{"id":71149,"date":"2019-06-13T17:09:38","date_gmt":"2019-06-13T15:09:38","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=71149"},"modified":"2019-06-13T05:56:52","modified_gmt":"2019-06-13T03:56:52","slug":"25-05-37","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=71149","title":{"rendered":"Recenzja \u201eDziennika Anne Frank."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>To, co z\u0142e, wywracam na zewn\u0105trz. Recenzja \u201eDziennika Anne Frank. Powie\u015bci graficznej\u201d Ariego Folmana i Davida Polonsky\u2019ego [KL dzieciom]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Krzysztof Rybak<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Do ksi\u0119gar\u0144 trafia zaadaptowany na powie\u015b\u0107 graficzn\u0105 kultowy \u201eDziennik\u201d Anne Frank, \u015bwiadectwo Zag\u0142ady holenderskich \u017byd\u00f3w, ale i trudnych ludzkich relacji widzianych oczami nastolatki. W formie poruszaj\u0105co odmalowanych komiksowych kadr\u00f3w sprawdza si\u0119 znakomicie<\/strong>.<\/p>\n

<\/p>\n

Anne Frank bezsprzecznie sta\u0142a si\u0119 ikon\u0105 Zag\u0142ady [1]: jej dziennik pisany w czasie okupacji Holandii czytany jest na ca\u0142ym \u015bwiecie, a dom przy Prinsengracht w Amsterdamie, w kt\u00f3rym ukrywa\u0142a si\u0119 rodzina Frank\u00f3w wraz z innymi prze\u015bladowanymi \u017bydami, to jedno z najbardziej obleganych przez turyst\u00f3w miejsc w ojczy\u017anie van Gogha [2]. Mimo globalnego zainteresowania, w polskiej szkole \u201eDziennik\u201d raczej si\u0119 nie pojawia. Podobnie na rodzimym rynku ksi\u0105\u017cki dla niedoros\u0142ych brakuje publikacji po\u015bwi\u0119conych Anne Frank, jej biogramy mo\u017cna znale\u017a\u0107 co najwy\u017cej w zbiorowych publikacjach, takich jak \u201eOpowie\u015bci na dobranoc dla m\u0142odych buntowniczek\u201d Eleny Favilli i Franceski Cavallo [3]. Tym bardziej cieszy, \u017ce wreszcie ukaza\u0142o si\u0119 polskie wydanie powie\u015bci graficznej bazuj\u0105cej na \u201eDzienniku\u201d Frank \u2013 premiera internetowa b\u0119dzie mia\u0142a miejsce 12 czerwca, w rocznic\u0119 urodzin autorki (1929\u20131945) [4].<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Na wst\u0119pie warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce powie\u015b\u0107 graficzna zachowuje uk\u0142ad orygina\u0142u \u2013 wpisy zosta\u0142y zaadaptowane na form\u0119 komiksow\u0105 przez Ariego Folmana, tw\u00f3rc\u0119 mi\u0119dzy innymi \u201eWalca z Baszirem\u201d [2008]. Mimo to powie\u015b\u0107 graficzna zadowoli zar\u00f3wno tych, kt\u00f3rym \u201eDziennik\u201d Anne Frank jest dobrze znany, jak i przysz\u0142ych czytelnik\u00f3w amsterdamskiego \u015bwiadectwa. W tek\u015bcie wydobyte zosta\u0142y realia okupacji, w tym narastaj\u0105ce represje wobec ludno\u015bci \u017cydowskiej, a tak\u017ce, podobnie jak w oryginale, miejscami przerysowana codzienno\u015b\u0107 \u017cycia w oficynie (sekretnym aneksie) znajduj\u0105cej si\u0119 na ty\u0142ach budynku przy Prinsengracht 263. To w\u0142a\u015bnie tam przez dwa lata ukrywa\u0142a si\u0119 Anne wraz z siostr\u0105 Margot, rodzicami Ottem i Edith, rodzin\u0105 van Daan (Auguste i Hermannem oraz ich synem Peterem) i Albertem Dusselem. Dzi\u0119ki pomocy pracownik\u00f3w firmy Opekta zarz\u0105dzanej przez Otto Franka mieli oni szans\u0119 niemal bez wi\u0119kszych trudno\u015bci przetrwa\u0107 tak d\u0142ugi czas w spokoju, maj\u0105c do dyspozycji cztery pokoje, kuchni\u0119 oraz \u0142azienk\u0119. Jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107, przebywanie na tak ma\u0142ej przestrzeni z tymi samymi lud\u017ami w ka\u017cdym mo\u017ce wzbudzi\u0107 z czasem irytacj\u0119, kt\u00f3rej sama Anne \u2013 zar\u00f3wno w \u201eDzienniku\u201d, jak i w powie\u015bci graficznej \u2013 nie kryje.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

W\u0142a\u015bnie subiektywna perspektywa charakterystyczna dla formy dziennika jest jednym z najciekawszych element\u00f3w pierwowzoru, kt\u00f3rego lektura oferuje czytelnikowi obraz skomplikowanej psychiki nastoletniej, dojrzewaj\u0105cej dziewczyny. Anne by\u0142a marzycielk\u0105, chcia\u0142a zosta\u0107 nawet pisark\u0105 \u2013 poza znanym dzisiaj \u201eDziennikiem\u201d stworzy\u0142a te\u017c kilka kr\u00f3tkich form prozatorskich. Ponadto by\u0142a ciekawa \u015bwiata, uczy\u0142a si\u0119 j\u0119zyk\u00f3w (w tym francuskiego i greki), interesowa\u0142a si\u0119 tak\u017ce sztuk\u0105 i kinem, czego \u015bwiadectwem by\u0142y wyci\u0119te z gazet zdj\u0119cia gwiazd wielkiego ekranu wisz\u0105ce w jej pokoju. Nie da si\u0119 jednak zaprzeczy\u0107, \u017ce czasem by\u0142a z\u0142o\u015bliwa, bezpardonowa, miejscami ostro krytykowa\u0142a wsp\u00f3\u0142lokator\u00f3w. Te wszystkie, nierzadko sprzeczne emocje w artystycznej formie przedstawi\u0142 David Polonsky, ilustrator wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cy wcze\u015bniej z Folmanem przy produkcji \u201eWalca z Baszirem\u201d (w Polsce dost\u0119pna jest r\u00f3wnie\u017c zilustrowana przez niego ksi\u0105\u017cka \u201eSt\u0142uc \u015bwink\u0119\u201d Etgara Kereta [5]). Przerysowane, odcz\u0142owieczone sylwetki i twarze mieszka\u0144c\u00f3w oficyny, a tak\u017ce humorystyczne, miejscami surrealistyczne sceny widziane oczami narratorki \u2013 wszystko sprawia, \u017ce zapiski Anne Frank staj\u0105 si\u0119 bli\u017csze czytelnikowi i o wiele bardziej atrakcyjne.<\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce \u2013 podobnie jak oryginalny \u201eDziennik\u201d Frank \u2013 powie\u015b\u0107 graficzna Folmana i Polonsky\u2019ego mo\u017ce z du\u017cym powodzeniem trafi\u0107 na grunt nastoletniego oraz doros\u0142ego odbiorcy. Ten pierwszy znajdzie w \u015brodku spor\u0105 dawk\u0119 humoru, a tak\u017ce podane w skr\u00f3towej formie informacje historyczne, kt\u00f3re zach\u0119c\u0105 do dalszych poszukiwa\u0144. Ponadto spojrzy na \u015bwiadectwo Zag\u0142ady oczami nastoletniej narratorki (by\u0107 mo\u017ce swojej r\u00f3wie\u015bniczki?), rozdartej nie tylko losem europejskich \u017byd\u00f3w, lecz tak\u017ce prze\u017cywaj\u0105cej pierwsz\u0105 miesi\u0105czk\u0119 i burz\u0119 hormon\u00f3w. Rozbuchana wyobra\u017ania Anne zosta\u0142a w pe\u0142ni odmalowana przez Polonsky\u2019ego, kt\u00f3ry \u2013 co mo\u017ce zainteresowa\u0107 zw\u0142aszcza czytelnik\u00f3w doros\u0142ych \u2013 odwo\u0142uje si\u0119 do dziedzictwa kultury wizualnej, w tym \u201eKrzyku\u201d Edvarda Muncha oraz portret\u00f3w mi\u0119dzy innymi Katharine Hepburn, Ingrid Bergman i Marlene Dietrich (w ka\u017cdym przypadku wkomponowuj\u0105c w orygina\u0142 twarz diarystki).<\/span><\/p>\n

Zasadnicz\u0105 zalet\u0105 \u201eDziennika Anne Frank\u201d jest sprawne po\u0142\u0105czenie wspomnianych partii humorystycznych oraz wizualizacji nieokie\u0142znanej wyobra\u017ani autorki z dramatem Zag\u0142ady \u017byd\u00f3w. Okupacja niemiecka oraz wydarzenia towarzysz\u0105ce tak zwanemu ostatecznemu rozwi\u0105zaniu w Holandii przyjmuj\u0105 zar\u00f3wno dos\u0142own\u0105, jak i metaforyczn\u0105 form\u0119. Dzi\u0119ki temu Zag\u0142ada staje si\u0119 nie tyle wydarzeniem bardziej zrozumia\u0142ym, co bli\u017cszym do\u015bwiadczeniu ofiar (reprezentowanych przez Anne Frank), sterroryzowanych wszechogarniaj\u0105cymi prze\u015bladowaniami. Folman i Polonsky stworzyli niezwykle atrakcyjn\u0105, ale r\u00f3wnocze\u015bnie przejmuj\u0105c\u0105 opowie\u015b\u0107 o nienawi\u015bci i strachu, prze\u0142aman\u0105 si\u0142\u0105 marze\u0144 i nastoletniej wyobra\u017ani.<\/span><\/p>\n

\n

Przypisy:<\/strong><\/span><\/p>\n

[1] \u015awiadczy o tym cho\u0107by tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki \u201eNie tylko Anna Frank. Ukrywane dzieci i ich rodziny w powojennej Holandii\u201d Diane L. Wolf [t\u0142um. A. Go\u017adzikowski, UNIVERSITAS, Krak\u00f3w 2010] czy ok\u0142adka publikacji naukowej \u201eW(y)czyta\u0107 Zag\u0142ad\u0119. Praktyki postpami\u0119ci w polskiej literaturze XXI wieku dla dzieci i m\u0142odzie\u017cy\u201d M. W\u00f3jcik-Dudek [Wydawnictwo Uniwersytetu \u015al\u0105skiego, Katowice 2016].<\/em><\/span><\/p>\n

[2] Wi\u0119cej o Anne Frank House na stronie [https:\/\/www.annefrank.org\/en]<\/em><\/span><\/p>\n

[3] Zob. E. Favilli, F. Cavallo, \u201eOpowie\u015bci na dobranoc dla m\u0142odych buntowniczek. 100 historii niezwyk\u0142ych kobiet\u201d, t\u0142um. E. Bor\u00f3wka, wyd. Debit, Katowice 2017.<\/em><\/span><\/p>\n

[4] Anne Frank urodzi\u0142a si\u0119 12 czerwca 1929 roku we Frankfurcie nad Menem, sk\u0105d przenios\u0142a si\u0119 do Amsterdamu w 1934 roku. Po denuncjacji wszyscy ukrywaj\u0105cy si\u0119 w oficynie zostali pojmani. Anne zosta\u0142a przewieziona do obozu w Westerbork, stamt\u0105d do Auschwitz, a nast\u0119pnie trafi\u0142a do Bergen-Belsen, gdzie zgin\u0119\u0142a prawdopodobnie w lutym 1945 roku. Z ca\u0142ej rodziny ocala\u0142 tylko Otto Frank, ojciec Anne, kt\u00f3ry zdecydowa\u0142 si\u0119 opublikowa\u0107 dziennik c\u00f3rki.<\/em><\/span><\/p>\n

[5] Zob. E. Keret, \u201eSt\u0142uc \u015bwink\u0119\u201d, il. D. Polonsky, t\u0142um. A. Maciejowska, wyd. W.A.B., Warszawa 2016.<\/em><\/span><\/p>\n

Ksi\u0105\u017cka:<\/em><\/span><\/p>\n

Anne Frank, \u201eDziennik Anne Frank. Powie\u015b\u0107 graficzna\u201d, adaptacja Ari Folman, il. David Polonsky, prze\u0142. Kamil Budziarz (ustalone z ANNE FRANK FONDS fragmenty t\u0142umaczenia zosta\u0142y zaczerpni\u0119te z \u201eDziennika\u201d Anne Frank (wyd. SIW Znak Sp. z o.o., 2015) w t\u0142umaczeniu Alicji Oczko-Dehue), wyd. Stapis, Katowice 2019.<\/em><\/span><\/p>\n

Rubryk\u0119 redaguje Paulina Zaborek.<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

To, co z\u0142e, wywracam na zewn\u0105trz. Recenzja \u201eDziennika Anne Frank. Powie\u015bci graficznej\u201d Ariego Folmana i Davida Polonsky\u2019ego [KL dzieciom] Krzysztof Rybak Do ksi\u0119gar\u0144 trafia zaadaptowany na powie\u015b\u0107 graficzn\u0105 kultowy \u201eDziennik\u201d Anne Frank, \u015bwiadectwo Zag\u0142ady holenderskich \u017byd\u00f3w, ale i trudnych ludzkich relacji widzianych oczami nastolatki. W formie poruszaj\u0105co odmalowanych komiksowych kadr\u00f3w sprawdza si\u0119 znakomicie. Anne Frank […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71149"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71149"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71149\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71180,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71149\/revisions\/71180"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71149"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71149"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71149"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}