{"id":71484,"date":"2019-07-04T17:09:09","date_gmt":"2019-07-04T15:09:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=71484"},"modified":"2019-07-04T07:13:31","modified_gmt":"2019-07-04T05:13:31","slug":"09-09-32","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=71484","title":{"rendered":"Kto odpowiada za pogrom kielecki? Prze\u0142omowa ksi\u0105\u017cka Joanny Tokarskiej-Bakir “Pod kl\u0105tw\u0105”"},"content":{"rendered":"
<\/h5>\n
\"\"<\/a>Kto odpowiada za pogrom kielecki? Prze\u0142omowa ksi\u0105\u017cka Joanny Tokarskiej-Bakir “Pod kl\u0105tw\u0105”<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Joanna Tokarska-Bakir<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Funkcjonariusze milicji i UB w Kielcach w 1946 r. (Materia\u0142y Wydawnictwa Czarna Owca)<\/em><\/span><\/p>\n

Ludzie zacz\u0119li udawa\u0107 si\u0119, jedni na Planty, a drudzy na posterunek MO przy ulicy Sienkiewicza, gdzie s\u0142ysza\u0142em, jak milicjanci m\u00f3wili, \u017ce mia\u0142 ten \u017byd bardzo du\u017co przy sobie pieni\u0119dzy i \u017ce to jest ten \u017byd, kt\u00f3ry tego ch\u0142opaka zamkn\u0105\u0142 w piwnicy. Fragmenty ksi\u0105\u017cki “Pod kl\u0105tw\u0105. Spo\u0142eczny portret pogromu kieleckiego”<\/strong><\/p>\n

\n

\u201ePod kl\u0105tw\u0105. Spo\u0142eczny portret pogromu kieleckiego\u201d Joanny Tokarskiej-Bakir<\/strong> (wyd. Czarna Owca<\/strong>) to ksi\u0105\u017cka, bez kt\u00f3rej trudno b\u0119dzie sobie wyobrazi\u0107 nie tylko dyskusj\u0119 o wydarzeniach z 4 lipca 1946 r. Autorka przeczyta\u0142a dokumenty i relacje rozproszone po archiwach pa\u0144stwowych i prywatnych. Wiele z nich upubliczni\u0142a po raz pierwszy. Przemawiaj\u0105 w nich \u017co\u0142nierze Armii Krajowej i funkcjonariusze Urz\u0119du Bezpiecze\u0144stwa, \u017cydowscy repatrianci i przyszli emigranci, dozorcy i kolejarze, ludzie ze \u015bwiecznika i ludzie zb\u0119dni. Warsztat antropologa opisuj\u0105cy \u015bwiat z bliska i od do\u0142u umo\u017cliwi\u0142 pokazanie, \u017ce partyjna lub ubecka legitymacja, milicyjny mundur czy sowiecki szynel nie przes\u0105dzaj\u0105 ani o pogl\u0105dach, ani o przesz\u0142o\u015bci ich posiadacza. Ani tym bardziej o jego powi\u0105zaniach ze spo\u0142ecznym systemem. “\u0141\u0105czy\u0142 on w Kielcach ludzi z r\u00f3\u017cnych stron politycznej barykady. Taki sojusz i stoj\u0105ce za nim pragnienie \u017cycia i prze\u017cycia stanowi klucz do zrozumienia pogromu kieleckiego, a tak\u017ce powojennej historii Polski. Zadaje k\u0142am wyobra\u017ceniu o tocz\u0105cej si\u0119 w\u00f3wczas antykomunistycznej guerrilli, w kt\u00f3rej po jednej stronie byli ‘swoi’, czyli Polacy, po drugiej \u2013 ‘obcy’, czyli \u017bydzi i Rosjanie. Pokazuje natomiast wyra\u017anie przewlek\u0142\u0105 i brudn\u0105 wojn\u0119 domow\u0105, kt\u00f3r\u0105 ocaleni z poprzedniej wojny na wszelkie sposoby usi\u0142owali przetrwa\u0107” \u2013 pisze Tokarska-Bakir.<\/i><\/p>\n

Uj\u0119ta w dw\u00f3ch tomach g\u0119sta, rozrastaj\u0105ca si\u0119 z ka\u017cdym rozdzia\u0142em sie\u0107 fakt\u00f3w i os\u00f3b opiera si\u0119 \u0142atwemu streszczeniu. Narracja pod\u0105\u017ca i cofa si\u0119 do tych samych miejsc i wydarze\u0144, by z r\u00f3\u017cnych perspektyw na\u015bwietli\u0107 z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 sytuacji, nie trac\u0105c przy tym indywidualnego do\u015bwiadczenia i psychologicznej motywacji uczestnik\u00f3w pogromu.<\/i><\/p>\n

Od jutra w sprzeda\u017cy nowy numer \u201eKsi\u0105\u017cek. Magazynu do Czytania\u201d, w kt\u00f3rym znajdzie si\u0119 wywiad z Joann\u0105 Tokarsk\u0105-Bakir, a w weekendowym wydaniu \u201eGazety Wyborczej\u201d zostanie opublikowana rozmowa z historykiem Jackiem Leociakiem.<\/i><\/p>\n

Poni\u017cej fragmenty trzech rozdzia\u0142\u00f3w w nieco innej ni\u017c w ksi\u0105\u017cce kolejno\u015bci.<\/i><\/p>\n<\/blockquote>\n

Kumoterstwo<\/strong><\/p>\n

Kielce w 1946 r. nie by\u0142y du\u017cym miastem. Mo\u017ce nie wszyscy si\u0119 znali, ale nie mogli te\u017c udawa\u0107, \u017ce nikt nie zna nikogo. Zw\u0142aszcza gdy nosili to samo nazwisko. Kaczmarek to nazwisko biskupa, ale te\u017c pierwszego komendanta wojew\u00f3dzkiego MO, kt\u00f3ry zreszt\u0105 niedawno zdezerterowa\u0142. Zaufany kap\u0142an biskupa, przed wojn\u0105 senator z list chrze\u015bcija\u0144skiej demokracji, nazywa si\u0119 tak samo jak szef bezpieki, Sobczy\u0144ski. Notariusz s\u0105du biskupiego \u2013 jak jego zast\u0119pca Jan Mucha (zgadza si\u0119 te\u017c imi\u0119). W kurii pracuje r\u00f3wnie\u017c ksi\u0105dz J\u00f3zef B\u0142aszczyk, nosz\u0105cy to samo nazwisko co zaginiony Henio, wi\u0119c ludzie si\u0119 \u015bmiej\u0105, \u017ce ka\u017cda rodzina ma tu swoich delegat\u00f3w. (\u2026)<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a>Fot. materia\u0142y wydawnictwa<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

<\/figcaption><\/figure>\n

Przez lata zabor\u00f3w i okupacji kielczanie, tak jak Sycylijczycy, nauczyli si\u0119 nie ufa\u0107 i lekcewa\u017cy\u0107 wszelkie prawo pisane, szczeg\u00f3lnie to odczuwane jako obce. Zast\u0105pili je domoros\u0142ymi instytucjami typu mafijnego, kt\u00f3re nie by\u0142y wprawdzie satysfakcjonuj\u0105ce, (\u2026) ale by\u0142y przynajmniej w\u0142asne i wspiera\u0142y rodzin\u0119. Wszyscy w Kielcach s\u0105 czyimi\u015b kumami lub chrze\u015bniakami, to za\u015b tworzy zwi\u0105zki r\u00f3wnie mocne jak krew. (\u2026)<\/span><\/p>\n

Kielecka wersja \u201eamoralnego familizmu\u201d to wypr\u00f3bowany w czasach okupacji spos\u00f3b \u017cycia w warunkach niesprzyjaj\u0105cych \u017cyciu. Wi\u0119zi s\u0105 bezpo\u015brednie, opieraj\u0105 si\u0119 na wzajemno\u015bci, wymianie us\u0142ug i informacji, przymykaniu oczu i nastawianiu ucha. Jedno i drugie przydaje si\u0119 w atmosferze podejrzliwo\u015bci i nieustannej czystki, kt\u00f3r\u0105 prowadzi komunistyczna w\u0142adza, a tak\u017ce w sytuacji, gdy wszystkiego brakuje. (\u2026)<\/span><\/p>\n

Jedna z najpopularniejszych [knajp] po\u0142o\u017cona jest niemal naprzeciw komisariatu na Sienkiewicza 45. Nale\u017cy do Stanis\u0142awa B\u0142aszczyka. (\u2026) W czasie wojny by\u0142 w NSZ i w 1943 r. zaproponowa\u0142 koledze Mieczys\u0142awowi Sierantowi, niegdy\u015b w AL, teraz w bezpiecze\u0144stwie, \u017ce o ile zwyci\u0119\u017cy NSZ, on, B\u0142aszczyk, udzieli mu pomocy, w przeciwnym wypadku b\u0119dzie oczekiwa\u0142 na pomoc z jego strony<\/i>.<\/span><\/p>\n

W Kielcach to zupe\u0142nie normalne. Nierzadko jeden brat jest w PPR, a drugi w \u201ebandach\u201d, albo jeden w UB, a drugi w milicji. (\u2026) Jak napisa\u0142 dow\u00f3dca AK-DSZ-WiN Zdzis\u0142aw Bro\u0144ski, ps. \u201eUskok\u201d, komuni\u015bci odczuwali szalony brak ludzi i do r\u00f3\u017cnych swoich urz\u0119d\u00f3w brali, kogo popad\u0142o, a wi\u0119c niejednokrotnie wchodzili tam nasi<\/i>. (\u2026)<\/span><\/p>\n

Pogrom kielecki. Amnestia i amnezja<\/strong><\/p>\n

W dokumentacji milicyjnej s\u0105 \u015blady licznych dezercji, postrza\u0142\u00f3w, spisk\u00f3w, za\u0142ama\u0144 i samob\u00f3jstw milicjant\u00f3w, a tak\u017ce masowych zwolnie\u0144 z MO, gdy w\u0142adza zorientowa\u0142a si\u0119, kogo w\u0142a\u015bciwie przyj\u0119\u0142a do pracy i zobowi\u0105za\u0142a do pozostania w niej przez co najmniej trzy lata (zobowi\u0105zanie podpisywano przy zatrudnianiu). Jak m\u00f3wiono na spotkaniu kierownik\u00f3w wojew\u00f3dzkich urz\u0119d\u00f3w bezpiecze\u0144stwa w grudniu 1945 r., \u201eostatnie likwidacje band na terenie i aresztowanie ludzi wykaza\u0142o, \u017ce bandy maj\u0105 oparcie, a nawet wr\u0119cz zorganizowane posterunki w MO\u201d. Podobne opinie dotyczy\u0142y wojska: Ze strony wojska stacjonuj\u0105cego w Che\u0142mie wielkiej pomocy oczekiwa\u0107 nie mo\u017cna. Przesz\u0142o 100 ludzi pije z akowcami. By\u0142y wypadki pobicia si\u0119 z milicjantami na tym tle<\/i>.<\/span><\/p>\n

Na naradach \u015bcis\u0142ego kierownictwa komunistycznego zjawisko powy\u017csze t\u0142umaczono p\u00f3\u017aniej tym, \u017ce po etapie \u201ema\u0142ej wojny domowej\u201d od lata 1945 r. nast\u0105pi\u0142a zaawansowana \u201efaza dywersji\u201d: organizacje podziemne dokonywa\u0142y teraz intensywnej infiltracji aparatu represji. (\u2026)<\/span><\/p>\n

Komenda Wojew\u00f3dzka MO Kielce<\/strong><\/p>\n

W Komendzie Wojew\u00f3dzkiej MO [w 1946 r.] pracuje dobrana ekipa. Nie sk\u0142ada si\u0119 z nieopierzonych aspirant\u00f3w, ale z przedwojennych prawnik\u00f3w, oficer\u00f3w i policjant\u00f3w. Osobi\u015bcie skomponowa\u0142 j\u0105 szef KW MO Wiktor Ku\u017anicki, wyznawca leninowskiej zasady g\u0142osz\u0105cej, \u017ce \u201ekadry decyduj\u0105 o wszystkim\u201d.<\/span><\/p>\n

Ka\u017cdy w Kielcach wie, \u017ce Ku\u017anicki nie boi si\u0119 zatrudnia\u0107 peeselowc\u00f3w, \u017ce \u201ewoli akowc\u00f3w ni\u017c pepeerowc\u00f3w\u201d i wcale si\u0119 tego nie wstydzi. Od pocz\u0105tku rywalizuje z szefem WUBP Sobczy\u0144skim o to, kt\u00f3ry z nich jest lepszym komunist\u0105 i patriot\u0105. Za Sobczy\u0144skim stoi przesz\u0142o\u015b\u0107 w KPP i NKWD, za Ku\u017anickim \u2013 KPP i wojna w Hiszpanii.<\/span><\/p>\n

Obaj walcz\u0105 o \u201ePolsk\u0119 bez \u017byd\u00f3w\u201d, ale tylko Ku\u017anicki g\u0142osi to publicznie.<\/span><\/p>\n

W gabinecie Sobczy\u0144skiego z rozmys\u0142em pozwala sobie na stwierdzenie, \u017ce w \u201eUB siedz\u0105 sami \u017bydzi\u201d, a na konferencji szef\u00f3w MO og\u0142asza, \u017ce \u201eje\u015bli ma by\u0107 Polska bolszewicko-\u017cydowska, to niech b\u0119dzie lepiej NSZ-owska\u201d. Prawie natychmiast, zreszt\u0105 nie tylko za spraw\u0105 Sobczy\u0144skiego, opinie te trafiaj\u0105 do centrali w Warszawie, ta jednak wcale nie reaguje, Ku\u017anicki nie dostaje nawet nagany. Wprawdzie kadry Komendy G\u0142\u00f3wnej nie zgodz\u0105 si\u0119 na etaty dla proponowanych przez niego ludzi, wprawdzie jednego z nich przezw\u0105 \u201estarym \u017candarmem, dw\u00f3jkarzem i faszyst\u0105\u201d, ale na tym koniec. Pozycja Ku\u017anickiego jest tak mocna, \u017ce brak mianowania nie przeszkodzi mu w zatrudnieniu w\u0142asnych kandydat\u00f3w w Komendzie Wojew\u00f3dzkiej MO w Kielcach.<\/span><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Fot. materia\u0142y wydawnictwa<\/em><\/span><\/span><\/a><\/p>\n

I tak w \u015bcis\u0142ym dow\u00f3dztwie kieleckiej milicji pojawiaj\u0105 si\u0119 podporucznik Tadeusz Majewski-Laske, kt\u00f3ry przez trzy miesi\u0105ce przebywa\u0142 w wi\u0119zieniu PUBP w Cz\u0119stochowie jako podejrzany o NSZ<\/i>, lwowski szmalcownik porucznik Bronis\u0142aw Kurczy\u0144ski oraz ujawniony niedawno major AK Stefan Dobraczy\u0144ski. Stanowisko kwatermistrzowskie w kieleckiej Komendzie Wojew\u00f3dzkiej obejmuje (\u2026) bezr\u0119ki zab\u00f3jca \u017byd\u00f3w z BCh kapitan Antoni Jarosz, jednym z zast\u0119pc\u00f3w szefa zostanie major Olsza\u0144ski, w 1940 r. cz\u0142onek endeckiego Podlaskiego Legionu \u015amierci, a personalnym \u2013 porucznik Latosi\u0144ski, oficer podejrzewany o przynale\u017cno\u015b\u0107 do NSZ. Spo\u015br\u00f3d funkcjonariuszy KW MO o wojenn\u0105 kolaboracj\u0119 z okupantem zostan\u0105 oskar\u017ceni mi\u0119dzy innymi Franciszek Augustynowicz, Euzebiusz Dyguda (granatowy policjant) i Marian Marty\u0144ski, zast\u0119pca komendanta posterunku MO na Sienkiewicza 45, na kt\u00f3rym ojciec Henia zamelduje o jego zagini\u0119ciu. Wszyscy trzej zostan\u0105 wys\u0142ani na odsiecz \u017bydom zaatakowanym na Plantach. (\u2026)<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n