{"id":72890,"date":"2019-09-06T17:09:03","date_gmt":"2019-09-06T15:09:03","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=72890"},"modified":"2019-09-05T15:34:33","modified_gmt":"2019-09-05T13:34:33","slug":"05-09-43","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=72890","title":{"rendered":"R\u00f3\u017cnice w ocenie przyczyn wybuchu II wojny \u015bwiatowej"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Polsko-Rosyjska Grupa ds. Trudnych: r\u00f3\u017cnice w ocenie przyczyn wybuchu II wojny \u015bwiatowej<\/a><\/strong><\/span><\/span><\/h5>\n

Norbert Nowotnik (PAP)<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

01.12. Warszawa (PAP) – Geneza II wojny \u015bwiatowej to najbardziej kontrowersyjna kwestia, co do kt\u00f3rej r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 cz\u0142onkowie Polsko-Rosyjskiej Grupy ds. Trudnych w publikacji “Bia\u0142e Plamy – Czarne Plamy”. Zdaniem Rosjan Polska przyczyni\u0142a si\u0119 do wywo\u0142ania II wojny \u015bwiatowej.
\n<\/strong>17 wrze\u015bnia atak ZSRR na Polsk\u0119.<\/em><\/span><\/p>\n

Polska Agencja Prasowa dotar\u0142a do ponad 900-stronicowej publikacji “Bia\u0142e plamy – Czarne plamy. Sprawy trudne w polsko-rosyjskich stosunkach 1918-2008”, kt\u00f3rej oficjalna prezentacja odb\u0119dzie si\u0119 6 grudnia – w dniu wizyty w Polsce prezydenta Rosji Dmitrija Miedwiediewa. Jest to zbiorowa praca polskich i rosyjskich uczonych, kt\u00f3rzy w szesnastu rozdzia\u0142ach przedstawili najtrudniejsze problemy w relacjach mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Rosj\u0105 w ci\u0105gu ostatnich 90 lat – od roku 1918 do roku 2008.<\/span><\/p>\n

Jak powiedzia\u0142 PAP wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy Polsko-Rosyjskiej Grupy ds. Trudnych i b. minister spraw zagranicznych prof. Adam Daniel Rotfeld, autorzy mieli pe\u0142n\u0105 swobod\u0119 w przedstawianiu swoich punkt\u00f3w widzenia, co spowodowa\u0142o, \u017ce stanowiska polskich i rosyjskich autor\u00f3w w ocenie niekt\u00f3rych spraw okaza\u0142y si\u0119 r\u00f3\u017cne.<\/span><\/p>\n

“Ocena paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow polskiego i rosyjskiego autora jest bardzo podobna; to samo dotyczy Katynia. Natomiast znacznie r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 oceny przyczyn II wojny \u015bwiatowej. Wed\u0142ug Rosjan Polska ponosi wsp\u00f3\u0142win\u0119; (…) z kolei my uwa\u017camy, \u017ce zostali\u015bmy przez dw\u00f3ch s\u0105siad\u00f3w Polski – sowieck\u0105 Rosj\u0119 i hitlerowskie Niemcy – postawieni pod \u015bcian\u0105” – m\u00f3wi\u0142 Rotfeld.<\/span><\/p>\n

Podkre\u015bli\u0142 te\u017c, \u017ce przygotowuj\u0105c publikacj\u0119 Grupa nie d\u0105\u017cy\u0142a do zacierania r\u00f3\u017cnic i nie kierowa\u0142a si\u0119 polityczn\u0105 poprawno\u015bci\u0105. Jego zdaniem, r\u00f3\u017cnica zda\u0144 w ocenie niekt\u00f3rych historycznych wydarze\u0144 powinna by\u0107 uznana za przejaw normalno\u015bci. “Kiedy zaczyna si\u0119 rozmawia\u0107 z lud\u017ami kompetentnymi to wi\u0119cej jest r\u00f3\u017cnic w gronie polskich i rosyjskich historyk\u00f3w ni\u017c mi\u0119dzy Polakami i Rosjanami” – doda\u0142 Rotfeld.<\/span><\/p>\n

“Geneza drugiej wojny \u015bwiatowej” (Przyczyny II wojny \u015bwiatowej. Polska, Zwi\u0105zek Sowiecki i kryzys systemu) to rozdzia\u0142 trzeci wsp\u00f3lnej publikacji, w kt\u00f3rym z rosyjskiej strony g\u0142os zabra\u0142 prof. Michai\u0142 M. Narinskij z Moskiewskiego Pa\u0144stwowego Instytutu Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych MSZ Rosji, a z polskiej strony – dr S\u0142awomir D\u0119bski, by\u0142y dyrektor Polskiego Instytutu Spraw Mi\u0119dzynarodowych, pe\u0142nomocnik ministra kultury ds. utworzenia Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia.<\/span><\/p>\n

Rozdzia\u0142 ten przedstawia g\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenia polityki zagranicznej ZSRR i Polski pod koniec lat 30., znaczenie uk\u0142adu monachijskiego z 1938 r., (porozumienie Niemiec, W\u0142och, Wielkiej Brytanii i Francji, umo\u017cliwiaj\u0105ce Hitlerowi zaanektowanie cz\u0119\u015bci Czechos\u0142owacji, co przypiecz\u0119towa\u0142o jej koniec jako niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa) oraz sowiecko-niemiecki pakt o nieagresji wraz z tajnym protoko\u0142em z sierpnia 1939 r. (pakt Ribbentrop-Mo\u0142otow).<\/span><\/p>\n

Zdaniem Narinskiego zasadniczym celem polskiej polityki zagranicznej w tamtym czasie by\u0142o umocnienie mi\u0119dzynarodowej pozycji kraju. “Teoretycznie Warszawa pozostawa\u0142a na pozycjach +r\u00f3wnej odleg\u0142o\u015bci+ mi\u0119dzy Berlinem a Moskw\u0105, jednak d\u0105\u017cenie do rozwi\u0105zania w\u0142asnych problem\u00f3w popycha\u0142o Polsk\u0119 do zbli\u017cenia z Niemcami” – napisa\u0142 rosyjski autor. Wed\u0142ug niego po dokonaniu przez Hitlera aneksji Austrii nazistowska Rzesza rozpocz\u0119\u0142a przygotowania do agresji na Czechos\u0142owacj\u0119, co dzia\u0142o si\u0119 przy aktywnym wsp\u00f3\u0142udziale Polski.<\/span><\/p>\n

“W trakcie kryzysu czechos\u0142owackiego Polska faktycznie solidaryzowa\u0142a si\u0119 z Niemcami hitlerowskimi” – podkre\u015bla Narinskij, przypominaj\u0105c, \u017ce 30 wrze\u015bnia 1938 r. rz\u0105d polski wystosowa\u0142 do w\u0142adz czechos\u0142owackich not\u0119, w kt\u00f3rej za\u017c\u0105da\u0142 natychmiastowego od\u0142\u0105czenia od Czechos\u0142owacji cz\u0119\u015bci powiat\u00f3w cieszy\u0144skiego i frysztackiego i przekazania ich Polsce. “By\u0142o to \u017c\u0105danie-ultimatum wykraczaj\u0105ce nawet poza ustalenia z Monachium” – dodaje.<\/span><\/p>\n

“Znamienne, \u017ce we wrze\u015bniu 2009 r. polski prezydent Lech Kaczy\u0144ski przeprosi\u0142 za odegranie przez Polsk\u0119 roli w hitlerowskim podziale Czechos\u0142owacji i powiedzia\u0142, \u017ce +przy\u0142\u0105czenie si\u0119 Polski do rozbioru, w ka\u017cdym razie terytorialnego ograniczenia \u00f3wczesnej Czechos\u0142owacji, by\u0142o nie tylko b\u0142\u0119dem, by\u0142o grzechem+” – pisze Narinskij.<\/span><\/p>\n

W jego ocenie po upadku Czechos\u0142owacji kszta\u0142towa\u0142 si\u0119 niekorzystny dla ZSRR uk\u0142ad si\u0142. “Zwi\u0105zek Radziecki znalaz\u0142 si\u0119 w obliczu zagro\u017cenia izolacj\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105. Obiektywnie uk\u0142ad monachijski popycha\u0142 Moskw\u0119 ku poszukiwaniu zbli\u017cenia z Berlinem. (…) Monachium pog\u0142\u0119bi\u0142o brak zaufania Stalina do polityki +demokracji zachodnich+” – dodaje rosyjski autor.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug Narinskiego, w 1939 r. stanowisko rz\u0105du polskiego by\u0142o niezmienne: nie zawiera\u0107 \u017cadnych porozumie\u0144 ani z Niemcami przeciwko ZSRR, ani z ZSRR przeciwko Niemcom. Z kolei – jak napisa\u0142 – “stanowisko radzieckie ukierunkowane by\u0142o na formowanie sojuszu wojskowo-politycznego trzech pa\u0144stw (ZSRR, Wielka Brytania i Francja – PAP), z twardymi zobowi\u0105zaniami dotycz\u0105cymi wzajemnej pomocy i wzajemnymi gwarancjami dla europejskich s\u0105siad\u00f3w ZSRR”.<\/span><\/p>\n

Jak pisze, “Polska i Rumunia wyst\u0119powa\u0142y przeciwko radzieckim gwarancjom i by\u0142y uznawane w Moskwie za pa\u0144stwa nieprzyja\u017anie nastawione do Zwi\u0105zku Radzieckiego”. “Mimo to ZSRR konsekwentnie popiera\u0142 Polsk\u0119, je\u015bli chodzi o sprzeciw wobec \u017c\u0105da\u0144 niemieckich (chodzi o w\u0142\u0105czenie Gda\u0144ska do III Rzeszy i ustanowienie eksterytorialnego po\u0142\u0105czenia z Prusami Wschodnimi – PAP)” – zaznaczy\u0142. “10 maja, podczas rozmowy z J\u00f3zefem Beckiem, zast\u0119pca komisarza ludowego W\u0142adimir Potiomkin podkre\u015bli\u0142, \u017ce +ZSRR nie odm\u00f3wi\u0142by pomocy Polsce, je\u015bliby ta jej zechcia\u0142a+. Jednak nast\u0119pnego dnia ambasador Wac\u0142aw Grzybowski o\u015bwiadczy\u0142 Wiaczes\u0142awowi M. Mo\u0142otowowi, \u017ce Polska uwa\u017ca za niemo\u017cliwe zawarcie z ZSRR paktu o wzajemnej pomocy” – napisa\u0142 Narinskij.<\/span><\/p>\n

Autor zauwa\u017ca, \u017ce istnia\u0142a “g\u0142\u0119boka podejrzliwo\u015b\u0107 i wzajemna nieufno\u015b\u0107 mi\u0119dzy Londynem i Pary\u017cem z jednej strony a Moskw\u0105 z drugiej; tradycyjn\u0105 wrogo\u015b\u0107 demokracji zachodnich wobec re\u017cimu stalinowskiego pot\u0119gowa\u0142y rezultaty wielkiego terroru i masowych represji w ZSRR; permanentna nieufno\u015b\u0107 do polityki Wielkiej Brytanii i Francji, pog\u0142\u0119biona przez uk\u0142ad monachijski, panowa\u0142a r\u00f3wnie\u017c w Moskwie”.<\/span><\/p>\n

Jego zdaniem, przyw\u00f3dcy Wielkiej Brytanii i Francji nie wykazywali zrozumienia powagi sytuacji mi\u0119dzynarodowej i konieczno\u015bci poszukiwania kompromisu z ZSRR. “Niemniej jednak droga do tr\u00f3jstronnych negocjacji wojskowych w Moskwie by\u0142a otwarta” – podkre\u015bla Narinskij i przywo\u0142uje wizyt\u0119 w Moskwie misji wojskowych brytyjskiej i francuskiej na pocz\u0105tku sierpnia 1939 r., co mia\u0142o przynie\u015b\u0107 efekt wsp\u00f3lnego sojuszu wojskowego przeciwko hitlerowskim Niemcom.<\/span><\/p>\n

“7 sierpnia Kliment J. Woroszy\u0142ow zapisa\u0142 instrukcje, zgodnie z kt\u00f3rymi mia\u0142 prowadzi\u0107 negocjacje z misjami wojskowymi Wielkiej Brytanii i Francji. Wytyczne te, przypuszczalnie podyktowane przez Stalina, by\u0142y nast\u0119puj\u0105ce: +negocjacje sprowadzi\u0107 do dyskusji nad poszczeg\u00f3lnymi zasadniczymi sprawami, przede wszystkim nad przepuszczeniem naszych wojsk przez korytarz wile\u0144ski i Galicj\u0119, a tak\u017ce przez Rumuni\u0119. (…) Je\u015bli oka\u017ce si\u0119, \u017ce swobodne przepuszczenie naszych wojsk przez terytorium Polski i Rumunii jest wykluczone, to o\u015bwiadczy\u0107, \u017ce bez tego warunku porozumienie jest niemo\u017cliwe, poniewa\u017c bez swobodnego przepuszczenia wojsk radzieckich przez wymienione terytoria obrona przeciwko agresji w jakimkolwiek jej wariancie skazana jest na kl\u0119sk\u0119” – cytuje Narinskij.<\/span><\/p>\n

“Ze wzgl\u0119du na negatywny stosunek Polski i Rumunii do przepuszczenia przez ich terytoria wojsk radzieckich takie stanowisko Kremla przes\u0105dza\u0142o o niepowodzeniu tr\u00f3jstronnych negocjacji wojskowych” – stwierdza autor. Jak pisze, po podj\u0119tej przez Francj\u0119 “rozpaczliwej pr\u00f3bie uratowania tr\u00f3jstronnych negocjacji w Moskwie”, marsza\u0142ek Edward Rydz-\u015amig\u0142y i szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego genera\u0142 Wac\u0142aw Stachiewicz o\u015bwiadczyli, \u017ce \u017caden polski rz\u0105d nie zdo\u0142a rozpatrywa\u0107 “jakiej\u015b propozycji, skierowanej na przeprowadzenie okupacji cz\u0119\u015bci polskiego terytorium przez wojska rosyjskie, jakiekolwiek by by\u0142y konsekwencje tej odmowy”. Narinskij podsumowuje, \u017ce polscy dzia\u0142acze nie wierzyli ani w dobr\u0105 wol\u0119 przyw\u00f3dc\u00f3w radzieckich, ani w ich pragnienie efektywnego udzia\u0142u w dzia\u0142aniach wojennych przeciwko Niemcom.<\/span><\/p>\n

Pakt Ribbentrop-Mo\u0142otow podpisanym w nocy z 23 na 24 sierpnia 1939 r. Narinskij nazywa “taktycznym sukcesem, kt\u00f3ry obr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w strategiczn\u0105 pomy\u0142k\u0119”. “O ile radziecko-niemiecki pakt by\u0142 w\u0142a\u015bnie taktycznym sukcesem Kremla, o tyle ca\u0142y kurs na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Berlinem sta\u0142 si\u0119 strategicznym b\u0142\u0119dem Stalina. Pozwoli\u0142 on Hitlerowi rozgromi\u0107 Polsk\u0119 i wytyczy\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 granic\u0119 ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim. P\u00f3\u017aniej Niemcy zyska\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 pokonania Francji, co pozbawia\u0142o ZSRR potencjalnego sojusznika w Europie. Taktyczna wygrana Stalina zmieni\u0142a si\u0119 w jego strategiczn\u0105 przegran\u0105 w czerwcu 1941 r.” – napisa\u0142 politolog.<\/span><\/p>\n

Dodaje, \u017ce tajny protok\u00f3\u0142 Mo\u0142otowa i Ribbentropa dotycz\u0105cy podzia\u0142u II Rzeczpospolitej “by\u0142 sprzeczny z zasadami moralnymi i normami prawa mi\u0119dzynarodowego”. “Dwa pa\u0144stwa nie tylko podzieli\u0142y nienale\u017c\u0105ce do nich terytoria na strefy wp\u0142yw\u00f3w, lecz tak\u017ce postawi\u0142y pod znakiem zapytania samo istnienie niepodleg\u0142ej Polski, uznanego cz\u0142onka wsp\u00f3lnoty mi\u0119dzynarodowej” – pisze autor i dodaje, \u017ce nie ma \u017cadnych podstaw, by uwa\u017ca\u0107, \u017ce zawarcie tego paktu by\u0142o krokiem decyduj\u0105cym o wybuchu II wojny \u015bwiatowej. “Wiadomo, \u017ce zasadnicz\u0105 decyzj\u0119 o dokonaniu napa\u015bci na Polsk\u0119 nie p\u00f3\u017aniej ni\u017c 1 wrze\u015bnia kierownictwo hitlerowskie podj\u0119\u0142o jeszcze w kwietniu 1939 r., a zatem przed nawi\u0105zaniem kontakt\u00f3w z ZSRR” – uzna\u0142 Narinskij.<\/span><\/p>\n

Jego zdaniem, hitlerowskie Niemcy by\u0142y g\u0142\u00f3wnymi pod\u017cegaczami wojennymi. “To w\u0142a\u015bnie Hitler postawi\u0142 na ekspansj\u0119 terytorialn\u0105 i na agresj\u0119, na ustanowienie panowania niemieckiego w Europie, a potem r\u00f3wnie\u017c na \u015bwiecie” – pisze rosyjski politolog, podkre\u015blaj\u0105c, \u017ce w skomplikowanej sytuacji mi\u0119dzynarodowej kierownictwo stalinowskie wola\u0142o zawrze\u0107 umow\u0119 o nieagresji z hitlerowskimi Niemcami w sierpniu 1939 r. i dokona\u0107 z Berlinem podzia\u0142u stref interes\u00f3w w Europie Wschodniej.<\/span><\/p>\n

Wed\u0142ug polskiego historyka i politologa dr S\u0142awomira D\u0119bskiego, Polska w latach 1919-1939 wobec rewizjonizmu dw\u00f3ch pot\u0119\u017cnych s\u0105siad\u00f3w – sowieckiej Rosji i hitlerowskich Niemiec – d\u0105\u017cy\u0142a przede wszystkim do zachowywania politycznej r\u00f3wnowagi. Na poparcie tej tezy przywo\u0142uje m.in. s\u0142owa polskiego ministra spraw zagranicznych J\u00f3zefa Becka, kt\u00f3ry 4 kwietnia 1939 r. wyja\u015bnia\u0142 za\u0142o\u017cenia polityki zagranicznej Polski premierowi Wielkiej Brytanii Neville’owi Chamberlainowi i ministrowi spraw zagranicznych lordowi Halifaksowi.<\/span><\/p>\n

“Je\u017celi chodzi o Polsk\u0119, to dwie prawdy dzi\u0119ki jej sytuacji geograficznej s\u0105 specjalnie istotne. A mianowicie: aby polityka polska nie opiera\u0142a si\u0119 ani o Niemcy, ani o Rosj\u0119. Gdyby Polska uzale\u017cnia\u0142a sw\u0105 polityk\u0119 od jednego z tych mocarstw,, to przesta\u0142aby by\u0107 czynnikiem pokoju, a sta\u0142aby si\u0119 czynnikiem mog\u0105cym sprowokowa\u0107 konflikt; (…) zasada ta posiada dla nas znaczenie \u017cyciowe” – cytuje D\u0119bski szefa przedwojennego MSZ.<\/span><\/p>\n

Jak podkre\u015bli\u0142, traktatowym przejawem aspiracji Polski do zachowania politycznej samodzielno\u015bci by\u0142 m.in. uk\u0142ad o nieagresji ze Zwi\u0105zkiem Sowieckim z 1932 r. i deklaracja Polski i Niemiec z 26 stycznia 1934 r. Autor wskazuje jednak, \u017ce “pomimo zbli\u017cenia z Niemcami po 1934 r. polskie w\u0142adze konsekwentnie uwa\u017ca\u0142y, \u017ce gdyby dosz\u0142o w Europie do konfrontacji zbrojnej mi\u0119dzy Niemcami a mocarstwami zachodnimi wyst\u0119puj\u0105cymi w obronie systemu wersalskiego, Polska musia\u0142aby stan\u0105\u0107 po stronie mocarstw zachodnich”.<\/span><\/p>\n

Polski historyk zarzuca Sowietom, \u017ce przyczynili si\u0119 do zwyci\u0119stwa faszyzmu w Niemczech, “nakazuj\u0105c niemieckim komunistom walk\u0119 nie z nazistami, ale z socjaldemokracj\u0105”. “Faszyzm by\u0142 dla Stalina lepszy ni\u017c kapitalizm, a Hitler lepszy ni\u017c jakikolwiek polityk o przekonaniach demokratycznych (…). Niebezpiecze\u0144stwo, \u017ce Hitler b\u0119dzie d\u0105\u017cy\u0142 do uzyskania dla narodu niemieckiego Lebensraumu (z niem. przestrzeni \u017cyciowej) na wschodzie, jawi\u0142o si\u0119 Stalinowi jako bardzo odleg\u0142a i ma\u0142o prawdopodobna perspektywa” – przekonuje D\u0119bski. Dodaje te\u017c, \u017ce dyplomacja sowiecka “ca\u0142y czas \u017cywi\u0142a nadziej\u0119, \u017ce koniunktura na wsp\u00f3\u0142prac\u0119 niemiecko-sowieck\u0105 powr\u00f3ci i doprowadzi do likwidacji pa\u0144stwa polskiego”.<\/span><\/p>\n

Ponadto polski historyk i politolog wskazuje, \u017ce od drugiej po\u0142owy wrze\u015bnia 1939 r. do sierpnia 1940 r. “Zwi\u0105zek Sowiecki realizowa\u0142 rachunek, kt\u00f3ry wystawi\u0142 Hitlerowi za pomoc w rozprawie z Polsk\u0105 i za zneutralizowanie mocarstw zachodnich. Po rozbiorze Polski za umow\u0119 niemiecko-sowieck\u0105 zap\u0142aci\u0142y Estonia, \u0141otwa i Litwa, potem przysz\u0142a kolej na Finlandi\u0119 i wreszcie na Rumuni\u0119” – pisze.<\/span><\/p>\n

W jego ocenie, wsp\u00f3\u0142dzia\u0142anie niemiecko-sowieckie by\u0142o charakterystyczne dla pierwszej fazy II wojny \u015bwiatowej. “Ten dziwny sojusz zacz\u0105\u0142 si\u0119 rozpada\u0107 po upadku Francji. A niemiecka agresja na Zwi\u0105zek Sowiecki 22 czerwca 1941 r. doprowadzi\u0142a do wielkiego odwr\u00f3cenia sojuszy. Zacz\u0119\u0142a si\u0119 nowa faza II wojny \u015bwiatowej” – podsumowuje swoje stanowisko polski historyk.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polsko-Rosyjska Grupa ds. Trudnych: r\u00f3\u017cnice w ocenie przyczyn wybuchu II wojny \u015bwiatowej Norbert Nowotnik (PAP) 01.12. Warszawa (PAP) – Geneza II wojny \u015bwiatowej to najbardziej kontrowersyjna kwestia, co do kt\u00f3rej r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 cz\u0142onkowie Polsko-Rosyjskiej Grupy ds. Trudnych w publikacji “Bia\u0142e Plamy – Czarne Plamy”. Zdaniem Rosjan Polska przyczyni\u0142a si\u0119 do wywo\u0142ania II wojny \u015bwiatowej. 17 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72890"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=72890"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72890\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73017,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/72890\/revisions\/73017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=72890"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=72890"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=72890"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}