{"id":69589,"date":"2019-04-22T17:09:45","date_gmt":"2019-04-22T15:09:45","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=69589"},"modified":"2019-04-22T08:41:30","modified_gmt":"2019-04-22T06:41:30","slug":"30-09-30","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=69589","title":{"rendered":"&#8220;By\u0142a tam mi\u0142o\u015b\u0107 i jednocze\u015bnie jaki\u015b rodzaj piek\u0142a. Dla obojga&#8221;"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/weekend.gazeta.pl\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/gazeta.png\" alt=\"\" width=\"30%\" \/><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/weekend.gazeta.pl\/weekend\/1,152121,24682439,byla-tam-milosc-i-jednoczesnie-jakis-rodzaj-piekla-dla-obojga.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">&#8220;By\u0142a tam mi\u0142o\u015b\u0107 i jednocze\u015bnie jaki\u015b rodzaj piek\u0142a. Dla obojga&#8221;<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Mike Urbaniak<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/74\/Pola_Nire%C5%84ska%2C_Krzk%2C_NAC-PIC_-1-M-616-9.jpg\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #999999;\"><em>Pola Nire\u0144ska (fot. NAC)<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Pola Nire\u0144ska i Jan Karski byli kompletnie r\u00f3\u017cnymi lud\u017ami. Ona by\u0142a wra\u017cliwa i emocjonalna, impulsywna, wr\u0119cz gwa\u0142towna. On by\u0142 bardzo racjonalny i zasadniczy. Mieli te\u017c cechy wsp\u00f3lne, kt\u00f3re nie u\u0142atwia\u0142y im \u017cycia: inteligencj\u0119, up\u00f3r i szczero\u015b\u0107. Ratowa\u0142o ich poczucie humoru &#8211; m\u00f3wi Weronika Kostyrko, autorka ksi\u0105\u017cki &#8220;Tancerka i Zag\u0142ada. Historia Poli Nire\u0144skiej&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Chcia\u0142a tylko podla\u0107 kwiaty?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Tak m\u00f3wi\u0142 po jej \u015bmierci Jan Karski, m\u0105\u017c. My\u015bl\u0119, \u017ce doskonale wiedzia\u0142, co naprawd\u0119 si\u0119 wydarzy\u0142o, ale by\u0142 osob\u0105 niezwykle dyskretn\u0105. Na pewno si\u0119 nie oszukiwa\u0142, bo on nie oszukiwa\u0142 si\u0119 nigdy. Nie pr\u00f3bowa\u0142 te\u017c oszuka\u0107 innych.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Ale ja o Poli bym chcia\u0142, a nie o Karskim.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Trudno ich od pewnego momentu rozdzieli\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Zacznijmy wi\u0119c od czas\u00f3w, w kt\u00f3rych si\u0119 jeszcze nie znali. Pola Nire\u0144ska, a w\u0142a\u015bciwie Perla Nirenstein, rodzi si\u0119 w Warszawie w 1910 roku w zamo\u017cnej \u017cydowskiej rodzinie, ale chodzi do prywatnej katolickiej szko\u0142y. Dlaczego?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nie potrafi\u0119 jednoznacznie odpowiedzie\u0107 na to pytanie, bo nie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to by\u0142a rodzina ca\u0142kowicie zasymilowana. Mimo \u017ce w domu Nirenstein\u00f3w m\u00f3wi\u0142o si\u0119 po polsku, rodzice mi\u0119dzy sob\u0105 rozmawiali w jidysz. To po pierwsze. A po drugie, rodzice Poli wraz z jej starszym bratem wyjechali w latach trzydziestych do Palestyny. I nie by\u0142a to na pewno spontaniczna decyzja, bo wcze\u015bniej wys\u0142ali syna na studia rolnicze, co by\u0142o charakterystyczne dla syjonist\u00f3w. Dlaczego, wobec tego, wszystkie trzy c\u00f3rki pos\u0142ali do modnej katolickiej szko\u0142y? Nie wiem. By\u0107 mo\u017ce by\u0142a to kwestia presti\u017cu, snobistyczny wyb\u00f3r niebiednej przecie\u017c rodziny.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/f5\/89\/17\/z24682485O.jpg\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #999999;\"><em>Rodzina Kozielewskich, od lewej: Aurelia z domu Pilecka, Marian, Stefan Ignacy, Laura, J\u00f3zef, Walentyna z domu Burawska (mat. <span style=\"color: #999999;\">prasowe<\/span><\/em>)<\/span><\/p>\n<p><strong>Wyboru sposobu na \u017cycie na pewno dokona\u0142a Pola, kt\u00f3ra od najwcze\u015bniejszych lat chcia\u0142a by\u0107 tancerk\u0105 i ju\u017c. Nie by\u0142o na ni\u0105 \u017cadnej si\u0142y.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Taka determinacja pojawia si\u0119 w biografiach wielu tancerek nurtu modern. To jest jaki\u015b instynkt, niepohamowany p\u0119d.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>P\u0119d tak silny, \u017ce niech\u0119tni tanecznej edukacji c\u00f3rki rodzice w ko\u0144cu kapituluj\u0105.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Zdali sobie spraw\u0119, \u017ce ich op\u00f3r nic nie da. Pola walczy\u0142a o siebie wszelkimi sposobami. Kiedy matka nie chcia\u0142a jej pu\u015bci\u0107 na lekcj\u0119 ta\u0144ca, zagrozi\u0142a, \u017ce wyskoczy przez okno. \u017beby wyjecha\u0107 na studia taneczne do Drezna, podj\u0119\u0142a trzydniow\u0105 g\u0142od\u00f3wk\u0119. Kiedy po roku ojciec pr\u00f3bowa\u0142 j\u0105 zabra\u0107 do domu, zrobi\u0142a mu tak\u0105 awantur\u0119, \u017ce si\u0119 szybko wycofa\u0142. Zawsze stawia\u0142a na swoim.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Ta jej determinacja, \u017ceby ta\u0144czy\u0107, rozwija\u0107 si\u0119, uczy\u0107, i\u015b\u0107 do przodu, jest dla mnie fascynuj\u0105ca, szczeg\u00f3lnie \u017ce by\u0142a potr\u00f3jnie dyskryminowana &#8211; jako kobieta, \u017byd\u00f3wka i jako osoba nieheteronormatywna. A jednak pokona\u0142a wszystkie przeszkody w tej strasznej epoce szalej\u0105cych nacjonalizm\u00f3w, homofobii i mizoginii. By\u0142a sob\u0105, chocia\u017c do ko\u0144ca \u017cycia ukrywa\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107 do kobiet. Wiedzia\u0142 to tylko Karski i jeden jej bliski przyjaciel. Ja nie wiedzia\u0142am, kiedy zabiera\u0142am si\u0119 do pisania jej biografii.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Podziwiam jej wol\u0119 i odwag\u0119. Kiedy po wojnie zdecydowa\u0142a si\u0119 wyjecha\u0107 z Londynu do Nowego Jorku, sprzeda\u0142a wszystko, co mia\u0142a, by kupi\u0107 bilet na statek i dobiegaj\u0105c ju\u017c czterdziestki, zacz\u0119\u0142a \u017cycie w Ameryce od pracy na zmywaku. A przecie\u017c w Anglii mia\u0142a prac\u0119, przyjaci\u00f3\u0142 i udany zwi\u0105zek z brytyjsk\u0105 kompozytork\u0105 Priaulx Rainer. Wszystko to by\u0142o jednak drugorz\u0119dne, kiedy w gr\u0119 wchodzi\u0142 taniec, kt\u00f3rego chcia\u0142a si\u0119 dalej uczy\u0107 w Ameryce.<\/span><\/p>\n<p><strong>Ty ju\u017c nas przeprawiasz przez Atlantyk, tymczasem przed Ameryk\u0105 by\u0142y jeszcze Drezno, Wiede\u0144, Florencja i Londyn. Nowe miejsca, nowe kultury, nowe j\u0119zyki.<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">Wyje\u017cd\u017caj\u0105c z Polski, siedemnastoletnia Pola zna\u0142a tylko s\u0142abo j\u0119zyk francuski. Gdy dotar\u0142a do szko\u0142y Mary Wigman w Dre\u017anie, w og\u00f3le nie m\u00f3wi\u0142a po niemiecku. Podczas pierwszej lekcji improwizacji nie rozumia\u0142a zadanego przez nauczycielk\u0119 tematu, wi\u0119c nie wykona\u0142a zadania. Ale si\u0119 nie podda\u0142a. Po roku czyta\u0142a ju\u017c niemieck\u0105 literatur\u0119. W 1936 roku we Florencji uczy\u0142a ta\u0144ca rozkrzyczane w\u0142oskie dzieciaki, a rok p\u00f3\u017aniej w Londynie musia\u0142a od zera opanowa\u0107 angielski.<\/span><\/p>\n<p><strong>Kto\u015b jej pomaga\u0142 w tych woja\u017cach?<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">W szkole Wigman studiowa\u0142y dziewczyny z wielu kraj\u00f3w, kt\u00f3re potem rozje\u017cd\u017ca\u0142y si\u0119 po \u015bwiecie, tworz\u0105c niezwyk\u0142\u0105 sie\u0107. Do ko\u0144ca \u017cycia wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y, pomaga\u0142y sobie, prowadzi\u0142y intensywn\u0105 korespondencj\u0119.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Czas sp\u0119dzony w Dre\u017anie Pola nazywa najszcz\u0119\u015bliwszym w swoim \u017cyciu.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Bo Mary Wigman stworzy\u0142a co\u015b wi\u0119cej ni\u017c szko\u0142\u0119. Stworzy\u0142a otwart\u0105, liberaln\u0105 i tw\u00f3rcz\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107. Bezpieczne miejsce, w kt\u00f3rym dziewczyny swobodnie si\u0119 rozwija\u0142y i nawi\u0105zywa\u0142y bliskie relacje.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/f6\/89\/17\/z24682486O.jpg\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #999999;\"><em>Pola Nire\u0144ska (mat. prasowe)<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Tak\u017ce mi\u0142osne?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">My\u015bl\u0119, \u017ce tak. Sama Wigman wchodzi\u0142a w relacje mi\u0142osne z niekt\u00f3rymi uczennicami. Przez ponad dwadzie\u015bcia lat pisa\u0142a do Poli pe\u0142ne czu\u0142o\u015bci listy. W ich korespondencji znalaz\u0142am wiersz, w kt\u00f3rym Mary nazywa Pol\u0119 swoj\u0105 kochank\u0105, a w jej niepublikowanym pami\u0119tniku s\u0105 zapiski dotycz\u0105ce ich relacji.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>D\u0142ugiej i nie\u0142atwej.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Burzliwej. Kiedy Mary Wigman by\u0142a na Pol\u0119 w\u015bciek\u0142a, u\u017cywa\u0142a retoryki antysemickiej.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Wigman by\u0142a antysemitk\u0105?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nie by\u0142a zajad\u0142\u0105 antysemitk\u0105, mia\u0142a wiele \u017cydowskich uczennic. Wydaje mi si\u0119, \u017ce ona po prostu troch\u0119 nasi\u0105k\u0142a wszechobecn\u0105 propagand\u0105 nazistowsk\u0105 w latach trzydziestych. Potem, w III Rzeszy, chcia\u0142a te\u017c robi\u0107 karier\u0119, ale w pewnym momencie poczu\u0142a, \u017ce jest marginalizowana, wi\u0119c na \u00a0nazist\u00f3w si\u0119 obrazi\u0142a.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Nire\u0144ska opr\u00f3cz kilku zwi\u0105zk\u00f3w z kobietami mia\u0142a te\u017c czterech m\u0119\u017c\u00f3w. Maskowa\u0142a tymi ma\u0142\u017ce\u0144stwami homoseksualizm czy by\u0142a po prostu biseksualna?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>recommended by: <strong>Leon Rozenbaum<\/strong><\/em><\/span><br \/>\n<img decoding=\"async\" class=\"center alignleft\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/ico\/leon-r.jpg\" alt=\"\" width=\"20%\" \/><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nie mam na to jednoznacznej odpowiedzi. Jej zwi\u0105zki z kobietami by\u0142y na pewno bardziej nami\u0119tne. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119, \u017ce ona nigdy nie przesta\u0142a kocha\u0107 Wigman. Nawet po tym, kiedy ta wyrzuci\u0142a wszystkie \u017byd\u00f3wki ze swojej szko\u0142y, kiedy zmieni\u0142a program nauczania pod dyktando Goebbelsa, kiedy zata\u0144czy\u0142a przed Hitlerem na otwarciu olimpiady w Berlinie. Pola kocha\u0142a j\u0105 do ko\u0144ca i zawsze jej broni\u0142a. My\u015bl\u0119, \u017ce to by\u0142a taka relacja, jak\u0105 mieli Hannah Arendt i Martin Heidegger. Arendt m\u00f3wi\u0142a po wojnie, \u017ce Heidegger nauczy\u0142 j\u0105 dw\u00f3ch najwa\u017cniejszych rzeczy w \u017cyciu: my\u015ble\u0107 i kocha\u0107. Mary Wigman nauczy\u0142a Pol\u0119 kocha\u0107 i ta\u0144czy\u0107.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Jestem sobie w stanie wyobrazi\u0107, dlaczego Pola Nire\u0144ska wychodzi za m\u0105\u017c za aktora Johna Justina, arystokratycznego pilota RAF, kt\u00f3ry sam romansuje z facetami. Ale za Jana Karskiego?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">To pytanie te\u017c mnie nurtowa\u0142o, bo Pola i Jan byli kompletnie r\u00f3\u017cnymi lud\u017ami. Ona by\u0142a wra\u017cliwa i emocjonalna, impulsywna, wr\u0119cz gwa\u0142towna. On by\u0142 bardzo racjonalny i zasadniczy. Mieli te\u017c cechy wsp\u00f3lne, kt\u00f3re nie u\u0142atwia\u0142y im \u017cycia: inteligencj\u0119, up\u00f3r i szczero\u015b\u0107. Ratowa\u0142o ich poczucie humoru.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Byli szcz\u0119\u015bliwym ma\u0142\u017ce\u0144stwem?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W\u0105tpi\u0119, czy byli szcz\u0119\u015bliwi. Na pewno mocno ze sob\u0105 zwi\u0105zani. Karski sk\u0142oni\u0142 nawet Pol\u0119 najpierw do chrztu, a potem do katolickiego \u015blubu, co z czasem zacz\u0119\u0142o by\u0107 dla niej coraz wi\u0119kszym problemem.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/fa\/89\/17\/z24682490O.jpg\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #999999;\"><em>\u015alub Poli Nire\u0144skiej i Jana Karskiego (mat. prasowe)<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>&#8220;Nie mog\u0142a wybaczy\u0107 Karskiemu, \u017ce zmusi\u0142 j\u0105 do przej\u015bcia na katolicyzm. Nie chodzi\u0142o jej o religi\u0119. Czu\u0142a, \u017ce zdradzi\u0142a swoj\u0105 rodzin\u0119&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Powiedzia\u0142a mi to Kaya Mirecka-Ploss, przyjaci\u00f3\u0142ka rodziny. Wydaje si\u0119, \u017ce po wojnie Pola zepchn\u0119\u0142a w niepami\u0119\u0107 \u015bmier\u0107 wi\u0119kszo\u015bci rodziny. Ale wszystko do niej wr\u00f3ci\u0142o, kiedy <strong>re\u017cyser<\/strong> Claude Lanzmann odkry\u0142 ponownie dla \u015bwiata Jana Karskiego jako naocznego \u015bwiadka Zag\u0142ady.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">My\u015bl\u0119, \u017ce pod koniec \u017cycia Pola \u017ca\u0142owa\u0142a przej\u015bcia na katolicyzm. Ona si\u0119 urodzi\u0142a i wychowa\u0142a na granicy mi\u0119dzy \u015bwiatem \u017cydowskim i chrze\u015bcija\u0144skim, nie nale\u017ca\u0142a w pe\u0142ni do \u017cadnego. Konwersja na katolicyzm d\u0142ugo nie wydawa\u0142a si\u0119 wa\u017cna, ale nabra\u0142a znaczenia, kiedy po wielu latach ze zdwojon\u0105 si\u0142\u0105 wr\u00f3ci\u0142a do niej pami\u0119\u0107 o rodzinie zamordowanej w Zag\u0142adzie. Mog\u0142a czu\u0107, \u017ce zdradzi\u0142a bliskich, przechodz\u0105c na katolicyzm &#8211; tak mi si\u0119 wydaje. Nawet w \u015bwieckich rodzinach \u017cydowskich traktowano to jako zdrad\u0119.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Piszesz, \u017ce lata siedemdziesi\u0105te s\u0105 czarn\u0105 dziur\u0105 w historii Poli.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Niewiele wiadomo o tym okresie. To czas, kiedy Pola chce by\u0107 idealn\u0105 \u017con\u0105 Jana Karskiego. Zaczyna &#8211; czego nigdy wcze\u015bniej nie robi\u0142a &#8211; u\u017cywa\u0107 nazwiska m\u0119\u017ca, kupuje ksi\u0105\u017cki o ma\u0142\u017ce\u0144stwie doskona\u0142ym, ko\u0144czy kurs kuchni francuskiej. A co najwa\u017cniejsze, zamyka swoj\u0105 znakomicie prosperuj\u0105c\u0105, zachwalan\u0105 przez uczennice szko\u0142\u0119 ta\u0144ca. To Karski poprosi\u0142 j\u0105 po \u015blubie o zamkni\u0119cie szko\u0142y.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Dlaczego ona si\u0119 na to godzi? Ona, kt\u00f3ra ca\u0142e \u017cycie chcia\u0142a tylko ta\u0144czy\u0107.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Przyjaciele Karskiego m\u00f3wili mi, \u017ce on by\u0142 bardzo przekonywuj\u0105cy, \u017ce zawsze chcia\u0142 dla niej dobrze &#8211; na sw\u00f3j racjonalny, republika\u0144ski spos\u00f3b. Mocno prze\u017cywa\u0142, \u017ce jego misja ratowania \u017byd\u00f3w ponios\u0142a kl\u0119sk\u0119. Mia\u0142 te\u017c poczucie winy za swoje przedwojenne zaanga\u017cowanie w ideologi\u0119 Wielkiej Polski. Nigdy nie wspomina\u0142 o tym, \u017ce jako m\u0142ody urz\u0119dnik Ministerstwa Spraw Zagranicznych pracowa\u0142 nad tak zwanym rozwi\u0105zaniem kwestii \u017cydowskiej. Jednym z pomys\u0142\u00f3w by\u0142o odbieranie \u017bydom polskich paszport\u00f3w, innym &#8211; przesiedlenie ich do Afryki. Madagaskar nie by\u0142 tylko propagandowym chwytem skrajnej prawicy. Karski wiedzia\u0142 o tym jak nikt inny i bardzo si\u0119 tego wstydzi\u0142.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/6c\/8a\/17\/z24683116O.jpg\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #999999;\"><em>Ksi\u0105\u017cka Weroniki Kostyrko ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem Wydawnictwa Czerwone i Czarne (archiwum prywatne \/ NAC)<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>O\u017ceni\u0142 si\u0119 z ni\u0105, bo by\u0142a \u017byd\u00f3wk\u0105?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Tak twierdzi Kaya Mirecka-Ploss. Ale ja my\u015bl\u0119, \u017ce Pola si\u0119 Karskiemu po prostu podoba\u0142a. Widzia\u0142 j\u0105 ta\u0144cz\u0105c\u0105 przed wojn\u0105 w Londynie. Musia\u0142a zrobi\u0107 na nim wra\u017cenie, bo po dwudziestu latach przyszed\u0142 na jej wyst\u0119p w Waszyngtonie, a nie by\u0142 nigdy wielbicielem ta\u0144ca nowoczesnego.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Kiedy Pola na pro\u015bb\u0119 Jana zamyka szko\u0142\u0119 i przestaje pracowa\u0107, zaczyna chorowa\u0107 na depresj\u0119, podejmuje kilka pr\u00f3b samob\u00f3jczych.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Bo taniec dla niej to co\u015b wi\u0119cej ni\u017c zaw\u00f3d, wi\u0119cej nawet ni\u017c sztuka &#8211; to komunikacja. Pola bez ta\u0144ca si\u0119 dusi. Przestaje chorowa\u0107 dopiero, kiedy po dziesi\u0119ciu latach wraca do pracy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Mia\u0142em podczas lektury ca\u0142y czas poczucie, \u017ce w ich ma\u0142\u017ce\u0144stwie by\u0142a jaka\u015b tajemnica, do kt\u00f3rej nie mamy dost\u0119pu.<\/strong><\/p>\n<p><span style=\"color: #000080;\">My\u015bl\u0119, \u017ce by\u0142a tam mi\u0142o\u015b\u0107 i jednocze\u015bnie jaki\u015b rodzaj piek\u0142a. Dla obojga.<\/span><\/p>\n<p><strong>Pola Nire\u0144ska nigdy po wojnie nie wr\u00f3ci\u0142a do Polski, prawda?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Nie tylko nie wr\u00f3ci\u0142a, ale tak\u017ce odmawia\u0142a rozmowy po polsku. Karski d\u0142ugo by\u0142 przekonany, \u017ce ona wyjecha\u0142a z Polski jako ma\u0142a dziewczynka i polski wylecia\u0142 jej z g\u0142owy. Dopiero kiedy do Waszyngtonu przyjecha\u0142 jego starszy brat, przekona\u0142 si\u0119, \u017ce \u017cona w\u0142ada biegle polszczyzn\u0105.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Dlaczego to ukrywa\u0142a?<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Jej uraz do Polski by\u0142 g\u0142\u0119boko zakorzeniony, bo jako trzynastoletnia dziewczynka sta\u0142a si\u0119 \u015bwiadkiem brutalnego pogromu na \u017bydach w Warszawie. Narodowcy oskar\u017cyli wtedy &#8220;\u017cydokomun\u0119&#8221; o \u015bmier\u0107 polskiego ksi\u0119dza w Moskwie. A wt\u00f3rowa\u0142 im kler w wielkanocnych kazaniach. 5 kwietnia 1923 roku po wiecu na placu Teatralnym uzbrojony w pa\u0142ki t\u0142um ruszy\u0142 do dzielnicy \u017cydowskiej. Nikt wtedy nie zgin\u0105\u0142, ale ponad sto os\u00f3b potrzebowa\u0142o pomocy lekarskiej. To by\u0142o pierwsze zetkni\u0119cie Poli z antysemityzmem w Polsce. Niestety, nie ostatnie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" class=\"aligncenter\" src=\"https:\/\/bi.im-g.pl\/im\/00\/8a\/17\/z24682496O.jpg\" width=\"100%\" \/><span style=\"color: #999999;\"><em>Pola Nire\u0144ska (mat. prasowe)<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Jednak raz uda\u0142o ci si\u0119 us\u0142ysze\u0107 Pol\u0119 Nire\u0144sk\u0105 m\u00f3wi\u0105c\u0105 po polsku.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Historyk Marian Drozdowski da\u0142 mi kaset\u0119 z rozmow\u0105, kt\u00f3r\u0105 nagra\u0142 w Waszyngtonie w latach siedemdziesi\u0105tych. On pyta\u0142 po polsku, ona uparcie odpowiada\u0142a po angielsku. Do momentu, kiedy us\u0142ysza\u0142a pytanie, czym si\u0119 zajmuje &#8220;po zako\u0144czeniu dzia\u0142alno\u015bci artystycznej&#8221;. Wtedy Pola powiedzia\u0142a najczystsz\u0105 polszczyzn\u0105: &#8220;Dzia\u0142alno\u015bci artystycznej nie ko\u0144czy si\u0119 nigdy&#8221;.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong><span style=\"color: #000000;\">Ale sko\u0144czy\u0142a swoj\u0105 czterema choreografiami pod wsp\u00f3lnym tytu\u0142em &#8220;Tetralogia Holocaustu&#8221;.<\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">I posz\u0142a do sklepu kupi\u0107 sto\u0142eczek, potrzebny jej, by wspi\u0105\u0107 si\u0119 na balustrad\u0119 balkonu.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Premiera ksi\u0105\u017cki &#8220;Tancerka i Zag\u0142ada. Historia Poli Nire\u0144skiej&#8221; b\u0119dzie 24 kwietnia o godz. 18.00 w Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN w Warszawie. Wst\u0119p wolny.<\/em><\/p>\n<hr \/>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Dzi\u0119kujemy, \u017ce przeczyta\u0142a\u015b\/e\u015b do ko\u0144ca nasz artyku\u0142. Je\u017celi Ci si\u0119 podoba\u0142, to wypr\u00f3buj nasz nowy newsletter z najciekawszymi i najlepszymi tekstami portalu.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em><strong>Weronika Kostyrko<\/strong> przez przez dwadzie\u015bcia lat pracowa\u0142a w &#8220;Gazecie Wyborczej&#8221; &#8211; kolejno jako reporterka sejmowa, redaktorka dzia\u0142u politycznego, korespondentka z Niemiec, redaktorka dzia\u0142u zagranicznego, za\u0142o\u017cycielka i redaktorka naczelna &#8220;Wysokich Obcas\u00f3w&#8221;, redaktorka dzia\u0142u kultury i &#8220;Gazety \u015awi\u0105tecznej&#8221;. Od 2012 do 2016 roku by\u0142a redaktork\u0105 naczeln\u0105 portalu Adama Mickiewicza Culture.pl. W latach 80. studiowa\u0142a germanistyk\u0119, niderlandystyk\u0119 i histori\u0119 sztuki na UW, dzi\u015b uczy dziennikarstwa w Collegium Civitas.<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #808080;\"><em><strong>Mike Urbaniak<\/strong>\u00a0jest dziennikarzem kulturalnym &#8220;Wysokich Obcas\u00f3w&#8221;, weekendowego magazynu Gazeta.pl i felietonist\u0105 magazynu &#8220;Vogue&#8221;. \u00a0<\/em><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\" \/>\n<div id=\"content\" class=\"content-alignment\">\n<div id=\"watch-description\" class=\"yt-uix-button-panel\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\" \/>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;By\u0142a tam mi\u0142o\u015b\u0107 i jednocze\u015bnie jaki\u015b rodzaj piek\u0142a. Dla obojga&#8221; Mike Urbaniak Pola Nire\u0144ska (fot. NAC) Pola Nire\u0144ska i Jan Karski byli kompletnie r\u00f3\u017cnymi lud\u017ami. Ona by\u0142a wra\u017cliwa i emocjonalna, impulsywna, wr\u0119cz gwa\u0142towna. On by\u0142 bardzo racjonalny i zasadniczy. Mieli te\u017c cechy wsp\u00f3lne, kt\u00f3re nie u\u0142atwia\u0142y im \u017cycia: inteligencj\u0119, up\u00f3r i szczero\u015b\u0107. Ratowa\u0142o ich poczucie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69589"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69589"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69614,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69589\/revisions\/69614"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}