{"id":71608,"date":"2019-07-15T17:09:49","date_gmt":"2019-07-15T15:09:49","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=71608"},"modified":"2019-07-10T06:38:26","modified_gmt":"2019-07-10T04:38:26","slug":"15-09-41","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=71608","title":{"rendered":"\u017bydowska rewolucja. Recenzja ksi\u0105\u017cki \u201eDzieci modernizmu\u201d Kamila Kijka"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u017bydowska rewolucja. Recenzja ksi\u0105\u017cki \u201eDzieci modernizmu\u201d Kamila Kijka<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Iza Mrzyg\u0142\u00f3d<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wbrew popularnym mitom II Rzeczpospolita by\u0142a krajem zawieszonym mi\u0119dzy modernizacj\u0105 a g\u0142\u0119bokim zacofaniem. Kamil Kijek pokazuje, jak z otaczaj\u0105c\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 i wyzwaniami nowoczesno\u015bci radzili sobie m\u0142odzi polscy \u017bydzi.<\/strong>
\nW g\u0142o\u015bnym eseju z 1989 r. Modris Eksteins pisa\u0142, \u017ce \u201emodernizm [jest uwa\u017cany] za podstawowy bodziec naszych czas\u00f3w\u201d [1] i w b\u0142yskotliwy spos\u00f3b ukazywa\u0142, jak modernistyczna i awangardowa wyobra\u017ania splot\u0142a si\u0119 na pocz\u0105tku XX w. z poj\u0119ciem czynu i pos\u0142u\u017cy\u0142a do interpretowania zjawisk spo\u0142ecznych i politycznych w odniesieniu do nowych warto\u015bci duchowych. Zaowocowa\u0142o to narodzinami radykalizm\u00f3w, d\u0105\u017c\u0105cych do gruntownej zmiany istniej\u0105cego porz\u0105dku. Radykalizmy te mia\u0142y r\u00f3\u017cne oblicza \u2013 komunizmu, faszyzmu, anarchizmu, \u017ceby wspomnie\u0107 te najbardziej spektakularne. Sam Eksteins skoncentrowa\u0142 si\u0119 na przypadku Niemiec i narodzinach nazizmu. Jednak duch radykalnego modernizmu przenika\u0142 niemal wszystkie sfery \u017cycia i ruchy polityczne, skazuj\u0105c w mi\u0119dzywojniu na pogrzebanie dziewi\u0119tnastowieczny liberalizm, demokracj\u0119 i kultur\u0119 mieszcza\u0144sk\u0105.<\/span><\/p>\n

Tropem modernistycznego radykalizmu pod\u0105\u017ca Kamil Kijek w ksi\u0105\u017cce \u201eDzieci modernizmu\u201d, w kt\u00f3rej analizuje 100 relacji autobiograficznych m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej nades\u0142anych w latach trzydziestych na konkursy \u017bydowskiego Instytutu Naukowego (JIWO) w Wilnie. Na tej podstawie bada postawy i \u015bwiadomo\u015b\u0107 m\u0142odego pokolenia \u017byd\u00f3w, ich codzienne do\u015bwiadczenia i zaanga\u017cowanie polityczne. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce to, co polityczne w ksi\u0105\u017cce Kijka, nie ogranicza si\u0119 tylko do sfery publicznej, a obejmuje r\u00f3wnie\u017c \u201eprywatne\u201d, co cz\u0119\u015bciowo wynika z charakteru \u017ar\u00f3de\u0142, a cz\u0119\u015bciowo \u2013 z przyj\u0119tej tezy, \u017ce polityka stanowi klucz do biografii ostatniego przedwojennego pokolenia.<\/span><\/p>\n

Radykalny modernizm traktuje on jako mannheimowsk\u0105 \u201eideologi\u0119 totaln\u0105\u201d, czyli pewien rodzaj kolektywnie wytworzonej wiedzy, kt\u00f3rej nie do ko\u0144ca \u015bwiadomi s\u0105 aktorzy historycznych wydarze\u0144 [2]. Kamil Kijek nie interesuje si\u0119 wi\u0119c kultur\u0105 wysok\u0105 i wyobra\u017ani\u0105 estetyczn\u0105 jak Eksteins, ale podobnie jak on zwraca uwag\u0119 na pewn\u0105 sk\u0142onno\u015b\u0107 do interpretowania rzeczywisto\u015bci wed\u0142ug okre\u015blonego klucza. W ten spos\u00f3b szersz\u0105 refleksj\u0119 nad kultur\u0105 polityczn\u0105 \u0142\u0105czy z perspektyw\u0105 mikrosocjologiczn\u0105, a rozwa\u017cania nad Zeitgeistem epoki, wsp\u00f3lnym dla do\u015bwiadcze\u0144 r\u00f3\u017cnych europejskich spo\u0142ecze\u0144stw i nowoczesnych ruch\u00f3w politycznych, wprowadza do bada\u0144 nad rzeczywisto\u015bci\u0105 Polski mi\u0119dzywojennej. Takich uj\u0119\u0107, kt\u00f3re pr\u00f3bowa\u0142yby wpisa\u0107 dzieje II Rzeczpospolitej w szersze zjawiska kulturowe i umie\u015bci\u0107 w kontek\u015bcie permanentnego kryzysu politycznego i spo\u0142ecznego Europy z lat 1914\u201345, ci\u0105gle jest w Polsce niewiele.<\/span><\/p>\n

Radyka\u0142owie, \u0142\u0105czcie si\u0119!<\/strong><\/p>\n

Modernistyczny radykalizm to koncept bardzo por\u0119czny, pozwalaj\u0105cy wyja\u015bni\u0107, w jaki spos\u00f3b codzienne do\u015bwiadczenia \u017cydowskiej m\u0142odzie\u017cy z r\u00f3\u017cnych \u015brodowisk, zar\u00f3wno tych akulturowanych czy zasymilowanych, jak i religijnych, powoduj\u0105, \u017ce przyjmuj\u0105 oni podobn\u0105, cz\u0119sto radykaln\u0105 postaw\u0119 wobec rzeczywisto\u015bci. Niezale\u017cnie od tego, czy mamy do czynienia z c\u00f3rk\u0105 pobo\u017cnego stolarza ze sztetla na Nowogr\u00f3dczy\u017anie, akulturowanym studentem prawa ze Lwowa czy dzieckiem dzia\u0142acza syjonistycznego, u wszystkich widoczne s\u0105 zbli\u017cone sposoby interpretowania otaczaj\u0105cego \u015bwiata i kwestionowania istniej\u0105cego porz\u0105dku spo\u0142ecznego i politycznego. W oczach przedstawicieli m\u0142odego pokolenia teza m\u00f3wi\u0105ca o tym, \u017ce ludzko\u015b\u0107 si\u0119 degeneruje, a \u015bwiat \u017cydowski prze\u017cywa kryzys, kt\u00f3ry niechybnie doprowadzi do katastrofy, niesprawiedliwo\u015b\u0107 i gnu\u015bno\u015b\u0107 systemu kapitalistycznego s\u0105 oczywisto\u015bci\u0105, a jedynym sposobem dokonania zmian jest radykalne ci\u0119cie w postaci rewolucji b\u0105d\u017a wyjazdu do Palestyny i budowania tam ca\u0142kiem nowego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Co wi\u0119cej, ten spos\u00f3b my\u015blenia jest wsp\u00f3lny reprezentantom r\u00f3\u017cnych opcji politycznych \u2013 syjonistom wszelakich ma\u015bci, bundowcom i komunistom. Pozwala m\u0142odym radyka\u0142om na zmienianie barw politycznych i w\u0119drowanie od syjonistycznego prawicowego Bejtaru do socjalistycznego Cukunftu lub komunistycznego Pioniera, a z religijnego Ceirej Agudat Izrael do skrajnie lewicowego syjonistycznego Ha-Szomer ha-Cair. Zreszt\u0105 podobne interpretacje dotycz\u0105ce kryzysu cywilizacji i za\u0142amania porz\u0105dku ekonomiczno-spo\u0142ecznego \u0142atwo r\u00f3wnie\u017c odnale\u017a\u0107 w\u015br\u00f3d polskiej radykalizuj\u0105cej si\u0119 m\u0142odzie\u017cy, co potwierdza uniwersalno\u015b\u0107 tych postaw. Nadzieje i rozczarowania m\u0142odych w latach 30. dobrze odzwierciedlaj\u0105 s\u0142owa Karla Mannheima: \u201eWszyscy dzielimy ten sam los, wszyscy nosimy w sobie wi\u0119cej mi\u0142o\u015bci, a przede wszystkim t\u0119sknoty, ni\u017c wsp\u00f3\u0142czesne spo\u0142ecze\u0144stwo jest w stanie zaspokoi\u0107. Dojrzeli\u015bmy wszyscy do czego\u015b, a jednak nie ma ani \u017cniw, ani owoc\u00f3w do zebrania.\u201d [3]<\/span><\/p>\n

Polsko-\u017cydowskie to\u017csamo\u015bci<\/strong><\/p>\n

Kijek z godnym podziwu rozmachem odmalowuje krajobrazy \u015bwiat\u00f3w \u017cydowskich funkcjonuj\u0105cych w Polsce mi\u0119dzywojennej i umiej\u0119tnie wprowadza czytelnika w niuanse kolejnych \u015brodowisk religijnych i politycznych oraz w r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142istniej\u0105cych lub nawet konkuruj\u0105cych ze sob\u0105 kultur \u017cydowskich. Poznajemy nie tylko polityczne \u015bcie\u017cki m\u0142odych \u017byd\u00f3w, lecz tak\u017ce zg\u0142\u0119biamy sp\u00f3r mi\u0119dzy hebraistami a jidyszystami, odkrywamy l\u0119ki przed asymilacj\u0105 i wynarodowieniem oraz kontrowersje wok\u00f3\u0142 zjawiska akulturacji. Otrzymujemy szerok\u0105 panoram\u0119 szk\u00f3\u0142 \u017cydowskich, od tradycyjnych jesziw, poprzez plac\u00f3wki zak\u0142adane przez ortodoksyjn\u0105 Agud\u0119 Izrael, a\u017c po post\u0119pow\u0105 i ateistyczn\u0105 sie\u0107 szk\u00f3\u0142 CISZO, kt\u00f3re mia\u0142y przygotowywa\u0107 m\u0142odzie\u017c do konfrontacji z wyzwaniami nowoczesnego \u015bwiata. Kamil Kijek prowadzi czytelnika tak\u017ce przez meandry \u017cydowskiej polityki, ukazuj\u0105c mnogo\u015b\u0107 ruch\u00f3w politycznych i powi\u0105zanych z nimi strukturalnie b\u0105d\u017a ideowo organizacji m\u0142odzie\u017cowych.<\/span><\/p>\n

To erudycyjne podej\u015bcie niew\u0105tpliwie stanowi du\u017cy walor ksi\u0105\u017cki. Rozdzia\u0142y o nauce m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej w szko\u0142ach pa\u0144stwowych i w ramach prywatnego szkolnictwa \u017cydowskiego oraz o wzorach udzia\u0142u w kulturze dobrze si\u0119 czyta, a znawstwo autora czu\u0107 na ka\u017cdym kroku. Jak wskazuje Kijek, s\u0105 to zagadnienia kluczowe dla zrozumienia procesu socjalizacji politycznej m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej i jej radykalizacji. Powstanie nowoczesnego polskiego pa\u0144stwa narodowego stawia\u0142o przed spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105 na ziemiach polskich nowe wyzwania. Obj\u0119cie m\u0142odzie\u017cy edukacj\u0105 szkoln\u0105 oraz rozleg\u0142e kontakty z polsk\u0105 kultur\u0105, zar\u00f3wno wysok\u0105, jak i popularn\u0105, sprzyja\u0142y procesom akulturacyjnym, nawet w tych \u015brodowiskach, kt\u00f3re stara\u0142y si\u0119 ograniczy\u0107 wp\u0142ywy zewn\u0119trzne na m\u0142odzie\u017c i uchroni\u0107 j\u0105 przed zagro\u017ceniami nowoczesno\u015bci. Polski kanon literacki i kody kulturowe stawa\u0142y si\u0119, czasami w spos\u00f3b nieu\u015bwiadomiony, cz\u0119\u015bci\u0105 kulturowej to\u017csamo\u015bci m\u0142odych \u017byd\u00f3w, niezale\u017cnie od tego, jak interpretowali oni swoj\u0105 przynale\u017cno\u015b\u0107 narodow\u0105. Autorzy wielu biografii my\u015bleli polskimi romantykami, a ich ulubion\u0105 lektur\u0105 by\u0142a Sienkiewiczowska \u201eTrylogia\u201d. Polska szko\u0142a cz\u0119sto rozbudza\u0142a w nich wiar\u0119 w to, \u017ce mog\u0105 by\u0107 pe\u0142noprawnymi obywatelami m\u0142odego pa\u0144stwa. Zderzenie ze spo\u0142ecze\u0144stwem i warunkami ekonomicznymi w wi\u0119kszo\u015bci rozwiewa\u0142o te marzenia, a poczucie zawodu i odrzucenia sprzyja\u0142o radykalizacji postaw.<\/span><\/p>\n

Tu dochodzimy do problemu antysemityzmu i wykluczenia, kt\u00f3ry Kijek opisuje r\u00f3wnie\u017c jako powszednie do\u015bwiadczenie m\u0142odzie\u017cy i wa\u017cny element jej socjalizacji. Przytaczane relacje pora\u017caj\u0105 skal\u0105 przemocy symbolicznej i tej najbardziej realnej \u2013 fizycznej, oraz jej brutalno\u015bci\u0105. Dyskryminuj\u0105ce postawy nauczycieli, szkolne b\u00f3jki, akty przemocy na ulicach i uniwersytetach powtarzaj\u0105 si\u0119 w autobiografiach jak refren. Antysemickie ataki najbole\u015bniej odczuwane by\u0142y przez m\u0142odzie\u017c wywodz\u0105c\u0105 si\u0119 z rodzin zasymilowanych i najsilniej zwi\u0105zanych z polsko\u015bci\u0105, kt\u00f3r\u0105 odrzucenie przez polskie otoczenie spycha\u0142o w pustk\u0119. W\u00f3wczas polityczne organizacje m\u0142odzie\u017cowe stanowi\u0107 mog\u0142y punkt zaczepienia, ratuj\u0105c poobijan\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i nadaj\u0105c sens \u017cyciu.<\/span><\/p>\n

Jednocze\u015bnie autor nie feruje \u0142atwych wyrok\u00f3w i w spos\u00f3b niezwykle zniuansowany ukazuje uprzedzenia funkcjonuj\u0105ce po polskiej i \u017cydowskiej stronie. Wskazuje przy tym na ambiwalencje zar\u00f3wno pa\u0144stwowej polityki integracyjnej, jak i \u017cydowskiego dyskursu narodowego. Ani polscy politycy, ani \u017cydowscy dzia\u0142acze nie mieli dobrego pomys\u0142u na u\u0142o\u017cenie wzajemnych stosunk\u00f3w, a w odniesieniu do dorastaj\u0105cego w niepodleg\u0142ym pa\u0144stwie pokolenia m\u0142odych \u017byd\u00f3w okazywali si\u0119 szczeg\u00f3lnie bezradni. Przy czym podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy, \u017ce to na przedstawicielach polskiego rz\u0105du le\u017ca\u0142a g\u0142\u00f3wna odpowiedzialno\u015b\u0107 wypracowania polityki wzgl\u0119dem mniejszo\u015bci narodowych.<\/span><\/p>\n

Ojczyzna u\u0142omna<\/strong><\/p>\n

Po przeczytaniu ksi\u0105\u017cki Kamila Kijka czytelnik mo\u017ce mie\u0107 poczucie, \u017ce spojrza\u0142 na II RP z nowej perspektywy, a narracja, kt\u00f3r\u0105 mu zaoferowano, dobrze oddaje bogactwo mi\u0119dzywojennych \u017cydowskich kultur. Do tej beczki recenzyjnego miodu nale\u017cy jednak doda\u0107 \u0142y\u017ck\u0119 dziegciu. W kilku miejscach ksi\u0105\u017cka sprawia bowiem wra\u017cenie, jakby zabrak\u0142o jej r\u0119ki redaktora. Skrupulatne wskazywanie odmienno\u015bci pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi biografiami i mno\u017cenie przyk\u0142ad\u00f3w wprowadza do narracji chaos i utrudnia p\u0142ynn\u0105 lektur\u0119. Ra\u017c\u0105 powtarzaj\u0105ce si\u0119 kilkakrotnie podobne wnioski i stwierdzenia oraz wprowadzane niekiedy zbyt p\u00f3\u017ano do g\u0142\u00f3wnej narracji obja\u015bnienia kluczowych termin\u00f3w, takich jak totalizm, autorytaryzm czy nawet sam modernizm. Ponadto przyda\u0142by si\u0119 rozdzia\u0142, kt\u00f3ry mozaik\u0119 \u017cydowskich partii pokazywa\u0142by z pewnego oddalenia i rozleg\u0142\u0105, pojawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 w r\u00f3\u017cnych miejscach wiedz\u0119 autora na ten temat zgrabnie systematyzowa\u0142, na wz\u00f3r rozdzia\u0142u po\u015bwi\u0119conego r\u00f3\u017cnym rodzajom szk\u00f3\u0142. Pozwoli\u0142oby to czytelnikowi na powr\u00f3t si\u0119 odnale\u017a\u0107, gdy po d\u0142ugiej lekturze r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy licznymi od\u0142amami ruchu syjonistycznego wprowadzi go w konsternacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Pomimo jej erudycji, w ksi\u0105\u017cce Kijka zabrak\u0142o te\u017c kilku wa\u017cnych problem\u00f3w. Szkoda, \u017ce w\u0142a\u015bciwie niczego nie dowiadujemy si\u0119 z niej na temat tego, jak radykalizm \u017cydowskiej m\u0142odzie\u017cy oddzia\u0142ywa\u0142 poza spo\u0142eczno\u015bci\u0105 \u017cydowsk\u0105. Jakie wzbudza\u0142 echa w\u015br\u00f3d radykalnych ruch\u00f3w polskich czy ukrai\u0144skich? Czy wchodzi\u0142 z nimi w starcia b\u0105d\u017a sojusze? Kt\u00f3re elementy radykalnego habitusu by\u0142y wsp\u00f3lne tak\u017ce dla polskiej m\u0142odzie\u017cy? Jak by\u0142 postrzegany przez w\u0142adze pa\u0144stwowe i jakie by\u0142y na niego reakcje? Polaryzacja polskiej sceny politycznej w latach 30. skwitowana jest w zasadzie w jednym akapicie. Czy jej ewolucja i post\u0119puj\u0105ca radykalizacja mia\u0142a tak ograniczone oddzia\u0142ywanie na \u017cydowskie ruchy polityczne?<\/span><\/p>\n

Kamil Kijek zaskakuj\u0105co ma\u0142o miejsca po\u015bwi\u0119ca r\u00f3wnie\u017c przemocy jako narz\u0119dziu \u00f3wczesnej polityki. Podobnie niewiele dowiadujemy si\u0119 o tre\u015bci i funkcjonowaniu totalitarnych czy radykalnych ideologii wyznawanych przez opisywanie \u015brodowiska oraz o ich potencjale mobilizacyjnym. Oczywi\u015bcie, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce \u201eDzieci modernizmu\u201d koncentruj\u0105 si\u0119 na metaideologii, jak\u0105 jest radykalny modernizm, a nie na za\u0142o\u017ceniach komunizmu czy syjonizmu jako takiego. Ciekawie jednak by\u0142oby g\u0142\u0119biej przeanalizowa\u0107, w kt\u00f3rych punktach praktyka i \u015bwiadomo\u015b\u0107 polityczna wchodz\u0105 w zwarcie z oficjalnymi enuncjacjami i programami partyjnymi.<\/span><\/p>\n

Dla przeci\u0119tnego odbiorcy wa\u017cniejsza od intelektualnych konstrukcji mo\u017ce by\u0107 jednak p\u0142yn\u0105ca z tej ksi\u0105\u017cki refleksja nad kondycj\u0105 II Rzeczpospolitej, ho\u0142ubionej obecnie ze wszystkich stron jako czas post\u0119pu i pe\u0142nej niezale\u017cno\u015bci. Wbrew popkulturowym wyobra\u017ceniom o przedwojennym \u201e\u015bwiecie Ordonki\u201d z ksi\u0105\u017cki wyzieraj\u0105 wyg\u00f3rowane ambicje i niedostatki II Rzeczpospolitej, kt\u00f3ra dokonuj\u0105c modernizacyjnego skoku, rozbudza\u0142a aspiracje, kt\u00f3rym nie by\u0142a w stanie sprosta\u0107. I tyczy\u0142o si\u0119 to w r\u00f3wnym stopniu pokolenia m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej, co m\u0142odego pokolenia polskich czy bia\u0142oruskich ch\u0142op\u00f3w. A deklaruj\u0105c polityk\u0119 integracyjn\u0105, grz\u0119z\u0142a w za\u0142o\u017ceniach polityki stricte narodowej. W tym kontek\u015bcie po\u0142yskuj\u0105ce jubileuszowym blaskiem has\u0142o Niepodleg\u0142o\u015bci i post\u0119puj\u0105cej krok za nim emancypacji wydaje si\u0119 dosy\u0107 ograniczone.<\/span><\/p>\n

\n

Przypisy:<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

[1] Modris Eksteins, \u201e\u015awi\u0119to Wiosny. Wielka Wojna i narodziny nowego wieku\u201d, s. 13.<\/em><\/span>
\n[2] Karl Mannheim, Ideologia i utopia, prze\u0142. Jan Mizi\u0144ski, wyd. Alatheia, Warszawa 2008.<\/em><\/span>
\n[3] Cytat za: Jan-Werner M\u00fcller, \u201ePrzeciw demokracji. Idee polityczne XX wieku w Europie\u201d, Wyd. Krytyki Politycznej, Warszawa 2016, s. 70.<\/em><\/span><\/p>\n

\n

Ksi\u0105\u017cka:<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n

Kamil Kijek, \u201eDzieci modernizmu. \u015awiadomo\u015b\u0107, kultura i socjalizacja polityczna m\u0142odzie\u017cy \u017cydowskiej w II Rzeczpospolitej\u201d, Wydawnictwo Uniwersytetu Wroc\u0142awskiego, Wroc\u0142aw 2017.<\/em><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydowska rewolucja. Recenzja ksi\u0105\u017cki \u201eDzieci modernizmu\u201d Kamila Kijka Iza Mrzyg\u0142\u00f3d Wbrew popularnym mitom II Rzeczpospolita by\u0142a krajem zawieszonym mi\u0119dzy modernizacj\u0105 a g\u0142\u0119bokim zacofaniem. Kamil Kijek pokazuje, jak z otaczaj\u0105c\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105 i wyzwaniami nowoczesno\u015bci radzili sobie m\u0142odzi polscy \u017bydzi. W g\u0142o\u015bnym eseju z 1989 r. Modris Eksteins pisa\u0142, \u017ce \u201emodernizm [jest uwa\u017cany] za podstawowy bodziec naszych […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71608"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=71608"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71608\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":71637,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/71608\/revisions\/71637"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=71608"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=71608"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=71608"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}