajaka. Powiedzia\u0142am mamie, \u017ce mnie nie pozna\u0142.<\/span><\/p>\n

Potem oboje w tym samym czasie szukali mieszkania w Krakowie. I wtedy si\u0119 zacz\u0119\u0142o. Nie ukrywaj\u0105, \u017ce przez roz\u0142\u0105k\u0119 bywa cholernie ci\u0119\u017cko, dlatego musz\u0105 si\u0119 dobrze organizowa\u0107. Pytam, czy ich doba ma 24 godziny. Bo anga\u017cuj\u0105 si\u0119 jeszcze w pomoc uchod\u017acom. On si\u0119 od niej uczy cieszenia z ma\u0142ych rzeczy, ona od niego empatii, sposobu rozmawiania z innymi. Dariusz podkre\u015bla, \u017ce bez rodziny ju\u017c dawno da\u0142by sobie spok\u00f3j. Zreszt\u0105 Kamila ma swoj\u0105 rol\u0119 w S\u0105deckim Sztetlu: mocno si\u0119 anga\u017cowa\u0142a w organizacj\u0119 \u015bwi\u0105t i spaja grup\u0119 towarzysko.<\/span><\/p>\n

M\u00f3wi, \u017ce nie czuje si\u0119 zaniedbana: \u2013 Wiem, \u017ce to brzmi laurkowo, ale on naprawd\u0119 taki jest.<\/span><\/p>\n

Lena ma siedem lat, Sara cztery. By\u0142y w Kro\u015bcienku. Starsza bardzo dobrze wie, co to za miejsce. Tata wracaj\u0105cy z konsultacji w Monachium, na dodatek sp\u00f3\u017aniony z powodu mg\u0142y, zdecydowanie wygrywa z ulubionym roso\u0142em z lanymi kluskami. Wstaj\u0105 od sto\u0142u i biegn\u0105 do niego.<\/span><\/p>\n

\u2013 Jestem feministk\u0105 \u2013 m\u00f3wi Dariusz.<\/span><\/p>\n

Kamila potwierdza, \u017ce tak wychowuje c\u00f3rki: 7-letniej Lenie nie podobaj\u0105 si\u0119 zaj\u0119cia taneczne, bo ch\u0142opcy wybieraj\u0105 dziewczynki.<\/span><\/p>\n

\u201eZostaw, to nie twoja historia\u201d, \u201eOdpocz\u0105\u0142by\u015b po treningu, poszed\u0142 spa\u0107\u201d, \u201eZa du\u017co masz czasu\u201d, \u201eZaj\u0105\u0142by\u015b si\u0119 czym\u015b innym\u201d, \u201ePo co ci problemy\u201d, \u201eKto\u015b co\u015b ci zrobi\u201d, \u201eSchowaj menor\u0119, bo ludzie zobacz\u0105\u201d \u2013 s\u0142ysza\u0142 na pocz\u0105tku od rodziny. \u2013 A ja odpowiada\u0142em, \u017ce to s\u0105 w\u0142a\u015bnie nasze sprawy.<\/span><\/p>\n

Kamila: \u2013 Kiedy kto\u015b pyta: po co si\u0119 tym zajmuje, on pyta: a powiedz mi, czemu nie.<\/span><\/p>\n

\u0141emko<\/strong><\/p>\n

Odkrywanie Nowego S\u0105cza zbieg\u0142o si\u0119 w \u017cyciu Dariusza z czym\u015b jeszcze: fascynuje si\u0119 \u0141emkowyn\u0105, idzie pierwszy raz do \u0142emkowskiej cerkwi, przestaje chodzi\u0107 do ko\u015bcio\u0142a.<\/span><\/p>\n

Dzi\u015b koleguje si\u0119 z ksi\u0119dzem ewangelickim, greckokatolickim i prawos\u0142awnym, jest na \u015bwi\u0119tach u \u0141emk\u00f3w, poch\u0142ania go judaizm.<\/span><\/p>\n

\u2013 I to te\u017c jest ze sportu, odwaga, z kt\u00f3r\u0105 musia\u0142em pierwszy raz wej\u015b\u0107 do cerkwi, kiedy nie wiedzia\u0142em, jak si\u0119 zachowa\u0107, a czu\u0142em na sobie ile\u015b par zaciekawionych oczu.<\/span><\/p>\n

Dariusz musia\u0142 zderzy\u0107 si\u0119 ze stereotypami i tym, \u017ce przecie\u017c tradycja jest inna. Kamila: \u2013 Pojawi\u0142 si\u0119 niepok\u00f3j, dlaczego chodzi do cerkwi, \u017ce zmienia wiar\u0119.<\/span><\/p>\n

Zdarza\u0142y si\u0119 dyskusje z odej\u015bciem od sto\u0142u. Teraz rodzina jest dla niego najwi\u0119kszym wsparciem nie tylko jako dla sportowca. Rodzice i te\u015bciowie byli na ods\u0142oni\u0119ciu pomnika w Kro\u015bcienku. Tata bardzo pom\u00f3g\u0142 w przygotowaniach. Przekona\u0142o ich jego zaanga\u017cowanie i cierpliwo\u015b\u0107. Babci\u0119, kiedy zobaczy\u0142a, jak przyja\u017anie rozmawia z rabinem.<\/span><\/p>\n

Kajakarze \u2013 ci z zagranicy \u2013 pytaj\u0105. Polscy s\u0105 raczej oboj\u0119tni. Bywa, \u017ce trenerzy pochodz\u0105cych z Nowos\u0105decczyzny zagaduj\u0105. W zamieszaniu wok\u00f3\u0142 ustawy o IPN kto\u015b mu powt\u00f3rzy\u0142, \u017ce m\u00f3wi si\u0119, czy cz\u0142onek polskiej kadry powinien si\u0119 tak miesza\u0107 w polityk\u0119. A przecie\u017c to, co robi, to \u017cadna polityka.<\/span><\/p>\n

Komentarzami w sieci, \u017ce \u017cydowskie pacho\u0142ki, nie przejmuje si\u0119 zupe\u0142nie. Troch\u0119 nas\u0142ucha\u0142 si\u0119, kiedy sprz\u0105ta\u0142 stary niemiecki cmentarz na D\u0105br\u00f3wce Niemieckiej: no przecie\u017c to \u201enazi\u015bci\u201d. Raz kto\u015b malowa\u0142 ko\u015blaw\u0105 gwiazd\u0119 Dawida na synagodze, kiedy akurat z ch\u0142opakami z S\u0105deckiego Sztetlu byli w \u015brodku.<\/span><\/p>\n

Ale martwi go co\u015b zupe\u0142nie innego ni\u017c \u201etradycyjny hejt\u201d. Ksi\u0105dz w Dobrej upiera si\u0119, \u017ce w interesie parafii nie jest, \u017ceby na cmentarzu postawi\u0107 drewnian\u0105 macew\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 dw\u00f3ch zamordowanych \u017cydowskich braci. \u2013 Ja ju\u017c mam desk\u0119. Poka\u017c\u0119 mu. Mo\u017ce jak to zobaczy, to si\u0119 przekona. Ale jak s\u0142ysz\u0119, \u017ce to nie jest w interesie parafii\u2026 Przecie\u017c to jest w\u0142a\u015bnie realizowanie Ewangelii. Czasem musz\u0119 zacisn\u0105\u0107 z\u0119by, \u017ceby si\u0119 uda\u0142o.<\/span><\/p>\n

Ci\u0119\u017cko \u2013 jak to m\u00f3wi Dariusz \u2013 o katolickiego \u201ekapelana\u201d dla S\u0105deckiego Sztetlu.<\/span><\/p>\n

L\u017cej nie jest z tablic\u0105 na dworcu kolejowym, kt\u00f3ra przypomina\u0142aby, \u017ce st\u0105d wywo\u017cono \u017byd\u00f3w do oboz\u00f3w Zag\u0142ady. Konserwator zabytk\u00f3w si\u0119 krzywi, \u017ce nie mo\u017ce by\u0107 taka. Cho\u0107 inne pozwoli\u0142 powiesi\u0107. Olimpijczyk \u017cartuje, \u017ce jak si\u0119 z ni\u0105 nie wyrobi do osiemnastki starszej c\u00f3rki, to si\u0119 wyprowadza, bo \u201ejak si\u0119 nie pami\u0119ta o swojej historii, to dzi\u0119kuj\u0119 bardzo\u201d.<\/span><\/p>\n

I dlaczego to wszystko? Dariusz m\u00f3wi, \u017ce dla tych, kt\u00f3rzy ju\u017c nie mog\u0105 podzi\u0119kowa\u0107. \u2013 To by\u0142a pr\u00f3ba bohaterstwa, kiedy dziecko nie mog\u0142o zap\u0142aka\u0107, bo rodzice ukrywali si\u0119 z nim gdzie\u015b w ciemno\u015bciach.<\/span><\/p>\n

Planuje kolejne upami\u0119tnienia, r\u00f3wnie\u017c \u0141emk\u00f3w i kolonist\u00f3w niemieckich, zbiera na upami\u0119tnienie 1700 \u017byd\u00f3w z Grybowa. Podczas gdy celem sportowym jest medal olimpijski, w Nowym S\u0105czu to pomnik ofiar Holocaustu. W\u0142a\u015bnie obroni\u0142 na prawie prac\u0119 magistersk\u0105 na temat ustawy o cmentarzach i poch\u00f3wku zmar\u0142ych w \u015bwietle prawa wyznaniowego \u2013 halachy. Powa\u017cnie my\u015bli o doktoracie. Namawiaj\u0105 go wyk\u0142adowcy.<\/span><\/p>\n

Pytam, czy by\u0142 w Izraelu. \u2013 Marzy mi si\u0119 ta podr\u00f3\u017c. Chcia\u0142bym popracowa\u0107 w archiwum Yad Vashem, mo\u017ce napisa\u0107 tekst na podstawie poszukiwanych tam materia\u0142\u00f3w. Pozna\u0107 \u017byd\u00f3w z Nowos\u0105decczyzny. Gdyby tam by\u0142 tor kajakowy, to pewnie ju\u017c dawno bym pojecha\u0142.<\/span><\/p>\n

Lena i Sara te\u017c maj\u0105 plany: kiedy tata b\u0119dzie mia\u0142 wi\u0119cej czasu po zako\u0144czeniu kariery, b\u0119d\u0105 mia\u0142y psa.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

“Panie w\u00f3jcie, zgin\u0119\u0142o 256 ludzi. To najwi\u0119ksza tragedia w historii Kro\u015bcienka”. Olimpijczyk Dariusz Popiela walczy o pami\u0119\u0107 po \u017bydach Estera Flieger Dariusz Popiela na cmentarzu w Kro\u015bcienku (Fot. Jakub Porzycki \/ Agencja Gazeta) Dariusz Popiela Sw\u00f3j projekt nazwa\u0142 “Ludzie, nie liczby”. Sp\u0119dzi\u0142 w archiwum d\u0142ugie godziny, \u017ceby ustali\u0107 nazwiska \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy mieszkali w Kro\u015bcienku Cmentarz […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67765"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=67765"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67765\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":67946,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/67765\/revisions\/67946"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=67765"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=67765"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=67765"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}