{"id":68249,"date":"2019-03-04T17:09:05","date_gmt":"2019-03-04T15:09:05","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=68249"},"modified":"2019-03-04T17:05:10","modified_gmt":"2019-03-04T15:05:10","slug":"13-09-26","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=68249","title":{"rendered":"Pawe\u0142 Smole\u0144ski: Co by komu szkodzi\u0142o, by psy na Zachodnim Brzegu by\u0142y zdrowe?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Pawe\u0142 Smole\u0144ski: Co by komu szkodzi\u0142o, by psy na Zachodnim Brzegu by\u0142y zdrowe?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

BARTOSZ BARTOSIK<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski. Fot. Adam St\u0119pie\u0144 \/ Agencja Gazeta
\n<\/em><\/span><\/p>\n

Gdy si\u0119 rozmawia z \u017cydowskim Izraelczykiem, to naprawd\u0119 warto wej\u015b\u0107 w arabskie buty i by\u0107 adwokatem Palesty\u0144czyk\u00f3w. I odwrotnie. Wtedy dopiero robi si\u0119 ciekawie \u2013 m\u00f3wi Pawe\u0142 Smole\u0144ski. Jego reporta\u017c \u201eWnuki Jozuego<\/span>\u201d ukaza\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie w Wydawnictwie Czarne.<\/strong><\/p>\n

Bartosz Bartosik: \u201eWnuki Jozuego<\/span>\u201d to reporta\u017c z Zachodniego Brzegu Jordanu. Jak wygl\u0105da ten kawa\u0142ek \u015bwiata?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tam jest po prostu pi\u0119knie. Na Zachodnim Brzegu bywa zielono, s\u0105 pi\u0119kne strumienie i rzeczki \u2013 kiedy akurat jest woda, bo cz\u0119sto jej nie ma. Jest cudna pustynia, a niekt\u00f3<\/span>re, dostatnie na pierwszy rzut oka, osiedla \u017cydowskie wygl\u0105daj\u0105 jak miasteczka Toskanii lub Andaluzji. To miejsce bezpo\u015bredniego zderzenia \u015bwiata europejskiego i arabskiego oraz muzu\u0142ma\u0144skiego. W Ramallah, D\u017ceninie czy Nablusie cz\u0142owiek czuje si\u0119 jak w Tunezji czy Jordanii \u2013 te same zapachy, potrawy.<\/span><\/p>\n

A mieszka\u0144cy?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Jak wsz\u0119dzie \u2013 r\u00f3\u017cni. Nie da si\u0119 Palesty\u0144czyk\u00f3<\/span>w i \u017byd\u00f3<\/span>w z Zachodniego Brzegu podci\u0105gn\u0105\u0107 pod jeden schemat. We <\/span>\u201eWnukach Jozuego\u201d przygl\u0105dam si\u0119 g\u0142\u00f3wnie mieszka\u0144com <\/span>\u017cydowskich osiedli i daleki jestem od twierdzenia, \u017ce ka\u017cdy, kto tam mieszka, my\u015bli tylko o tym, jak pogn\u0119bi\u0107, zagna\u0107 do klatki, palesty\u0144skich s\u0105siad\u00f3<\/span>w. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3<\/span>w motywowana jest ekonomicznie \u2013 w por\u00f3<\/span>wnaniu do Jerozolimy czy Tel Awiwu, jednego z najdro\u017cszych miast \u015bwiata, tam jest po prostu taniej. W osiedlach mo\u017cna mieszka\u0107 za du<\/span>\u017co ni\u017csze pieni\u0105dze, a jednocze\u015bnie doje\u017cd\u017ca\u0107 do wielkich miast Izraela i zarabia\u0107 tamtejsze pensje. Na Zachodnim Brzegu istnieje dobra infrastruktura, s\u0105 szko\u0142y, a w osiedlu Ariel dzia\u0142a uniwersytet, kt\u00f3ry swego czasu by\u0142 pod silnym ostracyzmem ze strony izraelskiego szkolnictwa wy\u017cszego, kt\u00f3re nie chcia\u0142o przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce podobna plac\u00f3wka istnieje na terytorium okupowanym. Tyle \u017ce uniwersytet tam po prostu jest i to na ca\u0142kiem przyzwoitym poziomie.<\/span><\/p>\n

W osiedlach mieszkaj\u0105 jednak te\u017c tacy, kt\u00f3<\/span>rych na Zachodnim Brzegu osadzi\u0142a ideologia <\/span>\u0142\u0105cz\u0105ca religijno\u015b\u0107 z nacjonalizmem. To z nimi jest k\u0142opot, ich pogl\u0105dy s\u0105 cz\u0119sto wykluczaj\u0105ce i agresywne \u2013 nie tylko zreszt\u0105 w stosunku do Arab\u00f3<\/span>w, ale do wszystkich innych. By\u0107 mo\u017ce ta agresja wynika z poczucia winy i dysonansu moralnego zwi\u0105zanego z okupacj\u0105. S\u0105 w\u015br\u00f3d tych ludzi ekstremi\u015bci. Cho\u0107 po arabskiej stronie te\u017c s\u0105.<\/span><\/p>\n

Niekt\u00f3<\/span>rzy twoi rozm\u00f3<\/span>wcy z \u017cydowskich osiedli na Zachodnim Brzegu pewnie oburzyliby si\u0119 na te rozwa\u017cania. Dla nich to nie s\u0105 \u201eterytoria okupowane\u201d.<\/strong><\/p>\n

\u2013 J\u0119zyk, kt\u00f3<\/span>rym opisuje si\u0119 konflikt izraelsko-palesty\u0144ski, bardzo si\u0119 zmienia w kierunku oswojenia go i odebrania mu znamion konfliktu \u2013 dlatego wielu nie powie o okupacji. Nie maj\u0105 racji. Mo\u017cna znale\u017a\u0107 tysi\u0105c i jeden dowod\u00f3w, m\u00f3wi\u0105cych, \u017ce to okupacja. Po pierwsze ca\u0142y \u015bwiat tak uwa\u017ca. <\/span>Po drugie Palesty\u0144czycy maj\u0105 d\u0105\u017cenia narodowe i pa\u0144stwowe. A je\u015bli kto\u015b uwa\u017ca si\u0119 za cz\u0142onka osobnego narodu, to ma do tego absolutne prawo. Narody z kolei maj\u0105 prawo do samostanowienia, a Palesty\u0144czycy czuj\u0105 si\u0119 okupowani i \u017cadne zakl\u0119cia tego nie zmieni\u0105, p\u00f3ki nie b\u0119d\u0105 mie\u0107 w\u0142asnego kraju.<\/span><\/p>\n

Ale nie ulega te\u017c w\u0105tpliwo\u015bci, <\/span>\u017ce to r\u00f3wnie\u017c Judea i Samaria \u2013 na potwierdzenie wystarczy otworzy\u0107 Bibli<\/span>\u0119. Wszystko zale\u017cy, od tego, jak\u0105 miar\u0119 przy\u0142o\u017cymy do kwestii nazwy: polityczn\u0105, historyczn\u0105, mitologiczn\u0105. Wed\u0142ug pewnej narracji izraelskiej sp\u00f3<\/span>r izraelsko-palesty\u0144ski jest nienadzwyczajny i niejedyny. I to te\u017c prawda \u2013 sp\u00f3<\/span>jrzmy na podzielony Cypr, na kraj Bask\u00f3<\/span>w, Kataloni\u0119 i awantury wok\u00f3\u0142 Irlandii P\u00f3\u0142nocnej. W Izraelu m\u00f3<\/span>wi si\u0119: tak po prostu wygl\u0105da <\/span>\u015bwiat.<\/span><\/p>\n

Z czego si<\/span>\u0119 w takim razie bierze to wielkie zainteresowanie \u015bwiata zachodniego w\u0142a\u015bnie konfliktem izraelsko-palesty\u0144skim? Czy to \u2013 jak twierdz\u0105 niekt\u00f3<\/span>rzy z twoich \u017cydowskich rozm\u00f3<\/span>wc\u00f3<\/span>w \u2013 jeden z dowod\u00f3<\/span>w wsp\u00f3\u0142czesnego antysemityzmu?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie wiem. My\u015bl\u0119, \u017ce \u015bwiat nie przywi\u0105zuje w\u0142a\u015bciwej miary do tego konfliktu. Jak si\u0119 s\u0142ucha wiadomo\u015bci o Izraelu i Zachodnim Brzegu, to wydaje si\u0119, \u017ce mowa o wielkich terenach. A na Zachodnim Brzegu wi\u0119cej jest granic ni\u017c ziemi.<\/span><\/p>\n

Zapomina si\u0119 o rozmiarze konfliktu izraelsko-palesty\u0144skiego. Nie da si\u0119 go por\u00f3<\/span>wna\u0107 do tego, co si\u0119 dzieje w Syrii, Iraku czy Jemenie. To nie ta skala. Prawdopodobnie gdyby on rozgrywa\u0142 si\u0119 w innym rejonie \u015bwiata, to nikt by o nim nie pami\u0119ta\u0142.<\/span><\/p>\n

A jednak \u015bwiat pami\u0119ta o Palestynie i ci\u0105gle si<\/span>\u0119 ni\u0105 interesuje.<\/strong><\/p>\n

\u2013 By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce to kawa\u0142ek \u015bwiata bliski ka\u017cdemu. Tam narodzi\u0142y si\u0119 trzy wielkie religie monoteistyczne. To w ko\u0144cu Ziemia \u015awi\u0119ta, po kt\u00f3<\/span>rej chodzili wielcy prorocy, dzia\u0142y si\u0119 cuda, a sam B\u00f3<\/span>g wielokrotnie si\u0119 tam objawia\u0142. Natomiast istnieje te\u017c zjawisko \u015blepego bicia w Izrael. To, jak uwa\u017cam, wsp\u00f3\u0142czesna twarz antysemityzmu.<\/span><\/p>\n

To znaczy?<\/strong><\/p>\n

\u2013 To znaczy tyle, \u017ce osoba g\u0142osz\u0105ca antysemityzm musi si\u0119 liczy\u0107 z tym, \u017ce zostanie z salonu wyproszona. Ale nie b\u0119dzie wyproszona za antyizraelsko\u015b\u0107, kt\u00f3ra jest czym\u015b innym ni\u017c antysemityzm. Nie trzeba lubi\u0107 premiera Netanjahu, tak jak nie trzeba by\u0142o kiedy\u015b lubi\u0107 premiera Szarona czy Rabina. Czym innym jest krytyka konkretnego rz\u0105du Izraela, a czym innym fundamentalne odrzucenie ca\u0142ego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Jeszcze do niedawna mog\u0142o si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce akurat Netanjahu obecny polski rz\u0105d bardzo lubi, ale to, zdaje si\u0119, uleg\u0142o zmianie po tzw. konferencji bliskowschodniej w Warszawie.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Wypowied\u017a Netanjahu na warszawskiej konferencji skierowana by\u0142a do jego potencjalnych wyborc\u00f3w w Izraelu. Za\u015b ca\u0142\u0105 spraw\u0119 zapocz\u0105tkowa\u0142a szkodliwa, g\u0142upia, kompletnie nieprzemy\u015blana nowelizacja ustawy o IPN, zafundowana przez PiS, by przypodoba\u0107 si\u0119 naszemu nacjonalistycznemu elektoratowi. Wysz\u0142a awantura, z kt\u00f3rej Polska musia\u0142a wycofa\u0107 si\u0119 rakiem, lecz \u0142atwiej zmieni\u0107 na gwa\u0142t przepisy ni\u017c odzyska\u0107 reputacj\u0119, a t\u0119 Polska nadwyr\u0119\u017cy\u0142a mimo lat ci\u0119\u017ckiej pracy nad u\u015bwiadomieniem sobie w\u0142asnego grzechu wobec \u017byd\u00f3w, r\u00f3wnie\u017c w czasie Holokaustu.<\/span><\/p>\n

Trafi\u0142 sw\u00f3j na swego: izraelska, nacjonalistyczno-religijna prawica versus<\/em> polska, nacjonalistyczno-religijna prawica, zakochana w fa\u0142szywie poj\u0119tej narodowej dumie<\/strong><\/p><\/blockquote>\n

S\u0142owa p.o. szefa izraelskiego MSZ wpisa\u0142y si\u0119 w melodi\u0119: niesprawiedliwe, krzywdz\u0105ce i g\u0142upie. W gruncie rzeczy trafi\u0142 sw\u00f3j na swego: izraelska, nacjonalistyczno-religijna prawica versus<\/em> polska, nacjonalistyczno-religijna prawica, zakochana w fa\u0142szywie poj\u0119tej narodowej dumie. Ani jedna, ani druga nic na tym sporze nie zyska, za to strac\u0105 oba kraje. Nikomu to do niczego niepotrzebne, podobnie jak Polsce nie by\u0142a potrzebna ta konferencja \u2013 prowincjonalna i marginalna \u2013 kt\u00f3rej skutkiem s\u0105 napi\u0119cia z Uni\u0105 i polsko-\u017cydowska awantura o honor.<\/span><\/p>\n

Z innymi krajami zachodnimi Izrael sprzecza si\u0119 przede wszystkim o okupacj\u0119.<\/strong><\/p>\n

\u2013 S\u0142ycha\u0107 w \u015bwiecie zachodnim irracjonalne g\u0142osy, \u017ce nar\u00f3<\/span>d tak do\u015bwiadczony przez histori\u0119 jak \u017bydzi nie powinien okupowa\u0107 drugiego narodu. A przecie\u017c \u017caden nar\u00f3<\/span>d nie powinien okupowa\u0107 drugiego narodu. Do\u015bwiadczenia historyczne nie maj\u0105 z tym nic wsp\u00f3<\/span>lnego. Fa\u0142szywe jest pewne chrze\u015bcija\u0144skie przekonanie, \u017ce cierpienie uszlachetnia. Jednego by\u0107 mo\u017ce uszlachetni, ale drugiego zniszczy. Tam mieszkaj\u0105 zwykli ludzie i nale\u017cy od nich oczekiwa\u0107 ludzkich zachowa\u0144 \u2013 one czasem b\u0119d\u0105 szlachetne, a czasem pod\u0142e.<\/span><\/span><\/p>\n

Kt\u00f3<\/span>ra z opowie\u015bci <\/span>twoich bohater\u00f3<\/span>w szczeg\u00f3<\/span>lnie da\u0142a ci do my\u015blenia?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Niezwykle ciekawe jest to, \u017ce mieszka\u0144cy osiedli cz\u0119sto si<\/span>\u0119gaj\u0105 do Biblii i czytaj\u0105 o wielkich prorokach, cudach i wydarzeniach z przesz\u0142o\u015bci, kt\u00f3<\/span>re rozgrywa\u0142y si\u0119 na terenach, na kt\u00f3<\/span>rych mieszkaj\u0105. I czuj\u0105 si\u0119 spadkobiercami tej tradycji. Mieszka\u0144cy Szilo doskonale wiedz\u0105, \u017ce w ich okolicy Jozue ustawi\u0142 Ark\u0119 Przymierza i Namiot Spotkania. Jednocze\u015bnie ci sami ludzie prowadz\u0105 bardzo wsp\u00f3\u0142czesne \u017cycie. Jeden z moich bohater\u00f3<\/span>w \u2013 si\u0119gaj\u0105c g\u0142\u0119boko w tradycj\u0119 biblijn<\/span>\u0105 \u2013 m\u00f3<\/span>wi\u0142 mi, \u017ce wywodzi si\u0119 z Lewit\u00f3<\/span>w, a tymczasem pracuje w sektorze nowych technologii nad wynalazkami, o kt\u00f3<\/span>rych nikomu si\u0119 nie \u015bni\u0142o. Jak mo\u017cna \u017cy\u0107 w takim napi\u0119ciu mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 a przysz\u0142o\u015bci\u0105?<\/span><\/p>\n

Mieszka\u0144cy osiedli s\u0105 jednak specyficzni.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie mogli chyba przystosowa\u0107 si\u0119 do \u017cycia nigdzie indziej. Nie odpowiada\u0142a im anonimowo\u015b\u0107 wielkich miast, wadzi\u0142y s\u0142abe relacje s\u0105siedzkie. W osiedlach zawsze mog\u0105 liczy\u0107 na pomoc innych i czuj\u0105, \u017ce \u017cyj\u0105 we wsp\u00f3<\/span>lnocie. Nieraz to mieszka\u0144cy wsp\u00f3<\/span>lnie decyduj\u0105 o tym, czy pozwoli\u0107 komu\u015b z nimi zamieszka\u0107, oraz jak osiedla powinny si\u0119 rozwija\u0107.<\/span><\/p>\n

To powoduje, \u017ce w Izraelu buduje si\u0119 romantyczn\u0105, mitologiczn\u0105 opowie\u015b\u0107 o \u017cyciu osadnik\u00f3<\/span>w, por\u00f3<\/span>wnuj\u0105c ich cz\u0119sto do pierwszych kibucnik\u00f3<\/span>w przyje\u017cd\u017caj\u0105cych jeszcze w czasach osma\u0144skich, oswajaj\u0105cych pustynie i dzikie tereny, by by\u0142y zdatne do \u017cycia. Dlatego opowie\u015b\u0107 o osadnikach jest szalenie uwodz\u0105ca. Z drugiej strony wielu Izraelczyk\u00f3<\/span>w opowiada o nich j\u0119zykiem odrzucenia i wykluczenia. Kto\u015b mi powiedzia\u0142 \u2013 i jest w tym wiele racji \u2013 \u017ce gdyby Izrael w wi\u0119kszo\u015bci by\u0142 za aneksj\u0105 Zachodniego Brzegu, to dawno by to si\u0119 sta\u0142o, a osadnik\u00f3w by\u0142oby znacznie wi\u0119cej ni\u017c dzisiejsze sze\u015b\u0107set tysi\u0119cy. Okupacja i wszystko co z ni\u0105 zwi\u0105zane jest kamieniem u szyi Izraela, kt\u00f3ry ci\u0105gnie go na d\u00f3\u0142.<\/span><\/p>\n

W jakim sensie ci\u0105gnie w d\u00f3\u0142?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Okupacja jest z natury rzeczy niemoralna, deprawuje tak okupowanego jak okupuj\u0105cego. Nie da si\u0119 bezbole\u015bnie po\u0142\u0105czy\u0107 na przyk\u0142ad bycia \u017co\u0142nierzem broni\u0105cym ojczyzny ze s\u0142u\u017cb\u0105 \u017candarma nadzoruj\u0105cego obcych. R\u00f3wnie\u017c ze wzgl\u0119du na okupacj\u0119 Izrael zbiera baty na arenie mi\u0119dzynarodowej.<\/span><\/p>\n

A czy kto\u015b ma w og\u00f3<\/span>le Izraelu sensowny pomys\u0142, jak si\u0119 tego kamienia pozby\u0107?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie, bo nikt nie wie, co to w\u0142a\u015bciwie znaczy \u201edobre\u201d rozwi\u0105zanie problemu okupacji. Zmar\u0142y kilka tygodni temu Amos Oz pisa\u0142 tu\u017c po wojnie sze\u015bciodniowej \u2013 w kt\u00f3rej zreszt\u0105 bra\u0142 udzia\u0142 \u2013 \u017ce Zachodni Brzeg jest skarbonk\u0105, kt\u00f3r\u0105 \u017bydzi zap\u0142ac\u0105 za pok\u00f3j, w my\u015bl zasady \u201eziemia za pok\u00f3j\u201d.<\/span><\/p>\n

S\u0105 te\u017c tacy \u2013 i to wcale nie s\u0105 zwolennicy krwawego rozwi\u0105zania \u2013 kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 pomys\u0142 dw\u00f3ch pa\u0144stw w Palestynie za horrendum. S\u0105 za utworzeniem jednego pa\u0144stwa dla dw\u00f3ch narod\u00f3w o r\u00f3wnych prawach. Jednym z nich jest obecny prezydent Izraela Re\u2019uwen Riwlin. Spyta\u0142em go kiedy\u015b o to, czy w takim razie potrafi sobie wyobrazi\u0107 sytuacj\u0119 \u2013 ca\u0142kiem realn\u0105, bior\u0105c pod uwag\u0119 dane demograficzne \u2013 w kt\u00f3rej Arabowie stanowi\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 w takim pa\u0144stwie, a na jego czele staj\u0105 arabski premier i prezydent. Odpowiedzia\u0142, \u017ce tak \u2013 w ko\u0144cu na tym polega demokracja, \u017ce wszyscy maj\u0105 r\u00f3wne prawa. Warto jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce urz\u0105d prezydenta ma w Izraelu charakter zdecydowanie reprezentacyjny.<\/span><\/p>\n

Tyle, \u017ce w Izraelu od zesz\u0142ego roku obowi\u0105zuje prawo stanowi\u0105ce o <\/span>\u017cydowskim pa\u0144stwie narodowym.<\/strong><\/p>\n

\u2013 I w Izraelu s\u0105 tacy, kt\u00f3<\/span>rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce im mniej Arab\u00f3<\/span>w i im mniej przyznaje si\u0119 im praw, tym lepiej. Tyle \u017ce to oznacza apartheid<\/em>. Prezydent Riwlin zapowiedzia\u0142, \u017ce je\u015bli S<\/span>\u0105d Najwy\u017cszy Izraela uzna ustaw\u0119 za zgodn\u0105 z porz\u0105dkiem prawnym, to on j\u0105 podpisz\u0119 po arabsku, \u017ceby w ten spos\u00f3b wyrazi\u0107 sw\u00f3<\/span>j sprzeciw. Projekt ustawy podstawowej \u2013 maj\u0105cej niejako status konstytucji, kt\u00f3<\/span>rej Izrael nie posiada \u2013 o Izraelu jako \u017cydowskim pa\u0144stwie narodowym jest w oczywisty spos\u00f3<\/span>b sprzeczny z deklaracj\u0105 niepodleg\u0142o\u015bci. M\u00f3<\/span>wi ona, \u017ce Izrael jest demokratycznym pa\u0144stwem \u017cydowskim, a wi\u0119c takim, w kt\u00f3<\/span>rym nie ma wykluczonych ze wsp\u00f3<\/span>lnoty. Izraelscy Arabowie to 20 procent spo\u0142ecze\u0144stwa, niekt\u00f3<\/span>rzy bywali ministrami, wielu s\u0142u\u017cy w wojsku na wysokich stanowiskach, a jeszcze inni strzelaj\u0105 bramki dla pi\u0142karskiej reprezentacji kraju. To pokazuje, \u017ce da si\u0119 \u017cy\u0107 razem, cho\u0107 nie da si\u0119 te\u017c ukry\u0107, \u017ce wielu z arabskich obywateli Izraela czuje si\u0119 pokrzywdzonymi.<\/span><\/p>\n

Wracaj\u0105c na Zachodni Brzeg, w opowie\u015bciach osadnik\u00f3<\/span>w z \u201eWnuk\u00f3w Jozuego<\/span>\u201d jak refren przewija si\u0119 narracja o dobrych arabskich s\u0105siadach, mieszkaj\u0105cych blisko lub pracuj\u0105cych w osiedlach. Ale kiedy ci sami \u017cydowscy osadnicy m\u00f3<\/span>wi\u0105 o og<\/span>\u00f3<\/span>le Arab\u00f3<\/span>w, to zaczynaj\u0105 u\u017cywa\u0107 klisz i opowiadaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie o terrorystach i fanatykach.<\/strong><\/p>\n

\u2013 To jest niestety naturalne, \u017ce izolacja i wzajemna ignorancja wzmacniaj\u0105 stereotypy i uprzedzenia. Od drugiej intifady \u2013 czyli pocz\u0105tku XXI wieku \u2013 dla m\u0142odego pokolenia Palesty\u0144czyk\u00f3<\/span>w \u017byd to w najlepszym wypadku \u017co\u0142nierz lub pogranicznik albo, je\u015bli jest w cywilu, funkcjonariusz Szin Betu<\/span>, czyli bezpieki. Z kolei dla Izraelczyk\u00f3<\/span>w Arab to facet z kufij\u0105 na twarzy i kamieniami w r\u0119ku, kt\u00f3<\/span>rymi rzuca w izraelskie samochody. A kamienie, jak si\u0119 okazuje, mog\u0105 zabi\u0107. W gorszym wypadku \u2013 w Arabach widz\u0105 wprost terroryst\u00f3<\/span>w.<\/span><\/p>\n

Inaczej jest z mieszka\u0144cami osiedli. Ci robi\u0105 zakupy w tych samych marketach co Arabowie. A kiedy ludzie si\u0119 znaj\u0105, to stereotypy naturalnie upadaj\u0105. Je\u015bli ja znam Ahmeda, kt\u00f3<\/span>ry cztery razy w tygodniu pracuje u mnie w ogr\u00f3<\/span>dku, wiem, ile ma dzieci i gdzie mieszka, to mog\u0119 z du<\/span>\u017cym prawdopodobie\u0144stwem powiedzie\u0107, \u017ce nie jest szale\u0144cem.<\/span><\/p>\n

Czego wi\u0119c brakuje, by co\u015b zaskoczy\u0142o i mo<\/span>\u017cna by\u0142o dokona\u0107 pozytywnej generalizacji ca\u0142ej spo\u0142eczno\u015bci palesty\u0144skiej, a nie tylko s\u0105siad\u00f3<\/span>w?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Je\u015bli w markecie pod osiedlem Efrat na dziale ser\u00f3<\/span>w jest znakomity arabski sprzedawca, u kt\u00f3<\/span>rego chce kupowa\u0107 ka\u017cdy \u2013 Arab i <\/span>\u017byd \u2013 a on wszystkim dobrze doradzi, to jak ja mog\u0119 takiego cz\u0142owiek traktowa\u0107 jako bandyt\u0119? Ale przed tym samym marketem jest skrzy\u017cowanie, na kt\u00f3<\/span>rym kilka lat temu \u0142apa\u0142o stopa trzech ch\u0142opc\u00f3<\/span>w, student\u00f3<\/span>w hebro<\/span>\u0144skiej jesziwy, wracaj\u0105cych do domu na szabat. Zostali porwani i zamordowani. Wi\u0119c mamy dobrego sprzedawc\u0119 ser\u00f3<\/span>w i morderc<\/span>\u00f3<\/span>w trzech, Bogu ducha winnych, ch\u0142opc\u00f3<\/span>w. Jak to pogodzi\u0107?<\/span><\/p>\n

Irytuj\u0105cy jest za to izraelski paternalizm w stosunku do Palesty\u0144czyk\u00f3<\/span>w. By\u0107 mo\u017ce jeden jest \u015bwietnym rolnikiem, a inny doskona\u0142ym lekarzem, nauczycielem angielskiego, ale en bloc<\/span> oni wszyscy s\u0105 jacy\u015b g\u0142upsi, mniej cywilizowani. Pojedynczo bywamy u siebie podczas \u015bwi\u0105t rodzinnych \u2013 to naprawd\u0119 czasem si\u0119 dzieje do dzisiaj \u2013 ale ca<\/span>\u0142o\u015bciowo nie da si\u0119 z \u201enimi\u201d dogada<\/span>\u0107. Jeden z osadnik\u00f3<\/span>w opowiada mi o rzeczywistym problemie dotykaj\u0105cym Zachodni Brzeg, kt\u00f3<\/span>rym s\u0105 ogniska w\u015bcieklizny, przyniesionej przez zdzicza\u0142e syryjskie psy. Nie da si\u0119 go rozwi\u0105za\u0107 w pojedynk\u0119, potrzeba do tego wsp\u00f3\u0142pracy osadnik\u00f3<\/span>w i Palesty\u0144czyk\u00f3<\/span>w. Ten osadnik m\u00f3<\/span>wi, \u017ce Palesty<\/span>\u0144czycy nie chc\u0105 wsp\u00f3\u0142pracy w imi\u0119 dobra wsp\u00f3<\/span>lnego, bo dla nich wsp\u00f3\u0142praca to kolaboracja, a ona jest karana. Czy ten cz\u0142owiek nie m\u00f3<\/span>wi\u0142 prawdy? Oczywi\u015bcie, \u017ce m\u00f3<\/span>wi\u0142 prawd\u0119. Czy ta opowie\u015b\u0107 wyczerpuje \u2013 nawet w sensie symbolicznym \u2013 ca\u0142y konflikt izraelsko-palesty\u0144ski? Oczywi\u015bcie, \u017ce nie. Brakuje w niej czego\u015b, co czyni wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w sprawach oczywistych niemo\u017cliwym.<\/span><\/p>\n

To historia, kt\u00f3<\/span>r\u0105 opowiada\u0142em przyjaci\u00f3\u0142ce, bardzo dobrze znaj\u0105cej Izrael i Bliski Wsch\u00f3<\/span>d. Kiedy\u015b mieszka\u0142a w Izraelu, ma przyjaci\u00f3\u0142 zar\u00f3<\/span>wno w\u015br\u00f3<\/span>d \u017byd\u00f3<\/span>w, jak i Palesty\u0144czyk\u00f3<\/span>w. Opowiada\u0142a mi, \u017ce by\u0107 mo\u017ce tym, czego brakuje do podj\u0119cia wsp\u00f3\u0142pracy w kwestiach \u017cycia codziennego \u2013 a wi\u0119c jakiej\u015b normalizacji \u2013 jest powszechne w\u015br\u00f3d Palesty\u0144czyk\u00f3w poczucie beznadziei pod okupacj\u0105. Da si\u0119 to przezwyci\u0119\u017cy\u0107?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Ten pogl\u0105d jest uprawniony, je\u015bli wr\u0119cz nie prawdziwy. Natomiast poczucie beznadziei Palesty\u0144czyk\u00f3<\/span>w nie jest tylko win\u0105 Izraela. To nie Izrael kaza\u0142 w\u0142adzom Autonomii Palesty\u0144skiej rozkrada\u0107 ci\u0119\u017ckie miliony dolar\u00f3<\/span>w zachodniej pomocy. To nie Izrael kaza\u0142 Hamasowi w Gazie zrobi\u0107 to, co Hamas zrobi\u0142 z Gaz\u0105. Palesty\u0144czycy Palesty\u0144czykom zgotowali ten los. Co gorsze, brak kooperacji z Izraelem t\u0119 beznadziej\u0119 utrwala i pog\u0142\u0119bia. Co by komu zaszkodzi\u0142o, gdyby psy zamieszkuj\u0105ce Zachodni Brzeg by\u0142y zdrowe? Zdaje mi si\u0119, \u017ce wyeliminowanie w\u015bcieklizny poprawia jako\u015b\u0107 \u017cycia, a nie pogarsza.<\/span><\/p>\n

Ale Izrael na pewno nie pomaga Gazie wydosta\u0107 si\u0119 spod kurateli Hamasu.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Oczywi\u015bcie, blokada izraelska jest niemo\u017cliw\u0105 wr\u0119cz dokuczliwo\u015bci\u0105. Lista towar\u00f3<\/span>w, kt\u00f3<\/span>re raz mo\u017cna, a raz nie mo\u017cna, wwie\u017a\u0107 do Gazy jest piramidalnym idiotyzmem. Lata temu ameryka\u0144ski sekretarz stanu John Kerry z\u0142apa\u0142 si\u0119 za g\u0142ow\u0119, gdy wizytowa\u0142 Gaz<\/span>\u0119 i dowiedzia\u0142 si\u0119, \u017ce zakazano importowa\u0107 do Gazy jakiego\u015b rodzaju makaronu. Oczywi\u015bcie nast\u0119pnego dnia ten zakaz zdj\u0119to. Nie mam poj\u0119cia, czy dzisiaj mo\u017cna go wwozi\u0107.<\/span><\/p>\n

Swego czasu mo\u017cna by\u0142o importowa\u0107 szampony i od\u017cywki do w\u0142os\u00f3<\/span>w jako oddzielne produkty, ale za nic w \u015bwiecie nie mo\u017cna by\u0142o przewie\u017a\u0107 od\u017cywki i szamponu dwa w jednym. Kto\u015b, kto uk\u0142ada tego rodzaju listy, jest w najlepszym wypadku cymba\u0142em. Z drugiej strony bardzo wspieraj\u0105ca Palesty\u0144czyk\u00f3<\/span>w Norwegia sama przekona\u0142a si\u0119, \u017ce z saletry u\u017cywanej do nawo\u017cenia p\u00f3<\/span>l \u2013 innego materia\u0142u obj\u0119tego zakazem na granicy z Gaz\u0105 \u2013 mo\u017cna skonstruowa\u0107 bomb\u0119, co w tragiczny spos\u00f3<\/span>b udowodni\u0142 jej Anders Breivik.<\/span><\/p>\n

W \u201eOczach zasypanych piaskiem\u201d \u2013 zbiorze reporta\u017cy z Palestyny, w tym strefy Gazy \u2013 pisa\u0142e\u015b o ludziach, kt\u00f3<\/span>rzy pr\u00f3<\/span>buj\u0105 budowa\u0107 mosty ponad wszelkimi blokadami, murami podzia\u0142ami i r\u00f3\u017cnicami.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tak, i takich ludzi jest bardzo du\u017co. Trudno jest mi sobie wyobrazi\u0107 Izraelczyka, kt\u00f3<\/span>ry nie dzia\u0142a w jakiej\u015b organizacji pozarz\u0105dowej \u2013 czy to jest klub mi\u0142o\u015bnik\u00f3<\/span>w kanark\u00f3<\/span>w, szk\u00f3\u0142ka surfingu, czy cokolwiek innego. Je\u015bli taka organizacja ma w nazwie lub statusie wpisane, \u017ce zajmuje si\u0119 prawami cz\u0142owieka, to na sto procent zajmuje si\u0119 prawami Palesty\u0144czyk\u00f3<\/span>w i Arab\u00f3<\/span>w. A takich organizacji jest bardzo du\u017co. Tacy ludzie uwa\u017caj\u0105 \u2013 i maj\u0105 racj\u0119 \u2013 \u017ce skoro nie mo\u017cna si\u0119 doczeka\u0107 rozwi\u0105za\u0144 dr\u0119cz\u0105cych region problem\u00f3<\/span>w na poziomie politycznym, to trzeba anga\u017cowa\u0107 si\u0119 metod<\/span>\u0105 ma\u0142ych krok\u00f3<\/span>w. Tacy ludzie byli i s\u0105 tak\u017ce w osiedlach. Cho\u0107by nie\u017cyj\u0105cy rabin Menachem Froman \u2013 cz\u0142owiek, kt\u00f3<\/span>ry nie wyobra\u017ca\u0142 sobie \u017cydowskiej nieobecno\u015bci w Judei i Samarii, ale znakomicie sobie wyobra\u017ca\u0142 siebie z podw\u00f3<\/span>jnym paszportem: izraelskim i palesty\u0144skim, po tym, jak na tych terenach powstanie pa\u0144stwo palesty\u0144skie.<\/span><\/p>\n

Co z tego wynika w bezpo\u015brednich relacjach z \u017bydami i Palesty\u0144czykami?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 To, \u017ce w ka\u017cdej sytuacji warto przyjmowa\u0107 punkt widzenia drugiej strony. Gdy si\u0119 rozmawia z \u017cydowskim Izraelczykiem, to naprawd\u0119 warto wej\u015b\u0107 w arabskie buty i by\u0107 adwokatem Palesty\u0144czyk\u00f3<\/span>w. Natomiast w rozmowach z Palesty\u0144czykami warto wej\u015b\u0107 w \u017cydowskie buty. Wtedy dopiero robi si\u0119 ciekawie. Warto spyta\u0107, dlaczego w Izraelu mieszka 20 proc. Arab\u00f3<\/span>w, a na tych terenach, gdzie rz\u0105dz\u0105 w\u0142adze Autonomii i \u2013 daj Bo\u017ce \u2013 powstanie kiedy\u015b pa\u0144stwo palesty\u0144skie, nie mieszka ani jeden \u017byd. W Ramallah mieszka jedna \u017byd\u00f3<\/span>wka, dziennikarka \u201eHaaretzu<\/span>\u201d Amira Haas. Dlaczego tylko ona? By\u0107 mo\u017ce dlatego, \u017ce niekoniecznie mi\u0142o i szcz\u0119\u015bliwie \u017cy\u0142oby si\u0119 im mi\u0119dzy Palesty\u0144czykami.<\/span><\/p>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski, \u201eWnuki Jozuego<\/strong> \u201d, Wydawnictwo Czarne, Wo\u0142owiec 2019<\/em><\/span><\/p>\n

Wszyscy maj\u0105 pami\u0119\u0107 i nale\u017cy te r<\/span>\u00f3\u017cne opowie\u015bci szanowa\u0107. Europejska lewica m\u00f3<\/span>wi o izraelskich czystkach etnicznych w trakcie wojny o niepodleg\u0142o\u015b\u0107, o uchod\u017acach palesty\u0144skich \u2013 i o ich braku prawa do powrotu \u2013 kt\u00f3<\/span>rzy jak relikwie nosz\u0105 na szyi klucze do swoich dawnych dom\u00f3<\/span>w. Ale to nie jedyna opowie\u015b\u0107 o tych miejscach. Jeszcze za czas\u00f3<\/span>w mandatu brytyjskiego powstawa\u0142y na gruntach zakupionych za ci\u0119\u017ckie pieni\u0105dze \u017cydowskich pionier\u00f3<\/span>w kibuce i moszawy, z kt\u00f3<\/span>rych wszystkich wygnano, bo to mia\u0142a by\u0107 ziemia judenrein<\/span>. Dlaczego Palesty\u0144czycy m\u00f3<\/span>wi\u0105 o okupacji izraelskiej \u2013 kt\u00f3<\/span>ra jest prawdziw\u0105 okupacj\u0105 \u2013 a jako\u015b trudno im powiedzie\u0107, \u017ce do 1967 roku mia\u0142a miejsce okupacja jorda\u0144ska. Dzi\u015b tamte czasy s\u0105 w pewnym sensie idealizowane, cho\u0107 Palesty\u0144czycy w Kr\u00f3<\/span>lestwie Jordanii dostawali po ty\u0142ku tak, \u017ce to poj\u0119cie ludzkie przechodzi. Dopiero po wojnie sze\u015bciodniowej, od pocz\u0105tku izraelskiej okupacji, mieszka\u0144cy Zachodniego Brzegu mogli pojecha\u0107 np. do Jafy, gdzie kiedy\u015b mieszkali oni albo ich przodkowie.<\/span><\/p>\n

A zatem ani propalesty\u0144sko\u015b\u0107, ani proizraelsko\u015b\u0107?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Jak kto\u015b mi m\u00f3<\/span>wi, \u017ce jest propalesty\u0144ski albo proizraelski, to tak jakby powiedzia\u0142, \u017ce jest g\u0142upi. I to dotyczy nie tylko Izraela i Zachodniego Brzegu. Warto by\u0107 za lud\u017ami m\u0105drymi, a nie g\u0142upimi; dobrymi, a nie z\u0142ymi; krzywdzonymi, a nie krzywdz\u0105cymi. A osie podzia\u0142u nie id\u0105 tu po liniach narodowych. Tyle \u017ce ten podzia\u0142 narodowy u\u0142atwia i niby t\u0142umaczy wszystko.<\/span><\/p>\n

Z drugiej strony serce podpowiada, \u017ceby by\u0107 za tymi s\u0142abszymi.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Palesty\u0144czycy s\u0105 niew\u0105tpliwie s\u0142absi, to nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci. Ale popatrzmy te\u017c na to, \u017ce wok\u00f3\u0142 nieca\u0142ych dziewi\u0119ciu milion\u00f3<\/span>w mieszka\u0144c\u00f3<\/span>w Izraela jest oko\u0142o dwustu milion\u00f3<\/span>w Arab\u00f3<\/span>w, kt\u00f3<\/span>rzy naprawd\u0119 ich nie kochaj\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski <\/strong>\u2013 reporter, publicysta, od 1989 r. dziennikarz \u201eGazety Wyborczej\u201d, wcze\u015bniej wsp\u00f3\u0142pracownik pism drugiego obiegu; autor ksi\u0105\u017cek, m.in. \u201ePokolenie kryzysu\u201d, \u201eSalon patriot\u00f3w\u201d, \u201eIrak. Piek\u0142o w raju\u201d, \u201eBedzies wisio\u0142 za cosik. Godki podhala\u0144skie\u201d, \u201ePoch\u00f3wek dla rezuna\u201d, \u201eIzrael ju\u017c nie frunie\u201d, \u201eOczy zasypane piaskiem\u201d oraz \u201eZielone migda\u0142y, czyli po co \u015bwiatu Kurdowie\u201d. Otrzyma\u0142 m.in. Nagrod\u0119 Pojednania Polsko-Ukrai\u0144skiego za ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201ePoch\u00f3wek dla rezuna\u201d, Nagrod\u0119 im. Kurta Schorka za teksty po\u015bwi\u0119cone Irakowi, Nagrod\u0119 im. Beaty Pawlak za zbi\u00f3r reporta\u017cy \u201eIzrael ju\u017c nie frunie\u201d. Jego najnowsza ksi\u0105\u017cka \u201eWnuki Jozuego\u201d ukaza\u0142a si\u0119 13 lutego nak\u0142adem Wydawnictwa Czarne.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

Bartosz Bartosik<\/em><\/a><\/strong> \u2013 Ur. 1989. Uko\u0144czy\u0142 slawistyk\u0119 na Uniwersytecie Warszawskim, studiowa\u0142 tak\u017ce psychologi\u0119. Od kwietnia 2016 r. sekretarz Laboratorium \u201eWi\u0119zi\u201d. Cz\u0142onek Zespo\u0142u Komitetu Dialogu Spo\u0142ecznego przy Krajowej Izbie Gospodarczej. Zwi\u0105zany ze Wsp\u00f3lnot\u0105 Sant’Egidio. Mieszka w Warszawie.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pawe\u0142 Smole\u0144ski: Co by komu szkodzi\u0142o, by psy na Zachodnim Brzegu by\u0142y zdrowe? BARTOSZ BARTOSIK Pawe\u0142 Smole\u0144ski. Fot. Adam St\u0119pie\u0144 \/ Agencja Gazeta Gdy si\u0119 rozmawia z \u017cydowskim Izraelczykiem, to naprawd\u0119 warto wej\u015b\u0107 w arabskie buty i by\u0107 adwokatem Palesty\u0144czyk\u00f3w. I odwrotnie. Wtedy dopiero robi si\u0119 ciekawie \u2013 m\u00f3wi Pawe\u0142 Smole\u0144ski. Jego reporta\u017c \u201eWnuki Jozuego\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68249"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68249"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68249\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68268,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68249\/revisions\/68268"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68249"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68249"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68249"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}