{"id":69689,"date":"2019-04-25T17:09:29","date_gmt":"2019-04-25T15:09:29","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=69689"},"modified":"2019-04-25T07:49:21","modified_gmt":"2019-04-25T05:49:21","slug":"03-09-39","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=69689","title":{"rendered":"Nagrody Historyczne POLITYKI"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Nagrody Historyczne POLITYKI \u2013 nominacje na 60-lecie nagrody<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

POLITYKA<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

BO\u017bENA SZAYNOK,<\/strong>
\nMARCIN ZAREMBA,<\/strong>
\nMARIAN TURSKI,<\/strong>
\nWIES\u0141AW W\u0141ADYKA,<\/strong>
\nW\u0141ODZIMIERZ BORODZIEJ,<\/strong>
\nDARIUSZ STOLA<\/strong><\/p>\n

Nagrody Historyczne POLITYKI obchodz\u0105 w tym roku 60-lecie.<\/strong><\/p>\n

To najstarsza w Polsce nagroda przyznawana publikacjom o tematyce dotycz\u0105cej najnowszej historii Polski. Nagr\u00f3d nie przyznano tylko dwukrotnie \u2013 w 1965 i 1981 r. Przez ten czas POLITYKA nagrodzi\u0142a a\u017c 187 laureat\u00f3w (z pe\u0142n\u0105 list\u0105 mo\u017cna si\u0119 zapozna\u0107 na polityka.pl\/nagrodyhistoryczne<\/strong><\/a>). Z okazji 60-lecia Nagr\u00f3d przewodnicz\u0105cy jury red. Marian Turski (pomys\u0142odawca Nagrody, od pocz\u0105tku stoj\u0105cy na czele Kapitu\u0142y) postanowi\u0142 rozdzieli\u0107 prace naukowe i popularnonaukowe.<\/span><\/p>\n

Poni\u017cej prezentujemy NOMINACJE do Nagr\u00f3d Historycznych POLITYKI za ksi\u0105\u017cki wydane w 2018 r.<\/span><\/p>\n

W dziale prac naukowych i monografii<\/strong><\/p>\n

\u0141ukasz Garbal, Jan J\u00f3zef Lipski<\/strong>. Biografia \u017ar\u00f3d\u0142owa, t. 1\u20132, Instytut Pami\u0119ci Narodowej oraz Instytut Dokumentacji i Studi\u00f3w nad Literatur\u0105 Polsk\u0105, Oddzia\u0142 Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

To historia niezwyk\u0142ego cz\u0142owieka, kt\u00f3ry w PRL-owskiej rzeczywisto\u015bci znajdowa\u0142 si\u0119 poza najbardziej wp\u0142ywowymi \u015brodowiskami, poza \u201epot\u0119gami\u201d: parti\u0105 i Ko\u015bcio\u0142em. Opowie\u015b\u0107 o jego \u017cyciu pozwala czytelnikowi wyj\u015b\u0107 poza schematyczne my\u015blenie o Polsce po 1944 r. Autor pisze o odwadze i niezale\u017cno\u015bci Lipskiego, o chodzeniu w\u0142asnymi \u015bcie\u017ckami, przy czym nie zapomina o cenie, jak\u0105 trzeba by\u0142o za to zap\u0142aci\u0107 (choroba, upokorzenia, k\u0142opoty w pracy). Wspomina ludzi bliskich Lipskiemu, rodzin\u0119, przyjaci\u00f3\u0142 z pracy i opozycji, ale i innych; czytamy np. o naukowcach, kt\u00f3rzy negatywnymi recenzjami wstrzymali na lata \u015bwietnie napisan\u0105 habilitacj\u0119 Lipskiego.\u017bycie tytu\u0142owego bohatera jest \u201ekr\u0119gos\u0142upem\u201d tej publikacji, ale nie zabrak\u0142o opis\u00f3w sytuacji, cytowania wypowiedzi, wspomnie\u0144, szczeg\u00f3\u0142\u00f3w PRL-owskiej codzienno\u015bci, dowcip\u00f3w, plotek. \u0141ukasz Garbal solidnie rekonstruuje \u015bwiat, w kt\u00f3rym \u017cy\u0142 Lipski. Wci\u0105gaj\u0105ca lektura.<\/span><\/p>\n

BO\u017bENA SZAYNOK<\/span><\/em><\/p>\n

Monika St\u0119pie\u0144<\/strong>, Miasto opowiedziane. Powojenny Krak\u00f3w w \u015bwietle \u017cydowskiej literatury dokumentu osobistego, Wydawnictwo Austeria, Krak\u00f3w\u2013Budapeszt\u2013Syrakuzy 2018<\/span><\/p>\n

Ciekawy pomys\u0142 na now\u0105 opowie\u015b\u0107 o \u017bydach w Polsce po II wojnie. Ograniczenie opisu do jednego miasta umo\u017cliwia drobiazgowe zrekonstruowanie przesz\u0142o\u015bci. Autorka wprowadza nas w \u201eprzestrze\u0144 [miasta] zatrzyman\u0105 w czasie, w kt\u00f3rej tkanka ludzka uleg\u0142a g\u0142\u0119bokiemu przeobra\u017ceniu\u201d. Dramatyczne historie opowiedziane s\u0105 z wyczuciem i empati\u0105. Monika St\u0119pie\u0144 dzieli si\u0119 spostrze\u017ceniami dotycz\u0105cymi powojennej rodziny \u017cydowskiej, pisze np. o rodzicach, kt\u00f3rzy nie ud\u017awign\u0119li do\u015bwiadczenia wojny, o dzieciach zmuszonych do przej\u0119cia roli doros\u0142ych. Z bohaterami ksi\u0105\u017cki wchodzimy do powojennych dom\u00f3w, w \u201enajbli\u017csze otoczenie spo\u0142eczne\u201d, w przestrze\u0144 miejsk\u0105. Zalet\u0105 ksi\u0105\u017cki jest opowie\u015b\u0107 o przyjazdach do Polski tych, kt\u00f3rzy po wojnie wyemigrowali. Czytamy nie tylko o przyczynach odwiedzin dawnej ojczyzny, ale tak\u017ce o stanowisku bliskich czy rodziny wobec tego pomys\u0142u, o \u201enocnych rodak\u00f3w rozmowach\u201d, szukaniu korzeni, to\u017csamo\u015bci, do\u015bwiadczeniu up\u0142ywu czasu.<\/span><\/p>\n

BO\u017bENA SZAYNOK<\/em><\/span><\/p>\n

Micha\u0142 Siedziako<\/strong>, Bez wyboru. G\u0142osowania do Sejmu PRL (1952\u20131989), Instytut Pami\u0119ci Narodowej, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

W zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 wyborach wi\u0119kszo\u015b\u0107 Polak\u00f3w zn\u00f3w nie we\u017amie udzia\u0142u, a przecie\u017c nie tak dawno g\u0142osowali niemal wszyscy. Na paradoks masowego udzia\u0142u obywateli PRL w g\u0142osowaniach, w kt\u00f3rych nikogo nie wybierali, a jedynie potwierdzali wybory dokonane w gmachu Komitetu Centralnego PZPR, rzuca nowe \u015bwiat\u0142o ksi\u0105\u017cka Micha\u0142a Siedziako. Wyja\u015bnia, w jakim celu rz\u0105dz\u0105ca partia powtarza\u0142a co par\u0119 lat poz\u00f3r demokratycznych wybor\u00f3w. Pokazuje, jak to robi\u0142a \u2013 z wielkim nak\u0142adem si\u0142 i \u015brodk\u00f3w, anga\u017cuj\u0105c dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ludzi, doskonal\u0105c procedury gwarantuj\u0105ce z g\u00f3ry ustalony wynik, umiej\u0119tnie mobilizuj\u0105c masy i celebruj\u0105c z namaszczeniem publiczne rytua\u0142y. Ksi\u0105\u017cka jest solidnie udokumentowana wieloma \u017ar\u00f3d\u0142ami \u2013 notatki z posiedze\u0144 partyjnej egzekutywy, raporty SB, projekty ustaw i protoko\u0142y komisji wyborczych, artyku\u0142y z gazet i has\u0142a z plakat\u00f3w i ulotek, pami\u0119tniki, wywiady z uczestnikami wydarze\u0144. Wyja\u015bnia to, co by\u0142o widoczne, i ujawnia to, co by\u0142o zakryte.<\/span><\/p>\n

DARIUSZ STOLA<\/em><\/span><\/p>\n

Katarzyna Person<\/strong>, Policjanci. Wizerunek \u017bydowskiej S\u0142u\u017cby Porz\u0105dkowej w getcie warszawskim, \u017bydowski Instytut Historyczny, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

Interesuj\u0105ca opowie\u015b\u0107 o \u017bydowskiej S\u0142u\u017cbie Porz\u0105dkowej w warszawskim getcie. Dowiadujemy si\u0119 o okoliczno\u015bciach utworzenia \u017bSP i umiejscowieniu jej w strukturach niemieckich, poznajemy obowi\u0105zki: te zwyk\u0142e, policyjne (kierowanie ruchem), i te wpisane w okrutn\u0105 okupacyjn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Autorka opowiada o ludziach \u017bSP, kt\u00f3rzy reprezentowali r\u00f3\u017cne \u015brodowiska (od lewicowych po ortodoksyjne). Wielu policjant\u00f3w nie zna\u0142o jidysz, dlatego organizowano dla nich kursy tego j\u0119zyka. Konstrukcja ksi\u0105\u017cki kolejno pozwala nam pozna\u0107 kwesti\u0119 przemocy i korupcji w \u017bSP, postrzeganie tej formacji, w ko\u0144cu oddaje \u201eg\u0142os policjantom\u201d. Wydarzenia z 1942 r. znalaz\u0142y si\u0119 w osobnych rozdzia\u0142ach, co pozwoli\u0142o na ich szczeg\u00f3\u0142owy opis. Ostatnia cz\u0119\u015b\u0107, \u201eS\u0105dy\u201d, dotyczy powojennych rozlicze\u0144, ale tak\u017ce opinii o \u017bSP r\u00f3\u017cnych politycznych \u015brodowisk.<\/span><\/p>\n

BO\u017bENA SZAYNOK<\/em><\/span><\/strong><\/p>\n

W dziale prac popularnonaukowych i publicystycznych<\/strong><\/p>\n

\nJoanna Kuciel-Frydryszak<\/strong>, S\u0142u\u017c\u0105ce do wszystkiego, Wydawnictwo Marginesy, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

\u201eMarysia!\u201d, \u201eKasia!\u201d, \u201eGenia!\u201d \u2013 wo\u0142a\u0142y panie domu na swoje s\u0142u\u017c\u0105ce, lekcewa\u017c\u0105c ich prawdziwe imiona. Tysi\u0105cami migrowa\u0142y ze wsi do miast, by wyrwa\u0107 si\u0119 z ch\u0142opskiej biedy, niekt\u00f3re jeszcze b\u0119d\u0105c dzie\u0107mi. P\u00f3\u017aniej wystawa\u0142y na rynkach a\u017c przyjdzie pani \u201ekapeluszowa\u201d i we\u017amie je do domu. Skojarzenia z targiem niewolnik\u00f3w narzucaj\u0105 si\u0119 same. Ich zbiorowy los b\u0142yskotliwie opisa\u0142a Joanna Kuciel-Frydryszak, autorka m.in. wcze\u015bniejszej doskona\u0142ej biografii Antoniego S\u0142onimskiego. Wzi\u0119\u0142a na warsztat histori\u0119 zapomnian\u0105, \u201eprze\u015bnion\u0105\u201d, nieprzedstawion\u0105 przez nasz\u0105 historiografi\u0119. \u201e\u2013 Marysiu! Le\u0107 pr\u0119dzej po mleko i bu\u0142ki. \u2013 Marysiu, posmaruj ch\u0142opcom chleb do szko\u0142y. \u2013 Marysiu, oczy\u015b\u0107 panu palto\u201d. \u201eS\u0142u\u017c\u0105ce do wszystkiego\u201d to tak\u017ce studium z \u017cycia klasy \u015bredniej ko\u0144ca XIX w. i pierwszej po\u0142owy nast\u0119pnego wieku. Z jednej strony etos, z drugiej paternalizm, przekonanie o wy\u017cszo\u015bci wobec \u201eciemnego ludu\u201d, kt\u00f3ry winien s\u0142u\u017cy\u0107. To dwie twarze polskiej inteligencji.<\/span><\/p>\n

MARCIN ZAREMBA<\/em><\/span><\/p>\n

Micha\u0142 W\u00f3jcik<\/strong>, Treblinka 43. Bunt w fabryce \u015bmierci, Znak Literanova, Krak\u00f3w 2018<\/span><\/p>\n

Kiedy ksi\u0105\u017cka ta ukaza\u0142a si\u0119 \u2013 od razu wiedzia\u0142em: to jest rzecz z najwy\u017cszej p\u00f3\u0142ki reporta\u017cu historycznego. \u015awiatowego! G\u0142\u00f3wnym tematem jest powstanie. Jak bunt gladiator\u00f3w \u2013 skazane na pora\u017ck\u0119. Ale gladiatorzy byli najlepiej wyszkolonymi \u017co\u0142nierzami Rzymu. Wi\u0119\u017aniowie Treblinki byli lud\u017ami zmaltretowanymi, wycie\u0144czonymi, kt\u00f3rym odebrano wszelk\u0105 nadziej\u0119.<\/span><\/p>\n

Przypomnijmy: Treblinka poch\u0142on\u0119\u0142a ok. 900 tys. ofiar \u2013 to najwi\u0119kszy cmentarz \u017byd\u00f3w polskich. Jedyni pozostaj\u0105cy (czasowo) przy \u017cyciu wi\u0119\u017aniowie \u2013 to ci, kt\u00f3rych zmuszano do pomagania Niemcom w procesie Zag\u0142ady. W tym w\u0142asnych rodzin! Desperacja \u2013 jak u gladiator\u00f3w \u2013 rodzi determinacj\u0119 oporu. 2 sierpnia wybuch\u0142o powstanie. Zgin\u0119\u0142o kilkuset wi\u0119\u017ani\u00f3w i kilku stra\u017cnik\u00f3w. Ok. 400 zbieg\u0142o, a 85 doczeka\u0142o wyzwolenia. Mistrzostwo W\u00f3jcika polega na tym, \u017ce odtwarza dzie\u0144 codzienny oprawc\u00f3w, wi\u0119\u017ani\u00f3w (umiej\u0119tno\u015b\u0107 przygotowania akcji), gotowo\u015b\u0107 (lub brak) pomocy powsta\u0144com przez oko\u0142oobozowe \u015brodowiska. Szacunek i podziw!<\/span><\/p>\n

MARIAN TURSKI<\/span><\/em><\/p>\n

Anna Bikont<\/strong>, Helena \u0141uczywo, Jacek<\/strong>, Wydawnictwo Czarne i Agora SA, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017ck\u0119 otwiera zdj\u0119cie trzyletniego Jacka Kuronia w krakowskiej czapce, siedz\u0105cego na bia\u0142ym koniu. Kawalerzyst\u0105 nie zosta\u0142, ale przez \u017cycie przejecha\u0142 w i\u015bcie u\u0142a\u0144ski spos\u00f3b: od op\u0119tania ideologi\u0105 komunistyczn\u0105 do rewolucji Solidarno\u015bci, do kt\u00f3rej doprowadzi\u0142 i by\u0142 jednym z jej najwa\u017cniejszych przyw\u00f3dc\u00f3w. Podobnie z biglem napisana zosta\u0142a jego biografia. Autorki Anna Bikont i Helena \u0141uczywo pracowa\u0142y nad ni\u0105 przez wiele lat. Cho\u0107 same dobrze zna\u0142y Jacka, potrafi\u0142y podczas pracy, opisuj\u0105c jego charyzm\u0119, wzi\u0105\u0107 j\u0105 w nawias. Punktuj\u0105 konfabulacje zawarte w jego wspomnieniach, bez taryfy ulgowej oceniaj\u0105 stalinowsk\u0105 m\u0142odo\u015b\u0107 \u2013 \u201eJacka te\u017c musieli si\u0119 ba\u0107\u201d. Zebra\u0142y wiele relacji, docieraj\u0105c tak\u017ce do os\u00f3b mniej znanych, jak np. szkolni koledzy. Wykaza\u0142y si\u0119 kunsztem historycznym i dziennikarskim zarazem.<\/span><\/p>\n

MARCIN ZAREMBA<\/span><\/em><\/p>\n

Debiuty w dzia\u0142ach prac naukowych i popularnonaukowych<\/strong><\/p>\n

\nAlicja Urbanik-Kope\u0107<\/strong>, Anio\u0142 w domu, mr\u00f3wka w fabryce, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

W drugiej po\u0142owie XIX w. na ziemiach polskich z coraz wi\u0119ksz\u0105 si\u0142\u0105 zacz\u0119\u0142y ujawnia\u0107 si\u0119 spo\u0142eczne wykluczenia, ros\u0142a te\u017c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce trzeba im sprosta\u0107. Najp\u00f3\u017aniej chyba dostrze\u017cono kwesti\u0119 robotnic fabrycznych, tych \u2013 \u201enowego rodzaju kobiet\u201d. I o tym jest ta ksi\u0105\u017cka. Alicja Urbanik-Kope\u0107 stawia pytania: Jak \u017cy\u0142y robotnice? Gdzie pracowa\u0142y, ile im p\u0142acono, kto zajmowa\u0142 si\u0119 ich dzie\u0107mi, gdy by\u0142y w fabryce? Czy umia\u0142y pisa\u0107 i czyta\u0107? Co si\u0119 dzia\u0142o, gdy chorowa\u0142y, potrzebowa\u0142y pomocy? Jak odnajdywa\u0142y si\u0119 w \u015bwiecie stereotyp\u00f3w, nakaz\u00f3w kulturowych i oczekiwa\u0144 spo\u0142ecznych, tak\u017ce instytucjonalnych? W ca\u0142ym tym rozwini\u0119tym systemie, w kt\u00f3rym musia\u0142y zmie\u015bci\u0107 si\u0119 jednocze\u015bnie kobiety i proletariuszki. St\u0105d bardzo trafny tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki. I gorzka prawda, \u017ce robotnice fabryczne pozostawa\u0142y w\u0142a\u015bciwie niezauwa\u017cone, tak\u017ce przez kobiece ruchy emancypacyjne i socjalist\u00f3w.<\/span><\/p>\n

WIES\u0141AW W\u0141ADYKA<\/span><\/em><\/p>\n

Olga Linkiewicz<\/strong>, Lokalno\u015b\u0107 i nacjonalizm. Spo\u0142eczno\u015bci wiejskie w Galicji Wschodniej w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym, Towarzystwo Autor\u00f3w i Wydawc\u00f3w Prac Naukowych Universitas, Krak\u00f3w 2018<\/span><\/p>\n

Promotor autorki W\u0142odzimierz M\u0119drzecki napisa\u0142 przed 31 laty najlepsz\u0105 polsk\u0105 monografi\u0119 regionu w okresie mi\u0119dzywojennym. Chodzi\u0142o o Wo\u0142y\u0144. \u201eLokalno\u015b\u0107 i nacjonalizm\u201d okazuje si\u0119 pr\u00f3bk\u0105 post\u0119pu, jaki mimo wszelkich trudno\u015bci uda\u0142o si\u0119 (niekt\u00f3rym) osi\u0105gn\u0105\u0107. Linkiewicz jest z wykszta\u0142cenia etnolo\u017ck\u0105. Korzysta oczywi\u015bcie z tradycyjnych \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych \u2013 urz\u0119dowych, ko\u015bcielnych, wspomnie\u0144, relacji czy prasy. Jednocze\u015bnie pokazuje, czym mo\u017ce si\u0119 pochwali\u0107 jej profesja \u2013 cytuje nieznane, bo niepublikowane prace etnolog\u00f3w i antropolog\u00f3w, przywraca pami\u0119ci r\u00f3wnie nieznane materia\u0142y, przechowywane w archiwum wroc\u0142awskiego Towarzystwa Ludoznawczego.<\/span><\/p>\n

Nie da si\u0119 tej wielow\u0105tkowej ksi\u0105\u017cki stre\u015bci\u0107. Mo\u017cna natomiast wskaza\u0107 na podstawow\u0105 zalet\u0119: Linkiewicz udowadnia wsp\u00f3\u0142istnienie tradycyjnej lokalno\u015bci z nowoczesnym, atakuj\u0105cym nacjonalizmem, sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 na codzienno\u015b\u0107 innej \u201eNajd\u0142u\u017cszej wojny nowoczesnej Europy\u201d. Galicja Wschodnia to nie Pozna\u0144skie ani Wo\u0142y\u0144. A jednak ka\u017cdemu, kto chce zrozumie\u0107 \u201eWo\u0142y\u0144\u201d Smarzowskiego, polecam lektur\u0119 tej w\u0142a\u015bnie ksi\u0105\u017cki.<\/span><\/p>\n

W\u0141ODZIMIERZ BORODZIEJ<\/span><\/em><\/p>\n

Zofia Tr\u0119bacz<\/strong>, Nie tylko Palestyna. Polskie plany emigracyjne wobec \u017byd\u00f3w 1935\u20131939, \u017bydowski Instytut Historyczny, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

\u201e\u017bydzi na Madagaskar\u201d to nie tylko has\u0142o z ulicznych demonstracji przedwojennej prawicy, ale te\u017c zamys\u0142 powa\u017cnie dyskutowany w wysokich kr\u0119gach rz\u0105dowych II RP. Idee emigracjonizmu, kt\u00f3rych efektem mia\u0142o by\u0107 znacz\u0105ce zmniejszenie liczby \u017byd\u00f3w w Polsce, by\u0142y jakoby cywilizowan\u0105 alternatyw\u0105 dla antysemickich burd endecji i ONR. Po \u015bmierci Marsza\u0142ka w 1935 r. zyska\u0142y wp\u0142ywowych rzecznik\u00f3w w rz\u0105dzie, a zw\u0142aszcza w MSZ. Rozwa\u017cano r\u00f3\u017cne terytoria, ale najwi\u0119ksz\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142 si\u0119 egzotyczny Madagaskar. Powaga, z jak\u0105 spora cz\u0119\u015b\u0107 politycznej elity traktowa\u0142a t\u0119 szkodliw\u0105 mrzonk\u0119, czyni\u0105c\u0105 10 proc. ludno\u015bci obywatelami drugiej kategorii, wiele m\u00f3wi o \u00f3wczesnym stanie umys\u0142\u00f3w. Ksi\u0105\u017cka Zofii Tr\u0119bacz to efekt rozleg\u0142ych bada\u0144 w archiwach polskich, francuskich i brytyjskich, dociekliwej lektury dokument\u00f3w rz\u0105dowych, pami\u0119tnik\u00f3w i prasy (w tym \u017cydowskiej i gazet madagaskarskich), pisana rzeczowo i spokojnie.<\/span><\/p>\n

DARIUSZ STOLA<\/span><\/em><\/p>\n

\n

W dziale pami\u0119tnik\u00f3w i wspomnie\u0144<\/strong><\/p>\n

Bohdan Hryniewicz<\/strong>, Ch\u0142opi\u0119ca wojna. Pami\u0119tnik z Powstania Warszawskiego, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

To nie tylko pami\u0119tnik z powstania. Dzieje popowsta\u0144cze s\u0105 r\u00f3wnie\u017c pasjonuj\u0105ce: ucieczka z Polski na Zach\u00f3d, udzia\u0142 w formacjach \u201eandersowskich\u201d, mozolna droga do zrobienia kariery in\u017cynierskiej po wojnie. Fascynuj\u0105ce, lecz najbardziej utrwala si\u0119 w pami\u0119ci obfituj\u0105cy w szczeg\u00f3\u0142y (nawet szczeg\u00f3liki) opis przebiegu powstania w najbardziej dramatycznym miejscu walki, tj. na obrze\u017cach parku Krasi\u0144skich i na Star\u00f3wce. Szczeg\u00f3lnie poruszaj\u0105ca \u2013 dos\u0142ownie: podchodzi pod gard\u0142o \u2013 jest opowie\u015b\u0107 czternastolatka o \u015bmierci ukochanego brata, niewiele lat ode\u0144 starszego Andrzeja. Ten fragment jest r\u00f3wnie\u017c wa\u017cny dlatego, \u017ce autor cytuje pami\u0119tniki i opracowania opowiadaj\u0105ce o tym samym wydarzeniu, lecz z lekka (to eufemizm) konfabuluj\u0105ce. Przyczynek dla historyk\u00f3w: \u201eautentyczne wspomnienia\u201d trzeba starannie weryfikowa\u0107. Autor ma fenomenaln\u0105 pami\u0119\u0107, ale posi\u0142kowa\u0142 si\u0119 opracowaniami \u017ar\u00f3d\u0142owymi. Skoro tak \u2013 to w kilku miejscach redaktorzy ksi\u0105\u017cki powinni byli sprostowa\u0107 pewne nie\u015bcis\u0142o\u015bci, dzisiaj ju\u017c ustalone, wtedy jednak b\u0119d\u0105ce w obiegu. W sumie: \u015bwietnie, \u017ce ten przek\u0142ad z angielskiego ukaza\u0142 si\u0119 w przeddzie\u0144 75. rocznicy powstania.<\/span><\/p>\n

MARIAN TURSKI<\/span><\/em><\/p>\n

Hanna \u015awida-Ziemba<\/strong>, Uchwyci\u0107 \u017cycie. Wspomnienia, dzienniki i listy 1930\u20131989, wyb\u00f3r i opracowanie Dominik Czapigo, O\u015brodek KARTA, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

Hanna \u015awida-Ziemba (1930\u20132012), profesor socjologii, nauczycielka, dzia\u0142aczka Solidarno\u015bci, ekspert Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u w 1989 r., obecna przez kilka dziesi\u0119cioleci debat publicznych. To skr\u00f3towy biogram pani profesor, znakomicie zrekonstruowany w omawianej ksi\u0105\u017cce. S\u0105 w niej wspomnienia, eseje, wywiady, listy, \u017cyciorys naukowy oraz spis publikacji, ale przede wszystkim obszerne fragmenty dziennika. Spisywanego \u2013 z przerwami \u2013 przez lat 50, szczerego, otwartego, krytycznego, nieprzeznaczonego przecie\u017c za \u017cycia do publikacji. Uderza niezwyk\u0142a samodzielno\u015b\u0107 my\u015blenia autorki, jej niepodleg\u0142o\u015b\u0107 i przenikliwo\u015b\u0107, odporno\u015b\u0107 na \u015bwiat zewn\u0119trzny, kt\u00f3ry zw\u0142aszcza w latach 50. naciera\u0142 przecie\u017c z niezwyk\u0142\u0105 agresywno\u015bci\u0105. Hanna \u015awida-Ziemba zawsze pozostawa\u0142a wierna swojemu \u015bwiatu warto\u015bci. Tak\u017ce zapisy dotycz\u0105ce obrad Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u imponuj\u0105 tymi samymi cechami.<\/span><\/p>\n

WIES\u0141AW W\u0141ADYKA<\/span><\/em><\/p>\n

Miros\u0142aw Ikonowicz<\/strong>, Pohulanka, Wydawnictwo Blue Bird, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

Dziennikarz i reporta\u017cysta tym razem zaprasza czytelnika w \u015bwiat swojego dzieci\u0144stwa. \u201ePohulanka\u201d to wspomnienia pe\u0142ne barwnych historii z przedwojennego i wojennego Wilna. Opowie\u015b\u0107 o Kresach wielu narod\u00f3w: Polak\u00f3w, \u017byd\u00f3w, Litwin\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w, zapraszaj\u0105ca do nieistniej\u0105cego \u015bwiata, zniszczonego w czasie II wojny. To tak\u017ce opowie\u015b\u0107 o \u201epierwszej wojnie\u201d ma\u0142ego Mirka, kt\u00f3ra \u201enigdy go ju\u017c nie opu\u015bci\u0142a\u201d. Wielkim wydarzeniom towarzysz\u0105 historie kameralne, rodzinne, niezwyk\u0142e. Ksi\u0105\u017cka zbudowana jest z pojedynczych obraz\u00f3w z bli\u017cszej i dalszej przesz\u0142o\u015bci, umiejscowionych w r\u00f3\u017cnych rzeczywisto\u015bciach. Pretekstem do wspomnie\u0144 s\u0105 zar\u00f3wno wielka historia, jak i ta w skali mikro, pojedyncze osoby, wydarzenia, jak cho\u0107by odwiedziny ko\u015bcio\u0142a w Drohiczynie, w kt\u00f3rym znajdowa\u0142a si\u0119 tablica upami\u0119tniaj\u0105ca rodzin\u0119 autora.<\/span><\/p>\n

BO\u017bENA SZAYNOK<\/span><\/em><\/p>\n

W dziale wydawnictw \u017ar\u00f3d\u0142owych<\/strong><\/p>\n

Kaja Ka\u017amierska, Jaros\u0142aw Pa\u0142ka<\/strong>, \u017bo\u0142nierze ludowego Wojska Polskiego. Historie m\u00f3wione, Wydawnictwo Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego, \u0141\u00f3d\u017a 2018<\/span><\/p>\n

Jest to ksi\u0105\u017cka nowatorska na kilka sposob\u00f3w. Jedna z nielicznych, kt\u00f3ra na serio pr\u00f3buje opowiedzie\u0107 \u201eludzk\u0105\u201d histori\u0119 ludowego Wojska Polskiego, kt\u00f3re dzisiaj \u2013 m\u00f3wi\u0105c delikatnie \u2013 nie ma dobrej legendy i jest cz\u0119sto oskar\u017cane o wsp\u00f3\u0142udzia\u0142 w niewoleniu Polski po 1944 r. Jest to te\u017c tzw. historia m\u00f3wiona. Autorzy opracowania przeprowadzili rozmowy z by\u0142ymi \u017co\u0142nierzami tamtego wojska, u\u0142o\u017cyli je problemowo i chronologicznie. Rozmawiali wnikliwie, krytycznie, ale i empatycznie, co da\u0142o rewelacyjne poznawczo efekty.<\/span><\/p>\n

Ods\u0142oni\u0142 si\u0119 dzi\u0119ki temu bardzo wszechstronny obraz nie tylko wojny (z tragicznymi historiami), ale te\u017c wojska, kt\u00f3re idzie na Berlin, a potem dociera do Niemiec pod dow\u00f3dztwem sowieckim, jego kontakt\u00f3w i relacji z ludno\u015bci\u0105 cywiln\u0105. Te obrazy s\u0105 cz\u0119sto bardzo brutalne, zadziwiaj\u0105co szczere. I s\u0105 to historie konkretnych ludzi.<\/span><\/p>\n

WIES\u0141AW W\u0141ADYKA<\/span><\/em><\/p>\n

Zofia Moraczewska<\/strong>, Listy do siostry 1896\u20131933. Dziennik 1891\u20131895 (1950), opracowanie i przypisy Joanna Dufrat i Piotr Cichoracki, Wydawnictwo LTW, \u0141omianki 2018<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie imponuj\u0105ca, co zapomniana kobieta: dzia\u0142aczka spo\u0142eczna, feministka, cz\u0142onkini PPS przed i po I wojnie, jedna z o\u015bmiu pos\u0142anek na Sejm Ustawodawczy. Bardziej znana jako \u017cona pierwszego premiera II RP.<\/span><\/p>\n

\u015awietnie opracowane listy i dziennik napisane s\u0105 miejscami porywaj\u0105co. Dotycz\u0105 spraw prywatnych i publicznych. Dla m\u0142odszych badaczy \u2013 kopalnia cytat\u00f3w. Dla starszych \u2013 przypomnienie, \u017ce historii polskiej lewicy nie da si\u0119 napisa\u0107 bez uwzgl\u0119dnienia kobiet. Dla czytelnika wra\u017cliwego, lubi\u0105cego listy i dzienniki os\u00f3b inteligentnych \u2013 \u015bwietna lektura o czasach i ludziach.<\/span><\/p>\n

5 sierpnia 1944 r. przypadkowy pocisk trafi\u0142 w mieszkanie Moraczewskich. J\u0119drzej zgin\u0105\u0142 na miejscu. \u201eMnie niestety pocisk ten omin\u0105\u0142, cho\u0107 sta\u0142am tu\u017c obok na linii strza\u0142u\u201d. Kto nie zrozumia\u0142, niech po t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 nie si\u0119ga.<\/span><\/p>\n

W\u0141ODZIMIERZ BORODZIEJ<\/em><\/span><\/p>\n

Micha\u0142 R\u00f6mer<\/strong>, Dzienniki, t. 1: 1911\u20131913, t 2: 1914\u20131915, t. 3: 1916\u20131919, t. 4: 1920\u20131930, t. 5: 1931\u20131938, t. 6: 1939\u20131945, wyb\u00f3r fragment\u00f3w do druku, opracowanie i przypisy: Jan Sienkiewicz, Rimantas Miknys, red. Agnieszka Knyt, O\u015brodek KARTA, Warszawa 2018<\/span><\/p>\n

Niewiele mamy takich publikacji jak dzienniki Micha\u0142a R\u00f6mera. Monumentalna, sze\u015bciotomowa edycja notatek zapisywanych przez ponad 30 lat, od 1911 do 1945 r., umo\u017cliwia nam niezwyk\u0142\u0105 podr\u00f3\u017c w przesz\u0142o\u015b\u0107. Ka\u017cdy tom jest wielow\u0105tkowym opisem, w kt\u00f3rym mieszaj\u0105 si\u0119 \u017cycie polityczne, codzienno\u015b\u0107, kwestie gospodarcze, spo\u0142eczne, wojny i wielkie mi\u0119dzynarodowe wydarzenia, historia Polak\u00f3w, Litwin\u00f3w, \u017byd\u00f3w, Bia\u0142orusin\u00f3w, dzieje polityk\u00f3w, dzia\u0142aczy, zwyk\u0142ych ludzi, opis miast czy nieistniej\u0105cych ju\u017c miejsc. W ostatnim, wojennym tomie (1939\u201345) znajdujemy przejmuj\u0105ce obrazy Zag\u0142ady, ale r\u00f3wnie\u017c uzasadnienie odmowy udzielenia pomocy \u017cydowskiemu znajomemu. Czytamy tak\u017ce o codzienno\u015bci, o \u017cyciu osobistym autora, wychowywaniu dzieci, obyczajach (autor, wykszta\u0142cony prawnik, magicznymi formu\u0142ami \u201ezamawia\u201d choroby). Warto\u015bci\u0105 dziennik\u00f3w jest j\u0119zyk, dzi\u0119ki niemu mamy dost\u0119p do s\u0142\u00f3w, zwrot\u00f3w dzisiaj ju\u017c nieistniej\u0105cych lub ma\u0142o u\u017cywanych.<\/span><\/p>\n

BO\u017bENA SZAYNOK<\/span><\/em><\/p>\n

Nominowa\u0142o Jury w sk\u0142adzie:<\/strong><\/p>\n

prof. dr hab. W\u0142odzimierz Borodziej,<\/strong>
\nprof. dr hab. Dariusz Stola<\/strong>,
\ndr hab. Bo\u017cena Szaynok<\/strong>,
\nred. Marian Turski<\/strong>,
\nprof. dr hab. Wies\u0142aw W\u0142adyka<\/strong>,
\ndr hab. Marcin Zaremba<\/strong>.<\/p>\n

\nW nast\u0119pnym numerze przedstawimy laureat\u00f3w.<\/span><\/p>\n

\n

POLITYKA po raz czwarty podejmuje wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Literackim Festiwalem w Sopocie. Podczas Festiwalu, kt\u00f3ry odb\u0119dzie si\u0119 mi\u0119dzy 15 a 18 sierpnia, b\u0119d\u0105 mia\u0142y miejsce spotkania z wybranymi autorami ksi\u0105\u017cek nominowanych do tegorocznej Nagrody. Ju\u017c teraz zapraszamy wszystkich mi\u0142o\u015bnik\u00f3w ksi\u0105\u017cki historycznej do Sopotu.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nagrody Historyczne POLITYKI \u2013 nominacje na 60-lecie nagrody POLITYKA BO\u017bENA SZAYNOK, MARCIN ZAREMBA, MARIAN TURSKI, WIES\u0141AW W\u0141ADYKA, W\u0141ODZIMIERZ BORODZIEJ, DARIUSZ STOLA Nagrody Historyczne POLITYKI obchodz\u0105 w tym roku 60-lecie. To najstarsza w Polsce nagroda przyznawana publikacjom o tematyce dotycz\u0105cej najnowszej historii Polski. Nagr\u00f3d nie przyznano tylko dwukrotnie \u2013 w 1965 i 1981 r. Przez ten czas POLITYKA nagrodzi\u0142a a\u017c […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69689"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=69689"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":69705,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/69689\/revisions\/69705"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=69689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=69689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=69689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}