{"id":68579,"date":"2019-03-16T17:09:19","date_gmt":"2019-03-16T15:09:19","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=68579"},"modified":"2019-03-16T17:22:59","modified_gmt":"2019-03-16T15:22:59","slug":"24-09-38","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=68579","title":{"rendered":"Piotr Fejgin: M\u00f3j ojciec to symbol zbrodni UB."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Piotr Fejgin: M\u00f3j ojciec to symbol zbrodni UB. Broni\u0119 go jako ostatni, mam prawo by\u0107 stronniczy<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Krystyna Naszkowska<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Anatol Fejgin, w latach 1951-53 dyrektor X Departamentu Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, zeznaje w 1995 r. na procesie Adama Humera, by\u0142ego funkcjonariusza MBP oskar\u017conego o zn\u0119canie si\u0119 nad wi\u0119\u017aniami (Fot. Andrzej Iwa\u0144czuk \/ Agencja Gazeta)<\/em><\/span><\/p>\n

Proces mojego ojca Anatola Fejgina oraz Romana Romkowskiego i J\u00f3zefa R\u00f3\u017ca\u0144skiego mia\u0142 uratowa\u0107 parti\u0119 przed faktycznym rozliczeniem ze zbrodni stalinowskich, uratowa\u0107 w\u0142adz\u0119 i jej aparat represji, kt\u00f3ry by\u0142 jej nadal potrzebny. Dlatego ograniczono si\u0119 do trzech \u017byd\u00f3w, na nich wszystko zwalono, tak\u017ce to, czego nie robili.<\/span><\/p>\n

Piotr Fejgin<\/b>, socjolog, rocznik 1946, od 1971 r. na emigracji w Szwecji. Wyrzucony ze studi\u00f3w w marcu 1968, trafi\u0142 do wojska na 9 miesi\u0119cy. Po ponownym przyj\u0119ciu na uczelni\u0119 i uko\u0144czeniu studi\u00f3w nie m\u00f3g\u0142 dosta\u0107 pracy w zawodzie, pracowa\u0142 m.in. jako spawacz. Po dw\u00f3ch latach zdecydowa\u0142 si\u0119 na emigracj\u0119. W Szwecji pracowa\u0142 w firmie Volvo, obecnie na emeryturze.<\/i><\/span><\/p>\n

Anatol Fejgin<\/b>\u00a0(1909-2002), ojciec Piotra. Komunista od 19. roku \u017cycia, przed wojn\u0105 w Komunistycznej Partii Polski a\u017c do jej rozwi\u0105zania w 1938. Po wojnie w PPR, potem w PZPR. Za dzia\u0142alno\u015b\u0107 komunistyczn\u0105 dwukrotnie przed wojn\u0105 skazany na kary wi\u0119zienia, w sumie przesiedzia\u0142 6 lat. Po II wojnie pracowa\u0142 w G\u0142\u00f3wnym Zarz\u0105dzie Informacji Wojskowej, sk\u0105d w pa\u017adzierniku 1949 roku zosta\u0142 przeniesiony do Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego. Od 1 grudnia 1951 r kierowa\u0142 w tym ministerstwie X Departamentem, kt\u00f3ry mia\u0142 za zadanie wykrywa\u0107 i likwidowa\u0107 niesowieckie wp\u0142ywy w partii. X Departament mia\u0142 w\u0142asny wydzia\u0142 \u015bledczy, pawilon w wi\u0119zieniu mokotowskim w Warszawie a nawet w\u0142asne wi\u0119zienie w willi w Miedzeszynie pod Warszaw\u0105, gdzie przetrzymywano wi\u0119\u017ani\u00f3w bez wyroku. Na fali rozlicze\u0144 zbrodni okresu stalinowskiego w 1957 r. skazany na 12 lat wi\u0119zienia za stosowanie niedozwolonych metod przes\u0142ucha\u0144. U\u0142askawiony w 1964 r.<\/i><\/span><\/p>\n

Krystyna Naszkowska: Jak to jest by\u0107 synem Anatola Fejgina, cz\u0142owieka, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 symbolem zbrodni stalinowskich?<\/strong><\/p>\n

Piotr Fejgin:<\/b>\u00a0Chyba najmocniej mnie zabola\u0142o w marcu 1968 r., by\u0142em na czwartym roku socjologii na UW. Na 8 marca zosta\u0142 zwo\u0142any wiec w obronie Michnika i Szlajfera. I na dzie\u0144 przed tym wiecem, czyli 7 marca, podeszli do mnie koledzy z uniwersytetu i poprosili, abym nast\u0119pnego dnia nie przychodzi\u0142 na uniwersytet, bo im moje nazwisko naprawd\u0119 nie pasuje.<\/span><\/p>\n

Twoi dobrzy koledzy?<\/strong><\/p>\n

<\/div>\n

\u2013 Moi dobrzy koledzy. Nie poszed\u0142em na wiec, siedzia\u0142em w domu. Matka dzwoni\u0142a co 15 min. Moich koleg\u00f3w zamkni\u0119to. Paru pobito.<\/span><\/p>\n

Mnie wyrzucono z uniwersytetu. Nasz wydzia\u0142 rozwi\u0105zano, potem og\u0142osili ponownie list\u0119 przyj\u0119tych, ale mnie tam ju\u017c nie by\u0142o. Po magisterce w \u201970 m\u00f3j promotor wzi\u0105\u0142 mnie na rozmow\u0119 i wtedy mi opowiedzia\u0142, jak to si\u0119 w og\u00f3le sta\u0142o, \u017ce mnie przyj\u0119to na studia.<\/span><\/p>\n

Ponownie?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie, w og\u00f3le. Ot\u00f3\u017c w \u201964 przysz\u0142a dyrektywa z KW czy KC partii, aby mnie nie przyjmowa\u0107. Ale jednym z egzaminator\u00f3w by\u0142\u00a0Karol Modzelewski<\/strong><\/span><\/a>, on wystawi\u0142 mi pozytywn\u0105 ocen\u0119 i mnie przyj\u0119li. Ja nie by\u0142em \u015bwiadomy tego wszystkiego. Tego dowiedzia\u0142em si\u0119 od prof. Adama Podg\u00f3reckiego, kt\u00f3ry by\u0142 promotorem mojej pracy magisterskiej, a swego czasu dziekanem wydzia\u0142u socjologii. Po obronie zaprosi\u0142 mnie na kaw\u0119 i opowiedzia\u0142 mi t\u0119 histori\u0119. Ja w og\u00f3le nie zdawa\u0142em sobie sprawy z wielu rzeczy, kt\u00f3re ci\u0105gn\u0119\u0142y si\u0119 za mn\u0105 tylko dlatego, \u017ce by\u0142em synem swojego ojca. By\u0142 na przyk\u0142ad na wydziale asystent, kt\u00f3ry mnie nie znosi\u0142, okazywa\u0142 mi jawn\u0105 wrogo\u015b\u0107, czego nie rozumia\u0142em. A du\u017co, du\u017co p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce jego ojciec by\u0142 wi\u0119\u017aniem politycznym w czasie, kiedy m\u00f3j ojciec by\u0142 w UB.<\/span><\/p>\n

A kiedy pierwszy raz spotka\u0142e\u015b si\u0119 z wrogo\u015bci\u0105 do nazwiska?<\/strong><\/p>\n

<\/div>\n

\u2013 W 1956 pierwszy raz us\u0142ysza\u0142em, \u017ce jestem \u017bydem, i pierwszy raz, \u017ce wrednym. To us\u0142ysza\u0142em od ch\u0142opc\u00f3w ze szko\u0142y, by\u0142em w czwartej klasie podstaw\u00f3wki, mia\u0142em 10 lat. To by\u0142 dzie\u0144, kiedy ojca aresztowano. Przyszli po niego nad ranem 24 kwietnia 1956 r. Spa\u0142em. Kiedy si\u0119 obudzi\u0142em, ojca nie by\u0142o w domu, matki nie by\u0142o. Babka ju\u017c by\u0142a wtedy mocno stetrycza\u0142a, nic mi nie wyja\u015bni\u0142a. Poszed\u0142em jak zwykle do szko\u0142y, w ca\u0142kowitej niewiedzy tego, co si\u0119 w\u0142a\u015bnie sta\u0142o.<\/span><\/p>\n

Wiedzia\u0142e\u015b, kim jest tw\u00f3j ojciec, gdzie pracuje?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Tylko, \u017ce jest wojskowym. Nic wi\u0119cej nie wiedzia\u0142em. Wr\u00f3ci\u0142em ze szko\u0142y i zasta\u0142em w domu zap\u0142akan\u0105 mam\u0119. Powiedzia\u0142a, \u017ce ojciec zosta\u0142 aresztowany i \u017cebym nie wierzy\u0142 w nic, co ludzie m\u00f3wi\u0105, to wszystko jest nieprawda. Ojciec jest prawdziwym komunist\u0105. Tak mi powiedzia\u0142a.<\/span><\/p>\n

Powiedzia\u0142a: prawdziwym komunist\u0105, a nie np. dobrym cz\u0142owiekiem?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tak zapami\u0119ta\u0142em. Pami\u0119tam r\u00f3wnie\u017c, \u017ce si\u0119 spyta\u0142em, co to jest \u017byd? Mama na to, \u017ce \u017byd to cz\u0142owiek jak ka\u017cdy inny. Ale to by\u0142o ma\u0142o wa\u017cne w kontek\u015bcie tego, \u017ce ojciec zosta\u0142 aresztowany. (\u2026)<\/span><\/p>\n

Wychowywano ci\u0119 w duchu komunistycznym?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Jasne. Komunistycznym i internacjonalistycznym, Zwi\u0105zek Radziecki jest ojczyzn\u0105 wszystkich pracuj\u0105cych, takie r\u00f3\u017cne. Mia\u0142em babcie, kt\u00f3re nienawidzi\u0142y bolszewik\u00f3w \u2013 obie mia\u0142y z nimi do czynienia, jedna na Syberii, druga w Kazachstanie. Ale by\u0142em komunist\u0105 m\u0142odym, g\u0142\u0119boko wierz\u0105cym. Przez d\u0142ugi czas wierzy\u0142em, \u017ce to mo\u017cna zrobi\u0107 porz\u0105dnie, by ludzie byli szcz\u0119\u015bliwi.<\/span><\/p>\n

Kiedy zda\u0142e\u015b sobie spraw\u0119, \u017ce istnieje te\u017c inny \u015bwiat?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Mia\u0142em 15 lat. Uderzy\u0142a mnie historia powstania warszawskiego. Dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce kiedy 1. Armia sta\u0142a po jednej stronie Wis\u0142y, to po drugiej p\u0142on\u0119\u0142a Warszawa. I nikt im nie pom\u00f3g\u0142. To mi opowiedzia\u0142a ciotka, siostra mamy.<\/span><\/p>\n

To by\u0142 wstrz\u0105s?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Ogromny, nie chcia\u0142em wierzy\u0107, da\u0142a mi wi\u0119c ksi\u0105\u017ck\u0119 o Monte Cassino, tam te\u017c by\u0142o o powstaniu.<\/span><\/p>\n

\n

Znalaz\u0142em w domu broszurk\u0119 wydan\u0105 przez jakie\u015b radzieckie wydawnictwo w czasie wojny o tym, jak hitlerowcy mordowali ludzi w Katyniu. Pokaza\u0142em to ciotce, a ona tylko parskn\u0119\u0142a i powiedzia\u0142a, \u017ce to bzdura, wszystko nie tak.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Wi\u0119c przy okazji kt\u00f3rej\u015b wizyty u ojca w wi\u0119zieniu zapyta\u0142em jego. I on mi wtedy powiedzia\u0142, \u017ce wszystko wskazuje na to, \u017ce by\u0142o tak, jak m\u00f3wi\u0142a ciotka. Wtedy uwierzy\u0142em. I zacz\u0105\u0142em widzie\u0107 degrengolad\u0119 dzia\u0142aczy. Mimo \u017ce my\u015bmy byli wtedy wykluczeni, nie je\u017adzili\u015bmy do tych dom\u00f3w wczasowych dla ludzi w\u0142adzy, ale s\u0142ysza\u0142em r\u00f3\u017cne opowie\u015bci. To, co si\u0119 widzia\u0142o doko\u0142a, by\u0142o zupe\u0142nie inne ni\u017c to, co si\u0119 s\u0142ysza\u0142o z radia czy telewizora, jakby inny \u015bwiat, wi\u0119c zacz\u0105\u0142em zadawa\u0107 pytania.<\/span><\/p>\n

Komu?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Mamie, znajomym. S\u0142ysza\u0142em w telewizji o dobrobycie, a nam pieni\u0119dzy nigdy do pierwszego nie starcza\u0142o, wi\u0119c mama musia\u0142a si\u0119 zapo\u017cycza\u0107.<\/span><\/p>\n

Ale zanim ojca zabrali, \u017cyli\u015bcie inaczej, ojciec by\u0142 w aparacie w\u0142adzy. By\u0142o wielkie mieszkanie, by\u0142a gosposia, kierowca.<\/strong><\/p>\n

\u2013 To si\u0119 sko\u0144czy\u0142o, kiedy mia\u0142em 10 lat. I nie styka\u0142em si\u0119 z lud\u017ami, kt\u00f3rzy mieli inaczej. Nie mia\u0142em innych znajomych, wszyscy tak \u017cyli, wi\u0119c to by\u0142o dla mnie zwyczajne \u017cycie. W szkole w mojej klasie bardzo niewielu zaprasza\u0142o do swoich dom\u00f3w, wi\u0119c nie bywa\u0142em u szkolnych koleg\u00f3w, tylko u tych, co obok mnie mieszkali. (\u2026)<\/span><\/p>\n

To kiedy doszed\u0142e\u015b do wniosku, \u017ce komunizm jest z\u0142ym systemem?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Oko\u0142o 1966-67 r. Ojciec wyszed\u0142 z wi\u0119zienia w 1964 r. na mocy u\u0142askawienia i dopiero wtedy mog\u0142em si\u0119 z nim tak naprawd\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107, bo kiedy przyje\u017cd\u017ca\u0142em na widzenia, to ci\u0119\u017cko by\u0142o.<\/span><\/p>\n

Zacz\u0105\u0142e\u015b si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107 o komunizm?<\/strong><\/p>\n

\u2013 O polityk\u0119, tak. To by\u0142o bardzo proste, bo ja ju\u017c wtedy wiedzia\u0142em za du\u017co, \u017ceby milcze\u0107 na temat tego, co si\u0119 dzieje w kraju, polityki zagranicznej Polski, podleg\u0142o\u015bci Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu itd. M\u00f3wi\u0142em, \u017ce system, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 najlepszy na \u015bwiecie, nie mo\u017ce firmowa\u0107 zbrodni. Taki system nie ma prawa bytu, on jest przeciwko spo\u0142ecze\u0144stwu i tego systemu nie mo\u017cna wyprostowa\u0107. Nie mo\u017cna, bo on w swoim za\u0142o\u017ceniu ma terror. A je\u015bli tak, to ja dzi\u0119kuj\u0119, wysiadam z tego poci\u0105gu, nie chc\u0119 mie\u0107 z tym nic wsp\u00f3lnego.<\/span><\/p>\n

Ojciec broni\u0142 systemu?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Broni\u0142, by\u0142 strasznie zatwardzia\u0142y. M\u00f3wi\u0142, \u017ce takie s\u0105 koszta rewolucji. Natomiast to, co dzia\u0142o si\u0119 po wojnie w Polsce, nazywa\u0142 wojn\u0105 o w\u0142adz\u0119, ca\u0142kiem zwyczajnie. I w tej wojnie musia\u0142y by\u0107 ofiary. Mi\u0119dzy nami by\u0142y dzikie k\u0142\u00f3tnie. Mama krzycza\u0142a, by\u015bmy przestali si\u0119 k\u0142\u00f3ci\u0107, bo ona tego nie wytrzyma.<\/span><\/p>\n

Wrzaski by\u0142y?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Straszne. Gdybym m\u00f3g\u0142, tobym si\u0119 wyprowadzi\u0142 z domu, bo po prostu nie sz\u0142o spokojnie rozmawia\u0107 na ten temat.<\/span><\/p>\n

W jakim\u015b momencie przesta\u0142 si\u0119 ze mn\u0105 k\u0142\u00f3ci\u0107. Powiedzia\u0142, \u017ce ju\u017c nie ma si\u0142y rozmawia\u0107 na ten temat, bo widzi, \u017ce ca\u0142e \u017cycie przewalczy\u0142 i wysz\u0142o z tego \u201eg\u201d.<\/span><\/p>\n

Chyba kiedy by\u0142em w dziesi\u0105tej klasie, zacz\u0105\u0142em wypytywa\u0107 matk\u0119 o ojca, jego proces. Ona wtedy wys\u0142a\u0142a mnie do starego znajomego ojca, kt\u00f3ry by\u0142 kierownikiem archiwum partii, a on pokaza\u0142 mi cz\u0119\u015b\u0107 protoko\u0142\u00f3w z procesu, kt\u00f3re dotyczy\u0142y ojca. (…) Da\u0142 mi do czytania chyba 30 stron, a tych stron z procesu jest par\u0119 tysi\u0119cy, dzi\u015b je wszystkie mam. Ale ca\u0142o\u015bci nie przeczyta\u0142em. Nie jestem w stanie. Doczyta\u0142em do zezna\u0144 Jakuba Bermana i si\u0119 zatrzyma\u0142em. O Bermanie ojciec du\u017co m\u00f3wi\u0142, bardzo go kiedy\u015b lubi\u0142 i szanowa\u0142. Przed wojn\u0105. Rzuca mnie, jak czytam jego zeznania.<\/span><\/p>\n

Co ci\u0119 rzuca?<\/strong><\/p>\n

\u2013 K\u0142ama\u0142 bezczelnie, nie jestem w stanie tego przeczyta\u0107, zatyka mnie.<\/span><\/p>\n

A nie zatykaj\u0105 ci\u0119 zeznania wi\u0119\u017ani\u00f3w? I \u015bledczych, tych niskiego stopnia, kt\u00f3rzy opowiadaj\u0105 beznami\u0119tnie, jak si\u0119 nad nimi zn\u0119cali?<\/span><\/strong><\/p>\n

\u2013 Ja znam te opowie\u015bci z drugiej strony, najmniej od mojego ojca, znacznie wi\u0119cej od Romkowskiego, i wiem, ile tu jest manipulacji, przeinacze\u0144 i zwyk\u0142ych k\u0142amstw.<\/span><\/p>\n

A dlaczego opowie\u015b\u0107 wiceministra UB Romana Romkowskiego wydaje ci si\u0119 bardziej wiarygodna od opowie\u015bci ofiar? Czemu wierzysz jemu?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Bo kiedy mi to opowiada\u0142, by\u0142o mu naprawd\u0119 wszystko jedno, na nic ju\u017c nie liczy\u0142. To by\u0142y p\u00f3\u017ane lata 60. \u017bona si\u0119 z nim rozwiod\u0142a, kiedy siedzia\u0142 w wi\u0119zieniu, i zabra\u0142a dzieci. One nie chcia\u0142y mie\u0107 z nim \u017cadnego kontaktu. Ca\u0142y ten proces mia\u0142 zwyczajnie uratowa\u0107 parti\u0119 przed faktycznym rozliczeniem ze zbrodni stalinowskich, uratowa\u0107 w\u0142adz\u0119 i aparat represji, kt\u00f3ry by\u0142 jej nadal potrzebny. Dlatego ograniczono si\u0119 w tym procesie do trzech \u017byd\u00f3w, na nich wszystko zwalono, tak\u017ce to, czego nie robili i za co nie odpowiadali.<\/span><\/p>\n

To nie zmienia tego, \u017ce Anatol Fejgin by\u0142 jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych os\u00f3b w MBP i musia\u0142 wiedzie\u0107, co si\u0119 tam dzieje, i to akceptowa\u0107. Sam nawet przyzna\u0142 na procesie, \u017ce raz kaza\u0142 zbi\u0107 pasem jednego z oskar\u017conych \u2013 Szcz\u0119snego Dobrowolskiego.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Ot\u00f3\u017c nie akceptowa\u0142! Kiedy przyszed\u0142 do Bezpiecze\u0144stwa i przej\u0105\u0142 od R\u00f3\u017ca\u0144skiego X Departament, to przez mniej wi\u0119cej p\u00f3\u0142 roku razem ze swoim doradc\u0105 Niko\u0142aszkinem analizowali dokumenty z przes\u0142ucha\u0144. Niko\u0142aszkin twierdzi\u0142, \u017ce po zeznaniach mo\u017ce stwierdzi\u0107, w co cz\u0142owieka bili, ile czasu go bili itp., by powiedzia\u0142 jeszcze to i to. On kategorycznie do ko\u0144ca \u017cycia zaprzecza\u0142, by zgadza\u0142 si\u0119 na tzw. naganne metody przes\u0142ucha\u0144. Romkowski i m\u00f3j ojciec chcieli oddzielenia swego procesu od procesu R\u00f3\u017ca\u0144skiego. Ojciec mia\u0142 z\u0142\u0105 opini\u0119 o R\u00f3\u017ca\u0144skim i w jakim\u015b momencie przekona\u0142 Romkowskiego, by odes\u0142a\u0107 go z X Departamentu.<\/span><\/p>\n

Dlaczego? Co wiedzia\u0142?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Uwa\u017ca\u0142, \u017ce facet nie jest zdrowy psychicznie. Pr\u00f3bowali go usun\u0105\u0107, ale si\u0119 nie dawa\u0142o.<\/span><\/p>\n

Bo?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Bo R\u00f3\u017ca\u0144ski by\u0142 bratem Jerzego Borejszy, przyjaciela Bieruta, Minca. W ko\u0144cu R\u00f3\u017ca\u0144skiego zdj\u0119li z pracy w bezpiecze\u0144stwie, ju\u017c po \u015bmierci Borejszy, i pierwszy proces R\u00f3\u017ca\u0144skiego odby\u0142 si\u0119 w \u201954.<\/span><\/p>\n

Od lewej: Anatol Fejgin (1909-2002), Roman Romkowski (1907-68) i J\u00f3zef R\u00f3\u017ca\u0144ski (1907-81). Ta tr\u00f3jka wysokich funkcjonariuszy Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego sta\u0142a si\u0119 symbolem stalinowskich represji w Polsce. W 1957 r. zasiedli razem na \u0142awie oskar\u017conych pod zarzutem stosowania nielegalnych metod w \u015bledztwie, czyli tortur. Po niespe\u0142na dwumiesi\u0119cznym procesie s\u0105d skaza\u0142 Fejgina na 12 lat wi\u0119zienia, a Romkowskiego (by\u0142ego wiceszefa MBP) i R\u00f3\u017ca\u0144skiego (by\u0142ego dyrektora Departamentu \u015aledczego MBP) na 15 lat. Nie odsiedzieli pe\u0142nych wyrok\u00f3w, w 1964 r. zostali u\u0142askawieni. Fot. domena publiczna<\/em><\/span><\/p>\n

W czasie procesu zeznawa\u0142a kobieta, kt\u00f3ra m\u00f3wi\u0142a, \u017ce j\u0105 w \u015bledztwie bito po krzy\u017cu i z tego powodu cierpi na niedow\u0142ad n\u00f3g. Nie oskar\u017cy\u0142a bezpo\u015brednio twojego ojca, nigdy go nie widzia\u0142a, on nie kaza\u0142 jej bi\u0107. A mimo to, poniewa\u017c oskar\u017ceni mieli prawo zadawa\u0107 pytania \u015bwiadkom, tw\u00f3j ojciec pyta\u0142, jak ona mo\u017ce udowodni\u0107, \u017ce ten niedow\u0142ad spowodowa\u0142o bicie po krzy\u017cu. Zeznawa\u0142a przed Bermanem, wi\u0119c musia\u0142e\u015b to czyta\u0107.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie pami\u0119tam tego fragmentu, tylu \u015bwiadk\u00f3w tam zeznawa\u0142o. Ojciec by\u0142 nieuko\u0144czonym lekarzem, mia\u0142 teori\u0119 na ka\u017cdy medyczny temat, mo\u017ce uwa\u017ca\u0142, \u017ce z medycznego punktu widzenia to jest niemo\u017cliwe.<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce mia\u0142 sto procent racji, ale to jego pytanie mn\u0105 wstrz\u0105sn\u0119\u0142o. Mam wra\u017cenie, \u017ce nie poczuwa\u0142 si\u0119 do winy.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Jest proces, ludzie czuj\u0105 si\u0119 osaczeni, rzuceni na po\u017carcie i reaguj\u0105 jak przyci\u015bni\u0119ci do k\u0105ta. Z psychologicznego punktu widzenia ja to mog\u0119 zrozumie\u0107. Romkowski na przyk\u0142ad broni\u0142 R\u00f3\u017ca\u0144skiego, tak\u017ce w rozmowach z moim ojcem, cho\u0107 wiedzia\u0142 o nim rzeczy ma\u0142o przyjemne. Ale d\u0142ugo si\u0119 znali, d\u0142ugo razem pracowali, s\u0105 lojalno\u015bci.<\/span><\/p>\n

Nie. Je\u015bli jest zbrodnia, to nie ma lojalno\u015bci.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Ka\u017cdy z nich m\u00f3wi\u0142, \u017ce to by\u0142 czas wojny domowej, czas walki i ofiar, na wojnie s\u0105 dobrzy po naszej stronie i \u017ali, przeciwnicy.<\/span><\/p>\n

Ojciec m\u00f3g\u0142 odm\u00f3wi\u0107 Bierutowi, kiedy wysy\u0142a\u0142 go do pracy w UB. Byli tacy, kt\u00f3rzy odmawiali.<\/strong><\/p>\n

\u2013 M\u00f3g\u0142, na pewno. Ale zrozum: przemawiali do niego towarzysze partyjni! On mia\u0142 takie powiedzenie: partia przede wszystkim! On w to wierzy\u0142. Wierzy\u0142 w racje kolektywu partyjnego prawie do ostatniego dnia \u017cycia. Jego wiara w s\u0142uszno\u015b\u0107 idei by\u0142a wi\u0119ksza ni\u017c poczucie osobistej krzywdy, kt\u00f3r\u0105 mia\u0142. Zawsze twierdzi\u0142, \u017ce zanim przyszed\u0142 do X Departamentu, to ju\u017c wszyscy byli wcze\u015bniej aresztowani i siedzieli. Za jego czas\u00f3w osadzono tylko pi\u0119\u0107 nowych os\u00f3b.<\/span><\/p>\n

Przecie\u017c nie chodzi o liczby. Czytam jego zeznania i r\u0119ce mi opadaj\u0105, kiedy m\u00f3wi, \u017ce wydaj\u0105c rozkaz zbicia Dobrowolskiego, nie chcia\u0142 na nim wymusi\u0107 zezna\u0144, tylko pozna\u0107 prawd\u0119. Wiemy, \u017ce liczy\u0142 na nowy proces, naprawd\u0119 s\u0105dzi\u0142, \u017ce zostanie zrehabilitowany? W jaki spos\u00f3b?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie wiem, co my\u015bla\u0142. Wiem, \u017ce napisa\u0142 ile\u015b tam odwo\u0142a\u0144 do S\u0105du Najwy\u017cszego, nachodzi\u0142 Komisj\u0119 Kontroli Partyjnej, ludzi w\u0142adzy, pr\u00f3bowa\u0142 ich przekona\u0107 do ponownego, tym razem jawnego, procesu. Naprzykrza\u0142 si\u0119 wszystkim a\u017c do upadku PRL.<\/span><\/p>\n

Wiesz, ja przecie\u017c by\u0142em wychowywany te\u017c w takim duchu, \u017ce ludzie pope\u0142niaj\u0105 b\u0142\u0119dy, ale partia si\u0119 nie myli.<\/p><\/blockquote>\n

Partia chce dla wszystkich ludzi jak najlepiej, nikt nie b\u0119dzie prze\u015bladowany za swoje pochodzenie, urodzenie czy kolor sk\u00f3ry. Partia chce nam da\u0107 najbardziej sprawiedliwy ustr\u00f3j na \u015bwiecie. Ojciec, nawet jak wyszed\u0142 z wi\u0119zienia, to takie komuna\u0142y wyg\u0142asza\u0142.<\/span><\/p>\n

Wiedzia\u0142e\u015b, \u017ce to s\u0105 komuna\u0142y?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Widzia\u0142em szar\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 ulicy, ludzi, kt\u00f3rym cz\u0119sto nie starcza\u0142o do pierwszego, do wyp\u0142aty pensji, a z drugiej strony widzia\u0142em, jak \u017cyj\u0105 partyjni bonzowie, widzia\u0142em rozd\u017awi\u0119k mi\u0119dzy tymi sytuacjami materialnymi. Dlatego trudno mi by\u0142o spokojnie s\u0142ucha\u0107 ojca, kiedy wyg\u0142asza\u0142 te swoje kawa\u0142ki.<\/span><\/p>\n

Mia\u0142 klapki na oczach?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tak uwa\u017cam z perspektywy lat. Dzi\u015b, kiedy nie \u017cyje, mia\u0142bym ochot\u0119 spyta\u0107 go o wiele rzeczy, chcia\u0142bym lepiej zrozumie\u0107 jego motywacje, to, co robi\u0142 i czego nie robi\u0142. O wiele rzeczy go nie spyta\u0142em, czego \u017ca\u0142uj\u0119.<\/span><\/p>\n

O co by\u015b spyta\u0142?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Na przyk\u0142ad o okres lwowski. Ojciec znalaz\u0142 si\u0119 we Lwowie w 1940 r., kiedy weszli tam Rosjanie, i by\u0142 tam do czerwca 1941 r., do wej\u015bcia Niemc\u00f3w. Wtedy uciek\u0142 na wsch\u00f3d z Armi\u0105 Czerwon\u0105. M\u00f3wi\u0142 o tym niewiele, ale co\u015b tam si\u0119 dzia\u0142o. Roman Werfel rzuca\u0142 pod adresem ojca oskar\u017cenia o to, \u017ce we Lwowie sta\u0142 si\u0119 wsp\u00f3\u0142pracownikiem NKWD. Ojciec zaprzecza\u0142, ale faktycznie mia\u0142 kontakt z NKWD, do czego mi si\u0119 przyzna\u0142. We Lwowie pracowa\u0142 w fabryce zbrojeniowej jako buchalter. I zauwa\u017cy\u0142, \u017ce do tej fabryki wchodzi du\u017co wi\u0119cej surowca, ni\u017c wychodzi gotowych produkt\u00f3w. Podejrzewa\u0142 sabota\u017c i poszed\u0142 z tym do NKWD.<\/span><\/p>\n

No, nie\u017ale. NKWD zrobi\u0142a porz\u0105dek z pracownikami?<\/strong><\/p>\n

\u2013 W\u0142a\u015bnie \u017ce nie! Powiedzieli ojcu, \u017ce wszystko kontroluj\u0105 i jest w porz\u0105dku. Ma si\u0119 tym nie zajmowa\u0107.<\/span><\/p>\n

To co ci\u0119 niepokoi?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Za du\u017co dzi\u015b wiem o NKWD, by przyj\u0105\u0107 takie t\u0142umaczenie. Oni nie puszczali p\u0142azem takich spraw. Dzi\u015b bym pom\u0119czy\u0142 ojca o to, co si\u0119 dalej dzia\u0142o w tej fabryce, czy mia\u0142 jeszcze kontakt z NKWD itd.<\/span><\/p>\n

Ojciec dosta\u0142 12 lat, Romkowski i R\u00f3\u017ca\u0144ski po 15. Wyszli przed ko\u0144cem kary, w 1964.<\/span><\/strong><\/p>\n

\u2013 Z R\u00f3\u017ca\u0144skim ojciec nie utrzymywa\u0142 potem \u017cadnych kontakt\u00f3w, ale z Romkowskim tak. Nawet obaj z ojcem ubierali\u015bmy go do trumny, kiedy umar\u0142.<\/span><\/p>\n

Romkowskiemu te\u017c wierzy\u0142e\u015b, kiedy m\u00f3wi\u0142, \u017ce nigdy nikogo nie bi\u0142?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Dok\u0142adnie. Kiedy\u015b raz na precyzyjne pytanie z mojej strony powiedzia\u0142, \u017ce wiedzia\u0142, \u017ce odbywa si\u0119 bicie, wymuszanie zezna\u0144 i \u017ce to si\u0119 zako\u0144czy\u0142o w jakim\u015b momencie, i jest to zas\u0142uga przede wszystkim mojego ojca.<\/span><\/p>\n

Wystarczy nie pozwoli\u0107 spa\u0107, niekt\u00f3rzy od tego wariowali.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Owszem, by\u0142y wielogodzinne przes\u0142uchania. Na ka\u017cde musia\u0142o by\u0107 zezwolenie. Zezwolenia wydawa\u0142 ojciec, J\u00f3zef \u015awiat\u0142o, kt\u00f3ry potem uciek\u0142 na Zach\u00f3d, Romkowski, R\u00f3\u017ca\u0144ski\u2026<\/span><\/p>\n

Czy przysz\u0142o ci kiedy\u015b do g\u0142owy, \u017ceby zmieni\u0107 nazwisko?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tak, to znaczy \u2013 nie. Mama spyta\u0142a, czy nie chc\u0119 zmieni\u0107 nazwiska. Spyta\u0142a, kiedy ojciec siedzia\u0142.<\/span><\/p>\n

Sama nie zmieni\u0142a.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie. Wierzy\u0142a w jego niewinno\u015b\u0107. Ale mnie da\u0142a wyb\u00f3r. Powiedzia\u0142em, \u017ce zmieni\u0119, je\u015bli ona te\u017c zmieni.<\/span><\/p>\n

Niew\u0105tpliwie \u0142atwiej by ci by\u0142o, gdyby\u015b zmieni\u0142 nazwisko.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie wiem. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy doskonale wiedz\u0105, kto jest kto, i to moje nazwisko by mi i tak wypominano. Mojemu koledze ze studi\u00f3w znale\u017ali \u017cydowskie pochodzenie, kt\u00f3rego nawet Gestapo nie znalaz\u0142o. Cho\u0107 to nazwisko to pi\u0119tno.<\/span><\/p>\n

To jak \u017cy\u0107 z takim pi\u0119tnem?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Cz\u0142owiek stopniowo si\u0119 hartuje, poza tym niew\u0105tpliwie wsparciem dla mnie byli ludzie, kt\u00f3rzy znali ojca i dobrze o nim m\u00f3wili. Kiedy\u015b, jeszcze przed wi\u0119zieniem, w niedziele czy w jakie\u015b \u015bwi\u0119ta na \u015bniadanie do nas przychodzi\u0142o mn\u00f3stwo ludzi, siedzia\u0142o si\u0119 przy stole, rozmawia\u0142o. A potem nadal przychodzili \u2013 Krzemieniowie, Sztraserowie, Kuhlowie,<\/span><\/p>\n

Ludzie z informacji wojskowej, czyli kumple ojca.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tak, ale ci ludzie si\u0119 nie odwr\u00f3cili od nas, mimo \u017ce wiem, \u017ce ich to du\u017co kosztowa\u0142o.<\/span><\/p>\n

Dziecko ma prawo s\u0105dzi\u0107 swoich rodzic\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Oczywi\u015bcie, \u017ce ma prawo. Dziedzictwo to jest dobrodziejstwo inwentarza. Przyjmujesz to, co dobre, i przyjmujesz to, co z\u0142e. Moja odpowiedzialno\u015b\u0107 w jakim\u015b momencie si\u0119 ko\u0144czy. Dziecko nie odpowiada za grzechy rodzic\u00f3w, ale obci\u0105\u017cenie jest. (…)<\/span><\/p>\n

Jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce wyjecha\u0142e\u015b?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Mama bardzo naciska\u0142a, bym wyjecha\u0142. Ale przede wszystkim wyjecha\u0142em za dziewczyn\u0105. Florka wyemigrowa\u0142a z rodzicami dwa lata przede mn\u0105, w 1969 r. (…)<\/span><\/p>\n

Rodzice nie wyjechali.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Ojciec nie chcia\u0142 wyje\u017cd\u017ca\u0107. Powiedzia\u0142, \u017ce jego moralnym obowi\u0105zkiem jest trwa\u0107. A poza tym uwa\u017ca\u0142, \u017ce musi broni\u0107 swoich podkomendnych, bo po 1989 r. zacz\u0119\u0142y si\u0119 procesy, np. Adama Humera. Ojciec by\u0142 wzywany na \u015bwiadka<\/span>.<\/p>\n

A dlaczego chcia\u0142 \u015bwiadczy\u0107 na korzy\u015b\u0107 Humera i oskar\u017conych razem z nim \u015bledczych z lat stalinowskich? Musia\u0142 wiedzie\u0107, \u017ce dr\u0119czyli wi\u0119\u017ani\u00f3w, byli oprawcami, niekt\u00f3rzy wr\u0119cz katami. Czego w\u0142a\u015bciwie chcia\u0142 broni\u0107?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie wszystkich broni\u0142. Ale generalnie uwa\u017ca\u0142, \u017ce to byli bardzo m\u0142odzi, niewykszta\u0142ceni ludzie, rzuceni do pracy w UB bez rozeznania, on czu\u0142 si\u0119 za nich odpowiedzialny. Tak m\u00f3wi\u0142: to jest moja odpowiedzialno\u015b\u0107 moralna. I ta odpowiedzialno\u015b\u0107 nie sko\u0144czy\u0142a si\u0119 w 1958 r., ona b\u0119dzie do ko\u0144ca \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Ludzie z r\u00f3\u017cnych wzgl\u0119d\u00f3w przypisywali jemu, R\u00f3\u017ca\u0144skiemu i Romkowskiemu czyny, kt\u00f3rych oni nie pope\u0142nili. Jedyne, co mog\u0119 powiedzie\u0107 na ten temat, to to, \u017ce m\u00f3j ojciec m\u00f3wi\u0142, i\u017c mo\u017ce bi\u0107 si\u0119 w piersi za swoje grzechy, ale nie za cudze. Bo przypisano mu du\u017co cudzych.<\/span><\/p>\n

Chcia\u0142by\u015b procesu rehabilitacyjnego twojego ojca?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Tak. Kiedy \u017cy\u0142, to chcia\u0142em mu pom\u00f3c, a teraz to chcia\u0142bym wiedzie\u0107. Negatywna legenda idzie za nim i w jaki\u015b spos\u00f3b dzia\u0142a przez ca\u0142y czas na mnie. Dlaczego rozmawiam z tob\u0105 na ten temat? Bo pierwszy raz kto\u015b mnie pyta, co ja na ten temat uwa\u017cam. Wi\u0119c owszem, mog\u0119 powiedzie\u0107, co uwa\u017cam. Uwa\u017cam, \u017ce to powinno by\u0107 zbadane. Czy to zmieni cokolwiek, nawet je\u015bli si\u0119 oka\u017ce, \u017ce on jest bia\u0142y jak \u015bnieg, a prawdopodobnie nie jest? On by\u0142 oskar\u017cany o wszystko mi\u0119dzy niebem a ziemi\u0105, o najgorsze rzeczy, a wyrok zawiera tylko cz\u0119\u015b\u0107 tych oskar\u017ce\u0144, ale one posz\u0142y w nar\u00f3d. I do dzi\u015b ludzie powszechnie wierz\u0105, \u017ce by\u0142 jednym z trzech najwi\u0119kszych oprawc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

A mo\u017ce pewne rzeczy s\u0105 nie do obrony? Nie widzisz, jak jeste\u015b stronniczy?<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Ja jestem chyba ostatnim broni\u0105cym mojego ojca. Mam prawo by\u0107 i prawdopodobnie jestem stronniczy.<\/span><\/p>\n

Fragment ksi\u0105\u017cki \u201eMy, dzieci komunist\u00f3w<\/b>\u201d, kt\u00f3ra uka\u017ce si\u0119 jutro nak\u0142adem wydawnictwa Czerwone i Czarne. Z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na ni\u0105 siedem rozm\u00f3w \u2013 z Agnieszk\u0105 Holland, Aleksandr\u0105 Jasi\u0144sk\u0105-Kani\u0105 (Bierut\u00f3wn\u0105), Aleksandrem Smolarem, W\u0142odzimierzem Grudzi\u0144skim, Andrzejem Titkowem, Ernestem Skalskim i Piotrem Fejginem. Spotkanie z autork\u0105 12 marca w o godz. 19 w kawiarni Czytelnika przy Wiejskiej 12.<\/i><\/p><\/blockquote>\n

<\/p>\n

\n

ZE WST\u0118PU PROF. ANDRZEJA FRISZKEGO:<\/b>
\n(…) Krystyna Naszkowska postanowi\u0142a porozmawia\u0107 z dzie\u0107mi dawnych komunist\u00f3w o ich rodzinach, o relacjach z rodzicami, o tym, co przekazywali. Ale te\u017c zebra\u0107 opowie\u015b\u0107 o ich w\u0142asnym \u017cyciu, pasjach, zaanga\u017cowaniach, relacji z otoczeniem. W tych rozmowach obecne jest te\u017c pytanie, czy dziedzictwo rodzic\u00f3w ma dla nich znaczenie, czy si\u0119 do niego poczuwaj\u0105, czy czuj\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107 za ich czyny. W\u015br\u00f3d rozm\u00f3wc\u00f3w s\u0105 ludzie r\u00f3\u017cnych bran\u017c, zawod\u00f3w, do\u015bwiadcze\u0144 \u017cyciowych. Nikt nie by\u0142 dzia\u0142aczem, ale wi\u0119kszo\u015b\u0107 nie by\u0142a politycznie neutralna, nale\u017ca\u0142a do inteligencji zaanga\u017cowanej w polskie sprawy, aktywnej w polskim ruchu wolno\u015bciowym (…). Nie wszyscy rozm\u00f3wcy Naszkowskiej si\u0119 bli\u017cej znaj\u0105, wi\u0119kszo\u015b\u0107 ze sob\u0105 nigdy nie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a, nawet w ruchu \u201eSolidarno\u015bci\u201d dzia\u0142ali na r\u00f3\u017cnych polach, obszarach. Nie stanowi\u0105 wi\u0119c grupy, nie maj\u0105 identycznych do\u015bwiadcze\u0144 i pogl\u0105d\u00f3w, cho\u0107 wszyscy lub prawie wszyscy w okresie walki \u201eSolidarno\u015bci\u201d z dyktatur\u0105 partii ongi\u015b komunistycznej byli po w\u0142a\u015bciwej stronie, a wielu z nich \u015bwietnie z tego okresu pami\u0119tamy.<\/p>\n

Wydaje si\u0119, \u017ce jest to sytuacja cz\u0119sta, je\u015bli nie typowa, w\u015br\u00f3d dzieci dawnych kreator\u00f3w ustroju o przedwojennych komunistycznych korzeniach. Komunistyczna wiara nie by\u0142a dziedziczona i mo\u017cna si\u0119 zastanawia\u0107, dlaczego tak by\u0142o. Odpowiedzi znajdujemy na \u0142amach tej ksi\u0105\u017cki. Cz\u0119\u015b\u0107 rozm\u00f3wc\u00f3w Naszkowskiej wyra\u017anie m\u00f3wi, \u017ce rodzice nie pr\u00f3bowali ich indoktrynowa\u0107, przekaza\u0107 wiary w misj\u0119 cz\u0119sto dlatego, \u017ce sami t\u0119 wiar\u0119 tracili. Rozbie\u017cno\u015b\u0107 mi\u0119dzy mitem, w kt\u00f3ry kiedy\u015b uwierzyli, a jego realizacj\u0105 niepokoi\u0142a, budzi\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci, cz\u0119sto wi\u0119c unikali dyskusji z krytycznymi wobec rzeczywisto\u015bci dzie\u0107mi. Ale te\u017c trzeba zauwa\u017cy\u0107, \u017ce cz\u0119\u015b\u0107 rozm\u00f3wc\u00f3w Naszkowskiej swoich rodzic\u00f3w ma\u0142o zna\u0142a, zmarli, gdy byli dzie\u0107mi lub podrostkami. Wtedy musieli sobie radzi\u0107 z mitem rodzica, z opini\u0105 o nim. Inni mieli szans\u0119 dyskusji i szukania zrozumienia, jak Titkow czy Piotr Fejgin. Sytuacja Fejgina by\u0142a wyj\u0105tkowo trudna, gdy\u017c ojciec, dyrektor strasznego X Departamentu Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, oskar\u017cony o zn\u0119canie si\u0119 nad wi\u0119\u017aniami, zosta\u0142 w 1957 r. skazany na wieloletnie wi\u0119zienie. W dalszych latach jego nazwisko powraca\u0142o w r\u00f3\u017cnych okoliczno\u015bciach jako uosobienie z\u0142a i bezprawia. Pu\u0142kownik Fejgin nie pogodzi\u0142 si\u0119 ze swoj\u0105 win\u0105 i po wyj\u015bciu z wi\u0119zienia to niepogodzenie przekazywa\u0142 synowi, sk\u0142adaj\u0105c odpowiedzialno\u015b\u0107 na innych, marz\u0105c o rehabilitacyjnym procesie. Piotr Fejgin, od 1968 r. na emigracji, nadal nie jest pogodzony z problemem win ojca, one mocno wp\u0142yn\u0119\u0142y na jego \u017cycie, co ujawnia w rozmowie. (…)<\/p>\n<\/blockquote>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Piotr Fejgin: M\u00f3j ojciec to symbol zbrodni UB. Broni\u0119 go jako ostatni, mam prawo by\u0107 stronniczy Krystyna Naszkowska Anatol Fejgin, w latach 1951-53 dyrektor X Departamentu Ministerstwa Bezpiecze\u0144stwa Publicznego, zeznaje w 1995 r. na procesie Adama Humera, by\u0142ego funkcjonariusza MBP oskar\u017conego o zn\u0119canie si\u0119 nad wi\u0119\u017aniami (Fot. Andrzej Iwa\u0144czuk \/ Agencja Gazeta) Proces mojego ojca […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68579"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68579"}],"version-history":[{"count":11,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68579\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":68594,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68579\/revisions\/68594"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68579"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68579"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68579"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}