{"id":72530,"date":"2019-08-20T17:09:43","date_gmt":"2019-08-20T15:09:43","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=72530"},"modified":"2019-08-17T07:09:03","modified_gmt":"2019-08-17T05:09:03","slug":"20-09-43","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=72530","title":{"rendered":"WALKA I ZAG\u0141ADA BIA\u0141OSTOCKIEGO GETTA"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>WALKA I ZAG\u0141ADA BIA\u0141OSTOCKIEGO GETTA<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

ANNA MAJCHROWSKA<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

W nocy z 15 na 16 sierpnia 1943 roku Niemcy przyst\u0105pili do drugiej, ostatecznej akcji likwidacyjnej getta w Bia\u0142ymstoku.<\/strong><\/p>\n

Deportacja \u017byd\u00f3w bia\u0142ostockich do obozu zag\u0142ady w Treblince \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/em><\/span><\/p>\n

Okr\u0119g Bia\u0142ystok w\u0142\u0105czono do\u00a0Rzeszy w\u00a0lipcu 1941 roku. Wtedy te\u017c powsta\u0142o w\u00a0Bia\u0142ymstoku getto, w\u00a0kt\u00f3rym zamkni\u0119to 45\u00a0tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. Stan ten utrzyma\u0142 si\u0119 do\u00a0lutego 1943 roku, kiedy Niemcy przyst\u0105pili do\u00a0akcji wysiedle\u0144czej z\u00a0getta.\u00a0Na\u00a0ulicach zamar\u0142o \u017cycie, znikn\u0105\u0142 \u015bmiech i\u00a0zgie\u0142k<\/em>\u00a0\u2013\u00a0pisa\u0142 w\u00a0rok po\u00a0wojnie Szymon Datner, historyk, ale te\u017c \u015bwiadek tych wydarze\u0144\u00a0\u2013\u00a0Rozdzieraj\u0105cy by\u0142 widok ma\u0142ych dzieci, apatycznych i\u00a0zgaszonych, \u015bwiadomych tego, co\u00a0je\u00a0czeka. Kto opisze katusze rodzic\u00f3w, \u015bwiadomych losu, zupe\u0142nej bezradno\u015bci w\u00a0obliczu nieuniknionej zag\u0142ady. W\u00a0ci\u0105gu kilku mro\u017anych dni wywieziono z\u00a0bia\u0142ostockiego getta jedn\u0105 trzeci\u0105 jego mieszka\u0144c\u00f3w.<\/em><\/span><\/p>\n

Cho\u0107 w\u00a0czasie lutowych wysiedle\u0144 dzia\u0142a\u0142o ju\u017c w\u00a0getcie zbrojne podziemie, jego cz\u0142onkom nie uda\u0142o si\u0119 przeprowadzi\u0107 zorganizowanej akcji oporu. Dow\u00f3dcom zabrak\u0142o do\u015bwiadczenia i\u00a0jasnego planu dzia\u0142ania. Ich skuteczno\u015b\u0107 os\u0142abi\u0142 te\u017c utrzymuj\u0105cy si\u0119 roz\u0142am struktur podziemnych na, z\u0142o\u017cony g\u0142\u00f3wnie z\u00a0komunist\u00f3w, Blok A\u00a0oraz Blok B,\u00a0tworzony przez m\u0142odzie\u017cowe organizacje syjonistyczne i\u00a0Bund.<\/span><\/p>\n

\"PlanPlan getta w Bia\u0142ymstoku<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\"Zamkni\u0119cieZamkni\u0119cie terenu gett…<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\"Og\u0142oszenieOg\u0142oszenie z getta w B…<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\"ObcinanieObcinanie brody \u017bydom<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\"RuinyRuiny synagogi spalone…<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

Do zjednoczenia \u017cydowskiej konspiracji uda\u0142o si\u0119 doprowadzi\u0107 dopiero w\u00a0lipcu. Na\u00a0czele nowej organizacji stan\u0105\u0142 Mordechaj Tenenbaum z\u00a0syjonistycznego Droru, kt\u00f3ry uczestniczy\u0142 wcze\u015bniej w\u00a0tworzeniu \u017bydowskiej Organizacji Bojowej w\u00a0Warszawie. Jego zast\u0119pc\u0105 mianowany zosta\u0142 komunista Daniel Moszkowicz. Organizacja dysponowa\u0142a teraz ok. 200 lud\u017ami, setk\u0105 pistolet\u00f3w, kilkunastoma karabinami oraz granatami, produkowanymi w\u00a0poukrywanych na\u00a0terenie getta warsztatach. Opr\u00f3cz tego ok. 150 bia\u0142ostockich \u017byd\u00f3w walczy\u0142o w\u00a0oddzia\u0142ach partyzanckich, dzia\u0142aj\u0105cych na\u00a0terenie otaczaj\u0105cej miasto Puszczy Knyszy\u0144skiej.<\/span><\/p>\n

P\u00f3\u0142 roku po\u00a0pierwszej akcji, Niemcy przyst\u0105pili do\u00a0drugiej, ostatecznej akcji likwidacyjnej getta w\u00a0Bia\u0142ymstoku. Akcja ta\u00a0zaskoczy\u0142a wszystkich,\u00a0spad\u0142a jak grom z\u00a0jasnego nieba<\/em>, pisa\u0142 Szymon Datner.\u00a0Nigdy nie by\u0142o w\u00a0getcie tak beztrosko<\/em>,\u00a0jak w\u00a0ostatnich dniach, poprzedzaj\u0105cych jego zag\u0142ad\u0119. By\u0142o to\u00a0w\u00a0okresie po\u00a0Stalingradzie, po\u00a0El\u00a0Alamain, po\u00a0zwyci\u0119skim zako\u0144czeniu [przez Aliant\u00f3w] kampanii p\u00f3\u0142nocno-afryka\u0144skiej i\u00a0l\u0105dowaniu na\u00a0Sycylii. [\u2026] Sz\u0142a pomoc. Niemcy w\u00a0dalszym ci\u0105gu byli zdecydowani wygra\u0107 wojn\u0119 \u2013\u00a0z\u00a0\u017bydami.
\n<\/em><\/span><\/p>\n

W\u00a0nocy z\u00a015\u00a0na\u00a016\u00a0sierpnia oddzia\u0142y niemieckie otoczy\u0142y getto potr\u00f3jnym kordonem i\u00a0wkroczy\u0142y na\u00a0teren fabryk. W\u00a0ci\u0105gu p\u00f3\u0142 godziny powsta\u0144cy zmobilizowali grupy bojowe, wydali bro\u0144 i\u00a0zaj\u0119li oznaczone punkty. O\u00a0godzinie sz\u00f3stej w\u00a0getcie rozwieszono afisze o\u00a0\u201eewakuacji getta\u201d do\u00a0Lublina \u2014\u00a0wszyscy mieszka\u0144cy mieli si\u0119 stawi\u0107 na\u00a0ulicy Jurowieckiej. Jak relacjonowa\u0142 Szymon Datner,\u00a0pr\u00f3by bojowc\u00f3w wstrzymania nap\u0142ywu mas na\u00a0ulic\u0119 Jurowieck\u0105 nie powiod\u0142y si\u0119. T\u0142umy nape\u0142niaj\u0105ce ulice by\u0142y t\u0119pe i\u00a0zrezygnowane.<\/em><\/span><\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym celem bojowc\u00f3w by\u0142o zrobienie wy\u0142omu w\u00a0ogrodzeniu getta i\u00a0przedarcie si\u0119 wraz z\u00a0jak najwi\u0119ksz\u0105 liczb\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w getta do\u00a0lasu.\u00a0Do\u00a0bojowc\u00f3w, nie maskuj\u0105cych ju\u017c swej obecno\u015bci w\u015br\u00f3d t\u0142um\u00f3w, przy\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 dziesi\u0105tki zdeterminowanych ludzi, uzbrojonych w\u00a0kije, pr\u0119ty i\u00a0kamienie.<\/em>Bojowcy zaatakowali jako pierwsi o\u00a010.00 rano. Sygna\u0142 do\u00a0walki da\u0142a \u0142una po\u017car\u00f3w wznieconych przez\u00a0bohaterskie dziewcz\u0119ta Milk\u0119 Datner, Basi\u0119 Kaczalsk\u0105, Chaj\u0119 Bia\u0142\u0105, Fani\u0119<\/em>\u00a0i\u00a0in., kt\u00f3re podpala\u0142y domy, fabryki i\u00a0stogi siana.\u00a0Plan si\u0119 jednak nie powi\u00f3d\u0142, a\u00a0Niemcy szybko opanowali sytuacj\u0119. Nauczeni do\u015bwiadczeniem wyniesionym z\u00a0powstania w\u00a0getcie warszawskim, byli do\u00a0likwidacji bia\u0142ostockiego skupiska \u017byd\u00f3w dobrze przygotowani. Ustawili karabiny maszynowe w\u00a0oknach dom\u00f3w i\u00a0fabryk otaczaj\u0105cych getto, a\u00a0eskadra samolot\u00f3w niemieckich ostrzeliwa\u0142a bojowc\u00f3w z\u00a0broni pok\u0142adowej.\u00a0Walka jest nier\u00f3wna. Oko\u0142o 300 licho uzbrojonych \u017byd\u00f3w walczy z\u00a0ponad trzytysi\u0119cznym uzbrojonym wy\u0142\u0105cznie w\u00a0bro\u0144 maszynow\u0105 odzia\u0142em SS\u00a0\u2013\u00a0pisa\u0142 Datner. (…) W\u00a0ko\u0144cu zniecierpliwieni przed\u0142u\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 walk\u0105 Niemcy rzucaj\u0105 do\u00a0akcji czo\u0142gi.\u00a0<\/em><\/span><\/p>\n

\"LikwidacjaLikwidacja getta 16.08…<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\"DeportacjaDeportacja \u017byd\u00f3w do ob…<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\"DeportacjaDeportacja z getta do\u00a0…<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\"DeportacjaDeportacja z getta do o\u015brodka zag\u0142ady w Treblince\u00a0 \/\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\"Studnia,Studnia, w&nbsp;kt\u00f3rej by\u0142o ukryte jedno z&nbsp;wej\u015b\u0107 do&nbsp;bunkra przy ul. Chmielnej 7\u00a0<\/span> \/\u00a0<\/em><\/span>\u017ar\u00f3d\u0142o: Archiwum<\/em> \u017bIH<\/em><\/span><\/span><\/p>\n

Bojowcy wycofali si\u0119 do\u00a0schronu wybudowanego w\u00a0studni przy ulicy Chmielnej 7,\u00a0zostali jednak odkryci i\u00a0rozstrzelani z\u00a0karabin\u00f3w maszynowych na\u00a0rogu ulicy Kupieckiej i\u00a0Jurowieckiej.<\/span><\/p>\n

Niewielkie starcia mia\u0142y miejsce w\u00a0r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach getta przez kilka kolejnych dni. Komendanci Mordechaj Tenenbaum i\u00a0Daniel Moszkowicz, widz\u0105c, \u017ce\u00a0walka dobiega ko\u0144ca, pope\u0142nili samob\u00f3jstwo w\u00a0dniu 20\u00a0sierpnia. Schrony bojowc\u00f3w przy ul. Ciep\u0142ej i\u00a0Nowogr\u00f3dzkiej pad\u0142y 26\u00a0sierpnia, a\u00a030\u00a0sierpnia grupie bojowc\u00f3w uda\u0142o si\u0119 wydosta\u0107 przez podkop poza getto i\u00a0po\u0142\u0105czy\u0107 z\u00a0partyzantami. Dnia 15\u00a0wrze\u015bnia 1943 r., po\u00a0wyga\u015bni\u0119ciu ostatnich ognisk oporu, zosta\u0142y wycofane wojska SS.<\/span><\/p>\n

Wszystkich pozosta\u0142ych przy \u017cyciu mieszka\u0144cy getta wywieziono do\u00a0Treblinki, Majdanka, Bli\u017cyny, O\u015bwi\u0119cimia, gdzie zostali wymordowani. Jak pisze Szymon Datner,\u00a0Niemcy inscenizuj\u0105 jeszcze ostatni \u017cart, w\u00a0ci\u0119\u017ckim, chamskim, niemieckim stylu. Oko\u0142o tysi\u0105ca dzieci zostaje odebranych nieszcz\u0119snym rodzicom, odprowadzonych do\u00a0ghetta, by\u00a0je\u00a0\u201eodwie\u017a\u0107 do\u00a0Szwajcarii\u201d. Droga do\u00a0Szwajcarii prowadzi przez Theresienstadt w\u00a0Czechos\u0142owacji, a\u00a0st\u0105d do\u00a0O\u015bwi\u0119cimia. Tu\u00a0ko\u0144czy si\u0119 ich w\u0119dr\u00f3wka.<\/em>Wstrz\u0105saj\u0105ca jest r\u00f3wnie\u017c ewakuacja szpitala 20\u00a0sierpnia 1943 r.\u00a0Z\u00a0oddzia\u0142u po\u0142o\u017cniczego wybiega kilku Niemc\u00f3w, trzymaj\u0105c niemowl\u0119ta, kt\u00f3re jak tobo\u0142ki przerzucaj\u0105 przez plecy. Za\u00a0nimi wlok\u0105 si\u0119, pomagaj\u0105c sobie wzajemnie, os\u0142abione po\u0142o\u017cnice. Id\u0105 jak martwe, bez protestu, bez pr\u00f3\u015bb, bez z\u0142orzecze\u0144. Na\u00a0furmanki rzucaj\u0105 Niemcy niemowl\u0119ta jak przedmioty. (…) Niemowl\u0119ta nie krzycz\u0105, s\u0105\u00a0ju\u017c na\u00a0wp\u00f3\u0142 martwe, z\u00a0wozu dochodzi tylko zd\u0142awiony pisk.<\/em><\/span><\/p>\n

Jak podaje Szymon Datner, Niemcy wymordowali oko\u0142o 200 tys. \u017byd\u00f3w z\u00a0wojew\u00f3dztwa bia\u0142ostockiego, w\u00a0tym ponad 50\u00a0tys. z\u00a0Bia\u0142egostoku. Historycy oceniaj\u0105, \u017ce\u00a0z\u00a0bia\u0142ostockiego getta ocala\u0142o w\u00a0podziemiu i\u00a0na\u00a0tzw. stronie aryjskiej oko\u0142o 900 os\u00f3b, oko\u0142o 750 prze\u017cy\u0142o obozy koncentracyjne, a\u00a02\u20135 tys. przetrwa\u0142o w\u00a0g\u0142\u0119bi Rosji. [1] Przyjmuje si\u0119, \u017ce\u00a0powstanie w\u00a0getcie bia\u0142ostockim by\u0142o najwi\u0119ksz\u0105 bitw\u0105 stoczon\u0105 na\u00a0ulicach miasta i\u00a0najwi\u0119ksz\u0105 bitw\u0105 miejsk\u0105 wojew\u00f3dztwa.<\/span><\/p>\n

[1] Archiwum Ringelbluma,\u00a0Relacje z\u00a0Kres\u00f3w<\/em>, opr. Andrzej \u017bbikowski, \u017bIH, Warszawa 2000, s.\u00a038.<\/span><\/p>\n

U\u017cyte w\u00a0tek\u015bcie cytaty pochodz\u0105 z\u00a0publikacji Szymona Datnera \u201eWalka i\u00a0zag\u0142ada bia\u0142ostockiego getta\u201d, wydanej w\u00a01946 r.\u00a0w\u00a0\u0141odzi.\u00a0W\u00a02014 roku nak\u0142adem \u017bIH ukaza\u0142a si\u0119 reedycja krytyczna tej ksi\u0105\u017cki:\u00a0<\/em>http:\/\/www.jhi.pl\/publikacje\/106<\/strong><\/span><\/em><\/a><\/span><\/p>\n

Szymon Datner<\/em><\/strong>\u00a0(1902\u20131989) by\u0142 historykiem i\u00a0dzia\u0142aczem spo\u0142ecznym. Tu\u017c przed wybuchem wojny przyj\u0105\u0142 posad\u0119 nauczyciela w\u00a0gimnazjum hebrajskim w\u00a0Bia\u0142ymstoku. Dzia\u0142a\u0142 w\u00a0ruchu oporu, w\u00a0czerwcu 1943 r.\u00a0wydosta\u0142 si\u0119 z\u00a0getta i\u00a0do\u0142\u0105czy\u0142 do\u00a0oddzia\u0142\u00f3w partyzanckich walcz\u0105cych w\u00a0okolicznych lasach. Po\u00a0wojnie na\u00a0kr\u00f3tko wyjecha\u0142 do\u00a0Palestyny. Po\u00a0powrocie pracowa\u0142 w\u00a0\u017bydowskim Instytucie Historycznym oraz w\u00a0G\u0142\u00f3wnej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Napisa\u0142 m.in., cytowan\u0105 w\u00a0powy\u017cszym tek\u015bcie, publikacj\u0119 \u201eWalka i\u00a0zag\u0142ada bia\u0142ostockiego getta\u201d oraz \u201eLas sprawiedliwych\u201d \u2013\u00a0pierwsz\u0105 w\u00a0Polsce ksi\u0105\u017ck\u0119 traktuj\u0105c\u0105 o\u00a0ratowaniu \u017byd\u00f3w przez Polak\u00f3w.<\/em><\/span><\/p>\n

Archiwum getta bia\u0142ostockiego
\n<\/strong><\/span><\/p>\n

W listopadzie 1942 r.\u00a0do\u00a0getta bia\u0142ostockiego przyby\u0142 Mordechaj Tenenbaum-Tamaroff \u2013\u00a0cz\u0142onek \u017bydowskiej Organizacji Bojowej w\u00a0getcie warszawskim. Razem z\u00a0Cwi Mersikiem rozpocz\u0119li akcj\u0119 zbierania relacji w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w getta, kopiowania dokument\u00f3w urz\u0119dowych, opracowywania r\u00f3\u017cnych zagadnie\u0144 \u017cycia \u017byd\u00f3w pod okupacj\u0105. Podczas tej akcji zebrano setki dokument\u00f3w. Wiosn\u0105 1943 r., w\u00a0obawie przed ostateczn\u0105 likwidacj\u0105 getta, dokumenty wyniesiono poza mur i\u00a0zakopano.<\/span><\/p>\n

Niestety powojenni odkrywcy archiwum podzielili dokumentacj\u0119 na\u00a0kilka cz\u0119\u015bci, oddaj\u0105c je\u00a0r\u00f3\u017cnym organizacjom \u017cydowskim lub osobom prywatnym. Cz\u0119\u015b\u0107 orygina\u0142\u00f3w znajduje si\u0119 w\u00a0\u017bydowskim Instytucie Historycznym, cz\u0119\u015b\u0107 \u2013\u00a0w\u00a0archiwach Yad Vashem i\u00a0Kibucu Bohater\u00f3w Getta w\u00a0Izraelu. Z\u00a0pewno\u015bci\u0105 wiele dokument\u00f3w \u2013\u00a0w\u00a0tym zbi\u00f3r fotografii wojennych \u2013\u00a0zagin\u0119\u0142o bezpowrotnie.\u00a0<\/span><\/p>\n

W Archiwum \u017bIH-u mo\u017cna obejrze\u0107 orygina\u0142y dokument\u00f3w Rady \u017bydowskiej w\u00a0Bia\u0142ymstoku oraz 25\u00a0bezcennych r\u0119kopi\u015bmiennych relacji uciekinier\u00f3w z\u00a0r\u00f3\u017cnych miasteczek prowincji bia\u0142ostockiej spisanych w\u00a01943 r.\u00a0Kilkadziesi\u0105t dalszych dokument\u00f3w znajduje si\u0119 u\u00a0nas w\u00a0odpisach sporz\u0105dzonych tu\u017c po\u00a0wojnie.\u00a0<\/span><\/p>\n

Relacje s\u0105\u00a0dost\u0119pne w\u00a03.\u00a0tomie pe\u0142nej edycji Archiwum Ringelbluma\u00a0Relacje z\u00a0Kres\u00f3w<\/em><\/a>.\u00a0<\/em>Wspomnienia te\u00a0zbierali praktycznie wszyscy aktywni dzia\u0142acze Oneg Szabat \u2014\u00a0Hersz Wasser, Abraham Lewin, Salomea Ostrowska, Daniel Fligelman, Nechemiasz Tytelman, Szymon Huberband, Eliasz Gutkowski, Chaskiel Wilczy\u0144ski oraz Emanuel Ringelblum.<\/span><\/p>\n

\n\"RelacjaRelacja opisuj\u0105ca waru…<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralna Biblioteka Judaistyczna<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\n

\"RelacjaRelacja z\u00a0 pierwszych …<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralna Biblioteka Judaistyczna<\/p>\n

<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\""Bia\u0142ystok“Bia\u0142ystok w walce”\u00a0 -…<\/span>\u00a0\u00a0\/\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o: Centralna Biblioteka Judaistyczna
\n<\/span><\/em><\/span><\/p>\n

\n

Zach\u0119camy do\u00a0lektury artyku\u0142\u00f3w Szymona Datnera i\u00a0Bernarda Marka dotycz\u0105cych powstania w\u00a0getcie bia\u0142ostockim publikowanych w\u00a0Biuletynie \u017bydowskiego Instytutu Historycznego (dost\u0119pnych obecnie w\u00a0zasobach Centralnej Biblioteki Judaistycznej).
\n<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n

Szymon Datner,\u00a0Odd\u017awi\u0119ki powstania getta warszawskiego \u2014\u00a0w\u00a0getcie bia\u0142ostockim<\/strong><\/span><\/a>,<\/strong><\/span> stycze\u0144 \u2014\u00a0czerwniec 1951,<\/span><\/em><\/p>\n

Szymon Datner,\u00a0Eksterminacja ludno\u015bci \u017cydowskiej w\u00a0okr\u0119gu bia\u0142ostockim<\/a><\/strong><\/span>, pa\u017adziernik \u2014\u00a0grudzie\u0144 1966,<\/span><\/em><\/p>\n

Szymon Datner,\u00a0Szkice do\u00a0studi\u00f3w nad dziejami \u017cydowskiego ruchu partyzanckiego w\u00a0okr\u0119gu bia\u0142ostockim (1941\u20131944)<\/a><\/strong><\/span>, stycze\u0144 \u2014\u00a0marzec 1970,<\/span><\/em><\/p>\n

Szymon Datner,\u00a0Wojew\u00f3dzka komisja do\u00a0badania zbrodni niemieckich w\u00a0Bia\u0142ymstoku (1944\u20131945)<\/a><\/strong><\/span>, lipiec \u2014\u00a0grudzie\u0144 1982,<\/span><\/em><\/p>\n

Bernard Mark,\u00a0W\u00a0dziesi\u0105t\u0105 rocznic\u0119 powstania w\u00a0getcie bia\u0142ostockim (16 sierpnia 1943 \u2014\u00a016\u00a0sierpnia 1953)<\/strong><\/span><\/a>, kwiecie\u0144 \u2014\u00a0wrzesie\u0144 1953.<\/span><\/em><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

WALKA I ZAG\u0141ADA BIA\u0141OSTOCKIEGO GETTA ANNA MAJCHROWSKA W nocy z 15 na 16 sierpnia 1943 roku Niemcy przyst\u0105pili do drugiej, ostatecznej akcji likwidacyjnej getta w Bia\u0142ymstoku. Deportacja \u017byd\u00f3w bia\u0142ostockich do obozu zag\u0142ady w Treblince \/ \u0179r\u00f3d\u0142o: Archiwum \u017bIH Okr\u0119g Bia\u0142ystok w\u0142\u0105czono do\u00a0Rzeszy w\u00a0lipcu 1941 roku. Wtedy te\u017c powsta\u0142o w\u00a0Bia\u0142ymstoku getto, w\u00a0kt\u00f3rym zamkni\u0119to 45\u00a0tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. Stan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72530"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72530"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72530\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":72549,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72530\/revisions\/72549"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72530"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=72530"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=72530"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}