{"id":69246,"date":"2019-04-08T17:09:22","date_gmt":"2019-04-08T15:09:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=69246"},"modified":"2019-04-08T16:33:29","modified_gmt":"2019-04-08T14:33:29","slug":"17-09-29","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=69246","title":{"rendered":"IPN nie chce rzetelnej polemiki z “Dalej jest noc”. Musi uratowa\u0107 samozadowolenie Polak\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>IPN nie chce rzetelnej polemiki z “Dalej jest noc”. Musi uratowa\u0107 samozadowolenie Polak\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Jakub Szymczak<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Na ok\u0142adkach dw\u00f3ch tom\u00f3w ksi\u0105\u017cki ‘Dalej jest noc’ znalaz\u0142y si\u0119 fotografie Rywki Wajnberg (z lewej) i Ma\u0142ki Wakslicht, \u017byd\u00f3wek urodzonych w 1932 r. Uratowa\u0142 je nadle\u015bniczy Jan Mikulski z Woli Du\u017cej ko\u0142o Bi\u0142goraja, kt\u00f3ry zna\u0142 ojca Rywki przed wojn\u0105. (Fot. Jan Mikulski\/ Zbiory Danuty Mikulskiej-Renk)<\/em><\/span><\/p>\n

Tomasz Doma\u0144ski z IPN dosta\u0142 ambitne zadanie: zdyskredytowa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 “Dalej jest noc” o losach \u017byd\u00f3w w okupowanej Polsce, kt\u00f3ra tak irytuje prawic\u0119. Jego recenzja to jednak wy\u0142\u0105cznie dow\u00f3d na to, \u017ce musi popracowa\u0107 nad warsztatem, a tak\u017ce na to, \u017ce IPN to dzi\u015b instytucja, kt\u00f3ra bardziej zajmuje si\u0119 propagand\u0105 ni\u017c badaniami.<\/strong><\/p>\n

W 2000 r. Jan Gross ksi\u0105\u017ck\u0105 \u201eS\u0105siedzi\u201d otworzy\u0142 narodow\u0105 debat\u0119 na temat wydarze\u0144 w Jedwabnem i stosunku Polak\u00f3w do \u017byd\u00f3w podczas okupacji. Reakcj\u0105 prawicy by\u0142y odrzucenie jego odkry\u0107, g\u0142\u0119bokie wyparcie i atak na autora. W 2018 r., gdy dyskusja osi\u0105gn\u0119\u0142a pe\u0142noletno\u015b\u0107, Centrum Bada\u0144 nad Zag\u0142ad\u0105 \u017byd\u00f3w opublikowa\u0142o ksi\u0105\u017ck\u0119 \u201eDalej jest noc<\/a><\/strong><\/span>. Losy \u017byd\u00f3w w wybranych powiatach okupowanej Polski\u201d \u2013 dwutomowe dzie\u0142o licz\u0105ce prawie 1,7 tys. stron to wynik kilkuletnich bezprecedensowych bada\u0144 najbardziej znanych historyk\u00f3w zajmuj\u0105cych si\u0119 Zag\u0142ad\u0105, m.in. prof. Barbary Engelking, prof. Jana Grabowskiego, prof. Dariusza Libionki.<\/span><\/p>\n

Mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107, \u017ce dzi\u015b, po 18 latach, debata na ten temat b\u0119dzie si\u0119 opiera\u0107 na argumentach, a nie na insynuacjach, k\u0142amstwach i nieudanych interpretacjach. Niestety, Tomasz Gross nadal jest niegodny polemiki, a do obrony dobrego imienia naszego narodu przed prawd\u0105 historyczn\u0105 zaprz\u0119gni\u0119ty zosta\u0142 aparat pa\u0144stwowy.<\/span><\/p>\n

Polacy zamordowali 200 tys. \u017byd\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

W wywiadach przed ukazaniem si\u0119 ksi\u0105\u017cki prof. Grabowski m\u00f3wi\u0142, \u017ce wed\u0142ug szacunk\u00f3w na oko\u0142o 250 tys. \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy uratowali si\u0119 w trakcie akcji \u201eReinhardt\u201d, 200 tys. zgin\u0119\u0142o, a wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich przy wsp\u00f3\u0142udziale Polak\u00f3w (ro\u017cnego stopnia: morderstwo, denuncjacja, udzia\u0142 policji polskiej). Zaznaczy\u0142, \u017ce to jego w\u0142asne zdanie, szacunki podlegaj\u0105 dyskusji, a niekt\u00f3rzy badacze Centrum s\u0105 ostro\u017cniejsi. Na nic te zastrze\u017cenia. Do ca\u0142ego \u015brodowiska CBnZ\u017b przylgn\u0119\u0142o fa\u0142szywe zdanie, kt\u00f3rego nikt nie wypowiedzia\u0142: Polacy zamordowali 200 tys. \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Nieca\u0142a prawica zareagowa\u0142a alergicznie na ksi\u0105\u017ck\u0119. Piotr Zychowicz w tygodniku \u201eSieci\u201d napisa\u0142 co\u015b, co wielu krytykuj\u0105cym umyka: \u017ce ksi\u0105\u017cka m\u00f3wi przede wszystkim o \u017bydach i ich losach, a nie o Polakach i ich stosunku do \u017byd\u00f3w. Pozytywnie o publikacji wypowiada\u0142 si\u0119 Pawe\u0142 Kowal. Uwa\u017cnie przeczyta\u0142 j\u0105 S\u0142awomir D\u0119bski, szef Polskiego Instytutu Spraw Mi\u0119dzynarodowych, a swoimi uwagami (r\u00f3wnie\u017c krytycznymi) dzieli\u0142 si\u0119 na Twitterze.<\/span><\/p>\n

IPN rusza do boju<\/strong><\/p>\n

IPN zareagowa\u0142 pod koniec kwietnia 2018 r. konferencj\u0105, kt\u00f3rej uczestnicy starali si\u0119 nie odnosi\u0107 bezpo\u015brednio do ksi\u0105\u017cki, lecz usprawiedliwia\u0107 postawy Polak\u00f3w wobec Zag\u0142ady, czyli: Niemcy stworzyli warunki dla zbrodni; za ma\u0142o wiemy, aby ocenia\u0107; polskie s\u0142u\u017cby mundurowe powo\u0142ane przez Niemc\u00f3w by\u0142y zupe\u0142nie bezwolne.<\/span><\/p>\n

Pracownicy IPN swoje recenzje publikowali m.in. w zwi\u0105zanym z nacjonalistami \u201eGlaukopisie\u201d i w \u201eZeszytach Historycznych WiN\u201d. Wszystkie krytyczne. Z punktu widzenia IPN najwa\u017cniejszy tekst to opublikowana w lutym 2019 r. \u201eKorekta obrazu? Refleksje \u017ar\u00f3d\u0142oznawcze wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki Dalej jest noc dr. Tomasza Doma\u0144skiego\u201d. W licz\u0105cej a\u017c 70 stron recenzji naukowiec z IPN og\u0142osi\u0142, \u017ce jego zdaniem jest to dzie\u0142o pisane pod z g\u00f3ry za\u0142o\u017con\u0105 tez\u0119. Jak\u0105? Polacy masowo mordowali \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Autorytety doktora Doma\u0144skiego<\/strong><\/p>\n

Doma\u0144ski nie jest specjalist\u0105 od Zag\u0142ady. Nic dziwnego, pracuje w IPN, kt\u00f3re interesuje si\u0119 ni\u0105 g\u0142\u00f3wnie od strony Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy \u017byd\u00f3w ratowali, a nie od strony ofiar. Jest koordynatorem projektu IPN pod tytu\u0142em \u201eStosunki polsko-\u017cydowskie w latach 1918-1968\u201d. Cel projektu postawiony jest jasno: zmiana istniej\u0105cej narracji historycznej w <\/i>kontek\u015bcie relacji polsko<\/i>–\u017cydowskich z <\/i>dominuj\u0105cego obecnie nurtu badania postaw Polak\u00f3w wobec \u017byd\u00f3w na rzecz badania r\u00f3wnie\u017c postaw \u017byd\u00f3w wobec Polak\u00f3w i <\/i>pa\u0144stwa polskiego.<\/i><\/span><\/p>\n

Oczywi\u015bcie brak specjalizacji nie musi by\u0107 dla historyka i recenzenta problemem. Jednak podj\u0119cie si\u0119 takiej recenzji jest st\u0105paniem po grz\u0105skim gruncie. Jak poradzi\u0142 sobie Doma\u0144ski? Nie najlepiej.<\/span><\/p>\n

Znajomo\u015b\u0107 r\u00f3\u017cnych zda\u0144 na temat Zag\u0142ady przyda\u0142aby si\u0119 Doma\u0144skiemu chocia\u017cby w momencie, w kt\u00f3rym postanowi\u0142 powo\u0142a\u0107 si\u0119 na Marka Paula, kt\u00f3ry cytuje \u015bwiadectwo opisuj\u0105ce wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Niemcami w Z\u0142oczowie \u017byda Lonka Zwerdlinga. Tyle \u017ce nie wiadomo, kim jest \u00f3w Paul. Autor (lub autorzy) tak podpisanych tekst\u00f3w ukrywa si\u0119 pod pseudonimem. W jego artyku\u0142ach znale\u017a\u0107 mo\u017cna znane ze skrajnie prawicowych pism antysemickie klisze. Doprawdy, nie najlepszy to autorytet.<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka dla wszystkich<\/strong><\/p>\n

Jak Doma\u0144ski widzi czytelnika \u201eDalej jest noc\u201d? Spodziewa si\u0119 chyba, \u017ce ta ksi\u0105\u017cka jest hitem i trafi\u0142a do setek tysi\u0119cy dom\u00f3w. St\u0105d ci\u0105g\u0142e odwo\u0142ywanie si\u0119 do \u201emniej zorientowanego czytelnika\u201d. Doma\u0144ski ma szczeg\u00f3lny problem z tym, \u017ce za ka\u017cdym razem, gdy autorzy pisz\u0105 o polskiej policji, nie podkre\u015blaj\u0105, \u017ce jest to formacja podleg\u0142a niemieckiemu okupantowi \u2013 wed\u0142ug niego sugeruje to, \u017ce by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105 pa\u0144stwa polskiego.<\/span><\/p>\n

\n

Jakim ignorantem historycznym trzeba by\u0107, aby uwa\u017ca\u0107, \u017ce podczas II wojny \u015bwiatowej na terenie Polski dzia\u0142a\u0142o pa\u0144stwo polskie?<\/p>\n<\/blockquote>\n

Gdyby wci\u0105\u017c przypomina\u0107 tak podstawowe fakty, obj\u0119to\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki rozros\u0142aby si\u0119 do wielu tysi\u0119cy stron. \u201eDalej jest noc\u201d nie jest skierowana do \u201ema\u0142o zorientowanego czytelnika\u201d, to d\u0142ugi i trudny naukowy tekst, po kt\u00f3ry si\u0119gn\u0105 osoby z co najmniej podstawow\u0105 wiedz\u0105 na temat historii Polski.<\/span><\/p>\n

Nie brakuje sugestii dotycz\u0105cych tego, czego w ksi\u0105\u017cce wed\u0142ug Doma\u0144skiego nie ma. Badacz IPN chcia\u0142by np., aby autorzy opisali sytuacj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i jego mo\u017cliwo\u015bci oddzia\u0142ywania na wiernych. Autor m\u00f3g\u0142by cz\u0119\u015bciej zagl\u0105da\u0107 na ok\u0142adk\u0119, gdzie jasno widnieje podtytu\u0142 \u201eLosy \u017byd\u00f3w\u201d, nie: \u201eLosy Ko\u015bcio\u0142a katolickiego i wiernych\u201d. Pisz\u0105c recenzj\u0119 skrojon\u0105 pod z g\u00f3ry za\u0142o\u017con\u0105 tez\u0119, mo\u017cna oczywi\u015bcie zasugerowa\u0107 wszystko. By\u0107 mo\u017ce autorzy powinni opisa\u0107 r\u00f3wnie\u017c sytuacj\u0119 Ko\u015bcio\u0142a prawos\u0142awnego, protestanckiego i innych zwi\u0105zk\u00f3w wyznaniowych, a tak\u017ce klub\u00f3w sportowych i harcerzy. Ale nie o tym jest ta ksi\u0105\u017cka.<\/span><\/p>\n

Demaskator z IPN<\/strong><\/p>\n

Doma\u0144ski ma problem z metodologi\u0105 doboru obszar\u00f3w bada\u0144. W skr\u00f3cie: cz\u0119\u015b\u0107 powiat\u00f3w dotyczy przedwojennego podzia\u0142u administracyjnego, cz\u0119\u015b\u0107 to Kreishauptmannschafty, obszary odpowiadaj\u0105ce powiatom z czas\u00f3w niemieckiej okupacji. To, co autorzy nazywaj\u0105 w <\/i>tytule ca\u0142o\u015bci, w <\/i>tytu\u0142ach rozdzia\u0142\u00f3w i <\/i>w <\/i>narracji \u201epowiatem\u201d (bez u\u017cycia cudzys\u0142owu), w <\/i>rzeczywisto\u015bci jest dowolnie wybieranym przez poszczeg\u00f3lne osoby obszarem bada\u0144 <\/i>\u2013 demaskuje badacz IPN.<\/span><\/p>\n

Tymczasem autorzy we wst\u0119pie jasno pisz\u0105 o r\u00f3\u017cnicach mi\u0119dzy przedwojennymi i okupacyjnymi jednostkami. Doma\u0144ski przez cztery strony pr\u00f3buje udowodni\u0107, \u017ce to fatalna praktyka badawcza, ale nie udaje mu si\u0119 pokaza\u0107, w jaki spos\u00f3b uniewa\u017cnia to wnioski z bada\u0144. W dalszym ci\u0105gu dotycz\u0105 one przecie\u017c poszczeg\u00f3lnych obszar\u00f3w, w obr\u0119bie kt\u00f3rych zachowano te same za\u0142o\u017cenia metodologiczne \u2013 skupiono si\u0119 na mikrohistorii (badaniu indywidualnych do\u015bwiadcze\u0144) oraz jak najdok\u0142adniejszym liczeniu ofiar.<\/span><\/p>\n

W recenzenckim podej\u015bciu Doma\u0144skiego nie ma przestrzeni na pomy\u0142ki. Jednak przy tak wielkiej pracy b\u0142\u0119dy musz\u0105 si\u0119 zdarzy\u0107.<\/span><\/p>\n

\n

Tymczasem recenzent problemy \u017ar\u00f3d\u0142owe interpretuje ostro: celowe przeinaczanie \u017ar\u00f3de\u0142, zak\u0142amywanie, oszustwo pod tez\u0119.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Wed\u0142ug Doma\u0144skiego reinterpretacja \u017ar\u00f3de\u0142 s\u0105dowych jest z\u0142a.<\/span><\/p>\n

Niejednokrotnie w <\/i>recenzowanym opracowaniu znajdujemy przyk\u0142ady, \u017ce autorzy, wykorzystuj\u0105c materia\u0142y z <\/i>proces\u00f3w, samodzielnie formu\u0142uj\u0105 oskar\u017cenia w <\/i>materii, kt\u00f3ra nawet przed komunistycznym s\u0105dem nie zosta\u0142a uznana za potwierdzon\u0105<\/i> \u2013 pisze.<\/span><\/p>\n

To zaskakuj\u0105ca konkluzja, okazuje si\u0119, \u017ce dla badacza IPN s\u0105dy komunistyczne nagle sta\u0142y si\u0119 wiarygodne. Czy to znaczy, \u017ce wyroki na dzia\u0142aczy podziemia niepodleg\u0142o\u015bciowego nale\u017cy jednak respektowa\u0107?<\/span><\/p>\n

Odpowied\u017a bez reakcji<\/strong><\/p>\n

Autorzy \u201eDalej jest noc\u201d odpowiedzieli na tekst Doma\u0144skiego na stronie Centrum. Szczeg\u00f3lnie interesuj\u0105ca jest odpowied\u017a na zarzuty o manipulacje \u017ar\u00f3d\u0142owe. Dariusz Libionka udowadnia, \u017ce w wielu przypadkach recenzent czyta\u0142 \u201eDalej jest noc\u201d pobie\u017cnie. Zarzuca on na przyk\u0142ad Libionce, \u017ce o czym\u015b nie napisa\u0142, tymczasem dok\u0142adnie ten w\u0105tek pojawia si\u0119 kilka stron dalej. Co wi\u0119cej, Libionka w dw\u00f3ch przypadkach przyznaje si\u0119 do pomy\u0142ki. W wi\u0119kszo\u015bci jednak wskazuje, \u017ce zarzuty wynikaj\u0105 wy\u0142\u0105cznie ze z\u0142ej woli.<\/span><\/p>\n

Siedmiu spo\u015br\u00f3d dziewi\u0119ciu autor\u00f3w ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3rzy zdecydowali si\u0119 jak na razie odpowiedzie\u0107 Doma\u0144skiemu, detalicznie prostuje jego b\u0142\u0119dy i kategorycznie odrzuca jego konkluzje. Jan Grabowski zwraca uwag\u0119 na powo\u0142ywanie si\u0119 przez Doma\u0144skiego na… nieopublikowane teksty badaczy z IPN. Karolina Panz, autorka rozdzia\u0142u o powiecie nowotarskim, zwraca uwag\u0119 na zarzut, \u017ce stosunki polsko-\u017cydowskie w powojennych latach 1945-47 sprowadzi\u0142a do negatywnych postaw. Doma\u0144ski jednak nie przedstawia pozytywnych, a Panz wprost pisze, \u017ce w \u201eswoim\u201d powiecie takich nie znalaz\u0142a.<\/span><\/p>\n

\n

Tomasz Frydel, autor tekstu o powiecie d\u0119bickim, wykazuje, jak Doma\u0144ski formu\u0142uje og\u00f3lne zarzuty wobec ca\u0142ej publikacji, cho\u0107 w przypadku wielu rozdzia\u0142\u00f3w s\u0105 one bezpodstawne.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Czy Doma\u0144ski odpowie na odpowiedzi autor\u00f3w? Trudno si\u0119 tego spodziewa\u0107. Jego tekst sprawia wra\u017cenie napisanego na szybko i ma konkretne zadanie \u2013 zdyskredytowa\u0107 badaczy Centrum.<\/span><\/p>\n

K\u0142amstwa Gontarczyka<\/strong><\/p>\n

Doskona\u0142ym kana\u0142em do rozprzestrzeniania IPN-owskiej wersji historii s\u0105 bliskie w\u0142adzy prawicowe media. 11 marca tygodnik \u201eSieci\u201d opublikowa\u0142 na ok\u0142adce wizerunki Jana Grabowskiego i Barbary Engelking z ogromnym tytu\u0142em: \u201eZ\u0142apani na k\u0142amstwie\u201d. W \u015brodku zamie\u015bci\u0142 artyku\u0142 dr. Piotra Gontarczyka z IPN, kt\u00f3ry Engelking i Grabowskiemu w og\u00f3le nic nie zarzuca, bo na warsztat wzi\u0105\u0142 rozdzia\u0142 Dagmary Swa\u0142tek-Niewi\u0144skiej o powiecie boche\u0144skim. Sprawdzi\u0142 jeden przypis \u2013 powojenne akta sprawy Samuela Frischa, \u017cydowskiego policjanta z Bochni. Na czterech z pi\u0119ciu stron opowiedzia\u0142 czytelnikom o dzia\u0142alno\u015bci Frischa w boche\u0144skim getcie. To ciekawe, ale jak ma si\u0119 do zarzut\u00f3w, kt\u00f3re formu\u0142uje? Niespecjalnie.<\/span><\/p>\n

Zarzut brzmi: Swa\u0142tek-Niewi\u0144ska zamieni\u0142a policj\u0119 \u017cydowsk\u0105 na polsk\u0105, a wi\u0119c manipuluje \u017ar\u00f3d\u0142ami i przypisuje wi\u0119cej ofiar Polakom. Niestety, Gontarczyk zbytnio si\u0119 podekscytowa\u0142 tym, co znalaz\u0142, i zapomnia\u0142 zajrze\u0107 do kolejnych dokument\u00f3w. Wynika z nich jasno: polska policja bra\u0142a udzia\u0142 w wyszukiwaniu \u017byd\u00f3w w boche\u0144skim getcie.<\/span><\/p>\n

Gontarczyk napisa\u0142 te\u017c: Si\u0119gni\u0119to po akta sprawy karnej OD-manna Samuela Frisha <\/i>[b\u0142\u0105d w nazwisku], ich sygnatur\u0119 przywo\u0142uj\u0105c w <\/i>przypisie (IPN Kr 502\/725), cho\u0107 ani sam Frish, ani to, kim by\u0142, ani \u017cadna informacja dotycz\u0105ca dzia\u0142alno\u015bci OD w<\/i> Bochni nie znalaz\u0142y si\u0119 w <\/i>ksi\u0105\u017cce<\/i>.<\/span><\/p>\n

Takie informacje pojawiaj\u0105 si\u0119 w \u201eDalej jest noc\u201d wielokrotnie, bo to bardzo wa\u017cny temat w kontek\u015bcie los\u00f3w boche\u0144skich \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Gontarczyk trzykrotnie zaprzeczy\u0142 \u2013 dwa razy podczas czatu na stronie IPN i raz w wywiadzie z Jackiem Karnowskim dla wPolityce.pl \u2013 aby kiedykolwiek co\u015b takiego powiedzia\u0142. Trudno o bardziej oczywisty przyk\u0142ad k\u0142amstwa.<\/span><\/p>\n

Prezes Szarek triumfuje<\/strong><\/p>\n

Pomocna jest r\u00f3wnie\u017c TVP, a do rozmowy zawsze ch\u0119tny jest Jan Pospieszalski. Goszcz\u0105cy w jego programie szef IPN Jaros\u0142aw Szarek podsumowa\u0142 dokonania Instytutu na odcinku walki z CBnZ\u017b: Niestety, ci autorzy dokonali manipulacji na \u017ar\u00f3d\u0142ach, a <\/i>ich skala jest zatrwa\u017caj\u0105ca. Profesorowie, kt\u00f3rzy si\u0119 z <\/i>tym zetkn\u0119li, byli jednego zdania, \u017ce z <\/i>tak\u0105 skal\u0105 manipulacji, nierzetelno\u015bci nie mieli\u015bmy <\/i>[do czynienia] od lat 50.<\/i><\/span><\/p>\n

Stwierdzenie kategoryczne i mia\u017cd\u017c\u0105ce. Niepokorny dziennikarz Pospieszalski nie zapyta\u0142 o zarzuty autor\u00f3w ksi\u0105\u017cki wobec Doma\u0144skiego czy Gontarczyka. W g\u0142owie widza pozosta\u0142 jeden obraz: badacze Zag\u0142ady manipuluj\u0105 histori\u0105 i szkaluj\u0105 Polak\u00f3w. Z tak\u0105 \u0142atk\u0105 bardzo trudno jest walczy\u0107. Za 10 lat pami\u0119\u0107 o publikacji u przeci\u0119tnego odbiorcy mo\u017ce zosta\u0107 zredukowana do takich prostych hase\u0142. Podobnie jak z Janem Grossem potrzeby polemiki nie b\u0119dzie, bo to przecie\u017c k\u0142amca. Samozadowolenie Polak\u00f3w zostanie uratowane, a nasza konfrontacja z trudn\u0105 histori\u0105 kolejny raz od\u0142o\u017cona.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

IPN nie chce rzetelnej polemiki z “Dalej jest noc”. Musi uratowa\u0107 samozadowolenie Polak\u00f3w Jakub Szymczak Na ok\u0142adkach dw\u00f3ch tom\u00f3w ksi\u0105\u017cki ‘Dalej jest noc’ znalaz\u0142y si\u0119 fotografie Rywki Wajnberg (z lewej) i Ma\u0142ki Wakslicht, \u017byd\u00f3wek urodzonych w 1932 r. Uratowa\u0142 je nadle\u015bniczy Jan Mikulski z Woli Du\u017cej ko\u0142o Bi\u0142goraja, kt\u00f3ry zna\u0142 ojca Rywki przed wojn\u0105. (Fot. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69246"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69246"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69246\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69260,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69246\/revisions\/69260"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69246"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69246"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69246"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}