{"id":72586,"date":"2019-08-18T17:09:42","date_gmt":"2019-08-18T15:09:42","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=72586"},"modified":"2019-08-18T08:31:42","modified_gmt":"2019-08-18T06:31:42","slug":"22-09-37","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=72586","title":{"rendered":"15 lat temu zmar\u0142 Czes\u0142aw Mi\u0142osz. Cz\u0142owiek w\u015br\u00f3d skorpion\u00f3w"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>15 lat temu zmar\u0142 Czes\u0142aw Mi\u0142osz. Cz\u0142owiek w\u015br\u00f3d skorpion\u00f3w<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Adam Michnik<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Czes\u0142aw Mi\u0142osz, Krak\u00f3w 2002 r. (Fot. Gra\u017cyna Makara \/ Agencja Gazeta)<\/em><\/span><\/p>\n

By\u0142 Polakiem szczeg\u00f3lnego rodzaju – obcy by\u0142 mu nacjonal-katolicyzm, ale te\u017c snobizm na Pary\u017c czy Londyn<\/strong><\/p>\n

Traktat poetycki (wst\u0119p)<\/strong><\/p>\n

Czes\u0142aw Mi\u0142osz<\/p>\n

Mowa rodzinna niechaj b\u0119dzie prosta.<\/i>
\nA\u017ceby ka\u017cdy, kto us\u0142yszy s\u0142owo,<\/i>
\nWidzia\u0142 jab\u0142onie, rzek\u0119, zakr\u0119t drogi,<\/i>
\nTak jak si\u0119 widzi w letniej b\u0142yskawicy.<\/i><\/p>\n

Nie mo\u017ce jednak mowa by\u0107 obrazem<\/i>
\nI niczym wi\u0119cej. Wabi j\u0105 od wiek\u00f3w<\/i>
\nRozko\u0142ysanie rymu, sen, melodia.<\/i>
\nBezbronn\u0105 mija suchy, ostry \u015bwiat.<\/i><\/p>\n

Niejeden pyta dzisiaj, co to znaczy<\/i>
\nTen wstyd, je\u017celi czyta ksi\u0119g\u0119 wierszy,<\/i>
\nJakby do gorszej natury w nim samym<\/i>
\nZwraca\u0142 si\u0119 autor w niejasnym zamiarze,<\/i>
\nMy\u015bl odsuwaj\u0105c i my\u015bl oszukuj\u0105c.<\/i><\/p>\n

Z przypraw\u0105 \u017cartu, b\u0142aze\u0144stwa, satyry,<\/i>
\nJeszcze si\u0119 umie podoba\u0107 poezja.<\/i>
\nJej znakomito\u015b\u0107 wtedy si\u0119 docenia.<\/i>
\nAle te walki, gdzie stawk\u0105 jest \u017cycie,<\/i>
\nToczy si\u0119 w prozie. Nie zawsze tak by\u0142o.<\/i><\/p>\n

I niewyznany dotychczas jest \u017cal.<\/i>
\nS\u0142u\u017c\u0105, nie trwaj\u0105, romanse, traktaty.<\/i>
\nBo wi\u0119cej wa\u017cy jedna dobra strofa,<\/i>
\nNi\u017c ci\u0119\u017car wielu pracowitych stronic.<\/i><\/p>\n

***<\/strong><\/p>\n

\u201eZgodne w rado\u015bci s\u0105 wszystkie instrumenty<\/b>
\nKiedy poeta wchodzi w ogr\u00f3d ziemi\u201d.<\/b><\/p>\n

Tak Czes\u0142aw Mi\u0142osz wita\u0142 debiutancki tom Tadeusza R\u00f3\u017cewicza. Ale kiedy z ogrodu ziemi odchodzi\u0142 on sam, tw\u00f3rca na miar\u0119 Kochanowskiego, S\u0142owackiego i Norwida, odprowadza\u0142y go nie tylko podziw i \u017cal, ale te\u017c jazgot pod\u0142o\u015bci i festiwal nienawi\u015bci.<\/span><\/p>\n

Jedno i drugie towarzyszy\u0142o mu przez ca\u0142e \u017cycie. Za sw\u00f3j talent, niezale\u017cno\u015b\u0107 i nonkonformizm p\u0142aci\u0142 bardzo wysok\u0105 cen\u0119.<\/span><\/p>\n

Naznaczy\u0142 polsk\u0105 duchowo\u015b\u0107 tak samo jak Mickiewicz; te\u017c by\u0142 ukszta\u0142towany przez klimat Wilna. I tak jak Mickiewicz pozostawi\u0142 dzie\u0142o cudownie bogate. Wiele pokole\u0144 b\u0119dzie uczy\u0107 si\u0119 ze\u0144 m\u0105dro\u015bci, wra\u017cliwo\u015bci, prawo\u015bci, wiary, nadziei i mi\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Mi\u0142osz nie chcia\u0142 zajmowa\u0107 si\u0119 polityk\u0105; ten \u015bwiat by\u0142 mu obcy. By\u0142 homo poeticus i homo religiosus. Zmaga\u0142 si\u0119 z Bogiem, szuka\u0142 Boga, chcia\u0142 by\u0107 wierny Bogu. Mia\u0142 niezwyk\u0142e wyczucie diabelstwa. Pisa\u0142:<\/span><\/p>\n

Czemu\u017c bym, matko, mia\u0142 nie wierzy\u0107 w Piek\u0142o<\/i>
\nJe\u017celi u\u015bcisk wymienia\u0142em d\u0142oni<\/i>
\nZ tymi, co w swoich niepatrz\u0105cych oczach<\/i>
\nNosz\u0105 niepok\u00f3j i fa\u0142sz pot\u0119pie\u0144c\u00f3w?<\/i>
\nO psy przekl\u0119te, oprawcy cz\u0142owieka,<\/i>
\nZapytuj\u0105cy ze \u015bmiechem: c\u00f3\u017c cz\u0142owiek?<\/i>
\nAlbo wrzeszcz\u0105cy: cz\u0142owiek, cz\u0142owiekowi,<\/i>
\nZ nog\u0105 opart\u0105 bli\u017aniemu na gardle.<\/i>
\nO nieszcz\u0119\u015bliwi, co nie znaj\u0105 nawet<\/i>
\nChwili boja\u017ani pod obszarem nieba<\/i>
\nI nie przyznaj\u0105 si\u0119 nigdy przed sob\u0105<\/i>
\nDo wiedzy, kt\u00f3r\u0105 mog\u0105 mie\u0107 o sobie.<\/i>
\nNieprawda, matko, \u017ce w ludzkim rodzaju<\/i>
\nNie ma zbawionych ani pot\u0119pionych.<\/i>
\nKt\u00f3\u017c jednak powie: jestem sprawiedliwy,<\/i>
\nKiedy z tch\u00f3rzostwa ro\u015bnie oboj\u0119tno\u015b\u0107,<\/i>
\nZ oboj\u0119tno\u015bci o zbrodni milczenie,<\/i>
\nZ milczenia tylko \u015bmier\u0107 i oskar\u017cenie<\/i><\/p>\n

(\u201eGr\u00f3b matki\u201d)<\/span><\/p>\n

Ta gniewna reakcja na nieludzko\u015b\u0107 naszych czas\u00f3w dawa\u0142a Mi\u0142oszowi moc, by nie sta\u0107 si\u0119 niewolnikiem dziej\u00f3w. Zmaga\u0142 si\u0119 z totalitaryzmami wszystkich warstw, tak\u017ce z polskim faszyzmem i z polskim komunizmem. Mia\u0142 odwag\u0119 m\u00f3wi\u0107 Polakom prawdy gorzkie, a przecie\u017c kocha\u0142 swoj\u0105 ojczyzn\u0119. Pisa\u0142:<\/span><\/p>\n

Moja wierna mowo,<\/i>
\nS\u0142u\u017cy\u0142em tobie.<\/i>
\nCo noc stawia\u0142em przed tob\u0105 miseczki z kolorami,<\/i>
\n\u017beby\u015b mia\u0142a i brzoz\u0119 i konika polnego i gila<\/i>
\nzachowanych w mojej pami\u0119ci.<\/i><\/p>\n

Trwa\u0142o to du\u017co lat.<\/i>
\nBy\u0142a\u015b moj\u0105 ojczyzn\u0105 bo zabrak\u0142o innej.<\/i>
\nMy\u015bla\u0142em, \u017ce b\u0119dziesz tak\u017ce po\u015bredniczk\u0105<\/i>
\npomi\u0119dzy mn\u0105 i dobrymi lud\u017ami,<\/i>
\ncho\u0107by ich by\u0142o dwudziestu, dziesi\u0119ciu,<\/i>
\nalbo nie urodzili si\u0119 jeszcze.<\/i><\/p>\n

Teraz przyznaj\u0119 si\u0119 do zw\u0105tpienia.<\/i>
\nS\u0105 chwile kiedy wydaje si\u0119, \u017ce zmarnowa\u0142em \u017cycie.<\/i>
\nBo ty jeste\u015b mow\u0105 upodlonych,<\/i>
\nmow\u0105 nierozumnych i nienawidz\u0105cych<\/i>
\nsiebie bardziej mo\u017ce od innych narod\u00f3w,<\/i>
\nmow\u0105 konfident\u00f3w,<\/i>
\nmow\u0105 pomieszanych,<\/i>
\nchorych na w\u0142asn\u0105 niewinno\u015b\u0107.<\/i><\/p>\n

(\u201eMoja wierna mowo\u201d)<\/span><\/p>\n

Tak odpowiada\u0142 na wyzwiska, kt\u00f3rych nie szcz\u0119dzili mu nacjonali\u015bci i komuni\u015bci. Nienawidzili go, nazywali dezerterem i zdrajc\u0105, odmawiali mu prawa do miana polskiego pisarza.<\/span><\/p>\n

A przecie\u017c by\u0142 prawdziwym mistrzem w tej konfraterni literackiej, jego wiersze i eseje, jego \u201eZniewolony umys\u0142\u201d i \u201eRodzinna Europa\u201d opowiada\u0142y \u015bwiatu i nam samym o polskich losach, o tej Europie, kt\u00f3r\u0105 zaw\u0142adn\u0105\u0142 stalinowski terror. W pami\u0119tnej mowie noblowskiej wykrzycza\u0142 ca\u0142emu \u015bwiatu prawd\u0119 o zbrodni katy\u0144skiej i upomnia\u0142 si\u0119 o los narod\u00f3w ba\u0142tyckich.<\/span><\/p>\n

Mi\u0142osz zawsze sta\u0142 po stronie s\u0142abych, skrzywdzonych i poni\u017conych. By\u0142, my\u015bl\u0119, chrze\u015bcijaninem ekumenicznym, pisa\u0142 jeszcze przed wojn\u0105 \u201eDo ksi\u0119dza Ch.\u201d:<\/span><\/p>\n

Pogodzeni jeste\u015bmy po d\u0142ugim sk\u0142\u00f3ceniu,<\/i>
\nwiedz\u0105c, \u017ce z szcz\u0119\u015bcia ludzi kamie\u0144 na kamieniu<\/i>
\nnie zostanie.<\/i>
\nZiemia usta rozewrze, w jej dudni\u0105cej katedrze<\/i>
\nChrzest odbior\u0105 ostatni poganie<\/i><\/p>\n

By\u0142 Polakiem szczeg\u00f3lnego rodzaju \u2013 obcy by\u0142 mu nacjonal-katolicyzm, ale te\u017c snobizm na Pary\u017c czy Londyn. Identyfikowa\u0142 si\u0119 z Wielkim Ksi\u0119stwem Litewskim, ojczyzn\u0105 wielu narod\u00f3w, j\u0119zyk\u00f3w i religii. Tak postrzega\u0142 sw\u0105 obecno\u015b\u0107, ale i samotno\u015b\u0107 w literaturze polskiej i europejskiej. Czy dlatego sta\u0142 si\u0119 \u201ecz\u0142owiekiem w\u015br\u00f3d skorpion\u00f3w\u201d \u2013 jak zatytu\u0142owa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119 o Stanis\u0142awie Brzozowskim?<\/span><\/p>\n

Szkoda, \u017ce ju\u017c odszed\u0142. Dobrze, \u017ce by\u0142.<\/span><\/p>\n

\n

Esej Adama Michnika<\/strong> ukaza\u0142 si\u0119 po raz pierwszy w \u201eMagazynie \u015awi\u0105tecznym Gazety Wyborczej<\/strong>\u201d 16 sierpnia 201<\/strong>4 r. Fragment \u201eTraktatu poetyckiego\u201d za oficjaln\u0105 stron\u0105 internetow\u0105 Czes\u0142awa Mi\u0142osza prowadzon\u0105 przez wydawnictwo Znak www.milosz. pl<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

15 lat temu zmar\u0142 Czes\u0142aw Mi\u0142osz. Cz\u0142owiek w\u015br\u00f3d skorpion\u00f3w Adam Michnik Czes\u0142aw Mi\u0142osz, Krak\u00f3w 2002 r. (Fot. Gra\u017cyna Makara \/ Agencja Gazeta) By\u0142 Polakiem szczeg\u00f3lnego rodzaju – obcy by\u0142 mu nacjonal-katolicyzm, ale te\u017c snobizm na Pary\u017c czy Londyn Traktat poetycki (wst\u0119p) Czes\u0142aw Mi\u0142osz Mowa rodzinna niechaj b\u0119dzie prosta. A\u017ceby ka\u017cdy, kto us\u0142yszy s\u0142owo, Widzia\u0142 jab\u0142onie, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72586"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72586"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72586\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":72609,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72586\/revisions\/72609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72586"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=72586"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=72586"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}