{"id":71376,"date":"2019-06-29T17:09:46","date_gmt":"2019-06-29T15:09:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=71376"},"modified":"2019-06-28T08:10:12","modified_gmt":"2019-06-28T06:10:12","slug":"04-09-37","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=71376","title":{"rendered":"Faszyzm polski"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Faszyzm polski<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Waldemar Sadowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

Esej o urz\u0105dzaniu pa\u0144stwa i \u015bwiata<\/span><\/strong><\/h2>\n

Tomasz Grabowski: \u201ePrecz z polskim faszyzmem\u201d
\n(Rynek w Przemy\u015blu, 22.06.2019 rok)<\/em><\/p>\n

Czy to ju\u017c faszyzm, czy jeszcze nie faszyzm?<\/strong><\/p>\n

Nie ma jednej definicji faszyzmu. To worek r\u00f3\u017cnych cech systemu sprawowania w\u0142adzy. \u201eTrudno\u015b\u0107 w dyskusji nad takim uog\u00f3lnionym poj\u0119ciem  jak \u00bbfaszyzm\u00ab wynika st\u0105d, \u017ce zjawisko to wyabstrahowane zosta\u0142o z konkretnych sytuacji historycznych\u201d, twierdzi\u0142 Leonard Shapiro, historyk z London School of Economics. Dlatego jedni mog\u0105 uzna\u0107, \u017ce w Polsce zapanowa\u0142 system faszystowski, inni, \u017ce nie i wszyscy mog\u0105 mie\u0107 racj\u0119.<\/span> Nie ma prawnej definicji faszyzmu, ale historycy dobrze to zjawisko przeanalizowali i w kulturze nazwa ta funkcjonuje jako rozpoznawalne ostrze\u017cenie przed z\u0142ym pa\u0144stwem: partyjnym antyludzkim Lewiatanem.<\/strong><\/p>\n

A jednocze\u015bnie antyfaszyzm sta\u0142 si\u0119 istotnym sk\u0142adnikiem to\u017csamo\u015bci Zachodu. Wydana niedawna ksi\u0105\u017cka Madeleine Albright pod znamiennym tytu\u0142em \u201eFaszyzm. Ostrze\u017cenie\u201d ma podobny sens jak wo\u0142anie Tomka Grabowskiego. Jest pr\u00f3b\u0105 obrony to\u017csamo\u015bci Europy i Ameryki. \u201ePe\u0142ni poczucia s\u0142uszno\u015bci w\u0142asnych pogl\u0105d\u00f3w\u201d \u2013 pisze Albright \u2013 \u201emo\u017cemy nie zauwa\u017cy\u0107 pojawiaj\u0105cych si\u0119 zagro\u017ce\u0144. Faszyzm nie przytrafi\u0142 si\u0119 ludzko\u015bci przypadkiem. Czai si\u0119 w mrocznych zakamarkach ludzkiej natury\u201d.<\/span><\/p>\n

Grabowski, kt\u00f3ry na pocz\u0105tku lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych przeprowadzi\u0142 z Kaczy\u0144skim d\u0142ugi wywiad do swojego doktoratu o polskiej prawicy na Uniwersytecie Kalifornijskim, dobrze wie, co to \u201eostrze\u017cenie\u201d oznacza. I dlatego kilka razy wychodzi\u0142 z flag\u0105 Izraela przeciwko demonstracjom narodowc\u00f3w. Krzycz\u0105c \u201ePrecz z polskim faszyzmem\u201d, u\u017cy\u0142 tego poj\u0119cia w kontek\u015bcie protestu politycznego.<\/span><\/p>\n

Zarzut, postawiony mu przez policj\u0119, obrazy \u201enarodu\u201d by\u0142by w pe\u0142ni groteskowy, gdyby nie fakt, \u017ce w po\u0142\u0105czeniu z innymi podobnymi dzia\u0142aniami pa\u0144stwa polskiego jak w puzzlach wy\u0142ania si\u0119 faszystowski profil. <\/span><\/strong>Policjant uzna\u0142, \u017ce protest przeciwko faszyzmowi jest obraz\u0105 narodu, zaku\u0142 wi\u0119c obywatela w kajdanki i wywi\u00f3z\u0142 go na sze\u015bciogodzinne przes\u0142uchanie. Prokuratura wycofa\u0142a si\u0119 z oskar\u017cenia, ale ju\u017c sam fakt, \u017ce policja przemyska \u2013 str\u00f3\u017ce prawa \u2013 kojarzy antyfaszystowskie has\u0142a z obraz\u0105 Polak\u00f3w, potwierdza, \u017ce<\/span> s\u0105 powody do obaw.  <\/strong><\/p>\n

Historycy i politolodzy wymieniaj\u0105 wiele cech istniej\u0105cych dotychczas pa\u0144stw faszystowskich:<\/span> istnienie przyw\u00f3dcy lub grupy oligarch\u00f3w, kt\u00f3rzy przejmuj\u0105 procesy stanowienia prawa, a ich  decyzje zast\u0119puj\u0105 normy prawne (decyzjonizm); rozczarowanie i zawi\u015b\u0107 du\u017cych grup, wynikaj\u0105ce z niskiej pozycji w hierarchii spo\u0142ecznej i zwi\u0105zane z tym  pragnienie odwetu; nacjonalizm, antyliberalizm i ataki na mniejszo\u015bci, pogarda dla elit i otwartej dyskusji, kult si\u0142y i skutecznego dzia\u0142ania, ingerencja pa\u0144stwa w \u017cycie prywatne, nauk\u0119, kultur\u0119 i gospodark\u0119, odrzucenie tr\u00f3jpodzia\u0142u w\u0142adzy, kontrola medi\u00f3w, czyli czwartej w\u0142adzy i zast\u0105pienie przekaz\u00f3w informacyjnych propagand\u0105 i demagogi\u0105.<\/strong> Jak wida\u0107, jest to bogata mieszanka czynnik\u00f3w ustrojowych, mentalnych i socjologicznych. Nie wszystkie musz\u0105 by\u0107 spe\u0142nione, aby uzna\u0107 system za faszystowski.<\/span><\/p>\n

Jednym z g\u0142\u0119bokich \u017ar\u00f3de\u0142 faszyzmu jest<\/span> pragnienie poczucia wsp\u00f3lnoty, <\/strong>kt\u00f3r\u0105 zburzy\u0142o \u2014 by\u0107 mo\u017ce \u2014 O\u015bwiecenie i pr\u00f3ba odnalezienia utraconego sensu po \u201e\u015bmierci Boga\u201d<\/span>. Budowa tej wsp\u00f3lnotowej sztancy, narodowej lub rasowej, odbywa si\u0119 jednak metodami si\u0142owymi,<\/strong> bo nie wszyscy obywatele do tej wsp\u00f3lnoty pasuj\u0105 albo nie chc\u0105 w niej uczestniczy\u0107. St\u0105d konkretny faszyzm \u2013 jako zmagania dobra ze z\u0142em \u2013 objawia si\u0119 poprzez walk\u0119 z r\u00f3\u017cnie definiowanym wrogiem.<\/span><\/p>\n

W\u015br\u00f3d innych pierwotnych \u017ar\u00f3de\u0142 brytyjski badacz faszyzmu i populizmu Roger Eatwell w ksi\u0105\u017cce \u201eFaszyzm. Historia\u201d wymienia o\u015bwieceniow\u0105 my\u015bl Rousseau, zawieraj\u0105c\u0105 przekonanie, \u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo powinno kierowa\u0107 si\u0119 wol\u0105 powszechn\u0105, rozumian\u0105 jako \u201eharmonia, kt\u00f3ra przekroczy zar\u00f3wno podzia\u0142y spo\u0142eczne, jak i rozziew pomi\u0119dzy obywatelem a w\u0142adz\u0105\u201d. Chodzi\u0142o tu o przezwyci\u0119\u017cenie pluralizmu i d\u0105\u017cenie do jedno\u015bci spo\u0142ecznej.<\/span><\/p>\n

Przy czym, jak twierdzi Eatwell, \u201enajbardziej niebezpiecznym aspektem my\u015bli Rousseau by\u0142o przekonanie, \u017ce ludzie nie zawsze potrafi\u0105 odczyta\u0107 \u00bbwol\u0119 powszechn\u0105\u00ab. To oznacza, \u017ce czasami trzeba \u201ezmusi\u0107 ich do wolno\u015bci\u201d. Wida\u0107 w tym wyra\u017anie uzasadnienia posto\u015bwieceniowych dwudziestowiecznych i wsp\u00f3\u0142czesnych dyktatur \u2013 faszystowskich i komunistycznych. Gdy p\u00f3\u017aniej odkryto wsp\u00f3lnot\u0119 narodow\u0105, jako byt etniczny i rasowy, pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c si\u0142\u0105 rzeczy wrogowie tej wsp\u00f3lnoty, pe\u0142ni\u0105cy cz\u0119sto rol\u0119 koz\u0142\u00f3w ofiarnych, kt\u00f3rych trzeba zmia\u017cd\u017cy\u0107, aby urzeczywistni\u0107 prawdziw\u0105 jedno\u015b\u0107 narodu.<\/span> Wydaje si\u0119, \u017ce poj\u0119cia \u201eprawdziwy Polak\u201d i \u201egorszy sort\u201d kwalifikuj\u0105 si\u0119 do tej faszystowskiej bajki.<\/strong><\/p>\n

W\u015br\u00f3d teoretycznych \u017ar\u00f3de\u0142 faszyzmu wymienia si\u0119 te\u017c Hegla (antyteza spo\u0142ecze\u0144stwa otwartego), Nietzschego (teoria nadcz\u0142owieka), Darwina (teoria ewolucji \u2014 ras), Freuda (pod\u015bwiadomo\u015b\u0107 jako irracjonalne si\u0142y kieruj\u0105ce cz\u0142owiekiem).<\/span><\/p>\n

Poj\u0119cie faszyzmu jest przedmiotem bada\u0144 nauk spo\u0142ecznych, ale by\u0142 to system na tyle odra\u017caj\u0105cy, \u017ce bywa te\u017c u\u017cywane jako inwektywa. Dzisiaj nikt nie chce oficjalnie nawi\u0105zywa\u0107 do tego strasznego dziedzictwa ludzko\u015bci. Tak\u017ce w Polsce. Ale ustr\u00f3j polityczny, system przekona\u0144, warto\u015bci, nastawienie do \u015bwiata, postawa wobec innych ludzi i przyrody oraz ca\u0142y k\u0142\u0119bek zjawisk psychicznych spleciony z l\u0119k\u00f3w i nienawi\u015bci nadal jest obecny w kulturze i ci\u0105gle si\u0119 odradza w formach zaskakuj\u0105co podobnych do 20-wiecznych wzorc\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Eatwell wymienia cztery aspekty istotne w ideologii faszyzmu: <\/span>pierwszy \u2014 plan zmiany natury ludzkiej i stworzenie lepszego spo\u0142ecze\u0144stwa, drugi \u2014 nar\u00f3d lub rasa jako si\u0142y organizuj\u0105ce ewolucj\u0119 i post\u0119p; trzeci \u2014 krytyka kapitalizmu, liberalizmu i socjalizmu jako system\u00f3w rozbijaj\u0105cych lub os\u0142abiaj\u0105cych wsp\u00f3lnot\u0119; czwarty <\/strong>\u2014wpajanie ludzkim umys\u0142om faszystowskich warto\u015bci poprzez media i propagand\u0119.<\/strong><\/p>\n

\u017badna partia nie nawi\u0105zuje ju\u017c oficjalnie do ideologii faszyzmu, ale system ten jest z jakich\u015b powod\u00f3w nadal atrakcyjny dla polityk\u00f3w i mas: ruchy stosuj\u0105ce w praktyce idee faszystowskie odradzaj\u0105 si\u0119 ci\u0105gle z now\u0105 si\u0142\u0105, niespodziewanie, w r\u00f3\u017cnych krajach, partiach i regionach \u015bwiata.<\/span> Zadziwiaj\u0105ce jest jak szybko kraje takie jak Rosja, Chiny czy W\u0119gry przeistoczy\u0142y si\u0119 z kraj\u00f3w komunistycznych w faszystowskie.<\/strong> Taki jeszcze nieco zawoalowany system tworzy moim zdaniem Prawo i Sprawiedliwo\u015b\u0107. Nie ma obecnie \u017cadnej niezale\u017cnej instytucji, kt\u00f3ra mog\u0142aby orzec prawomocnie, \u017ce w Polsce panuje ju\u017c faszyzm. Jedyn\u0105 i ostateczn\u0105 instancj\u0105, jaka pozostaje obywatelowi do dyspozycji, aby to stwierdzi\u0107, jest to, co najwa\u017cniejsze w demokracji: jego w\u0142asny umys\u0142.<\/span><\/p>\n

Artyku\u0142 podzielony na strony.
\nNumery stron (na dole) s\u0105 aktywnymi odno\u015bnikami.<\/span><\/i><\/strong><\/p>\n

 2 <\/span><\/a> 3 <\/span><\/a> 4 <\/span><\/a> 5 <\/span><\/a> <\/strong>6<\/strong><\/span><\/a><\/h3>\n
\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Faszyzm polski Waldemar Sadowski Esej o urz\u0105dzaniu pa\u0144stwa i \u015bwiata Tomasz Grabowski: \u201ePrecz z polskim faszyzmem\u201d (Rynek w Przemy\u015blu, 22.06.2019 rok) Czy to ju\u017c faszyzm, czy jeszcze nie faszyzm? Nie ma jednej definicji faszyzmu. To worek r\u00f3\u017cnych cech systemu sprawowania w\u0142adzy. \u201eTrudno\u015b\u0107 w dyskusji nad takim uog\u00f3lnionym poj\u0119ciem  jak \u00bbfaszyzm\u00ab wynika st\u0105d, \u017ce zjawisko to wyabstrahowane zosta\u0142o z konkretnych sytuacji historycznych\u201d, twierdzi\u0142 Leonard Shapiro, historyk z London School of Economics. Dlatego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71376"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71376"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71412,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71376\/revisions\/71412"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}