{"id":68527,"date":"2019-03-22T17:09:31","date_gmt":"2019-03-22T15:09:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=68527"},"modified":"2019-03-14T08:19:49","modified_gmt":"2019-03-14T06:19:49","slug":"22-09-33","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=68527","title":{"rendered":"\u017bydowski charakter [komentarz do parszy Pekudej]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u017bydowski charakter [komentarz do parszy Pekudej]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Przybytek na pustyni, ilustracja z Biblii Holmana, 1890\/ Wikipedia
\n<\/em><\/span><\/p>\n

Pekudej\u00a0<\/i>nazywana jest czasami parsz\u0105 ksi\u0119gowego, poniewa\u017c zaczyna si\u0119 od spisu materia\u0142\u00f3w i kosztowno\u015bci, kt\u00f3re Izraelici przekazali na rzecz budowy\u00a0Miszkanu<\/i>. W ten spos\u00f3b Tora uczy nas, jak wa\u017cna jest przejrzysto\u015b\u0107 finansowa.<\/span><\/p>\n

Ale pod t\u0105 nie zawsze zajmuj\u0105c\u0105 powierzchni\u0105 tekstu kryj\u0105 si\u0119 dwie niesamowite historie. O pierwszej z nich czytamy w parszy z poprzedniego tygodnia, o drugiej \u2013 sprzed dw\u00f3ch tygodni. Obie m\u00f3wi\u0105 o pewnym elemencie \u017cydowskiej natury, kt\u00f3ry widoczny jest r\u00f3wnie\u017c dzi\u015b.<\/span><\/p>\n

Pierwsza to historia samego Przybytku. Moj\u017cesz prosi ludzi o datki na jego budow\u0119. Niekt\u00f3rzy daj\u0105 z\u0142oto, srebro lub mied\u017a, inni we\u0142n\u0119, len i zwierz\u0119ce sk\u00f3ry. Izraelici przekazuj\u0105 te\u017c drewno akacjowe, oleje, kadzid\u0142a i wonno\u015bci. Napier\u015bnik arcykap\u0142ana wykonany jest przy u\u017cyciu podarowanych szlachetnych kamieni. To niezwyk\u0142e, jak ch\u0119tnie Izraelici oddaj\u0105 warto\u015bciowe przedmioty:<\/span><\/p>\n

\n

I wzi\u0119li [budowniczy Przybytku] od Moj\u017cesza wszystkie dary, kt\u00f3re byli przynie\u015bli synowie Israela do wyko\u0144czenia dzie\u0142a \u015bwi\u0119tego, aby je wykona\u0107. Ci za\u015b przynosili mu dary dalej ka\u017cdego rana. I zeszli si\u0119 wszyscy umiej\u0119tni wykonawcy wszelakiej roboty \u015bwi\u0105tyni, ka\u017cdy od dzie\u0142a swojego, kt\u00f3rem si\u0119 zajmowa\u0142, i o\u015bwiadczyli Moj\u017ceszowi, i rzekli: \u201eWi\u0119cej lud przynosi, ni\u017c potrzeba do dzie\u0142a, kt\u00f3re rozkaza\u0142 Wiekuisty wykona\u0107\u201d. Rozkaza\u0142 tedy Moj\u017cesz \u2013 i og\u0142oszono w obozie tak: \u201eAni m\u0119\u017cczyzna, ani kobieta niechaj ju\u017c nie robi\u0105 nic na danin\u0119 \u015bwi\u0119t\u0105!\u201d. I przesta\u0142 lud przynosi\u0107. A zapasu by\u0142 dostatek dla ca\u0142ego dzie\u0142a, by je wyko\u0144czy\u0107, i jeszcze zbywa\u0142o (Szemot 36:3-7).<\/p>\n<\/blockquote>\n

Moj\u017cesz musia\u0142 rozkaza\u0107 Izraelitom, aby nie przynosili wi\u0119cej datk\u00f3w, bo by\u0142o ich zbyt wiele. Nie jest to lud, o jakim do tej pory czytali\u015bmy w Torze: k\u0142\u00f3tliwy, problematyczny i niewdzi\u0119czny. To spo\u0142eczno\u015b\u0107, kt\u00f3ra pragnie dawa\u0107.<\/span><\/p>\n

Poprzednia parsza opowiada zupe\u0142nie inn\u0105 histori\u0119. Izraelici niepokoj\u0105 si\u0119, bo Moj\u017cesz przebywa na g\u00f3rze d\u0142u\u017cej, ni\u017c si\u0119 tego spodziewali. Zastanawiaj\u0105 si\u0119, czy ich przyw\u00f3dca wci\u0105\u017c \u017cyje. By\u0107 mo\u017ce mia\u0142 wypadek? Je\u015bli co\u015b mu si\u0119 sta\u0142o, kto przeka\u017ce im s\u0142owo Bo\u017ce? Sk\u0105d b\u0119d\u0105 wiedzie\u0107, co dalej robi\u0107 i dok\u0105d i\u015b\u0107? W ko\u0144cu \u017c\u0105daj\u0105 stworzenia z\u0142otego cielca \u2013 czego\u015b na kszta\u0142t wyroczni, za po\u015brednictwem kt\u00f3rej B\u00f3g b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 przekaza\u0107 im dalsze instrukcje.<\/span><\/p>\n

Aaron \u2013 zgodnie z najbardziej przychyln\u0105 interpretacj\u0105 \u2013 zrozumia\u0142, \u017ce nie mo\u017ce po prostu powstrzyma\u0107 Izraelit\u00f3w, odmawiaj\u0105c stworzenia bo\u017cka, dlatego postanowi\u0142 odwlec to w czasie. Licz\u0105c, \u017ce Moj\u017cesz wkr\u00f3tce wr\u00f3ci, Aaron gra na zw\u0142ok\u0119. M\u00f3wi wi\u0119c do Izraelit\u00f3w:<\/span><\/p>\n

\n

Zdejmcie zausznice z\u0142ote, kt\u00f3re w uszach \u017con waszych, syn\u00f3w i c\u00f3rek waszych, a przynie\u015bcie do mnie (Szemot 32:2).<\/p>\n<\/blockquote>\n

Wed\u0142ug Midrasza Aaron my\u015bla\u0142, \u017ce jego nakaz sk\u0142\u00f3ci rodziny i op\u00f3\u017ani ba\u0142wochwalczy czyn. Zamiast tego po s\u0142owach Aarona czytamy:<\/span><\/p>\n

\n

I zdj\u0105\u0142 wszystek lud zausznice z\u0142ote, kt\u00f3re by\u0142y w uszach ich, i przynie\u015bli do Ahrona (Szemot 32:3).<\/p>\n<\/blockquote>\n

Ponownie obserwujemy niezwyk\u0142\u0105 hojno\u015b\u0107 Izraelit\u00f3w. Te dwie historie nie mog\u0105 bardziej si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0107. Przybytek by\u0142 \u015bwi\u0119tym miejscem, z\u0142oty cielec \u2013 bo\u017ckiem. Budowa\u00a0Miszkanu<\/i>\u00a0by\u0142a najwi\u0119ksz\u0105 micw\u0105, stworzenie pos\u0105gu \u2013 ci\u0119\u017ckim grzechem. A jednak w obu przypadkach Izraelici tak samo reaguj\u0105 na pro\u015bb\u0119 o datki. M\u0119drcy komentuj\u0105 zachowanie Izraelit\u00f3w s\u0142owami:<\/span><\/p>\n

Nie\u0142atwo zrozumie\u0107 natur\u0119 tego ludu. Je\u015bli prosi si\u0119 ich o datki na cielca \u2013 daj\u0105; je\u015bli na Przybytek \u2013 r\u00f3wnie\u017c daj\u0105 (Talmud Jerozolimski, tr.\u00a0Szkalim<\/i>\u00a01, 45).<\/span><\/p>\n

Obie historie \u0142\u0105czy hojno\u015b\u0107. \u017bydzi by\u0107 mo\u017ce nie zawsze dokonuj\u0105 najlepszych wybor\u00f3w, ale pragn\u0105 dawa\u0107.<\/span><\/p>\n

Moj\u017cesz Majmonides dwukrotnie przerywa sw\u0105 zwyk\u0142\u0105, pozbawion\u0105 emocji narracj\u0119 kodeksu prawnego\u00a0Miszne Tora<\/i>, aby wyg\u0142osi\u0107 dygresj\u0119 na temat\u00a0cedaki<\/i>:<\/span><\/p>\n

\n

Nigdy nie spotkali\u015bmy si\u0119, ani nawet nie s\u0142yszeli\u015bmy o spo\u0142eczno\u015bci \u017cydowskiej, w kt\u00f3rej nie by\u0142oby dobroczynno\u015bci (Datki na rzecz ubogich<\/i>\u00a09:3).<\/p>\n<\/blockquote>\n

Niemal\u017ce niewyobra\u017calna dla Majmonidesa by\u0142a wizja gminy \u017cydowskiej pozbawionej systemu pomocy potrzebuj\u0105cym. Dalej autor\u00a0pisze<\/span>:<\/span><\/p>\n

\n

Jeste\u015bmy zobowi\u0105zani by\u0107 bardziej skrupulatni w wype\u0142nianiu przykazania\u00a0cedaki\u00a0<\/i>ni\u017c w wype\u0142nianiu jakiegokolwiek innego pozytywnego przykazania.\u00a0Cedaka\u00a0<\/i>jest \u015bwiadectwem prawego cz\u0142owieka, potomka Abrahama, naszego ojca. Powiedziane by\u0142o bowiem: \u201eAlbowiem umi\u0142owa\u0142em go, aby poleci\u0142 synom swoim (\u2026) spe\u0142nia\u0107 cnot\u0119 i sprawiedliwo\u015b\u0107 [cedaka<\/i>]\u201d.<\/p>\n

Je\u015bli kto jest okrutny i nie okazuje mi\u0142osierdzia, istniej\u0105 podstawy, aby snu\u0107 podejrzenia o jego pochodzeniu, poniewa\u017c okrucie\u0144stwo wyst\u0119puje tylko w\u015br\u00f3d innych narod\u00f3w (\u2026).<\/p>\n

Je\u015bli kto nie daje ja\u0142mu\u017cny zwany jest Belialem \u2013 tym samym s\u0142owem nazywa si\u0119 ba\u0142wochwalc\u00f3w (Datki na rzecz ubogich<\/i>\u00a010:1-3).<\/p>\n<\/blockquote>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>Majmonidesowi nie chodzi tylko o to, \u017ce \u017bydzi ch\u0119tniej daj\u0105 ja\u0142mu\u017cn\u0119. Twierdzi, \u017ce sk\u0142onno\u015b\u0107 do przekazywania datk\u00f3w jest zapisana w \u017cydowskich genach. Jest to cecha \u015bwiadcz\u0105ca o pochodzeniu z rodu Abrahama i, jak twierdzi, ma ona na tyle du\u017ce znaczenie, \u017ce osoba, kt\u00f3ra jej nie posiada, mo\u017ce by\u0107 podejrzewana o nie\u017cydowskie pochodzenie. Czy jest to wynikiem natury, czy wychowania, by\u0107 \u017bydem oznacza dawa\u0107.<\/span><\/p>\n

Geografia Izraela ma pewn\u0105 fascynuj\u0105c\u0105 cech\u0119, kt\u00f3ra wynika z dost\u0119pu do dw\u00f3ch m\u00f3rz: Galilejskiego (Jeziora Tyberiadzkiego) i Martwego. Pierwsze jest pe\u0142ne \u017cywych istot. Z drugim \u2013 jak wskazuje nazwa \u2013 jest nieco inaczej. A jednak oba \u017cywi\u0105 si\u0119 wod\u0105 z tej samej rzeki, Jordanu. Morze Galilejskie zasilane jest przez rzek\u0119 Jordan, ale samo r\u00f3wnie\u017c jest \u017ar\u00f3d\u0142em wody. Morze Martwe nie daje nic w zamian. Branie i niedawanie niczego w zamian, zar\u00f3wno w \u017cydowskiej geografii, jak i w psychologii oznacza brak \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Tak jak w czasach Moj\u017cesza, tak jest i dzi\u015b. Niemal w ka\u017cdym kraju, w kt\u00f3rym mieszkaj\u0105 \u017bydzi, ich dobroczynno\u015b\u0107 jest nieproporcjonalna do ich liczebno\u015bci. \u017by\u0107 w judaizmie oznacza dawa\u0107.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydowski charakter [komentarz do parszy Pekudej] RABIN JONATHAN SACKS T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o Przybytek na pustyni, ilustracja z Biblii Holmana, 1890\/ Wikipedia Pekudej\u00a0nazywana jest czasami parsz\u0105 ksi\u0119gowego, poniewa\u017c zaczyna si\u0119 od spisu materia\u0142\u00f3w i kosztowno\u015bci, kt\u00f3re Izraelici przekazali na rzecz budowy\u00a0Miszkanu. W ten spos\u00f3b Tora uczy nas, jak wa\u017cna jest przejrzysto\u015b\u0107 finansowa. Ale pod t\u0105 nie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68527"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68527"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68527\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68547,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68527\/revisions\/68547"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68527"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68527"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68527"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}