{"id":71399,"date":"2019-06-28T17:09:28","date_gmt":"2019-06-28T15:09:28","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=71399"},"modified":"2019-06-28T08:09:37","modified_gmt":"2019-06-28T06:09:37","slug":"05-09-40","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=71399","title":{"rendered":"Informacja na temat STOSUNKU JUDAIZMU DO KARY \u015aMIERCI."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a> Informacja na temat STOSUNKU JUDAIZMU DO KARY \u015aMIERCI.<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 J\u0119drzejewski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

(ilustracja: XIX-wieczne wyobra\u017cenie Sanhedrynu)<\/em><\/span><\/p>\n

\n

od autora:<\/strong> Poniewa\u017c w\u0105tek o karze \u015bmierci wzbudzi\u0142 spore zainteresowanie (ponad 220 komentarzy), zamieszczam informacj\u0119 na temat STOSUNKU JUDAIZMU DO KARY \u015aMIERCI.<\/em><\/p>\n

\n

Jest zaskakuj\u0105ce, jak bardzo stanowisko Tory w sprawie kary \u015bmierci za morderstwo r\u00f3\u017cni si\u0119 od praktycznych konsekwencji stanowiska rabin\u00f3w.<\/span>
\nTora nie tylko zabrania morderstwa, ale tak\u017ce zdecydowanie i wyra\u017anie nakazuje stosowanie kary \u015bmierci za morderstwo z premedytacj\u0105. Jest to jedyna micwa (przykazanie), wymieniona we wszystkich pi\u0119ciu Ksi\u0119gach Moj\u017ceszowych.<\/span><\/p>\n

W Bereszit (Ksi\u0119ga Rodzaju) (9:6) czytamy: “Kto rozlewa krew cz\u0142owieka – tego krew b\u0119dzie rozlana przez cz\u0142owieka. Bo (B\u00f3g) cz\u0142owieka uczyni\u0142 wed\u0142ug istoty Boga.”<\/span><\/p>\n

Zauwa\u017cmy, \u017ce prawo to (obowi\u0105zek karania \u015bmierci\u0105 za morderstwo) jest skierowane do ca\u0142ej ludzko\u015bci i stanowi rozwini\u0119cie Siedmiu Praw Potomk\u00f3w Noego (Noacha).<\/span><\/p>\n

Z prawa tego dowiadujemy si\u0119 wiele na temat traktowania przez Tor\u0119 kary \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

Po pierwsze: nie tylko B\u00f3g ma prawo wymierzania sprawiedliwo\u015bci (tak, jak zrobi\u0142 to z pokoleniem Noacha, czy z mieszka\u0144cami Sodomy i Gomory).<\/span>
\nB\u00f3g daje to prawo – w postaci nakazu – cz\u0142owiekowi: “krew b\u0119dzie rozlana przez cz\u0142owieka”<\/span><\/p>\n

Drug\u0105 wa\u017cn\u0105 spraw\u0105 jest uzasadnienie nakazu wymierzania kary \u015bmierci za morderstwo. Jest nim stwierdzenie, \u017ce wszyscy ludzie uczynieni s\u0105 “wedle istoty Boga”. Fakt ten decyduje o dwu sprawach.<\/span><\/p>\n

Po pierwsze, wprowadza \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 \u017cycia ludzkiego, nadaje mu warto\u015b\u0107, czyni \u017cycie ludzkie cennym tak bardzo, \u017ce ten, kto je bezprawnie odbiera, nie zas\u0142uguje na zachowanie swojego w\u0142asnego \u017cycia. Zamordowanie niewinnego cz\u0142owieka oznacza w my\u015bl zasad etycznych judaizmu automatyczne pozbawienie si\u0119 przez morderc\u0119 prawa do kontynuowania w\u0142asnego \u017cycia. Uznaje wi\u0119c morderstwo za najpowa\u017cniejsze z przest\u0119pstw. Do tego stopnia, \u017ce darowanie \u017cycia mordercy staje si\u0119 r\u00f3wnie ogromn\u0105 niesprawiedliwo\u015bci\u0105, jak odebranie \u017cycia niewinnemu cz\u0142owiekowi przez morderc\u0119.<\/span><\/p>\n

Po drugie, nie dzieli ludzkich istnie\u0144 na lepsze i gorsze: ka\u017cdy cz\u0142owiek, niezale\u017cnie od rasy, narodowo\u015bci, statusu spo\u0142ecznego, religii – jest “uczyniony wed\u0142ug istoty Boga”, wi\u0119c \u015bwi\u0119to\u015b\u0107 \u017cycia dotyczy wszystkich ludzi. Np. zamordowanie niewolnika nie-\u017byda (Mechilta, Raszi) by\u0142o karane \u015bmierci\u0105 przez \u015bci\u0119cie mieczem (Sanhedryn 52b, Raszi), co mo\u017cna uzna\u0107 za rewolucyjne postanowienie etyczne oparte na prze\u015bwiadczeniu, \u017ce w oczach Boga \u017cycie niewolnika nie jest mniej istotne ni\u017c \u017cycie jego pana.<\/span>
\nTakie podej\u015bcie do \u017cycia ludzkiego zasadniczo r\u00f3\u017cni\u0142o Hebrajczyk\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej \u017byd\u00f3w, od wsp\u00f3\u0142czesnych im s\u0105siad\u00f3w, u kt\u00f3rych warto\u015b\u0107 \u017cycia ludzkiego zale\u017ca\u0142a przede wszystkim od spo\u0142ecznej pozycji cz\u0142owieka: \u017cycie bogatego i silnego warte by\u0142o zemsty. I to nie tylko na mordercy, ale tak\u017ce na jego rodzinie.<\/span><\/p>\n

Natomiast \u017cycie cz\u0142owieka stoj\u0105cego nisko w hierarchii spo\u0142ecznej warte by\u0142o niewiele lub po prostu nic.<\/span><\/p>\n

A gdzie\u015b tam, po\u015brodku \u00f3wczesnej drabiny spo\u0142ecznej, \u015bmier\u0107 mo\u017cna by\u0142o okupi\u0107 kar\u0105 pieni\u0119\u017cn\u0105.<\/span><\/p>\n

Inaczej w\u015br\u00f3d Izraelit\u00f3w, kt\u00f3rym Tora zdecydowanie zakazywa\u0142a takiego post\u0119powania: “Nie mo\u017cecie przyjmowa\u0107 \u017cadnego okupu za \u017cycie zab\u00f3jcy, kt\u00f3ry winien jest \u015bmierci. Musi zosta\u0107 zabity.” (Bemidbar\/Ksi\u0119ga Liczb 35:31)<\/span><\/p>\n

W odr\u00f3\u017cnieniu od \u017cycia zwierz\u0119cia, za kt\u00f3re Tora akceptowa\u0142a odszkodowanie pieni\u0119\u017cne, czy za uszkodzenie cia\u0142a (patrz: “Oko za oko”), za \u017cycie cz\u0142owieka jedyn\u0105 sprawiedliw\u0105 kar\u0105 by\u0142a \u015bmier\u0107 mordercy.<\/span><\/p>\n

Biblia Hebrajska ma tak zdecydowany pogl\u0105d na sprawiedliwo\u015b\u0107 wymierzania kary \u015bmierci, \u017ce ustanawia, i\u017c: “Je\u017celi kto\u015b zamierza\u0142 zabi\u0107 podst\u0119pnie swojego bli\u017aniego, to nawet od Mojego o\u0142tarza zabierzesz go na \u015bmier\u0107” (Szemot\/Ksi\u0119ga Wyj\u015bcia 21:14). Oznacza to, \u017ce morderca nie mo\u017ce powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na \u015awi\u0105tyni\u0119 jako na sanktuarium, gdzie jest wy\u0142\u0105czony spod dzia\u0142ania ludzkiej sprawiedliwo\u015bci \u2013 o\u0142tarz nie mo\u017ce stanowi\u0107 sanktuarium dla mordercy, niezale\u017cnie kim on jest (Abarbanel). Wynika z tego r\u00f3wnie\u017c, \u017ce morderstwo musi by\u0107 zbrodni\u0105 z premedytacj\u0105, aby kara \u015bmierci mog\u0142a by\u0107 zastosowana. (Tych, kt\u00f3rzy byli winni zab\u00f3jstwa z przypadku – wyp\u0119dzano do “miast zes\u0142ania”).<\/span><\/p>\n

Tora wyra\u017ca stanowisko reprezentuj\u0105ce pogl\u0105d, \u017ce gdy mordercom pozwala si\u0119 pozosta\u0107 przy \u017cyciu, spada waga morderstwa jako przest\u0119pstwa, a w konsekwencji tak\u017ce warto\u015b\u0107 \u017cycia ludzkiego.<\/span><\/p>\n

Kara \u015bmierci za to przest\u0119pstwo ma stanowi\u0107 nie tylko wype\u0142nienie tego, czego domaga si\u0119 sprawiedliwo\u015b\u0107, ale tak\u017ce absolutnie jednoznaczn\u0105 informacj\u0119 dla spo\u0142ecze\u0144stwa, jak ogromne jest to przest\u0119pstwo, jak nienaprawialne i niewybaczalne. Co za tym idzie, spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re pozostawiaj\u0105 wszystkich morderc\u00f3w przy \u017cyciu (tendencja dominuj\u0105ca wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie), uwa\u017caj\u0105 morderstwo za czyn mniej przera\u017caj\u0105cy, ni\u017c spo\u0142ecze\u0144stwa, kt\u00f3re pozbawiaj\u0105 morderc\u0119 \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Nieuzasadniony etycznie przelew krwi ludzkiej staje si\u0119 przyczyn\u0105 ska\u017cenia \u015bwiata. To nie tylko zamordowany cz\u0142owiek traci \u017cycie. Naruszona zostaje g\u0142\u0119boko etyczna r\u00f3wnowaga Kosmosu. W\u0142a\u015bnie z tej przyczyny nawet zwierz\u0119, kt\u00f3re zabi\u0142o cz\u0142owieka, musi – wedle nakazu Tory – zosta\u0107 u\u015bmiercone. Prawo to nie ma – rzecz jasna – na celu wymierzenia zwierz\u0119ciu kary, bo jako pozbawione wolnej woli nie mo\u017ce ono ponosi\u0107 moralnej odpowiedzialno\u015bci; nie ma te\u017c ono nauczy\u0107 pozosta\u0142ych zwierz\u0105t, \u017ce nie mo\u017cna zabija\u0107. Ma ono wykaza\u0107 ludziom, \u017ce \u017cycie ludzkie jest tak cenne, i\u017c nie mo\u017cna go komu\u015b odebra\u0107, nie trac\u0105c przy tym w\u0142asnego \u017cycia.<\/span>
\nJednak zasadnicza zmiana w egzekwowaniu kary \u015bmierci za morderstwo i skazywaniu na te kar\u0119 nast\u0105pi\u0142a ju\u017c na pocz\u0105tku epoki rabinicznej.<\/span>
\nRabini, \u017cyj\u0105cy w czasach, gdy kara \u015bmierci by\u0142a powszechnie nadu\u017cywana przez systemy prawne innych lud\u00f3w, wprowadzili tak istotne i ostre warunki, kt\u00f3re musia\u0142y by\u0107 spe\u0142nione, aby mo\u017cna by\u0142o morderc\u0119 skaza\u0107 na kar\u0119 \u015bmierci, \u017ce w Misznie czytamy: \u201eSanhedryn, kt\u00f3ry skazuje na kar\u0119 \u015bmierci jednego cz\u0142owieka w ci\u0105gu siedmiu lat, uwa\u017cany jest za tyra\u0144ski. Rabi Eleazar ben Azarja m\u00f3wi: jedna osoba w ci\u0105gu siedemdziesi\u0119ciu lat. Rabi Tarfon i rabi Akiwa m\u00f3wi\u0105, \u017ce gdyby oni zasiadali w Sanhedrynie, nikt nie by\u0142by skazany na \u015bmier\u0107\u201d (Makot 7a). Jedynym, kt\u00f3ry mia\u0142 inn\u0105 opini\u0119, by\u0142 rabi Szimon ben Gamaliel, oceniaj\u0105cy w surowy spos\u00f3b postaw\u0119 tych dw\u00f3ch m\u0119drc\u00f3w: \u201eIch pogl\u0105d zwi\u0119kszy\u0142by rozlew krwi\u201d (Makot 7a).<\/span>
\nRabini nigdy nie podwa\u017cali stanowiska Tory na temat kary \u015bmierci za morderstwo, ale odwo\u0142uj\u0105c si\u0119 do stwierdzenia z Bemidbar (Ksi\u0119gi Liczb): “Je\u017celi kto\u015b pope\u0142ni zab\u00f3jstwo, skazuje si\u0119 go na \u015bmier\u0107 na podstawie zezna\u0144 \u015bwiadk\u00f3w; jednak zeznanie jednego \u015bwiadka nie wystarczy do wydania wyroku \u015bmierci” wprowadzili takie obostrzenia, \u017ce skazanie kogokolwiek na kar\u0119 \u015bmierci okazywa\u0142o si\u0119 w praktyce prawie niemo\u017cliwe.<\/span>
\nMusia\u0142o by\u0107 co najmniej dw\u00f3ch \u015bwiadk\u00f3w, kt\u00f3rzy widzieli dokonanie morderstwa.<\/span><\/p>\n

Musia\u0142 istnie\u0107 dow\u00f3d, \u017ce morderca mia\u0142 pe\u0142n\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c za jego czyn grozi mu kara \u015bmierci. To sprowadza\u0142o si\u0119 do wymogu stawienia si\u0119 w s\u0105dzie \u015bwiadka, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 zapewni\u0107, \u017ce osobi\u015bcie ostrzega\u0142 morderc\u0119.<\/span>
\nKa\u017cda w\u0105tpliwo\u015b\u0107 w sprawie dotycz\u0105cej kary \u015bmierci musia\u0142a by\u0107 rozpatrywana na korzy\u015b\u0107 oskar\u017conego (Bawa Batra 50b).<\/span><\/p>\n

Je\u017celi wyrok skazuj\u0105cy na \u015bmier\u0107 by\u0142 jednomy\u015blny, to nie by\u0142 wykonywany, poniewa\u017c zachodzi\u0142a obawa, \u017ce jest on tendencyjny; wyrok musia\u0142 jednocze\u015bnie zapada\u0107 przewag\u0105 co najmniej dwu g\u0142os\u00f3w – jeden nie wystarcza\u0142.<\/span><\/p>\n

Z dyskusji w Talmudzie na temat stosowania kary \u015bmierci mo\u017cna jednak wywnioskowa\u0107, \u017ce rabini, kt\u00f3rzy uczynili t\u0119 kar\u0119 wyj\u0105tkowo trudn\u0105 do wyegzekwowania, uwa\u017cali morderstwo za przest\u0119pstwo pojawiaj\u0105ce si\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie \u017cydowskim bardzo rzadko, st\u0105d ich ostro\u017cno\u015b\u0107 i obawy o pope\u0142nienie niesprawiedliwej pomy\u0142ki. W sytuacji, gdyby morderstwo sta\u0142o si\u0119 zjawiskiem bardziej powszechnym, zalecali powr\u00f3t do szerszego stosowania kary g\u0142\u00f3wnej.<\/span><\/p>\n

Analizuj\u0105c histori\u0119 kary \u015bmierci na przestrzeni tysi\u0119cy lat, mo\u017cna zaryzykowa\u0107 twierdzenie, \u017ce w ci\u0105gu co najmniej 1900 lat, poza zupe\u0142nymi wyj\u0105tkami, \u017caden s\u0105d \u017cydowski nie skazywa\u0142 na kar\u0119 \u015bmierci.<\/span>
\nJeden z wyj\u0105tk\u00f3w jest powszechnie znany.<\/span><\/p>\n

Od czas\u00f3w powstania pa\u0144stwa Izrael w roku 1948, do dzi\u015b, wydany tam zosta\u0142 i wykonany tylko jeden wyrok \u015bmierci: na Adolfa Eichmanna, w roku 1962.<\/span><\/p>\n

Sytuacja nieobecno\u015bci kary \u015bmierci w prawie Izraela (jej stosowanie jest dopuszczalne wy\u0142\u0105cznie w czasie wojny i wy\u0142\u0105cznie w szczeg\u00f3lnych sytuacjach, np. ludob\u00f3jstwa, zbrodni przeciw ludzko\u015bci) nie jest dla \u017byd\u00f3w niczym nowym. Kara \u015bmierci mog\u0142a by\u0107 bowiem stosowana wy\u0142\u0105cznie w czasach Bet Hamikdasz (\u015awi\u0105tyni), gdy obrady Sanhedrynu mia\u0142y miejsce w pomieszczeniu nale\u017c\u0105cym do \u015awi\u0105tyni, kt\u00f3re nazywa\u0142o si\u0119 Sal\u0105 Ciosanych Kamieni [Liszkat hagazit] (Sanhedryn przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 na inne miejsce ju\u017c oko\u0142o 30 roku n.e. i od tego momentu wyroki skazuj\u0105ce na \u015bmier\u0107 nie by\u0142y wydawane). Ka\u017cdy wyrok wydany poza tym miejscem i nie przez Sanhedryn nie by\u0142by legalny z punktu widzenia \u017cydowskiego prawa religijnego.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Informacja na temat STOSUNKU JUDAIZMU DO KARY \u015aMIERCI. Pawe\u0142 J\u0119drzejewski (ilustracja: XIX-wieczne wyobra\u017cenie Sanhedrynu) od autora: Poniewa\u017c w\u0105tek o karze \u015bmierci wzbudzi\u0142 spore zainteresowanie (ponad 220 komentarzy), zamieszczam informacj\u0119 na temat STOSUNKU JUDAIZMU DO KARY \u015aMIERCI. Jest zaskakuj\u0105ce, jak bardzo stanowisko Tory w sprawie kary \u015bmierci za morderstwo r\u00f3\u017cni si\u0119 od praktycznych konsekwencji stanowiska rabin\u00f3w. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71399"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71399"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71399\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71411,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71399\/revisions\/71411"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71399"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71399"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71399"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}