{"id":72123,"date":"2019-08-02T17:09:22","date_gmt":"2019-08-02T15:09:22","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=72123"},"modified":"2019-08-01T19:24:09","modified_gmt":"2019-08-01T17:24:09","slug":"05-09-41","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=72123","title":{"rendered":"\u017bYDZI W POWSTANIU WARSZAWSKIM"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>\u017bYDZI W POWSTANIU WARSZAWSKIM<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

\u017bydowski Instytut Historyczny<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Wchodz\u0105cy w sk\u0142ad Armii Ludowej samodzielny pluton \u017bOB by\u0142 jedyn\u0105 w powsta\u0144czych szeregach formacj\u0105 bojow\u0105 stricte \u017cydowsk\u0105.<\/strong><\/p>\n

Wi\u0119\u017aniowie uwolnieni z tzw. G\u0119si\u00f3wki \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

1 sierpnia 1944 roku o\u00a0godzinie 17.00 wybuch\u0142o w\u00a0Warszawie powstanie. W\u015br\u00f3d walcz\u0105cych byli tak\u017ce \u017bydzi. Cz\u0119\u015b\u0107 z\u00a0nich uczestniczy\u0142a wcze\u015bniej w\u00a0krwawo st\u0142umionym powstaniu w\u00a0getcie warszawskim, a\u00a0nast\u0119pnie w\u00a0le\u015bnej partyzantce.\u00a0Nie trzeba by\u0107 psychologiem<\/em>\u00a0\u2013\u00a0pisa\u0142 o\u00a0swoich towarzyszach Antek Cukierman \u2013\u00a0\u017ceby zrozumie\u0107, co\u00a0czuli ci\u00a0ludzie. Przypuszczam, \u017ce\u00a0ca\u0142y czas marzyli o\u00a0chwili, kiedy b\u0119d\u0105 mogli stan\u0105\u0107 do\u00a0walki przeciwko Niemcom. I\u00a0przyszed\u0142 1\u00a0sierpnia 1944 i\u00a0da\u0142 im\u00a0szans\u0119 spe\u0142nienia tego marzenia<\/em>.<\/span><\/p>\n

Cukierman zosta\u0142 komendantem \u017bydowskiej Organizacji Bojowej po\u00a0\u015bmierci Mordechaja Anielewicza w\u00a0bunkrze przy ul. Mi\u0142ej 18. Wraz z\u00a0Cywi\u0105 Lubetkin, Markiem Edelmanem i\u00a0kilkudziesi\u0119ciu innymi bojowcami, kt\u00f3rym w\u00a0maju 1943 roku uda\u0142o si\u0119 wydosta\u0107 z\u00a0p\u0142on\u0105cego getta, niezw\u0142ocznie przyst\u0105pi\u0142 do\u00a0kolejnego powstania.<\/span><\/p>\n

Odezwa \u017bydowskiej Organizacji Bojowej<\/em><\/span><\/p>\n

Wchodz\u0105cy w\u00a0sk\u0142ad Armii Ludowej samodzielny pluton \u017bOB by\u0142 jedyn\u0105 w\u00a0powsta\u0144czych szeregach formacj\u0105 bojow\u0105 stricte \u017cydowsk\u0105. W\u015br\u00f3d powsta\u0144c\u00f3w by\u0142o jednak znacznie wi\u0119cej \u017byd\u00f3w. W\u00a0momencie wybuchu powstania wielu z\u00a0nich zg\u0142asza\u0142o si\u0119 na\u00a0ochotnika do\u00a0pierwszego napotkanego oddzia\u0142u, nie zwracaj\u0105c uwagi na\u00a0konotacje polityczne danej grupy. Inni zaanga\u017cowani byli w\u00a0dzia\u0142ania polskiego podziemia na\u00a0d\u0142ugo przed wybuchem powstania.<\/span><\/p>\n

Trudno oszacowa\u0107, ilu \u017byd\u00f3w chwyci\u0142o w\u00a0sierpniu 1944 roku za\u00a0bro\u0144. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z\u00a0nich walczy\u0142a i\u00a0gin\u0119\u0142a pod przybranymi w\u00a0czasie wojny polskimi nazwiskami. Ich pochodzenie by\u0142o cz\u0119sto tajemnic\u0105 tak\u017ce przed kolegami z\u00a0oddzia\u0142u. Obawiali si\u0119 \u2013\u00a0nie bezpodstawnie \u2013\u00a0\u017ce\u00a0gdyby wysz\u0142o ono na\u00a0jaw, towarzysze broni mogliby zacz\u0105\u0107 traktowa\u0107 ich pogardliwie albo w\u00a0og\u00f3le nie dopu\u015bci\u0107 do\u00a0walki. Realna okaza\u0142a si\u0119 te\u017c gro\u017aba, \u017ce\u00a0w\u00a0pewnej chwili \u017cydowskiego powsta\u0144ca mo\u017ce dosi\u0119gn\u0105\u0107 \u201ezb\u0142\u0105kana kula\u201d, wystrzelona przez kt\u00f3rego\u015b z\u00a0koleg\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Postawy przyjmowane przez \u017co\u0142nierzy wobec walcz\u0105cych w\u00a0ich szeregach \u017byd\u00f3w by\u0142y jednak bardzo r\u00f3\u017cne. W\u00a0niekt\u00f3rych oddzia\u0142ach panowa\u0142a pe\u0142na akceptacja, umacniana jeszcze przez fakt walki ze\u00a0wsp\u00f3lnym wrogiem. R\u00f3\u017cne by\u0142y te\u017c strategie \u017cydowskich powsta\u0144c\u00f3w. Samuel Willenberg, \u017co\u0142nierz Wojska Polskiego podczas kampanii wrze\u015bniowej i\u00a0uczestnik buntu w\u00a0Treblince, przyst\u0119puj\u0105c do\u00a0batalionu AK\u00a0\u201eRuczaj\u201d, poda\u0142 swoje prawdziwe nazwisko. Nie chcia\u0142 gin\u0105\u0107 \u2013\u00a0jak m\u00f3wi\u0142 po\u00a0latach \u2013\u00a0jako fikcyjny Ignacy Popow, kt\u00f3rego nazwisko widnia\u0142o w\u00f3wczas w\u00a0jego dokumentach.<\/span><\/p>\n

Samuel Willenberg, Godzina \u201eW\u201d, 1.08.2013 \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

Udzia\u0142 w\u00a0Powstaniu Warszawskim brali nie tylko liczni \u017bydzi, ale te\u017c \u017byd\u00f3wki.\u00a0O\u00a0godzinie siedemnastej us\u0142ysza\u0142am strza\u0142y<\/em>\u00a0\u2013\u00a0pisa\u0142a Adina Blady-Szwajger, lekarka i\u00a0\u0142\u0105czniczka \u017bOB \u2013\u00a0Wybieg\u0142am na\u00a0schody. Tego wra\u017cenia nie zapomn\u0119. Po\u00a0schodach zbiega\u0142 \u2013\u00a0oficer polski! W\u00a0mundurze Brygady Karpackiej! Wszyscy p\u0142akali i\u00a0ja\u00a0z\u00a0nimi. W\u00a0suterenie urz\u0105dza\u0142 si\u0119 szpital polowy. Podesz\u0142am do\u00a0komendanta. By\u0142 to\u00a0major \u00bbPob\u00f3g\u00ab, przedstawi\u0142am si\u0119, powiedzia\u0142am kim jestem i\u00a0natychmiast zosta\u0142am zaliczona w\u00a0poczet personelu szpitala<\/em>.<\/span><\/p>\n

W szeregi powsta\u0144cze, podobnie jak ich polscy r\u00f3wie\u015bnicy, wst\u0119powa\u0142y tak\u017ce dzieci i\u00a0m\u0142odzie\u017c \u017cydowska. Znani ze\u00a0swojej brawury byli bracia: Zalman \u201eMiki\u201d i\u00a0Perec \u201eCwaniak\u201d Hochmanowie. Po\u00a0likwidacji getta walczyli o\u00a0przetrwanie handluj\u0105c papierosami na\u00a0pl. Trzech Krzy\u017cy. Po\u00a0wybuchu powstania natychmiast w\u0142\u0105czyli si\u0119 w\u00a0walk\u0119 z\u00a0Niemcami. S\u0142u\u017cyli jako \u0142\u0105cznicy w\u00a0dzia\u0142aj\u0105cym na\u00a0terenie \u015ar\u00f3dmie\u015bcia batalionie \u201eSok\u00f3\u0142\u201d i\u00a0nie odst\u0119powali na\u00a0krok legendy oddzia\u0142u, Antoniego Godlewskiego, czyli \u201eAntka Rozpylacza\u201d.<\/span><\/p>\n

Powsta\u0144cy \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

Na ulicach powsta\u0144czej Warszawy us\u0142ysze\u0107 mo\u017cna by\u0142o j\u0119zyki wielu pa\u0144stw okupowanej przez Niemc\u00f3w Europy \u2013\u00a0w\u0119gierski, grecki czy francuski. Pos\u0142ugiwali si\u0119 nimi \u017bydzi wywiezieni ze\u00a0swoich ojczyzn do\u00a0O\u015bwi\u0119cimia, a\u00a0nast\u0119pnie przeniesieni do\u00a0Obozu Koncentracyjnego Warszawa, tzw. G\u0119si\u00f3wki. Przetrzymywani tam wi\u0119\u017aniowie zatrudnieni byli przy pracach porz\u0105dkowych w\u00a0ruinach dawnego getta. 5\u00a0sierpnia Harcerski Batalion Szturmowy \u201eZo\u015bka\u201d zaatakowa\u0142 G\u0119si\u00f3wk\u0119 i\u00a0wyzwoli\u0142 348 uwi\u0119zionych tam \u017byd\u00f3w. Zdecydowana wi\u0119kszo\u015b\u0107 z\u00a0nich do\u0142\u0105czy\u0142a do\u00a0powsta\u0144c\u00f3w, tak\u017ce do\u00a0oddzia\u0142\u00f3w liniowych.\u00a0<\/span><\/p>\n

Dla Polak\u00f3w Powstanie Warszawskie by\u0142o patriotycznym zrywem, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 miastu unicestwienie. Ostatnim \u017cyj\u0105cym w\u00a0Warszawie \u017bydom wybuch powstania umo\u017cliwi\u0142 wyj\u015bcie z\u00a0ukrycia i\u00a0odzyskanie w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Ci, kt\u00f3rym uda\u0142o si\u0119 prze\u017cy\u0107 zag\u0142ad\u0119 w\u0142asnego narodu, chwycili za\u00a0bro\u0144, aby walcz\u0105c w\u00a0polskich oddzia\u0142ach szuka\u0107 odwetu na\u00a0Niemcach.\u00a0Wiem, \u017ce\u00a0dla wi\u0119kszo\u015bci ludzi powstanie to\u00a0by\u0142 okres najokropniejszych m\u0119czar\u0144. Ale dla mnie to\u00a0by\u0142 okres cudownie odzyskanej wolno\u015bci<\/em>\u00a0\u2013\u00a0pisa\u0142a w\u00a0rok po\u00a0wojnie uwolniona z\u00a0G\u0119si\u00f3wki Zofia Samsztejn.\u00a0<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bYDZI W POWSTANIU WARSZAWSKIM \u017bydowski Instytut Historyczny Wchodz\u0105cy w sk\u0142ad Armii Ludowej samodzielny pluton \u017bOB by\u0142 jedyn\u0105 w powsta\u0144czych szeregach formacj\u0105 bojow\u0105 stricte \u017cydowsk\u0105. Wi\u0119\u017aniowie uwolnieni z tzw. G\u0119si\u00f3wki \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH 1 sierpnia 1944 roku o\u00a0godzinie 17.00 wybuch\u0142o w\u00a0Warszawie powstanie. W\u015br\u00f3d walcz\u0105cych byli tak\u017ce \u017bydzi. Cz\u0119\u015b\u0107 z\u00a0nich uczestniczy\u0142a wcze\u015bniej w\u00a0krwawo st\u0142umionym powstaniu w\u00a0getcie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72123"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72123"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72123\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":72145,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72123\/revisions\/72145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72123"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=72123"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=72123"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}