{"id":68099,"date":"2019-02-26T17:09:00","date_gmt":"2019-02-26T15:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=68099"},"modified":"2019-02-26T08:32:44","modified_gmt":"2019-02-26T06:32:44","slug":"06-09-30","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=68099","title":{"rendered":"LEOCIAK: PARYSKA AWANTURA"},"content":{"rendered":"
\"KrytykaPolityczna.pl\"<\/a>LEOCIAK: PARYSKA AWANTURA<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

JACEK LEOCIAK<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Poch\u00f3d na zag\u0142ad\u0119, Pomnik Bohater\u00f3w Getta w Warszawie. Fot. Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

Organizatorzy poprosili o wyk\u0142ady wprowadzaj\u0105ce prof. Jean-Charles Szurka i mnie. Poczytuj\u0119 to sobie za zaszczyt. M\u00f3wi\u0142em o dorobku polskiej szko\u0142y bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105. Towarzyszy\u0142a nam spora grupa Polak\u00f3w pod duchow\u0105 opiek\u0105 pewnego ksi\u0119dza katolickiego. M\u00f3j wyk\u0142ad by\u0142 przez nich wyklaskiwany, wytupywany, zag\u0142uszany okrzykami.<\/strong><\/p>\n

W Pary\u017cu w dniach 20\u201322 lutego odby\u0142a si\u0119 mi\u0119dzynarodowa konferencja naukowa pt.\u00a0Nowa polska szko\u0142a\u00a0bada\u0144 historycznych nad Zag\u0142ada\u0328<\/em>, merytorycznie przygotowana przez Judith Lyon-Caen (\u00c9cole des Hautes \u00c9tudes en Sciences Sociales (EHESS), Audrey Kichelewski (Universit\u00e9 de Strasbourg), Annette Wieviork\u0119 i Jean-Charles Szurka z Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS), Claire Zalc z Centre de Recherches Historiques (EHESS\/CNRS)<\/span><\/p>\n

Jacek Leociak<\/strong> \u2013 historyk literatury, profesor nauk humanistycznych. Fot. Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

Pomy\u015blana jako podsumowanie pi\u0119tnastoletniej wsp\u00f3\u0142pracy polskich i francuskich historyk\u00f3w Zag\u0142ady, nawi\u0105zywa\u0142a do konferencji ze stycznia 2005 roku. Spotkali\u015bmy si\u0119 wtedy w Bibliotece Narodowej Francji nad Sekwan\u0105, a obrady toczy\u0142y si\u0119 wok\u00f3\u0142 tytu\u0142owego zagadnienia\u00a0\u017bydzi i Polska 1939\u20132004: r\u00f3\u017cnorodne aspekty przesz\u0142os\u0301ci<\/em>. Intencj\u0105 \u00f3wczesnych organizator\u00f3w by\u0142o zaprezentowanie publiczno\u015bci francuskiej prac nowej szko\u0142y historycznej, prowadzonych w kontek\u015bcie powrotu\u00a0pami\u0119ci o Z\u0307ydach w spo\u0142ecze\u0144stwie polskim, otwierania archiw\u00f3w i odnajdywania nowego typu \u017ar\u00f3de\u0142. Konferencj\u0119 otworzy\u0142o dwoje \u015awiadk\u00f3w: Simone Veil i W\u0142adys\u0142aw Bartoszewski. Oboje przeszli przez Auschwitz\u00a0\u2013<\/em>\u00a0Veil jako \u017byd\u00f3wka, Bartoszewski jako Polak. Oboje odegrali we Francji, w Polsce i w Europie wielk\u0105 rol\u0119. Obrady zako\u0144czy\u0142 Marek Edelman. Dzi\u015b wszyscy go\u015bcie honorowi tego spotkania ju\u017c nie \u017cyj\u0105.<\/span><\/p>\n

Na tegorocznej konferencji paryskiej zjawili si\u0119 inni go\u015bcie, nie\u017ale zorganizowani, ze sprz\u0119tem nagrywaj\u0105cym. Przyszli, aby \u201ebroni\u0107 honoru Polski\u201d. Robili to z oddaniem, pasj\u0105 i wytrwa\u0142o\u015bci\u0105. W du\u017cej auli \u00c9cole des Hautes \u00c9tudes en Sciences Sociales, jednej z najbardziej presti\u017cowych uczelni francuskich, przez ca\u0142y czas dwudniowych obrad towarzyszy\u0142a nam spora grupa Polak\u00f3w pod duchow\u0105 opiek\u0105 pewnego ksi\u0119dza katolickiego.<\/span><\/p>\n

Przekaza\u0142 on potem swoim ulubionym mediom sprawozdanie, kt\u00f3re sta\u0142o si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy o strasznych rzeczach, jakie dzia\u0142y si\u0119 w Pary\u017cu. Pewnie niejedynym (nagrywaj\u0105cych by\u0142o wi\u0119cej), ale na pewno obdarzonym szczeg\u00f3ln\u0105 piecz\u0119ci\u0105 wiarygodno\u015bci. W ko\u0144cu kap\u0142an jest po\u015brednikiem mi\u0119dzy Bogiem a lud\u017ami, szafarzem sakrament\u00f3w \u015bwi\u0119tych\u00a0\u2013\u00a0<\/em>widzialnych znak\u00f3w \u0142aski Bo\u017cej.<\/span><\/p>\n

STAN OSKAR\u017bENIA<\/strong><\/p>\n

Organizatorzy poprosili o wyk\u0142ady wprowadzaj\u0105ce prof. Jean-Charles Szurka i mnie. Poczytuj\u0119 to sobie za zaszczyt. M\u00f3wi\u0142em o dorobku polskiej szko\u0142y bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105. Nie przywioz\u0142em do Pary\u017ca prezentacji w PowerPoincie, jak\u0105 si\u0119 zazwyczaj wy\u015bwietla podczas wyk\u0142adu. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie musia\u0142em. \u201ePrezentacja\u201d czeka\u0142a ju\u017c na sali obrad. M\u00f3j wyk\u0142ad by\u0142 wyklaskiwany, wytupywany, zag\u0142uszany okrzykami. R\u00f3wnie\u017c inne referaty spotyka\u0142y si\u0119 z pomrukami i okrzykami niezadowolenia. Musia\u0142em podnosi\u0107 g\u0142os, by przebi\u0107 si\u0119 przez te krzyki i demonstracje oburzenia. By\u0142a to atmosfera wiecowa, a nie akademicka. Gwa\u0142townie domagano si\u0119 dopuszczenia do mikrofonu. Kiedy organizatorzy przekazali mikrofon jednej z pa\u0144, pad\u0142y absurdalne oskar\u017cenia i pom\u00f3wienia oraz antysemickie tyrady, mi\u0119dzy innymi interpretuj\u0105ce Talmud w duchu \u201e\u017cydoznawczych\u201d broszurek przedwojennych.<\/span><\/p>\n

Dalsze udzielanie g\u0142osu boj\u00f3wkarzom r\u00f3wna\u0142oby si\u0119 naszej zgodzie na zniszczenie przez nich naukowej konferencji, czyli spe\u0142nieniu ich scenariusza. A na to zgody by\u0107 nie mo\u017ce. Nie chodzi\u0142o im przecie\u017c o prowadzenie akademickiej debaty, o naukow\u0105 polemik\u0119, o krytyczn\u0105 analiz\u0119 doboru \u017ar\u00f3de\u0142, o interpretacyjne spory czy metodologiczne subtelno\u015bci. Nie chodzi\u0142o nawet o zadawanie pyta\u0144. Pytam, je\u015bli chc\u0119 si\u0119 czego\u015b dowiedzie\u0107. Ten, kt\u00f3ry wie wszystko, nie pyta. Chodzi\u0142o wi\u0119c o wyg\u0142oszenie manifestu ideologicznego, o odprawienie znanego ju\u017c dobrze rytua\u0142u, o utwierdzenie si\u0119 w swojej wizji \u015bwiata, historii, \u017byd\u00f3w, Polak\u00f3w i Niemc\u00f3w. Chodzi\u0142o o afirmacj\u0119 w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. I chodzi\u0142o o jeszcze jedno\u00a0\u2013<\/em>\u00a0o postawienie nas w stan oskar\u017cenia.<\/span><\/p>\n

Narodowe media poda\u0142y wiadomo\u015b\u0107, \u017ce oskar\u017cam Polak\u00f3w o to, \u017ce \u201echc\u0105 wykopa\u0107 szcz\u0105tki \u017byd\u00f3w z grob\u00f3w i w\u0142o\u017cy\u0107 tam kamienie\u201d. Nie oczekuj\u0119, \u017ce bucz\u0105cy podczas paryskiej konferencji potrafi\u0105 s\u0142ucha\u0107 ze zrozumieniem. Mo\u017cna by tego jednak oczekiwa\u0107 po mediach, nawet prawicowych i narodowych. Oto moja wypowied\u017a, kt\u00f3ra tak zbulwersowa\u0142a Polak\u00f3w nad Sekwan\u0105 i nad Wis\u0142\u0105, \u017ce poczuli si\u0119 obra\u017ceni. Przytoczy\u0142em w niej fragment artyku\u0142u, kt\u00f3ry opublikowa\u0142em 26 grudnia 2018 w OKO.press. To mi\u0119dzy innymi te s\u0142owa spowodowa\u0142y, \u017ce po wyj\u015bciu z gmachu Coll\u00e8ge de France, gdzie odby\u0142 si\u0119 wyk\u0142ad Jana Tomasza Grossa, zosta\u0142em obrzucony stekiem obrzydliwych wyzwisk. Podobnie by\u0142o w mediach spo\u0142eczno\u015bciowych. Ale przede wszystkim dosta\u0142em bardzo du\u017co wyraz\u00f3w wsparcia i solidarno\u015bci. Wszystkim bardzo dzi\u0119kuj\u0119.<\/span><\/p>\n

W PARY\u017bU M\u00d3WI\u0141EM TAK<\/strong><\/p>\n

W Pary\u017cu m\u00f3wi\u0142em mi\u0119dzy innymi tak: \u201ePrzeprowadzona przez Niemc\u00f3w Zag\u0142ada \u017byd\u00f3w dokona\u0142a si\u0119 na polskiej ziemi i w polskiej obecno\u015bci. Dlatego jest tak\u017ce jednym z kluczowych polskich do\u015bwiadcze\u0144 XX wieku. Ale jest te\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 historii \u015bwiata, nale\u017cy do dziedzictwa ca\u0142ej ludzko\u015bci. Nie mo\u017ce by\u0107 zatem upa\u0144stwowiona, zmonopolizowana i uj\u0119ta w ramy partyjnej, ideologicznej czy religijnej ortodoksji. Mieszka\u0144cy okupowanej przez Niemc\u00f3w Polski byli nie tylko biernymi \u015bwiadkami Zag\u0142ady, lecz tak\u017ce cz\u0119\u015b\u0107 z nich wzi\u0119\u0142a w niej po\u015bredni lub bezpo\u015bredni udzia\u0142, podobnie jak cz\u0119\u015b\u0107 z nich stawi\u0142a Zag\u0142adzie op\u00f3r, staraj\u0105c si\u0119 ratowa\u0107 \u017byd\u00f3w. Mo\u017cemy bez ko\u0144ca spiera\u0107 si\u0119 o liczb\u0119 tych, kt\u00f3rzy ratowali, i tych, kt\u00f3rzy okradali, wydawali i mordowali.<\/span><\/p>\n

Pog\u0142\u0119biaj\u0105ca si\u0119 z roku na rok wiedza o czasach Zag\u0142ady w Polsce sk\u0142ania jednak do wniosku, \u017ce\u00a0\u2013\u00a0<\/em>niestety\u00a0\u2013\u00a0<\/em>tych drugich by\u0142o wi\u0119cej, \u017ce wi\u0119cej wyrz\u0105dzono \u017bydom z\u0142a ni\u017c dobra. \u017badne zakl\u0119cia, wyrazy oburzenia, protesty, oskar\u017cenia nie mog\u0105 tego zmieni\u0107. Stoimy na gruncie fakt\u00f3w. Od nas zale\u017cy, co z t\u0105 wiedz\u0105 zechcemy zrobi\u0107.<\/span><\/p>\n

Nie jest to wiedza radosna. Mo\u017cemy si\u0119 od niej odwr\u00f3ci\u0107, wyprze\u0107, udawa\u0107, \u017ce nas to nie dotyczy, albo tak j\u0105 oszlifowa\u0107, by sta\u0142a si\u0119 dla nas wiedz\u0105 krzepi\u0105c\u0105 i bezpieczn\u0105. Wcze\u015bniej jednak trzeba zniszczy\u0107 historyczne relacje, \u015bwiadectwa i dokumenty zdeponowane w archiwach, zast\u0119puj\u0105c je podr\u00f3bkami; wm\u00f3wi\u0107 \u017cyj\u0105cym jeszcze ofiarom i \u015bwiadkom, \u017ce nie widzieli tego, co widzieli; wykopa\u0107 szcz\u0105tki \u017cydowskich ofiar z anonimowych grob\u00f3w rozsianych po Polsce i w\u0142o\u017cy\u0107 tam kamienie. Tego oczywi\u015bcie zrobi\u0107 si\u0119 nie da. Pozostaj\u0105 wi\u0119c tylko zakl\u0119cia, mistyfikacje, odprawianie publicznych rytua\u0142\u00f3w\u201d.<\/span><\/p>\n

Dedykuj\u0119 nauk\u0119 z tej paryskiej awantury tym moim znajomym, ludziom zacnym, m\u0105drym i dobrym, kt\u00f3rzy przekonuj\u0105 mnie z trosk\u0105, \u017ce wa\u017cna jest si\u0142a argument\u00f3w, ale przekazywanych w spos\u00f3b wywa\u017cony, spokojny, by nie powiedzie\u0107\u00a0\u2013\u00a0<\/em>delikatny. A tak\u017ce w odpowiednim czasie i miejscu. Bo przecie\u017c\u00a0\u2013\u00a0<\/em>jak perswaduj\u0105\u00a0\u2013\u00a0<\/em>nie zawsze na takie rzeczy jest dobry czas i miejsce. I oczywi\u015bcie deklaruj\u0105 natychmiast, \u017ce maj\u0105 takie same pogl\u0105dy jak ja. Pytam wi\u0119c za Norwidem, \u201eczy \u015bpi\u0105cego mo\u017cna przebudzi\u0107 grzecznie?\u201d (Milczenie<\/em>). Czy mo\u017cna traktowa\u0107 nienawistnych fanatyk\u00f3w jako polemist\u00f3w? Antysemityzm nie jest pogl\u0105dem. Czy mo\u017cna by\u0107 a\u017c tak naiwnym, aby s\u0105dzi\u0107, \u017ce \u015bciszonym, mi\u0119kkim, przyjemnym dla ucha barytonem mog\u0119 przekona\u0107 do czegokolwiek boj\u00f3wkarzy?<\/span><\/p>\n

PARALI\u017b SAMODZIELNEGO MY\u015aLENIA<\/strong><\/p>\n

Konferencj\u0119 parysk\u0105 ko\u0144czy\u0142 referat Andrzeja Ledera. Nikt nie wymy\u015bli\u0142by lepszego zako\u0144czenia. To zabrzmia\u0142o jak diagnoza tego, czego byli\u015bmy \u015bwiadkami. U\u017cywaj\u0105c psychoanalitycznych kategorii, Leder opisywa\u0142 przekazywane z pokolenia na pokolenie konsekwencje, jakie dla polskiej \u015bwiadomo\u015bci (i nie\u015bwiadomo\u015bci) spo\u0142ecznej nios\u0142o prze\u017cywanie powszechno\u015bci i drastyczno\u015bci Zag\u0142ady. Interesowa\u0142a go wie\u015b, g\u0142\u0119boka prowincja. Wskazywa\u0142 na r\u00f3\u017cne mechanizmy obronne. Wydaje si\u0119, \u017ce szczeg\u00f3lnie znamienne w kontek\u015bcie awantury paryskiej s\u0105 dwa: wyparcie oraz parali\u017c samodzielnego my\u015blenia.<\/span><\/p>\n

rekomendowa\u0142: Leon Rozenbaum<\/strong><\/em><\/span>
\n\"\"O do\u015bwiadczeniu wypieranej winy Leder pisze: \u201eDo\u015bwiadczenie winy wi\u0105\u017ce si\u0119 nie tylko z bezpo\u015brednim udzia\u0142em w zbrodniach, ale te\u017c z afektami prze\u017cywanymi w zwi\u0105zku z tym wszystkim, co wtedy zasz\u0142o. Nienawistne fantazje, snute jeszcze przed wojn\u0105, fantazje, kt\u00f3rych g\u0142\u00f3wn\u0105 tre\u015bci\u0105 by\u0142a agresja wobec \u017byd\u00f3w, nagle si\u0119 spe\u0142ni\u0142y. Spe\u0142nienie morderczych fantazji, moment, w kt\u00f3rym staj\u0105 si\u0119 namacaln\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105, wcale nie jest \u0142atwy. Wywo\u0142uje poczucie, \u017ce ka\u017cda my\u015bl mo\u017ce zamieni\u0107 si\u0119 w straszny czyn bez \u015bwiadomej decyzji cz\u0142owieka, \u017ce to w\u0142a\u015bnie si\u0119 sta\u0142o i \u017ce wina za to jest nieodwracalna. Na to nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 wspomnienia uczu\u0107 prze\u017cywanych wobec zbrodni \u2013 przera\u017cenia i rozpaczy, ale te\u017c ekscytacji, nienawi\u015bci, ekstazy czy zwyk\u0142ego zadowolenia\u2026 [\u2026] Te stany r\u00f3wnie\u017c pozostawiaj\u0105 poczucie winy, jednak w\u0142a\u015bnie ono jest szczeg\u00f3lnie mocno\u00a0wypierane<\/em>, za\u015b\u00a0wyparcie<\/em>\u00a0to objawia si\u0119 przerzucaniem winy na innych; niew\u0105tpliwych, cho\u0107 nie jedynych sprawc\u00f3w, hitlerowskie Niemcy, albo \u2013 r\u00f3wnie cz\u0119ste \u2013 same ofiary. I obsesyjnym podkre\u015blaniem w\u0142asnych zas\u0142ug, kt\u00f3re maj\u0105 maskowa\u0107 zawinienie\u201d.<\/span><\/p>\n

Ale jest jeszcze co\u015b, co Leder nazywa \u201enajbardziej destrukcyjnym aspektem dziedzictwa Zag\u0142ady we wsp\u00f3\u0142czesnym, polskim spo\u0142ecze\u0144stwie\u201d. Chodzi o \u201eswoisty parali\u017c zdolno\u015bci do samodzielnego my\u015blenia\u201d. Autor cytuje francuskiego filozofa R\u00e9mi Brague\u2019a, kt\u00f3ry na przyk\u0142adzie\u00a0Wojny peloponeskiej<\/em>\u00a0Tukidydesa rozwa\u017ca dwa modele my\u015blenia historycznego. Model \u201eate\u0144ski\u201d \u2013 to otwarcie na prawd\u0119 poprzez opowiadanie historii w spos\u00f3b bezstronny i rozpoznawanie z\u0142ych czyn\u00f3w po jednej i po drugiej stronie, to podejmowanie ryzyka my\u015blenia i niezadowalanie si\u0119 tym, co si\u0119 ju\u017c ma. Model \u201esparta\u0144ski\u201d \u2013 to trzymanie si\u0119 gotowych formu\u0142, odmowa podj\u0119cia ryzyka, brak \u015bmia\u0142o\u015bci w my\u015bleniu.<\/span><\/p>\n

Konkluzje Brague\u2019a cytuj\u0119 za Lederem: \u201eEuropa z ducha jest \u00abate\u0144ska\u00bb. W\u0142a\u015bnie przez ow\u0105 \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 my\u015blenia, cech\u0119 najodleglejsz\u0105 od brawury, raczej tak\u0105, kt\u00f3r\u0105 nazwa\u0142bym sednem odwagi cywilnej. Polega ona, jak szczeg\u00f3\u0142owo pokazuje rekonstrukcja Brague\u2019a, na zdolno\u015bci do stani\u0119cia twarz\u0105 w twarz z najtrudniejsz\u0105 prawd\u0105. Z upiorem przesz\u0142o\u015bci. [\u2026] \u00abAte\u0144czykami\u00bb w tym sensie byli Emil Zola i Rafa\u0142 Lemkin. [\u2026] Polski stosunek do przesz\u0142o\u015bci \u2013 i prawdy my\u015blenia \u2013 spontanicznie jest raczej \u00absparta\u0144ski\u00bb. [\u2026] Chlubieniu si\u0119 cnotami wojennymi, odwag\u0105 i nieust\u0119pliwo\u015bci\u0105 w boju towarzyszy ch\u0119\u0107 pozostania przy tysi\u0105ckro\u0107 ju\u017c przepowiadanych sformu\u0142owaniach, obrazach i opowie\u015bciach. Towarzyszy temu l\u0119k przed swobod\u0105 my\u015blenia o ludziach i zdarzeniach [\u2026]. Tego spojrzenia polska opowie\u015b\u0107 hegemoniczna, opowie\u015b\u0107 o cnotach i krzywdach w\u0142asnych, si\u0119 boi. Mog\u0142aby bowiem nie znie\u015b\u0107 obrazu, kt\u00f3ry odbija\u0142by si\u0119 w skierowanym na ni\u0105 spojrzeniu\u201d.<\/span><\/p>\n

URODZI\u0141EM SI\u0118 NA MURANOWIE<\/strong><\/p>\n

Zbyt d\u0142ugo kr\u0105\u017c\u0119 wok\u00f3\u0142 do\u015bwiadczenia Zag\u0142ady i czytam \u015bwiadectwa jej ofiar, by nie widzie\u0107 tego, co widz\u0119. I nie s\u0142ysze\u0107 tego, co s\u0142ysz\u0119. By\u0107 mo\u017ce m\u00f3wi\u0119 \u201eza g\u0142o\u015bno\u201d dla wra\u017cliwych uszu i zbyt \u201eniegrzecznie\u201d dla dyplomat\u00f3w. Gdybym mia\u0142 najkr\u00f3cej powiedzie\u0107, dlaczego sprawiam takie k\u0142opoty, odpowiem: bo urodzi\u0142em si\u0119 na Muranowie, 14 lat po unicestwieniu istniej\u0105cego tam najwi\u0119kszego getta w okupowanej Europie. Ta ziemia by\u0142a jeszcze wtedy gor\u0105ca. I jest gor\u0105ca do dzi\u015b.<\/span><\/p>\n

\n

prof. dr hab. Jacek\u00a0Leociak<\/strong>\u00a0jest\u00a0historykiem literatury, kierownikiem Zespo\u0142u Bada\u0144 nad Literatur\u0105 Zag\u0142ady IBL PAN, Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

LEOCIAK: PARYSKA AWANTURA JACEK LEOCIAK Poch\u00f3d na zag\u0142ad\u0119, Pomnik Bohater\u00f3w Getta w Warszawie. Fot. Wikipedia Organizatorzy poprosili o wyk\u0142ady wprowadzaj\u0105ce prof. Jean-Charles Szurka i mnie. Poczytuj\u0119 to sobie za zaszczyt. M\u00f3wi\u0142em o dorobku polskiej szko\u0142y bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105. Towarzyszy\u0142a nam spora grupa Polak\u00f3w pod duchow\u0105 opiek\u0105 pewnego ksi\u0119dza katolickiego. M\u00f3j wyk\u0142ad by\u0142 przez nich wyklaskiwany, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68099"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68099"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68099\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68107,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68099\/revisions\/68107"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68099"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68099"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68099"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}