{"id":73136,"date":"2019-09-10T17:09:13","date_gmt":"2019-09-10T15:09:13","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=73136"},"modified":"2019-09-09T07:26:43","modified_gmt":"2019-09-09T05:26:43","slug":"15-09-42","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=73136","title":{"rendered":"Herzlich willkommen in Lodz"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Herzlich willkommen in Lodz<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Adam Czerwi\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

9 wrze\u015bnia 1939 roku w \u0141odzi. Niemieccy mieszka\u0144cy miasta witaj\u0105 \u017co\u0142nierzy Wehrmachtu. W kwietniu 1940 r. Hitler kaza\u0142 przemianowa\u0107 \u0141\u00f3d\u017a na Litzmannstadt – na cze\u015b\u0107 Karla Litzmanna, jednego z niemieckich genera\u0142\u00f3w dowodz\u0105cych w bitwie z Rosjanami stoczonej w listopadzie… (Fot. akg-images akg-images)<\/em><\/span><\/p>\n

W\u0119\u017cykiem, jak pijany, bo przeciska si\u0119 przez ogarni\u0119ty eufori\u0105 t\u0142um, jedzie na rowerze niemiecki \u017co\u0142nierz. Ludzie krzycz\u0105 i rzucaj\u0105 kwiaty. Niekt\u00f3rzy p\u0142acz\u0105 ze szcz\u0119\u015bcia. By\u0142 9 wrze\u015bnia 1939 roku. Powitanie w \u0141odzi niemieckiej armii<\/h4>\n
\n
Niemiecka kronika filmowa z wrze\u015bnia 1939 roku. Pierwsze uj\u0119cie: \u017cniwiarze uk\u0142adaj\u0105 snopki \u017cyta. W kolejnych przygotowania do wojny: szkolenia sanitariuszek, kobiety pracuj\u0105ce w fabryce amunicji, piekarze piek\u0105cy chleb dla wojska. Potem widzimy samoloty Luftwaffe lec\u0105ce nad zbombardowanymi polskimi lotniskami. Polskich \u017co\u0142nierzy wida\u0107, jak rozbrojeni id\u0105 do niewoli eskortowani przez Niemc\u00f3w. Niekt\u00f3rzy Polacy id\u0105 boso…<\/span>
\nW kolejnym kadrze widzimy zwyci\u0119zc\u00f3w z Wehrmachtu karmi\u0105cych polskich cywil\u00f3w. Do kuchni polowej ustawia si\u0119 kolejka, a niemiecki \u017co\u0142nierz z w\u0142asnej mena\u017cki nak\u0142ada jedzenie starszemu m\u0119\u017cczy\u017anie. Inny rozdaje cukierki dzieciom.<\/span><\/p>\n

S\u0105 te\u017c \u017bydzi wygl\u0105daj\u0105cy jak na antysemickich karykaturach: z haczykowatymi nosami, pejsami i brodami do pasa. Kto\u015b zagoni\u0142 ich do roboty. Buduj\u0105 drog\u0119, jakby chcieli, a nie mogli.<\/span><\/p>\n

Potem ogl\u0105damy kolumny Wehrmachtu jad\u0105ce przez polskie drogi, a w\u0142a\u015bciwie bezdro\u017ca, z b\u0142otem si\u0119gaj\u0105cym kolan. Doje\u017cd\u017caj\u0105 do \u0141odzi. Widzimy maszeruj\u0105cy Wehrmacht, \u017co\u0142nierze na ramieniu trzymaj\u0105 karabiny, a za pazuchy maj\u0105 powtykane bukiety kwiat\u00f3w. T\u0142umy rozradowanych cywil\u00f3w z r\u0119kami uniesionymi w hitlerowskim ge\u015bcie pozdrowienia. Kolumna idzie, a jaka\u015b kobieta wciska \u017co\u0142nierzom kwiaty do r\u0105k.<\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/section>\n

Kolejne uj\u0119cie. Piotrkowska. Na chodniku po obu stronach wiwatuj\u0105cy t\u0142umek, a \u015brodkiem jad\u0105 wojskowe ci\u0119\u017car\u00f3wki i motocykle z przyczepami. Obok stoj\u0105cego tramwaju przeje\u017cd\u017ca czo\u0142g, a kamera przeskakuje na wiwatuj\u0105cy t\u0142um. Pani w kapeluszu co chwil\u0119 hajluje. Ci\u0119cie. Na pierwszym planie \u017co\u0142nierz na rowerze. Kamera si\u0119 oddala i wida\u0107, \u017ce ledwo mo\u017ce si\u0119 przecisn\u0105\u0107 przez szalej\u0105cy t\u0142um. Lec\u0105 kwiaty. Kolejne ci\u0119cie. Na pierwszym planie przed kamer\u0105 trzy osoby. W \u015brodku kobieta w czarnym kapeluszu. Wszyscy maj\u0105 w charakterystyczny spos\u00f3b uniesione r\u0119ce. Chyba p\u0142acz\u0105 ze szcz\u0119\u015bcia.<\/span><\/p>\n

Cukierk\u00f3w zabrak\u0142o<\/span><\/strong><\/p>\n

Ogl\u0105dam kronik\u0119 z historykami z \u0142\u00f3dzkiego Muzeum Tradycji Niepodleg\u0142o\u015bciowych<\/strong><\/span><\/a>. Ryszard Iwanicki i jego kolega nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zdj\u0119cia z \u0141odzi s\u0105 autentyczne. – Na pewno zosta\u0142y nakr\u0119cone w \u0141odzi.<\/span><\/p>\n

Rozpoznaj\u0105 budynki na Piotrkowskiej, zwracaj\u0105 uwag\u0119 na charakterystyczne u\u0142o\u017cenie tor\u00f3w na jednym ze skrzy\u017cowa\u0144. Uwa\u017cnie ogl\u0105daj\u0105 tramwaj. – Tak, to \u0141\u00f3d\u017a – wyrokuje historyk. – W \u017cadnym innym polskim mie\u015bcie nie je\u017adzi\u0142y takie tramwaje.<\/span><\/p>\n

Kolejn\u0105 projekcj\u0119 urz\u0105dzam w biurze senatora Ryszarda Bonis\u0142awskiego<\/strong><\/span><\/a> <\/strong><\/span>(PO). Nim Bonis\u0142awski zosta\u0142 parlamentarzyst\u0105, da\u0142 si\u0119 pozna\u0107 jako znawca dziej\u00f3w \u0141odzi i ceniony przewodnik po mie\u015bcie.<\/span><\/p>\n

– Oczywi\u015bcie, \u017ce to \u0141\u00f3d\u017a – m\u00f3wi. W jednym z kadr\u00f3w rozpoznaje plac Wolno\u015bci, w innym zwraca uwag\u0119 na charakterystyczn\u0105 kamienic\u0119 przy Piotrkowskiej. – Tu wida\u0107, \u017ce jest oko\u0142o tysi\u0105ca os\u00f3b – m\u00f3wi o kadrze z wiwatuj\u0105cym t\u0142umem. – Prosz\u0119 zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce ci ludzie raczej biegn\u0105 w kierunku kamery. A wi\u0119c film jest re\u017cyserowany. Widzia\u0142em ju\u017c podobne zdj\u0119cia z wej\u015bcia wojsk niemieckich do \u0141odzi i te\u017c by\u0142 tam uwieczniony ten entuzjazm. Czyta\u0142em wspomnienia Niemki, kt\u00f3ra pisa\u0142a, \u017ce 9 wrze\u015bnia jej ojciec ubra\u0142 si\u0119 od\u015bwi\u0119tnie i poszed\u0142 wita\u0107 wkraczaj\u0105ce wojsko.<\/span><\/p>\n

Bonis\u0142awski zwraca uwag\u0119, \u017ce miejsca, w kt\u00f3rych kr\u0119cono film, do\u015b\u0107 \u0142atwo jest zape\u0142ni\u0107. – Co za problem ustawi\u0107 ludzi na w\u0105skim chodniku, sfilmowa\u0107 i wykorzysta\u0107 do cel\u00f3w propagandowych? – m\u00f3wi. – Bo przecie\u017c autorom zale\u017ca\u0142o na pokazaniu, \u017ce kto\u015b si\u0119 cieszy, bo Niemcy wreszcie wyswobodzili \u0141\u00f3d\u017a. Ale cho\u0107 film jest ewidentn\u0105 propagand\u0105, pokazuje obraz w 100 proc. autentyczny. Nie mam \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015bci: Wehrmacht by\u0142 witany w \u0141odzi kwiatami.<\/span><\/p>\n

W ksi\u0105\u017ckach historycznych o powitaniu niemieckiej armii w \u0141odzi mo\u017cna przeczyta\u0107 jeszcze wi\u0119cej. \u017be na rogatkach miasta ustawiono bramy wjazdowe, kt\u00f3re mia\u0142y pe\u0142ni\u0107 funkcj\u0119 prowizorycznych \u0142uk\u00f3w triumfalnych. Kto\u015b przygotowa\u0142 napis: “Herzlich willkommen” (serdecznie witamy).<\/span><\/p>\n

Historyk Ryszard Iwanicki: – 9 wrze\u015bnia, czyli w dniu wej\u015bcia Niemc\u00f3w, powsta\u0142 przeno\u015bny bufet dla niemieckich \u017co\u0142nierzy. Cz\u0119stowano ich jedzeniem i cukierkami. Czyta\u0142em te\u017c relacj\u0119, \u017ce jeszcze tego samego dnia w r\u00f3\u017cnych miejscach przemarszu wojsk rozdano \u017co\u0142nierzom tyle cukierk\u00f3w i owoc\u00f3w, \u017ce zabrak\u0142o ich w polskich sklepach. To chyba informacja przesadzona, ale wpisuje si\u0119 w panuj\u0105c\u0105 w\u00f3wczas atmosfer\u0119. Na pewno by\u0142o spontaniczne powitanie, ale nie chce mi si\u0119 wierzy\u0107, by zabrak\u0142o towaru w sklepach.<\/span><\/p>\n

Koniec miasta trzech kultur<\/span><\/strong><\/p>\n

Kto i dlaczego wita\u0142 w \u0141odzi Niemc\u00f3w kwiatami? Przecie\u017c \u0141\u00f3d\u017a to nie Gda\u0144sk. I nie G\u00f3rny \u015al\u0105sk.<\/span><\/p>\n

– Ale miasto zosta\u0142o w wielkiej mierze zbudowane przez Niemc\u00f3w – zwraca uwag\u0119 Bonis\u0142awski. – Osadnictwo niemieckie zacz\u0119\u0142o si\u0119 tu po drugim rozbiorze, kiedy \u0141\u00f3d\u017a i okolice znalaz\u0142y si\u0119 pod panowaniem pruskim. Po trzecim rozbiorze te tereny przesz\u0142y pod panowanie rosyjskie, ale Niemcy byli tu mile widziani. I to oni byli pierwszymi lodzermenschami, lud\u017ami, kt\u00f3rzy zrobili tu maj\u0105tek i zapu\u015bcili korzenie. To oni budowali fabryki, to oni byli majstrami, to oni dawali prac\u0119 Polakom z okolicznych wsi.<\/span><\/p>\n

W 1939 roku w 670-tys. \u0141odzi mieszka\u0142o 67 tys. Niemc\u00f3w. W przylegaj\u0105cym do miasta powiecie – kolejne 45 tys. W okolicznych miastach – Zgierzu, Ozorkowie, Tomaszowie, Pabianicach – by\u0142y te\u017c ich spore skupiska – po kilka tysi\u0119cy os\u00f3b. I to w\u0142a\u015bnie Niemcy w 1939 roku kwiatami witali Wehrmacht.<\/span><\/p>\n

– Naprawd\u0119 si\u0119 cieszyli z wej\u015bcia swoich – m\u00f3wi Iwanicki. – Pierwszy niemiecki patrol wkroczy\u0142 do \u0141odzi ju\u017c wieczorem 8 wrze\u015bnia. A ju\u017c o poranku nast\u0119pnego dnia zacz\u0119\u0142y si\u0119 antypolskie demonstracje. Na jednym z g\u0142\u00f3wnych skrzy\u017cowa\u0144 miasta demonstrowa\u0142a m\u0142odzie\u017c z Niemieckiego Gimnazjum Reformowanego, po ulicach paradowali cz\u0142onkowie paramilitarnej organizacji Selbstschutz. Tego dnia zacz\u0119\u0142o si\u0119 bicie Polak\u00f3w na ulicach i pierwsze napa\u015bci na \u017byd\u00f3w. Symboliczny koniec miasta trzech kultur.<\/span><\/p>\n

Druga mniejszo\u015b\u0107<\/span><\/strong><\/p>\n

Dlaczego potomkowie budowniczych ziemi obiecanej, kt\u00f3rzy przez ponad wiek poczuwali si\u0119 do wsp\u00f3lnoty z \u0141odzi\u0105 i godzili si\u0119 by\u0107 najpierw poddanymi pa\u0144stwa rosyjskiego, a po 1918 roku obywatelami II Rzeczypospolitej, tak ochoczo wyrzekli si\u0119 Polski?<\/span><\/p>\n

M\u00f3wi prof. Przemys\u0142aw Waingertner, historyk z Uniwersytetu \u0141\u00f3dzkiego: – To nie byli rdzenni Niemcy, jak w Gda\u0144sku czy na G\u00f3rnym \u015al\u0105sku. Ci ludzie byli lojalni wobec pa\u0144stwa, kt\u00f3re pozwala\u0142o im si\u0119 bogaci\u0107, a \u0141\u00f3d\u017a by\u0142a ich ma\u0142\u0105 ojczyzn\u0105. Wi\u0119\u017a z ni\u0105 to poczucie zwi\u0105zku przez sukces. Tu si\u0119 osiedli\u0142em, tu wybudowa\u0142em dom, za\u0142o\u017cy\u0142em rodzin\u0119. Obok s\u0105 moi s\u0105siedzi, \u017bydzi, Polacy, Niemcy, i tak jest dobrze. Do 1914 roku nad nimi byli Rosjanie, jako administracja. Potem nasta\u0142o pa\u0144stwo polskie i inna etniczna grupa sta\u0142a si\u0119 narodem panuj\u0105cym. W latach 20. Niemcy nie \u017cywili specjalnej niech\u0119ci do pa\u0144stwa polskiego, ale te\u017c nie okazywali mu specjalnej mi\u0142o\u015bci. Nadal wszyscy si\u0119 znali i robili interesy. Ani Polacy nie mieli szczeg\u00f3lnych powod\u00f3w, by Niemc\u00f3w gn\u0119bi\u0107, ani Niemcy, by Polakom nie ufa\u0107. Tym bardziej \u017ce wcze\u015bniej jako\u015b Niemc\u00f3w nie ci\u0105gn\u0119\u0142o do pa\u0144stwa, kt\u00f3re opu\u015bcili ich przodkowie. Nikt ich za niemiecko\u015b\u0107 nie prze\u015bladowa\u0142. A Republika Weimarska nie by\u0142a pa\u0144stwem marze\u0144.<\/span><\/p>\n


\n <\/p>\n

<\/p>\n

\n

Prof. Waingertner twierdzi, \u017ce uk\u0142ad, w kt\u00f3rym \u0142\u00f3dzcy Niemcy byli drug\u0105 po \u017bydach mniejszo\u015bci\u0105 (w 1939 roku w mie\u015bcie mieszka\u0142o prawie 230 tys. \u017byd\u00f3w), zacz\u0105\u0142 si\u0119 psu\u0107 po doj\u015bciu Hitlera do w\u0142adzy. – Pa\u0144stwo, kt\u00f3re jest pariasem Europy, kt\u00f3re nie ma armii, jest przegranym w wielkiej wojnie, trawione przez kryzys, raptem b\u0142yskawicznie zaczyna z kryzysu wychodzi\u0107 i si\u0119 zbroi – m\u00f3wi historyk. – Wszyscy w Europie musz\u0105 si\u0119 z nim liczy\u0107. To oddzia\u0142uje na wyobra\u017ani\u0119. I zaczyna si\u0119 proces identyfikacji z III Rzesz\u0105. Dotyczy on zreszt\u0105 ca\u0142ej mniejszo\u015bci niemieckiej zamieszkuj\u0105cej Europ\u0119 \u015arodkowo–Wschodni\u0105. Organizacje polityczne Niemc\u00f3w (na przyk\u0142ad sudeckich) zaczyna\u0142y si\u0119 glajszachtowa\u0107, czyli \u0142\u0105czy\u0107 i si\u0119 ujednolica\u0107.<\/span><\/p>\n

W II Rzeczypospolitej tak nigdy nie by\u0142o, organizacje niemieckie pozosta\u0142y rozproszone, ale podobnie jak gdzie indziej zaczyna\u0142y nasi\u0105ka\u0107 nazistowsk\u0105 ideologi\u0105. Wielka polityka prowadzi do tego, \u017ce Polska stawiaj\u0105ca Hitlerowi op\u00f3r zaczyna by\u0107 stopniowo postrzegana jako przysz\u0142y przeciwnik w ewentualnym konflikcie zbrojnym.<\/span><\/p>\n

W roku 1938 Niemiec<\/a><\/strong><\/span> nie tylko w \u0141odzi, ale w ca\u0142ej Polsce by\u0142 ju\u017c wrogiem.<\/span><\/p>\n

\u015amiejecie si\u0119, b\u0119dziecie p\u0142aka\u0107<\/span><\/strong><\/p>\n

– Zaczyna\u0142a kr\u00f3lowa\u0107 logika nadchodz\u0105cej wojny – opowiada Waingertner. – Efekt jest taki, \u017ce mieszkaj\u0105cy w tym samym domu ludzie najpierw przestaj\u0105 si\u0119 sobie k\u0142ania\u0107, a potem jak si\u0119 widz\u0105, to przechodz\u0105 na drug\u0105 stron\u0119 ulicy. A\u017c wreszcie gotowi s\u0105 donie\u015b\u0107 na s\u0105siada. Przed 1 wrze\u015bnia 1939 roku Polak donosi na Niemca, \u017ce ten trzyma co\u015b podejrzanego w piwnicy. Po wej\u015bciu wojsk niemieckich ten mu odp\u0142aca. Bo ten doni\u00f3s\u0142 na niego polskiej policji.<\/span><\/p>\n

W 1939 roku polscy politycy licytuj\u0105 si\u0119, kto jest bardziej antyniemiecki. W \u0141odzi robotnicy i majstrowie niemieccy s\u0105 masowo zwalniani z pracy. Nikt nie patrzy\u0142, kto jakie mia\u0142 pogl\u0105dy. Wystarczy\u0142o, \u017ce cz\u0142owiek by\u0142 Niemcem. Rz\u0105dowy Ob\u00f3z Zjednoczenia Narodowego zupe\u0142nie oficjalnie nawo\u0142ywa\u0142 do takiej akcji.<\/span><\/p>\n

\u0141\u00f3dzkie gazety donosz\u0105 o nielojalnym zachowaniu si\u0119 Niemc\u00f3w, a do s\u0105d\u00f3w trafiaj\u0105 podejrzani “o obraz\u0119 Pa\u0144stwa i Narodu Polskiego”.<\/span><\/p>\n

Iwanicki: – Przed s\u0105dem grodzkim i s\u0105dem apelacyjnym mno\u017c\u0105 si\u0119 sprawy o wyst\u0105pienia antypolskie. Oskar\u017ceni mieli g\u0142o\u015bno i pozytywnie wypowiada\u0107 si\u0119 na temat Hitlera, l\u017cy\u0107 Polak\u00f3w. Tego typu spraw by\u0142o w lipcu 1939 roku co najmniej kilkadziesi\u0105t.<\/span><\/p>\n

Na przyk\u0142ad na polecenie prokuratury trwa\u0142o post\u0119powanie przeciw Hermanowi Mundtowi, robotnikowi z fabryki przy ul. \u0141\u0105kowej, bo mia\u0142 powiedzie\u0107 polskim kolegom z pracy: “No, no, panowie, teraz si\u0119 \u015bmiejecie, ale przyjdzie nied\u0142ugo czas, \u017ce b\u0119dziecie p\u0142aka\u0107”.<\/span><\/p>\n

Po s\u0142ynnym sejmowym wyst\u0105pieniu ministra spraw zagranicznych J\u00f3zefa Becka z 5 maja 1939 roku, gdy powiedzia\u0142 on, \u017ce Polska nie ugnie si\u0119 przed \u017c\u0105daniami Hitlera, inny robotnik Gustaw Rychter mia\u0142 stwierdzi\u0107: “Gda\u0144sk by\u0142 niemiecki i jest niemiecki. Je\u015bli Gda\u0144ska tak nie oddacie, to go inaczej oddacie. C\u00f3\u017c ci Polska da\u0142a przez 20 lat niepodleg\u0142o\u015bci, \u017ce sami suchotnicy po ulicach chodz\u0105?”.<\/span><\/p>\n

Robotnicy Polacy donie\u015bli na Rychtera szefostwu fabryki, a ono wezwa\u0142o policj\u0119. Wszcz\u0119to post\u0119powanie. Rychter nie czeka\u0142 na jego wyniki, tylko zabra\u0142 syna i uciek\u0142 do Niemiec.<\/span><\/p>\n

Bi\u0107 Niemca<\/span><\/strong><\/p>\n

Iwanicki wylicza, \u017ce tylko w drugim kwartale 1939 roku z \u0141odzi do Niemiec uciek\u0142o oko\u0142o 3 tys. Niemc\u00f3w. Masowo prosili oni o paszporty emigracyjne, a gdy ich nie dostawali, uciekali przez zielon\u0105 granic\u0119. Je\u015bli zbieg zosta\u0142 z\u0142apany, do s\u0105du kierowany by\u0142 wniosek o pozbawienie go obywatelstwa polskiego. Uchod\u017ac\u00f3w mo\u017cna by\u0142o kara\u0107 r\u00f3wnie\u017c konfiskat\u0105 maj\u0105tku i pozbawieniem prawa do dziedziczenia i otrzymywania darowizn.<\/span><\/p>\n

Wiosn\u0105 i latem 1939 roku w regionie \u0142\u00f3dzkim wybuch\u0142y zamieszki antyniemieckie. 13 maja w Tomaszowie Mazowieckim 1500 os\u00f3b zg\u0142osi\u0142o si\u0119 do starosty z \u017c\u0105daniem zwolnienia z pracy “nielojalnych Niemc\u00f3w”. Poch\u00f3d poszed\u0142 do jednej z fabryk, gdzie kilku Niemc\u00f3w zosta\u0142o poturbowanych. T\u0142um powi\u0119kszy\u0142 si\u0119 do 6 tys. os\u00f3b i zacz\u0119\u0142o si\u0119 wybijanie szyb w domach oraz grabie\u017c niemieckich sklep\u00f3w. Policja wypar\u0142a t\u0142umy na przedmie\u015bcia, ale zamieszki trwa\u0142y jeszcze dwa dni. Zdemolowano 207 mieszka\u0144 i sklep\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Historycy opisuj\u0105 podobne zaj\u015bcia w innych miastach wok\u00f3\u0142 \u0141odzi, m.in. w Ozorkowie i Pabianicach.<\/span><\/p>\n

W \u0141odzi rozruch\u00f3w nie by\u0142o, ale niewiele brakowa\u0142o, by do nich dosz\u0142o 18 maja. Polacy przygl\u0105daj\u0105cy si\u0119 pogrzebowi na cmentarzu ewangelickim byli przekonani, \u017ce w trakcie uroczysto\u015bci pastor podni\u00f3s\u0142 r\u0119k\u0119 w ge\u015bcie hitlerowskiego pozdrowienia, a za nim zrobili to pozostali uczestnicy ceremonii. Pod bram\u0105 cmentarza zacz\u0105\u0142 si\u0119 gromadzi\u0107 t\u0142um. Zbiegowisko rozgoni\u0142a policja, kt\u00f3ra musia\u0142a zatrzyma\u0107 kilka os\u00f3b. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce t\u0142um zwo\u0142ali pijani m\u0119\u017cczy\u017ani wcze\u015bniej notowani za kradzie\u017ce i b\u00f3jki.<\/span><\/p>\n

Wreszcie b\u0119dzie spok\u00f3j<\/b><\/span><\/p>\n

Iwanicki: – Do 9 wrze\u015bnia Niemcy byli stron\u0105 s\u0142absz\u0105, ale oczywi\u015bcie nie wszyscy z za\u0142o\u017conymi r\u0119kami przygl\u0105dali si\u0119 temu, co si\u0119 dzieje. Prasa \u0142\u00f3dzka (“Echo” i “G\u0142os Poranny”) pisa\u0142a, \u017ce w 1939 roku znaleziono kilka magazyn\u00f3w z niemieckim umundurowaniem i broni\u0105, a nawet jedn\u0105 radiostacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Senator Bonis\u0142awski wspomina o prohitlerowskich grupach z \u0141odzi, kt\u00f3re jeszcze przed wojn\u0105 uwa\u017ca\u0142y, \u017ce \u017cyj\u0105 na terenie niemieckim, i ka\u017cdy \u015blad archeologiczny traktowa\u0142y jako potwierdzenie niemieckich pretensji do tych ziem.<\/span><\/p>\n

– Byli te\u017c Niemcy, kt\u00f3rzy 9 wrze\u015bnia na ulice nie wyszli. Kilku znanych fabrykant\u00f3w – m.in. Guido John i Robert Geyer – odm\u00f3wi\u0142o wsp\u00f3\u0142pracy z rodakami – dodaje prof. Waingertner. – Obydwaj zostali skrytob\u00f3jczo zamordowani. Ci, kt\u00f3rzy wyszli na ulice wita\u0107 Wehrmacht, mieli powody. Wielu ludzi z tej kroniki przynajmniej kilka miesi\u0119cy \u017cy\u0142o w trudnym klimacie. Nawet jak kto\u015b nie by\u0142 hitlerowcem, to mia\u0142 poczucie, \u017ce jest wrogiem. Natomiast rzucaj\u0105cy kwiaty ju\u017c wcze\u015bniej musieli g\u0142\u0119boko nasi\u0105kn\u0105\u0107 nazizmem i tylko czekali na t\u0119 chwil\u0119. Pozostali pewnie stali z boku i machn\u0119li r\u0119k\u0105, my\u015bl\u0105c: wreszcie b\u0119dzie spok\u00f3j, Polacy nie b\u0119d\u0105 mi stali pod szyb\u0105 sklepu.<\/span><\/p>\n

19 stycznia 1945 roku do miasta wkroczy\u0142y wojska radzieckie. Wita\u0142y je t\u0142umy.<\/span><\/p>\n

Na zdj\u0119ciu zrobionym na placu Wolno\u015bci wida\u0107 ludzi machaj\u0105cych r\u0119kami kolumnie czo\u0142g\u00f3w. – Ludzie ich witali, bo po pi\u0119ciu latach okupacji to dla nich by\u0142o wyzwolenie – m\u00f3wi Iwanicki. – Na pewno by\u0142a euforia. Przecie\u017c dla nich wojna si\u0119 sko\u0144czy\u0142a.<\/span><\/p>\n

\n

Korzysta\u0142em z ksi\u0105\u017cki wydanej przez IPN: ”\u0141\u00f3d\u017a w 1939 roku. Studia i szkice”,
\n\u0141\u00f3d\u017a 2011<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Herzlich willkommen in Lodz Adam Czerwi\u0144ski 9 wrze\u015bnia 1939 roku w \u0141odzi. Niemieccy mieszka\u0144cy miasta witaj\u0105 \u017co\u0142nierzy Wehrmachtu. W kwietniu 1940 r. Hitler kaza\u0142 przemianowa\u0107 \u0141\u00f3d\u017a na Litzmannstadt – na cze\u015b\u0107 Karla Litzmanna, jednego z niemieckich genera\u0142\u00f3w dowodz\u0105cych w bitwie z Rosjanami stoczonej w listopadzie… (Fot. akg-images akg-images) W\u0119\u017cykiem, jak pijany, bo przeciska si\u0119 przez […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73136"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73136"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73136\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73156,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73136\/revisions\/73156"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73136"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73136"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73136"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}