{"id":71791,"date":"2019-07-19T17:09:41","date_gmt":"2019-07-19T15:09:41","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=71791"},"modified":"2019-07-19T17:17:47","modified_gmt":"2019-07-19T15:17:47","slug":"22-09-36","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=71791","title":{"rendered":"To samo od czterech tysi\u0119cy lat"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>To samo od czterech tysi\u0119cy lat<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

KATARZYNA ANDERSZ<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Fragment ok\u0142adki \u201eChiduszu” nr 38 (5\/2017) autorstwa Edyty Marciniak<\/em><\/span><\/p>\n

JAKA JEST ODPOWIED\u0179 ORTODOKSYJNEGO JUDAIZMU NA MA\u0141\u017bE\u0143STWA MIESZANE? TRZEBA SZUKA\u0106 \u017bYDOWSKIEGO PARTNERA. A JE\u015aLI NIE MO\u017bNA GO ZNALE\u0179\u0106? DALEJ SZUKA\u0106, PRZY POMOCY RABINA. TAK\u017bE W KRAJU, KT\u00d3REGO SPO\u0141ECZNO\u015a\u0106 \u017bYDOWSKA JEST BARDZO NIEWIELKA, A MA\u0141\u017bE\u0143STWA MIESZANE BY\u0141Y PRZEZ DEKADY JEDYNYMI TU ZAWIERANYMI.<\/strong><\/span><\/p>\n

Katarzyna Andersz: Jak wiele \u017cydowskich \u015blub\u00f3w odbywa si\u0119 co roku w Polsce?<\/strong><\/p>\n

Rabin Michael Schudrich: Kilka. Zale\u017cy od roku. Czasami pi\u0119\u0107, czasami nawet mniej.<\/span><\/p>\n

W jakim stopniu dotycz\u0105 par, w kt\u00f3rych jeden z partner\u00f3w przeszed\u0142 konwersj\u0119?<\/strong><\/p>\n

Nie mam takich statystyk. Przede wszystkim jednak, je\u015bli kto\u015b przejdzie konwersj\u0119, to nie ma znaczenia, czy urodzi\u0142 si\u0119 \u017bydem, czy sam zdecydowa\u0142 si\u0119 wybra\u0107 judaizm. Jest wtedy po prostu \u017bydem. Nie zapominajmy te\u017c, \u017ce motywacj\u0105 do konwersji nigdy nie powinna by\u0107 ch\u0119\u0107 po\u015blubienia kogo\u015b, a jedynie ch\u0119\u0107 zostania \u017bydem.<\/span><\/p>\n

Po\u015blubienie nie-\u017byda jest rzecz\u0105 z\u0142\u0105?<\/strong><\/p>\n

Nie nazwa\u0142bym tego w ten spos\u00f3b. Powiedzia\u0142bym raczej, \u017ce rzecz\u0105 dobr\u0105 jest po\u015blubienie \u017byda. Chcia\u0142bym patrze\u0107 na t\u0119 pozytywn\u0105 stron\u0119, a nie negatywn\u0105.<\/span><\/p>\n

Jakie jest stanowisko judaizmu wobec ma\u0142\u017ce\u0144stw mieszanych?<\/strong><\/p>\n

Tora m\u00f3wi, \u017ce nie powinni\u015bmy po\u015blubia\u0107 nie-\u017byda. To oczywi\u015bcie wi\u0105\u017ce si\u0119 z najbardziej fundamentalnym za\u0142o\u017ceniem judaizmu, czyli tym, \u017ce miejscem, w kt\u00f3rym nasz\u0105 \u017cydowsko\u015b\u0107 prze\u017cywamy, jest przede wszystkim dom, bardziej ni\u017c synagoga. Jak stworzy\u0107 silny \u017cydowski dom, je\u015bli jeden z partner\u00f3w nie jest \u017bydem?<\/span><\/p>\n

Nie jest mo\u017cliwe, \u017ceby stworzy\u0107 \u017cydowski dom z nie\u017cydowskim partnerem?<\/strong>Tora jasno m\u00f3wi, \u017ce tak nie powinno by\u0107. Po pierwsze, to nie b\u0119dzie idealny dom \u017cydowski, a po drugie \u2013 to nie w porz\u0105dku w stosunku do nie\u017cydowskiego partnera. Bo dlaczego mia\u0142by on czy ona przestrzega\u0107 zasad koszerno\u015bci i innych przykaza\u0144? Takie jest stanowisko ortodoksyjnego i konserwatywnego judaizmu, ale znam r\u00f3wnie\u017c rabin\u00f3w reformowanych, kt\u00f3rzy nie zgadzaj\u0105 si\u0119 udziela\u0107 \u015blub\u00f3w wyznawcom dw\u00f3ch religii.<\/span><\/p>\n

Czy judaizm oferuje jakie\u015b rozwi\u0105zanie w przypadku, gdy dwoje ludzi odmiennych religii chce si\u0119 pobra\u0107?<\/strong><\/p>\n

Takie samo od czterech tysi\u0119cy lat \u2013 zach\u0119ca\u0107 do tego, \u017ceby po\u015blubi\u0107 \u017cydowskich partner\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Zakochan\u0105 i zdecydowan\u0105 na wsp\u00f3lne \u017cycie par\u0119 trudno by\u0142oby jednak zmusi\u0107 do rozstania i stronie \u017cydowskiej kaza\u0107 szuka\u0107 \u017cydowskiego partnera. Mo\u017cliwy jest za to \u015blub cywilny.<\/strong><\/p>\n

Mamy pewne idea\u0142y, do kt\u00f3rych realizacji d\u0105\u017cymy, ale nawet je\u015bli jaka\u015b osoba ich nie spe\u0142nia, to nadal pozostaje \u017bydem i powinna by\u0107 dobrze przyj\u0119ta wewn\u0105trz spo\u0142eczno\u015bci. \u017byd jest \u017bydem, czegokolwiek by nie zrobi\u0142. Je\u015bli przestanie przestrzega\u0107 szabatu, wci\u0105\u017c jest cz\u0119\u015bci\u0105 spo\u0142eczno\u015bci. Je\u015bli zwi\u0105\u017ce si\u0119 z kim\u015b, kto \u017bydem nie jest, obowi\u0105zkiem rabina jest dobre przyj\u0119cie takiej osoby w spo\u0142eczno\u015bci, bo pozostaje ona przecie\u017c dalej \u017bydem.<\/span><\/p>\n

Gdy para mieszana, kt\u00f3ra nie mo\u017ce wzi\u0105\u0107 \u015blubu w synagodze, zrobi to w urz\u0119dzie stanu cywilnego, a potem poprosi ortodoksyjnego rabina o b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, dostanie je?<\/strong><\/p>\n

Wszystko zale\u017cy od rabina. Oczywi\u015bcie mo\u017ce on \u017cyczy\u0107 m\u0142odej parze wszystkiego najlepszego, odnalezienia w\u0142asnej \u015bcie\u017cki i etycznego \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Co s\u0105dzi rabin o tym, co m\u00f3wi rabin Rosenbloom? Twierdzi, \u017ce je\u015bli odrzucimy par\u0119, w kt\u00f3rej tylko jedna osoba jest \u017bydem, jeszcze bardziej oddalimy j\u0105 od judaizmu.<\/strong><\/p>\n

Ta debata toczy si\u0119 ju\u017c od wielu lat. S\u0105 w niej dwa podstawowe pytania. Czy je\u015bli nie uznamy tego, co robi\u0105 i powiemy, \u017ce jest to zbyt odleg\u0142e od \u017cydowskiej tradycji, odstraszy to innych od zawierania zwi\u0105zk\u00f3w z nie-\u017bydami? Czy je\u015bli sprawimy, \u017ce wszystko b\u0119dzie mi\u0142e i \u0142atwe, wi\u0119cej os\u00f3b zacznie uznawa\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144stwa mieszane za norm\u0119? To cz\u0119\u015bciowo filozoficzne, a cz\u0119\u015bciowo strategiczne pytania. Wiemy, \u017ce rzeczywisto\u015b\u0107 si\u0119 zmienia i coraz wi\u0119cej os\u00f3b wybiera za ma\u0142\u017conk\u00f3w nie-\u017byd\u00f3w. Liczenie na to, \u017ce bardzo surowe podej\u015bcie do kwestii ma\u0142\u017ce\u0144stw mieszanych pomo\u017ce temu zapobiec, jest zupe\u0142nie pozbawione sensu. Nie znaczy to jednak, \u017ce powinni\u015bmy robi\u0107 na odwr\u00f3t i popiera\u0107 takie zwi\u0105zki. Sytuacja w Polsce jest o tyle wyj\u0105tkowa, \u017ce wiele os\u00f3b po\u015blubi\u0142o nie-\u017byd\u00f3w, kiedy sami nie wiedzieli jeszcze, \u017ce s\u0105 \u017bydami. Trudno by\u0142oby ich stygmatyzowa\u0107 czy kara\u0107 za brak wiedzy, dlatego takie osoby, tak jak wszystkich innych \u017byd\u00f3w, przyjmujemy do swojej wsp\u00f3lnoty.<\/span><\/p>\n

Jakie by\u0142oby najlepsze rozwi\u0105zanie, je\u015bli jedna osoba jest halachicznym \u017bydem czy \u017byd\u00f3wk\u0105, a druga ma tylko \u017cydowskie korzenie? Konwersja? A mo\u017ce wystarczy \u015blub cywilny, bo jest du\u017ca szansa, \u017ce b\u0119d\u0105 kultywowa\u0107 \u017cydowsk\u0105 tradycj\u0119?<\/strong><\/p>\n

Idealnie by\u0142oby, \u017ceby osoba, kt\u00f3ra ma \u017cydowskie korzenie i chce zobligowa\u0107 si\u0119 do \u017cycia zgodnego z tradycj\u0105 \u017cydowsk\u0105, uczyni\u0142a dodatkowy krok i przesz\u0142a proces konwersji.<\/span><\/p>\n

Czy wyb\u00f3r partnera, kt\u00f3ry ma przynajmniej troch\u0119 \u017cydowskich korzeni, jest lepszy ni\u017c po\u015blubienie kogo\u015b, kto ich w og\u00f3le nie ma? Czy je\u015bli kto\u015b nie jest \u017bydem w \u015bwietle halachy, jego pochodzenie nie ma i tak znaczenia?<\/strong><\/p>\n

To bardzo trudne pytanie. Wszystko, co zwi\u0119ksza szans\u0119 na to, \u017ce para b\u0119dzie mia\u0142a silniejsz\u0105 \u017cydowsk\u0105 rodzin\u0119, jest dobre.<\/span><\/p>\n

Czy jest w og\u00f3le sens dyskutowa\u0107 o ma\u0142\u017ce\u0144stwach mieszanych w Polsce, gdzie przez dziesi\u0119ciolecia by\u0142y one czym\u015b zupe\u0142nie normalnym?<\/strong><\/p>\n

Po Zag\u0142adzie w Polsce wci\u0105\u017c \u017cy\u0142o oko\u0142o 350 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w, czyli 10% przedwojennej populacji. Wielu ocala\u0142ych my\u015bla\u0142o, \u017ce po wojnie mog\u0105 albo zosta\u0107 w komunistycznej Polsce i przesta\u0107 by\u0107 \u017bydem, albo opu\u015bci\u0107 kraj. Dla wielu decyzja, \u017ceby zosta\u0107 w Polsce, znaczy\u0142a r\u00f3wnie\u017c, \u017ce swoje pochodzenie musz\u0105 ukrywa\u0107 przed dzie\u0107mi i wnukami. Jaki sens mia\u0142o w takiej sytuacji po\u015blubianie \u017byda? Skoro przez tysi\u0105clecia judaizm g\u0142osi\u0142, \u017ce je\u015bli chcesz zachowa\u0107 swoje \u017cydostwo, to po\u015blub \u017byda, to zadzia\u0142a\u0142 tu taki sam mechanizm, tylko w odwrotn\u0105 stron\u0119 \u2013 je\u015bli chcesz przesta\u0107 by\u0107 \u017bydem, po\u015blub nie-\u017byda. W powojennej Polsce odsetek ma\u0142\u017ce\u0144stw mieszanych wynosi\u0142 niemal 100%.<\/span><\/p>\n

O to w\u0142a\u015bnie mi chodzi \u2013 to ukszta\u0142towa\u0142o norm\u0119 i poczucie, \u017ce nie da si\u0119 inaczej.<\/strong><\/p>\n

W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych, kiedy przyjecha\u0142em do Polski, nie istnia\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce ma\u0142\u017ce\u0144stwo mieszane nie jest aprobowane. Prawie ka\u017cdy mia\u0142 nie\u017cydowskiego partnera czy partnerk\u0119.<\/span><\/p>\n

Co\u015b si\u0119 zmieni\u0142o?<\/strong><\/p>\n

Tak, jest wi\u0119ksza \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce wed\u0142ug \u017cydowskiej tradycji powinno si\u0119 po\u015blubi\u0107 \u017byda.<\/span><\/p>\n

Sk\u0105d si\u0119 ona bierze?<\/strong><\/p>\n

Coraz wi\u0119cej os\u00f3b anga\u017cuje si\u0119 w \u017cycie \u017cydowskie, przynajmniej w jakim\u015b stopniu. Wiele chce stworzy\u0107 silny \u017cydowski dom i wie, \u017ce do tego potrzeba partnera, kt\u00f3ry te\u017c jest \u017bydem.<\/span><\/p>\n

\u017bydzi w Polsce maj\u0105 jednak jeszcze jeden podstawowy problem: Nawet je\u015bli kto\u015b ma najlepsze intencje po\u015blubienia \u017byda, to spo\u0142eczno\u015b\u0107 jest tak ma\u0142a, \u017ce po prostu mo\u017cna nie znale\u017a\u0107 tu \u017cydowskiego m\u0119\u017ca czy \u017cony.<\/strong><\/p>\n

To nie jest problem, z kt\u00f3rym borykamy si\u0119 tylko w Polsce. Uwa\u017cam, \u017ce rabini powinni si\u0119 bardziej zaktywizowa\u0107 i pomaga\u0107 m\u0142odym \u2013 i nie tylko m\u0142odym, ale i starszym \u2013 znale\u017a\u0107 \u017cydowskich partner\u00f3w. Spotkania mo\u017cna aran\u017cowa\u0107 przecie\u017c na wiele sposob\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Rabini staraj\u0105 si\u0119 to robi\u0107?<\/strong><\/p>\n

Tak, ale w niewystarczaj\u0105cym stopniu. Musimy si\u0119 bardziej stara\u0107. To jedno z wa\u017cniejszych zada\u0144, kt\u00f3re przed nami stoi.<\/span><\/p>\n

A je\u015bli mimo wszystko nie uda si\u0119 znale\u017a\u0107 \u017cydowskiego partnera?<\/strong>
\nTak d\u0142ugo, jak jest w Polsce jaki\u015b \u017byd czy \u017byd\u00f3wka, kt\u00f3rzy chcieliby stan\u0105\u0107 pod chup\u0105, ale nie znale\u017ali \u017cydowskiego partnera, b\u0119dzie to znaczy\u0142o, \u017ce nie zrobili\u015bmy wszystkiego, co mogli\u015bmy zrobi\u0107. Odpowiedzialno\u015b\u0107 spoczywa oczywi\u015bcie nie tylko na rabinie, ale i na osobie, kt\u00f3ra szuka \u017cony lub m\u0119\u017ca. Ona te\u017c musi si\u0119 postara\u0107.<\/span><\/p>\n

\n

MAGAZYN \u201eCHIDUSZ\u201d PRENUMERATA<\/span><\/strong><\/span><\/a><\/p>\n

<\/a>
\nPRZEKA\u017b DAROWIZN\u0118<\/span><\/p>\n