{"id":70048,"date":"2019-05-07T17:09:44","date_gmt":"2019-05-07T15:09:44","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=70048"},"modified":"2019-05-05T07:12:30","modified_gmt":"2019-05-05T05:12:30","slug":"15-09-39","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=70048","title":{"rendered":"Zmar\u0142 Karol Modzelewski"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Zmar\u0142 Karol Modzelewski, jeden z ostatnich ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli III Rzeczypospolitej<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Wro\u0144sk<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

To z jego nazwiskiem przez lata kojarzy\u0142y si\u0119 s\u0142owa “opozycja” i “sprzeciw” w komunistycznej Polsce.<\/strong><\/p>\n

\nFot. Karol Serewis \/ East News<\/em><\/span><\/p>\n

W 1956 r. razem z Lechos\u0142awem Go\u017adzikiem chcia\u0142 butelkami zatrzyma\u0107 radzieckie czo\u0142gi w Warszawie. W 1964 r. wraz z Jackiem Kuroniem napisa\u0142 \u201eList otwarty do partii\u201d z postulatem reformy socjalizmu. PZPR si\u0119 nie zreformowa\u0142, a Modzelewskiego wys\u0142a\u0142 do wi\u0119zienia.<\/span><\/p>\n

To on wymy\u015bli\u0142 w 1968 r. has\u0142o \u201eNiepodleg\u0142o\u015b\u0107 bez cenzury\u201d i wykrzykiwa\u0142 je na ostatnim przedstawieniu \u201eDziad\u00f3w\u201d Adama Mickiewicza, co by\u0142o pocz\u0105tkiem studenckiego protestu. A jego nazwisko skandowali paryscy studenci podczas protest\u00f3w w tym samym roku. To dzi\u0119ki niemu w sierpniu 1980 r. w polskiej \u015bwiadomo\u015bci pojawi\u0142o si\u0119 s\u0142owo \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d jako nazwa zwi\u0105zku zawodowego oraz idei mi\u0119dzyludzkiej wsp\u00f3\u0142pracy.<\/span><\/p>\n

\u201eIdealist\u0105 by\u0142em zawsze\u201d<\/strong><\/p>\n

Do ko\u0144ca mieszka\u0142 w skromnym, wype\u0142nionym ksi\u0105\u017ckami mieszkanku polskiego inteligenta. Sw\u00f3j fascynuj\u0105cy \u017cywot opisa\u0142 z autoironi\u0105 w \u201eZaje\u017adzimy koby\u0142\u0119 historii. Wyznania poobijanego je\u017ad\u017aca\u201d, za kt\u00f3r\u0105 dosta\u0142 Literack\u0105 Nagrod\u0119 “Nike”.<\/span><\/p>\n

Wspomina\u0142 swoje dzieci\u0144stwo w stalinowskiej Rosji<\/a> (by\u0142 synem Aleksandra Budniewicza, wojskowego skazanego w wielkiej czystce na \u0142agier), wiar\u0119 w radzieckiego cz\u0142owieka i urod\u0119 rewolucyjnej pie\u015bni. Jako przysposobiony syn polskiego komunisty Zygmunta Modzelewskiego, p\u00f3\u017aniejszego ministra spraw zagranicznych, po II wojnie \u015bwiatowej przyjecha\u0142 do Polski. Najpierw zmieni\u0142 nazwisko na Modzelewski, potem imi\u0119 z Cyryla na Karol, a w 1956 r., gdy polscy robotnicy wyst\u0105pili przeciwko w\u0142adzy, uzna\u0142, \u017ce jest Polakiem, a nie Rosjaninem.<\/span><\/p>\n

Wtedy robotnicy \u017berania na wie\u015b\u0107 o zbli\u017caj\u0105cych si\u0119 radzieckich czo\u0142gach postanowili wybudowa\u0107 barykady i obrzuci\u0107 je butelkami z benzyn\u0105 oraz metalowymi odk\u00f3wkami. Pad\u0142o jednak pytanie, sk\u0105d b\u0119d\u0105 wiedzieli, \u017ce to czo\u0142gi rosyjskie, a nie polskie. Postanowili wi\u0119c \u015bpiewa\u0107: \u201eJeszcze Polska nie zgin\u0119\u0142a\u201d, wierz\u0105c, \u017ce polski \u017co\u0142nierz nie b\u0119dzie strzela\u0142 do polskiego robotnika. Pytany o to zdarzenie, czy nie by\u0142 w\u00f3wczas idealist\u0105, odpowiedzia\u0142: – Idealist\u0105 by\u0142em zawsze, bez wzgl\u0119du na konsekwencje, bo inaczej to wszystko nie mia\u0142oby sensu.<\/span><\/p>\n

Pierwszy rzecznik \u201eSolidarno\u015bci\u201d<\/strong><\/p>\n

W 1964 r. wraz z Jackiem Kuroniem napisa\u0142 \u201eList otwarty do partii\u201d, kt\u00f3ry 18 marca 1965 r. w siedemnastu przepisanych na maszynie egzemplarzach zacz\u0119li rozrzuca\u0107 na Uniwersytecie Warszawskim.<\/span><\/p>\n

Modzelewski twierdzi\u0142, \u017ce by\u0142o tam \u201etroch\u0119 bredni\u201d, ale list okaza\u0142 si\u0119 politycznym dynamitem. By\u0142 pisany z pozycji radykalnych komunist\u00f3w zawiedzionych odej\u015bciem od idea\u0142\u00f3w Pa\u017adziernika ’56. Autorzy twierdzili, \u017ce Polsce potrzebna jest prawdziwa demokracja robotnicza, a tymczasem jest opanowana przez partyjno-biurokratyczn\u0105 nomenklatur\u0119, kt\u00f3ra decyduje o produkcji i podziale d\u00f3br. Po przeczytaniu tego listu robotnicy mieli t\u0119 skostnia\u0142\u0105 struktur\u0119 w\u0142adzy obali\u0107.<\/span><\/p>\n

Za to wyst\u0105pienie zosta\u0142 skazany na trzy i p\u00f3\u0142 roku wi\u0119zienia. W\u0142adza ludowa by\u0142a wobec Karola Modzelewskiego bardzo konsekwentna. Po protestach studenckich w marcu 1968 r. r\u00f3wnie\u017c dosta\u0142 trzy i p\u00f3\u0142 roku wi\u0119zienia.<\/span><\/p>\n

Po li\u015bcie do partii zosta\u0142 wyrzucony z Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie by\u0142 asystentem swojego mistrza Aleksandra Gieysztora. Interesowa\u0142 si\u0119 histori\u0105 \u015bredniowiecza, z czasem dochodz\u0105c na Uniwersytecie Wroc\u0142awskim do tytu\u0142u doktora habilitowanego, a nast\u0119pnie profesora. Jest uwa\u017cany za autora kilku klasycznych w polskiej historiografii dzie\u0142 z okresu piastowskiego, a tak\u017ce \u201eBarbarzy\u0144skiej Europy\u201d – syntezy o korzeniach Starego Kontynentu.<\/span><\/p>\n

W 1980 r. zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 \u201eSolidarno\u015bci\u201d i by\u0142 pierwszym rzecznikiem zwi\u0105zku. To on wsp\u00f3lnie z Tadeuszem Mazowieckim i Andrzejem Gwiazd\u0105 prowadzi\u0142 rozmowy z w\u0142adzami na temat rejestracji Niezale\u017cnego Samorz\u0105dnego Zwi\u0105zku Zawodowego. Wypowiadane przez niego zdanie \u201eB\u00f3j to b\u0119dzie ich ostatni\u201d, nagrane potajemnie w grudniu 1981 r., w propagandzie komunistycznej by\u0142o wykorzystywane jako dow\u00f3d na to, \u017ce \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d zamierza eksterminowa\u0107 komunist\u00f3w z Polski, Karol Modzelewski mia\u0142 za\u015b w\u0142a\u015bnie przewodniczy\u0107 zwi\u0105zkowej radykalnej ekstremie.<\/span><\/p>\n

Szanowany za murami<\/strong><\/p>\n

W chwili wprowadzenia stanu wojennego internowany, nast\u0119pnie oskar\u017cony o pr\u00f3b\u0119 obalenia ustroju komunistycznego si\u0142\u0105. Wyszed\u0142 jako jeden z ostatnich w 1984 r. na mocy amnestii.<\/span><\/p>\n

Po 1989 r. zosta\u0142 senatorem, ale nie potrafi\u0142 si\u0119 anga\u017cowa\u0107 w polityczne spory pierwszych lat III Rzeczypospolitej. Zosta\u0142 honorowym przewodnicz\u0105cym Unii Pracy. Jako polityk najbardziej do\u015bwiadczony wi\u0119zieniem, kt\u00f3ry cieszy\u0142 si\u0119 szacunkiem za murami, odegra\u0142 du\u017c\u0105 rol\u0119 w ugaszeniu protest\u00f3w w polskich wi\u0119zieniach na pocz\u0105tku lat 90.<\/span><\/p>\n

By\u0142 przeciwnikiem planu Balcerowicza i krytycznie odnosi\u0142 si\u0119 do reform gospodarczych lat 90. W ostatnim czasie ostro krytykowa\u0142 Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107 jako ugrupowanie niszcz\u0105ce zasady pa\u0144stwa prawa, solidaryzm spo\u0142eczny i demokracj\u0119. Twierdzi\u0142 jednak, \u017ce rz\u0105dy PiS s\u0105 objawem choroby spo\u0142ecznej, kt\u00f3rej wcze\u015bniej polityczne elity nie dostrzega\u0142y. I przekonania polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, \u017ce rz\u0105dy staj\u0105 si\u0119 coraz bardziej oligarchiczne, a demokracja taka, jaka powsta\u0142a po 1989 r., nie jest w stanie rozwi\u0105zywa\u0107 problem\u00f3w obywateli.<\/span><\/p>\n

W 1998 r. wraz z Jackiem Kuroniem zosta\u0142 odznaczony przez prezydenta Aleksandra Kwa\u015bniewskiego Orderem Or\u0142a Bia\u0142ego. By\u0142 te\u017c kawalerem francuskiej Legii Honorowej.<\/strong><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zmar\u0142 Karol Modzelewski, jeden z ostatnich ojc\u00f3w za\u0142o\u017cycieli III Rzeczypospolitej Pawe\u0142 Wro\u0144sk To z jego nazwiskiem przez lata kojarzy\u0142y si\u0119 s\u0142owa “opozycja” i “sprzeciw” w komunistycznej Polsce. Fot. Karol Serewis \/ East News W 1956 r. razem z Lechos\u0142awem Go\u017adzikiem chcia\u0142 butelkami zatrzyma\u0107 radzieckie czo\u0142gi w Warszawie. W 1964 r. wraz z Jackiem Kuroniem napisa\u0142 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70048"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=70048"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70048\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":70080,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/70048\/revisions\/70080"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=70048"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=70048"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=70048"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}