{"id":68963,"date":"2019-04-10T17:09:31","date_gmt":"2019-04-10T15:09:31","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=68963"},"modified":"2019-04-09T07:22:06","modified_gmt":"2019-04-09T05:22:06","slug":"06-09-31","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=68963","title":{"rendered":"75 lat temu powo\u0142ano I Armi\u0119 Polsk\u0105 w ZSRS [ 16.03.2019]"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"https:\/\/dzieje.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" width=\"30%\" class=\"center alignleft\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/dzieje2.png\"><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"https:\/\/dzieje.pl\/aktualnosci\/75-lat-temu-powolano-i-armie-polska-w-zsrs\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">75 lat temu powo\u0142ano I Armi\u0119 Polsk\u0105 w ZSRS [ 16.03.2019]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>jiw \/ skp \/<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>75 lat temu, 16 marca 1944 r., powo\u0142ano I Armi\u0119 Polsk\u0105 w ZSRS, podleg\u0142\u0105 dow\u00f3dztwu Armii Czerwonej. Liczy\u0142a blisko 80 tys. \u017co\u0142nierzy. Jej dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 gen. Zygmunt Berling.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" width=\"100%\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/dzieje.pl\/sites\/default\/files\/styles\/open_article_750x0_\/public\/201903\/zygmunt_berling.jpg\"><span style=\"color: #999999;\"><em>Gen. Zygmunt Berling, 1947 r. Fot. PAP\/CAF<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pocz\u0105tki formowania wojsk polskich w ZSRS si\u0119gaj\u0105 14 sierpnia 1941 r., kiedy zosta\u0142a podpisana w tym zakresie stosowna umowa. Nie wiadomo dok\u0142adnie, jak wielu Polak\u00f3w przebywa\u0142o w\u00f3wczas na tym terytorium, ale \u2013 zwa\u017cywszy na obszary zagarni\u0119te we wrze\u015bniu 1939 r. \u2013 \u017co\u0142nierzy polskich wcielonych do Armii Czerwonej i do tzw. strojbatalion\u00f3w (oddzia\u0142\u00f3w roboczych), je\u0144c\u00f3w wojennych, a tak\u017ce polsk\u0105 ludno\u015b\u0107 osiad\u0142\u0105 w Rosji oceniano nawet na 300 tys. ludzi. Spodziewano si\u0119 te\u017c, \u017ce w liczbie tej znajdzie si\u0119 r\u00f3wnie\u017c pe\u0142ny korpus oficerski \u2013 w tamtym momencie nie wiedziano jeszcze o zbrodni katy\u0144skiej. Co istotne, w\u0142adze sowieckie zgodzi\u0142y si\u0119 na rekrutacj\u0119 wy\u0142\u0105cznie Polak\u00f3w \u2013 ludno\u015b\u0107 innych narodowo\u015bci maj\u0105ca obywatelstwo polskie nie zosta\u0142a ni\u0105 obj\u0119ta, co mia\u0142o wyra\u017any wyd\u017awi\u0119k polityczny \u2013 Stalin dawa\u0142 w ten spos\u00f3b sygna\u0142, \u017ce dawnych Kres\u00f3w II Rzeczypospolitej nie uwa\u017ca za terytoria polskie. Dow\u00f3dztwo formuj\u0105cych si\u0119 si\u0142 zbrojnych powierzono gen. W\u0142adys\u0142awowi Andersowi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Jednak Polakom nie zale\u017ca\u0142o na walce u boku Armii Czerwonej. Nastroje by\u0142y wyra\u017anie antysowieckie. Gen. Anders wyrazi\u0142 si\u0119 nawet, \u017ce gdyby nie pilnowa\u0142 \u017co\u0142nierzy, zacz\u0119liby strzela\u0107 do ka\u017cdego napotkanego Rosjanina. Stalin z kolei pozbywaj\u0105c si\u0119 Polak\u00f3w ze swojego terytorium, czu\u0142by si\u0119 zwolniony z jakichkolwiek zobowi\u0105za\u0144 wobec Polski. Pomijaj\u0105c to, \u017ce pod wzgl\u0119dem militarnym Polacy nie byli dla niego niezb\u0119dni, a koszty ich utrzymania by\u0142y wysokie \u2013 zw\u0142aszcza \u017ce p\u0142acono nie tylko na \u017co\u0142nierzy, lecz tak\u017ce ich rodziny. Nic dziwnego, \u017ce obie strony szybko zgodzi\u0142y si\u0119 na to, \u017ce \u017co\u0142nierze gen. Andersa zostan\u0105 ewakuowani na Bliski Wsch\u00f3d. Mi\u0119dzy 24 marca a 31 sierpnia 1942 r., w dw\u00f3ch fazach, wyruszy\u0142o w kierunku Iranu \u0142\u0105cznie ponad 100 tys. ludzi, w tym ok. 35 tys. cywil\u00f3w (r\u00f3wnie\u017c dzieci). Szacowano, \u017ce w granicach ZSRS wci\u0105\u017c jednak przebywa\u0142o ok. 680 tys. Polak\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Oportunista kontra komuni\u015bci<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W\u015br\u00f3d nich by\u0142 pp\u0142k Zygmunt Berling. Nie do ko\u0144ca wiadomo, dlaczego nie wyjecha\u0142 z Andersem. Jedna wersja m\u00f3wi, \u017ce posz\u0142o o sprawy ambicjonalne \u2013 Anders nie awansowa\u0142 go na pu\u0142kownika, co mia\u0142o urazi\u0107 oficera s\u0142yn\u0105cego z cholerycznego usposobienia. Inna \u2013 \u017ce zakaz wyjazdu otrzyma\u0142 od NKWD. Jakakolwiek by\u0142aby prawda, Anders uzna\u0142 pozostanie Berlinga w ZSRS za dezercj\u0119 i zdrad\u0119, zdegradowa\u0142 go i wydali\u0142 z armii, a kilka dni p\u00f3\u017aniej s\u0105d polowy skaza\u0142 go zaocznie na kar\u0119 \u015bmierci. Wyrok nie by\u0142 jednak prawomocny \u2013 nie podpisa\u0142 go Naczelny W\u00f3dz, gen. Kazimierz Sosnkowski.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Oczywi\u015bcie przebywaj\u0105c na terenie ZSRS, Berling nie musia\u0142 si\u0119 przejmowa\u0107 wyrokiem. Ani degradacj\u0105 \u2013 ju\u017c wkr\u00f3tce z rozkazu Stalina zosta\u0142 mianowany genera\u0142em. Po przyje\u017adzie do Moskwy przygotowa\u0142 i przekaza\u0142 sowieckiemu przyw\u00f3dcy deklaracj\u0119 polityczno-wojskow\u0105 dotycz\u0105c\u0105 utworzenia nowych, polskich si\u0142 zbrojnych \u2013 niezale\u017cnych ju\u017c od rz\u0105du londy\u0144skiego, lecz podleg\u0142ych wy\u0142\u0105cznie dow\u00f3dztwu Armii Czerwonej. Ju\u017c w pierwszym jej punkcie zaznaczy\u0142:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201ePrzyst\u0119pujemy do pracy ca\u0142kowitej niezale\u017cno\u015bci od rz\u0105du polskiego w Londynie, kt\u00f3ry przesta\u0142 reprezentowa\u0107 interesy narodu polskiego\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dalej pisa\u0142, \u017ce \u201ePolska demokratyczna pozostaje w \u015bcis\u0142ym sojuszu i przyja\u017ani ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim\u201d, a tak\u017ce zapowiada\u0142 przesuni\u0119cie granic na zach\u00f3d przy jednoczesnej zgodzie na straty na wschodzie, na korzy\u015b\u0107 Ukrainy, Bia\u0142orusi i Litwy. Stalina najwyra\u017aniej dokument zainteresowa\u0142, bo spotka\u0142 si\u0119 z Berlingiem 14 lutego 1943 r. i zapewne wtedy wy\u0142o\u017cy\u0142 mu swoj\u0105 wizj\u0119 polskiego wojska. Po tym spotkaniu Berling zabra\u0142 si\u0119 do pracy i ju\u017c 8 kwietnia wys\u0142a\u0142 do NKWD pismo zawieraj\u0105ce analiz\u0119 sytuacji:<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eWychodz\u0119 z umotywowanej przes\u0142anki, \u017ce w ZSRR istnieje wystarczaj\u0105ca liczba Polak\u00f3w dla sformowania jednostek wojskowych licz\u0105cych ok. 100 tys. ludzi (wed\u0142ug wylicze\u0144 sztabu gen. Andersa). Ze wzgl\u0119d\u00f3w organizacyjnych nie mo\u017cna tych ludzi bra\u0107 od razu do jednostek wojskowych. Jest jednak w pe\u0142ni mo\u017cliwe zorganizowanie w pierwszej kolejno\u015bci jednej dywizji i jej jednostki zapasowej [\u2026] Szczeg\u00f3ln\u0105 trudno\u015b\u0107 przedstawia kwestia kadr, szczeg\u00f3lnie dow\u00f3dc\u00f3w pu\u0142k\u00f3w, batalion\u00f3w, dywizjon\u00f3w, baterii\u201d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">9 maja Pa\u0144stwowy Komitet Obrony ZSRS podj\u0105\u0142 decyzj\u0119 o formowaniu z dniem 15 maja polskiej dywizji strzelc\u00f3w w Sielcach nad Ok\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Z decyzji tej wynika\u0142y dwie do\u015b\u0107 wa\u017cne dla przysz\u0142o\u015bci Polski decyzje. Po pierwsze, w odr\u00f3\u017cnieniu od wytycznych wobec armii gen. Andersa w dokumencie nie podzielono Polak\u00f3w na kategorie. Polakiem by\u0142 ka\u017cdy, kto do 1939 r. by\u0142 obywatelem Polski i deklarowa\u0142 si\u0119 jako Polak, bez wzgl\u0119du na narodowo\u015b\u0107. Druga za\u015b kwestia dotyczy\u0142a tego, \u017ce przysz\u0142a Polska nie stanie si\u0119 kolejn\u0105 republik\u0105 sowieck\u0105, lecz \u2013 przynajmniej formalnie \u2013 niezale\u017cnym pa\u0144stwem. Wizualnie \u015bwiadczy\u0142o o tym ju\u017c cho\u0107by to, \u017ce umundurowanie \u017co\u0142nierzy Berlinga by\u0142o kopi\u0105 umundurowania polskiego z roku 1939.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Berling by\u0142 oportunist\u0105, jednak raczej nie ideowym komunist\u0105. Sowieckie w\u0142adze, ale te\u017c polscy komuni\u015bci w ZSRS zrzeszeni w powsta\u0142ym 1 marca 1943 r. Zwi\u0105zku Patriot\u00f3w Polskich i Centralnym Biurze Komunist\u00f3w Polskich prawdopodobnie zdawali sobie z tego spraw\u0119. Dlatego w\u0142a\u015bnie polityczn\u0105 kontrol\u0119 nad formuj\u0105cymi si\u0119 jednostkami przej\u0119\u0142a Wanda Wasilewska. Mi\u0119dzy ni\u0105 a Berlingiem dochodzi\u0142o do nieustaj\u0105cych tar\u0107. Historyk prof. Andrzej Paczkowski zwraca\u0142 uwag\u0119 na nieprzypadkow\u0105 zapewne zbie\u017cno\u015b\u0107 w czasie formowania armii i organizowania polskich komunist\u00f3w w zwart\u0105 formacj\u0119. Stalin tworzy\u0142 zar\u00f3wno zaplecze polityczne, jak i militarne swojego przysz\u0142ego satelity.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">\u201eRzuci\u0142 Polsce i Polakom jawne wyzwanie. By\u0142 to tak\u017ce sygna\u0142 dla zachodnich sprzymierze\u0144c\u00f3w, \u017ce ZSRS b\u0119dzie kszta\u0142towa\u0142 sytuacj\u0119 w Europie wedle swoich interes\u00f3w\u201d \u2013 pisa\u0142 prof. Paczkowski.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ani Wasilewska, ani Berling w tamtym okresie zapewne nie przejmowali si\u0119 wielk\u0105 polityk\u0105, zaj\u0119ci wewn\u0119trznymi sporami. W jednym mimo to byli zgodni \u2013 polskie si\u0142y zbrojne mia\u0142y by\u0107 silne i liczne. 6 lipca gen. Gieorgij \u017bukow przekaza\u0142 w\u0142adzom, i\u017c Wasilewska i Berling domagaj\u0105 si\u0119 zorganizowania dodatkowego poboru 500 Polak\u00f3w z przeznaczeniem do przeszkolenia dow\u00f3dczego. W\u0142adze przychyli\u0142y si\u0119 do pro\u015bby i w ci\u0105gu o\u015bmiu miesi\u0119cy przeszkolono 350 dow\u00f3dc\u00f3w pluton\u00f3w, 100 dow\u00f3dc\u00f3w kompanii i 50 dow\u00f3dc\u00f3w batalion\u00f3w. 15 lipca 1943 r. 1 Dywizja Piechoty im. Tadeusza Ko\u015bciuszki z\u0142o\u017cy\u0142a przysi\u0119g\u0119, a 12\u201313 pa\u017adziernika stoczy\u0142a swoj\u0105 pierwsz\u0105 bitw\u0119 \u2013 pod Lenino: niezwykle krwaw\u0105 i przegran\u0105, ale jej propagandowy wyd\u017awi\u0119k by\u0142 jasny. Polskie komunistyczne wojsko pojawi\u0142o si\u0119 na froncie II wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>W drodze do Berlina<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Ludzi wci\u0105\u017c jednak przybywa\u0142o. W sierpniu 1943 r. uformowano z nich 2 Dywizj\u0119 i pospiesznie przyst\u0105piono do tworzenia trzeciej. Wiosn\u0105 roku 1944 przekszta\u0142cono je w I Korpus Polski. Jego liczebno\u015b\u0107 przedstawia\u0142a si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: szeregowi \u2013 29 269, podoficerowie \u2013 8398, podchor\u0105\u017cowie \u2013 1277, oficerowie \u2013 4564, czyli \u0142\u0105cznie \u2013 43 508. Tak jak wcze\u015bniej wyra\u017anie odczuwa\u0142o si\u0119 brak kadr oficerskich. Nawet je\u015bli uzupe\u0142niano je oficerami sowieckimi \u2013 w tamtym momencie stanowili oni 67 proc. \u2013 to nale\u017celi oni do najgorszych. 70 proc. z nich nie posiada\u0142o wy\u017cszego wykszta\u0142cenia, a 14 proc. nawet \u015bredniego. Nie najlepsza by\u0142a te\u017c atmosfera w\u015br\u00f3d szeregowc\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce zazwyczaj nie by\u0142o w\u015br\u00f3d nich ideowych komunist\u00f3w \u2013 byli to ludzie, kt\u00f3rych los rzuci\u0142 w nierzadko odleg\u0142e rejony sowieckiej Rosji \u2013 na Kaukaz, na Syberi\u0119 \u2013 i we wst\u0105pieniu do wojska polskiego widzieli szans\u0119 na powr\u00f3t do ojczyzny. Sp\u00f3\u017anili si\u0119 na Andersa, ale ich stosunek do Rosjan by\u0142 r\u00f3wnie negatywny jak tych, kt\u00f3rzy zd\u0105\u017cyli. Alfred Lampe, polski komunista i cz\u0142onek Zwi\u0105zku Patriot\u00f3w Polskich, zauwa\u017ca\u0142 w rozmowie z Berlingiem: \u201eBardziej pachnie u was Pierwsz\u0105 Brygad\u0105 ni\u017c Pierwsz\u0105 Dywizj\u0105\u201d \u2013 nawi\u0105zuj\u0105c rzecz jasna do Pi\u0142sudskiego. Klimat psu\u0142y dodatkowo propagandowe dzia\u0142ania Wasilewskiej. Jak wspomina\u0142 W\u0142odzimierz Sokorski:<\/span><\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\">\u201ePami\u0119tam rozmowy z oficerami rezerwy, kt\u00f3rzy otwarcie m\u00f3wili, \u017ce wsp\u00f3lna walka prowadzi do granic kraju, p\u00f3\u017aniej jednak drogi si\u0119 rozejd\u0105. Uwa\u017cali si\u0119 za \u017co\u0142nierzy Armii Polskiej i poczuwali si\u0119 do lojalno\u015bci wobec rz\u0105du londy\u0144skiego\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Sokorski dostrzega\u0142 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wci\u0105\u017c nie najlepiej uk\u0142ada\u0142y si\u0119 stosunki mi\u0119dzy Berlingiem a polskimi komunistami \u2013 oni mu nie ufali, on ignorowa\u0142 ich sugestie i torpedowa\u0142 pr\u00f3by narzucenia swojej woli. Podczas jednego ze spotka\u0144 m\u00f3wi\u0142 np.:<\/span><\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\">\u201eChcemy widzie\u0107 razem wszystkich Polak\u00f3w \u2013 od komunist\u00f3w do narodowc\u00f3w \u2013 z\u0142\u0105czonych wsp\u00f3lnym celem. Wszyscy kochamy Polsk\u0119, a co b\u0119dzie p\u00f3\u017aniej, zdecydujemy nie my, lecz nar\u00f3d. I kto zechce nar\u00f3d tego prawa decyzji pozbawi\u0107 i tak urz\u0105dzi\u0107, \u017ceby by\u0142o nie, jak postanowi nar\u00f3d, ale jak dyktuje interes kliki \u2013 to my si\u0119 na to nie zgodzimy\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Klik\u0105 nazywa\u0142 Berling Zwi\u0105zek Patriot\u00f3w Polskich, co wyra\u017anie wskazuje, jak du\u017ce panowa\u0142o napi\u0119cie mi\u0119dzy stron\u0105 polityczn\u0105 a wojskow\u0105. Stalinowi to jednak z pewno\u015bci\u0105 nie przeszkadza\u0142o \u2013 by\u0142 mistrzem w wygrywaniu wzajemnych konflikt\u00f3w, a zwa\u015bnieni Polacy byli znacznie \u0142atwiejsi do kontrolowania. Zale\u017ca\u0142o mu na wojsku, i wojsko si\u0119 rozbudowywa\u0142o. Kiedy na prze\u0142omie lutego i marca 1944 r. formowanie 3 Dywizji dobiega\u0142o ko\u0144ca, Berlingowi uda\u0142o si\u0119 odby\u0107 z nim rozmow\u0119. Jak pisa\u0142 w pami\u0119tnikach:<\/span><\/p>\n<blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\">\u201ePad\u0142a natomiast uwaga, \u017ce z chwil\u0105 zako\u0144czenia organizacji i wej\u015bcia trzeciej dywizji w sk\u0142ad naszego korpusu, ten ostatni utraci sw\u00f3j charakter dotychczasowy i przestanie istnie\u0107 jako normalny korpus armijny. Stanie si\u0119 czym\u015b nowym. Chwyci\u0142em w lot okazj\u0119. Odpowiedzia\u0142em, \u017ce zdaj\u0119 sobie w pe\u0142ni spraw\u0119 z tego stanu rzeczy. Zreszt\u0105 ju\u017c dzi\u015b polski korpus, z racji swego sk\u0142adu i wyposa\u017cenia, posiada niekt\u00f3re cechy jednostki operacyjnej. Po do\u0142\u0105czeniu trzeciej dywizji te cechy jeszcze bardziej si\u0119 uwydatni\u0105. By\u0142em upowa\u017cniony do notyfikowania zamiaru prezydium ZPP wyst\u0105pienia do rz\u0105du radzieckiego z propozycj\u0105 rozwini\u0119cia polskiego korpusu w armi\u0119. W pierwszej chwili, pod wp\u0142ywem tego, co us\u0142ysza\u0142em, odnios\u0142em niemi\u0142e wra\u017cenie, \u017ce Stalin nie jest zachwycony nakre\u015blon\u0105 przeze mnie perspektyw\u0105, mianowicie wyrazi\u0142 opini\u0119, \u017ce by\u0142aby to miniaturowa armia\u2026 Jednak ju\u017c nast\u0119pne zdanie rozproszy\u0142o moje obawy\u2026 \u2013 Nu, ja nie wozro\u017caju \u2013 brzmia\u0142 dalszy ci\u0105g wypowiedzi\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">16 marca 1944 r. dekret Rady Najwy\u017cszej ZSRR zadecydowa\u0142 o stworzeniu I Armii Polskiej. W ko\u0144cu kwietnia przesuni\u0119to j\u0105 na Wo\u0142y\u0144 jako drugi rzut Frontu Bia\u0142oruskiego kieruj\u0105cego si\u0119 na Warszaw\u0119 i Berlin. Jego dow\u00f3dc\u0105 by\u0142 Konstanty Rokossowski.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Historia I Armii Polskiej nie by\u0142a d\u0142uga. 22 lipca dokonano jej po\u0142\u0105czenia z operuj\u0105c\u0105 na terenach polskich partyzanck\u0105 Armi\u0105 Ludow\u0105 i utworzono Wojsko Polskie. Na jego czele stan\u0105\u0142 dotychczasowy dow\u00f3dca AL, a wcze\u015bniej, od 1932 r., agent sowiecki, gen. Micha\u0142 Rola-\u017bymierski (lub \u017bymirski), Berling zosta\u0142 jego zast\u0119pc\u0105, z kolei zast\u0119pc\u0105 ds. politycznych pozosta\u0142 gen. Aleksander Zawadzki, szefem sztabu za\u015b s\u0142u\u017c\u0105cy w AL p\u0142k Marian Spychalski. W ten spos\u00f3b praktycznie ca\u0142e najwy\u017csze dow\u00f3dztwo Wojska Polskiego zyska\u0142o charakter czysto polityczny.<\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<div class=\"content-alignment\" id=\"content\">\n<div class=\"yt-uix-button-panel\" id=\"watch-description\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>75 lat temu powo\u0142ano I Armi\u0119 Polsk\u0105 w ZSRS [ 16.03.2019] jiw \/ skp \/ 75 lat temu, 16 marca 1944 r., powo\u0142ano I Armi\u0119 Polsk\u0105 w ZSRS, podleg\u0142\u0105 dow\u00f3dztwu Armii Czerwonej. Liczy\u0142a blisko 80 tys. \u017co\u0142nierzy. Jej dow\u00f3dc\u0105 zosta\u0142 gen. Zygmunt Berling. Gen. Zygmunt Berling, 1947 r. Fot. PAP\/CAF Pocz\u0105tki formowania wojsk polskich w [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68963"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=68963"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69202,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/68963\/revisions\/69202"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=68963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=68963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=68963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}