{"id":73183,"date":"2019-09-25T17:09:21","date_gmt":"2019-09-25T15:09:21","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=73183"},"modified":"2019-09-19T07:47:41","modified_gmt":"2019-09-19T05:47:41","slug":"17-09-35","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=73183","title":{"rendered":"Trzeci naje\u017ad\u017aca. Dlaczego S\u0142owacy razem z Hitlerem i Stalinem.."},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Trzeci naje\u017ad\u017aca. Dlaczego S\u0142owacy razem z Hitlerem i Stalinem napadli na Polsk\u0119?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Lubosz Palata<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

S\u0142owacki minister obrony narodowej i g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy armi\u0105 gen. Ferdinand Catlo\u0161 (w \u015brodku) we wrze\u015bniu 1939 r. w Sanoku (Fot. domena publiczna<\/em>)<\/span><\/h4>\n

Kampania przeciwko Polsce zapisa\u0142a si\u0119 w s\u0142owackiej historii jako jedyna “zwyci\u0119ska” wojna Pierwszej Republiki S\u0142owackiej, kt\u00f3ra dzi\u0119ki niej zagwarantowa\u0142a sobie prawo do egzystencji.<\/h4>\n

1 wrze\u015bnia 1939 r., kilkadziesi\u0105t minut przed pi\u0105t\u0105 rano, s\u0142owacki minister obrony narodowej genera\u0142 Ferdinand Catlo\u0161 zameldowa\u0142 prezydentowi republiki S\u0142owacji Jozefowi Tisie, \u017ce Armia Polowa \u201eBernol\u00e1k\u201d w sile trzech dywizji oraz lotnictwo s\u0105 gotowe do ataku na Polsk\u0119. Nie dosta\u0142 odpowiedzi, co odebra\u0142 jako zgod\u0119. Wyda\u0142 wi\u0119c rozkaz, aby 1. Dywizja \u201eJ\u00e1no\u0161ik\u201d przekroczy\u0142a granic\u0119 i przemie\u015bci\u0142a si\u0119 w kierunku na Jaworzyn\u0119 i Podsp\u00e1dy. To mia\u0142 by\u0107 symboliczny krok, poniewa\u017c obie te tatrza\u0144skie wioski \u2013 tak jak czeska cz\u0119\u015b\u0107 \u015al\u0105ska Cieszy\u0144skiego \u2013 le\u017ca\u0142y na obszarze zaj\u0119tym przez Polsk\u0119 po uk\u0142adzie monachijskim w 1938 r.<\/span><\/p>\n

Wpis z dziennika wojskowego Armii Bojowej \u201eBernol\u00e1k\u201d z poranka 1 wrze\u015bnia 1939 r.: Wojna z Polsk\u0105 jest faktem. S\u0142owacja b\u0119dzie walczy\u0107 razem z wojskiem niemieckim. S\u0142owacko-niemieckie jednostki przeprowadz\u0105 atak w dw\u00f3ch kierunkach. Cel: Nowy Targ \u2013 Kro\u015bcienko.<\/span><\/p>\n

Rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 druga wojna \u015bwiatowa.<\/span><\/p>\n

Lista trudnych spraw<\/strong><\/p>\n

Jeszcze rok wcze\u015bniej nikt nie wyobra\u017ca\u0142 sobie takiego rozwoju wypadk\u00f3w. I to nie dlatego, \u017ce relacje Pierwszej Republiki Czechos\u0142owackiej i Polski by\u0142y szczeg\u00f3lnie dobre, bo wr\u0119cz przeciwnie, z wielu powod\u00f3w by\u0142y z\u0142e. Lista spraw, kt\u00f3re dzieli\u0142y oba kraje, by\u0142a d\u0142uga: wojna o \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski ze stycznia 1919 r., kt\u00f3ra zako\u0144czy\u0142a si\u0119 dla Polski trudnym do zaakceptowania podzia\u0142em terytorium, potyczki na granicy i skomplikowany podzia\u0142 teren\u00f3w w rejonie Tatr, poparcie Czechos\u0142owacji dla ukrai\u0144skiej emigracji politycznej z Galicji, istnienie Ukrainy Zakarpackiej (najbardziej na wsch\u00f3d wysuni\u0119tej cz\u0119\u015bci mi\u0119dzywojennej Czechos\u0142owacji) czy r\u00f3\u017cnice \u015bwiatopogl\u0105dowe mi\u0119dzy demokratyczn\u0105 i laick\u0105 Czechos\u0142owacj\u0105 Tomasza Masaryka a autorytarno-wojskowym re\u017cimem II Rzeczypospolitej po 1926 r. Wszystko to stworzy\u0142o atmosfer\u0119, kt\u00f3ra wyklucza\u0142a sojusz mi\u0119dzy Prag\u0105 i Warszaw\u0105.<\/span><\/p>\n

Do 1939 r. Polska mia\u0142a lepsze relacje z Niemcami, i to nawet po doj\u015bciu do w\u0142adzy Adolfa Hitlera, podczas gdy Czechos\u0142owacja w 1935 r. podpisa\u0142a sojusz z rz\u0105dzonym przez Stalina Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Do nieporozumie\u0144 Pragi i Warszawy przyczyni\u0142a si\u0119 te\u017c rywalizacja mi\u0119dzy Czechos\u0142owacj\u0105 i W\u0119grami. Czesi musieli d\u0142ugo walczy\u0107 o S\u0142owacj\u0119, kt\u00f3r\u0105 Budapeszt jako \u201eg\u00f3rne W\u0119gry\u201d uwa\u017ca\u0142 za historyczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 swego terytorium. Granica ustalona na mocy traktatu w Trianon w 1920 r. nie by\u0142a korzystna dla W\u0119gier. Czechos\u0142owacji zosta\u0142y przyznane rozleg\u0142e nizinne tereny na p\u00f3\u0142noc od Dunaju, zamieszkiwane w wi\u0119kszo\u015bci przez etnicznych W\u0119gr\u00f3w, w\u0142\u0105cznie z takimi miastami jak Koszyce i Bratys\u0142awa, gdzie S\u0142owacy stanowili wyra\u017an\u0105 mniejszo\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n

Broni\u0105c si\u0119 przed \u201ew\u0119gierskim rewizjonizmem\u201d, Czechos\u0142owacja w 1921 r. zawar\u0142a \u2013 pod patronatem Francji \u2013 porozumienie okre\u015blane jako Ma\u0142a Ententa. By\u0142 to wojskowy, polityczny i gospodarczy pakt z Rumuni\u0105 i Jugos\u0142awi\u0105, kt\u00f3re po I wojnie \u015bwiatowej r\u00f3wnie\u017c zyska\u0142y znaczne obszary rozpadaj\u0105cego si\u0119 Kr\u00f3lestwa W\u0119gier, zamieszkane w du\u017cej cz\u0119\u015bci przez mniejszo\u015b\u0107 w\u0119giersk\u0105.<\/span><\/p>\n

Tymczasem stosunki Polski i powsta\u0142ego po upadku monarchii habsburskiej pa\u0144stwa w\u0119gierskiego by\u0142y bardzo dobre. W czasie ca\u0142ego 20-lecia mi\u0119dzywojennego Warszawa i Budapeszt stara\u0142y si\u0119 przywr\u00f3ci\u0107 wsp\u00f3ln\u0105 granic\u0119 mi\u0119dzy pa\u0144stwami.<\/span><\/p>\n

Warszawa wspiera separatyst\u00f3w<\/strong><\/p>\n

Realizacja tego zamierzenia musia\u0142a si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 z rozpadem Czechos\u0142owacji. Polska szybko znalaz\u0142a w tej kwestii sojusznika w postaci katolickiej S\u0142owackiej Partii Ludowej ksi\u0119dza Andreja Hlinki (HSLS), kt\u00f3ra sta\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wn\u0105 si\u0142\u0105 na S\u0142owacji. HSLS kontestowa\u0142a Czechos\u0142owacj\u0119 jako jednolite pa\u0144stwo. Katoliccy, autorytarnie zorientowani politycy szukali poparcia w wyznaj\u0105cej podobny \u015bwiatopogl\u0105d Polsce. W 1938 r., kiedy kryzys w relacjach mi\u0119dzy Czechos\u0142owacj\u0105 a nazistowsk\u0105 Trzeci\u0105 Rzesz\u0105 z powodu Niemc\u00f3w sudeckich przybiera\u0142 na sile, Hlinka pojecha\u0142 do Polski, gdzie zabiega\u0142 o poparcie Warszawy dla stara\u0144 S\u0142owak\u00f3w o uzyskanie autonomii, a nawet utworzenia w\u0142asnego pa\u0144stwa. Jednak w kulminacyjnej fazie tych stara\u0144, w sierpniu 1938 r., Hlinka zmar\u0142.<\/span><\/p>\n

\n

Uk\u0142ad monachijski z ko\u0144ca wrze\u015bnia 1938 r., na skutek kt\u00f3rego Czechos\u0142owacja skapitulowa\u0142a wobec \u017c\u0105da\u0144 Niemiec, by\u0142 prze\u0142omowy r\u00f3wnie\u017c dla wewn\u0119trznej sytuacji w tym kraju.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Praga straci\u0142a kluczowe strategicznie pogranicze sudeckie z systemem umocnie\u0144 i 3 mln obywateli. Prezydent Edvard Bene\u0161 ust\u0105pi\u0142 ze stanowiska, a partie polityczne natychmiast zacz\u0119\u0142y zmienia\u0107 porz\u0105dek polityczny, kieruj\u0105c go w stron\u0119 faszystowskiego re\u017cimu na wz\u00f3r w\u0142oski. Jednak to, co dla Czech\u00f3w by\u0142o katastrof\u0105, S\u0142owacy z HSLS na czele \u2013 kierowanym przez nast\u0119pc\u0119 Hlinki ksi\u0119dza Jozefa Tis\u0119 \u2013 uznali za szans\u0119.<\/span><\/p>\n

Pod presj\u0105 Niemiec rz\u0105dz\u0105cy w Czechach politycy zgodzili si\u0119 na zamian\u0119 Czechos\u0142owacji w federacj\u0119 i zar\u00f3wno S\u0142owacja, jak i Ukraina Zakarpacka otrzyma\u0142y szerok\u0105 autonomi\u0119, ale obie musia\u0142y te\u017c zap\u0142aci\u0107 za uk\u0142ad monachijski, trac\u0105c na rzecz W\u0119gier tereny na po\u0142udniu, \u0142\u0105cznie z Koszycami i U\u017chorodem (dzi\u015b w granicach Ukrainy). Z kolei Polska zaj\u0119\u0142a nie tylko \u015al\u0105sk Cieszy\u0144ski, ale r\u00f3wnie\u017c niewielkie s\u0142owackie terytorium nieopodal Tatr.<\/span><\/p>\n

Warszawa by\u0142a zawiedziona rozwojem sytuacji, poniewa\u017c oczekiwa\u0142a, \u017ce po uk\u0142adzie monachijskim S\u0142owacy zyskaj\u0105 nie tylko autonomi\u0119, ale te\u017c uda im si\u0119 oderwa\u0107 od Czech. W tej sytuacji Polska by\u0142a przygotowana do pe\u0142nienia funkcji protektora S\u0142owacji, a nawet przy\u0142\u0105czenia jej p\u00f3\u0142nocnych teren\u00f3w do w\u0142asnego pa\u0144stwa i udzielenia im autonomii.<\/span><\/p>\n

W pa\u017adzierniku 1938 r. przedstawiciel HSLS J\u00e1n Farka\u0161 pojecha\u0142 do Warszawy i Budapesztu, \u017ceby zbada\u0107 mo\u017cliwo\u015bci wsparcia przez Polsk\u0119 i W\u0119gry idei samodzielnej S\u0142owacji. Wynik podr\u00f3\u017cy stre\u015bci\u0142 w lapidarnym komunikacie dla szefa partii i p\u00f3\u017aniejszego prezydenta Jozefa Tisy: Polacy nas lubi\u0105 per procura [w zast\u0119pstwie] W\u0119gr\u00f3w z aspiracj\u0105 na kawa\u0142ek Orawy i Spiszu, W\u0119grzy chc\u0105 nas mie\u0107 pod ochron\u0105 korony \u015bwi\u0119tego Stefana. Niech wi\u0119c \u017cyje samodzielna S\u0142owacja.<\/span><\/p>\n

Pod skrzyd\u0142a nazist\u00f3w<\/strong><\/p>\n

W zimie 1938 r. z Farka\u0161em, zwolennikiem ca\u0142kowitego podzia\u0142u S\u0142owacji mi\u0119dzy Polsk\u0119 i W\u0119gry, zacz\u0119\u0142a wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 dyplomacja nazistowska. W Berlinie planowano likwidacj\u0119 \u201epozosta\u0142o\u015bci Czechos\u0142owacji\u201d, ale by\u0142 to tylko jeden z kilku alternatywnych projekt\u00f3w. S\u0142owakami, kt\u00f3rych autonomia b\u0142yskawicznie zyska\u0142a charakter faszystowski, nazi\u015bci zainteresowali si\u0119 ju\u017c na jesieni 1938 r. Berlin w\u0142\u0105czy\u0142 wtedy S\u0142owacj\u0119 do swych plan\u00f3w dalszej ekspansji w Europie \u015arodkowej. \u201eRozpad Czechos\u0142owacji od wewn\u0105trz\u201d \u2013 tak nieoficjalnie niemieccy dyplomaci nazywali plan, kt\u00f3ry by\u0142 dla nich bardzo wygodny.<\/span><\/p>\n

Uk\u0142ad monachijski gwarantowa\u0142 bowiem granice okrojonej Czechos\u0142owacji, kt\u00f3re zaaprobowali wszyscy jego sygnatariusze: Anglia, Francja, Niemcy i W\u0142ochy. W marcu 1939 r. wybrano wi\u0119c takie rozwi\u0105zanie zamiast bezpo\u015bredniej okupacji, kt\u00f3ra oznacza\u0142aby podzia\u0142 S\u0142owacji, jako daru Hitlera, mi\u0119dzy Polsk\u0119 i W\u0119gry.<\/span><\/p>\n

13 marca Jozef Tiso zosta\u0142 zaproszony do Berlina, gdzie stan\u0105\u0142 przed wyborem \u2013 albo og\u0142osi niezale\u017cno\u015b\u0107 pod patronatem nazist\u00f3w, albo S\u0142owacja zostanie zaj\u0119ta przez wojska w\u0119gierskie. Kiedy Tiso 14 marca og\u0142osi\u0142 niezale\u017cno\u015b\u0107, Hitler zaprosi\u0142 do siebie Emila H\u00e1ch\u0119, prezydenta nieistniej\u0105cej ju\u017c w tym momencie Czechos\u0142owacji. H\u00e1cha wyje\u017cd\u017ca\u0142 z Berlina z prze\u015bwiadczeniem, \u017ce Czesi dostan\u0105 podobne, sojusznicze wobec Niemiec pa\u0144stwo satelickie jak S\u0142owacy. Przeliczy\u0142 si\u0119 \u2013 nazi\u015bci rozpocz\u0119li okupacj\u0119 Czech, a 16 marca Hitler og\u0142osi\u0142 na praskim zamku powstanie Protektoratu Czech i Moraw jako formalnej, autonomicznej cz\u0119\u015bci Trzeciej Rzeszy.<\/span><\/p>\n

\n

To, jak mogli sko\u0144czy\u0107, S\u0142owacy widzieli te\u017c na przyk\u0142adzie Ukrainy Zakarpackiej, kt\u00f3ra zosta\u0142a za zgod\u0105 Berlina zaj\u0119ta przez W\u0119gry, i to mimo \u017ce prezydent Augustin Volo\u0161yn poprosi\u0142 Hitlera o ochron\u0119.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Ukraina Zakarpacka jednak W\u0119grom nie wystarczy\u0142a. Wykorzystali oni zamieszanie wok\u00f3\u0142 rozpadu Czechos\u0142owacji i po \u201ema\u0142ej wojnie\u201d, tocz\u0105cej si\u0119 mi\u0119dzy 23 a 30 marca 1939 r., zaj\u0119li pas wschodniej S\u0142owacji pod Preszowem z 40 tys. obywateli. Berlin na pocz\u0105tku \u015bledzi\u0142 rozw\u00f3j sytuacji, ale po kilku dniach zmusi\u0142 obu swoich sojusznik\u00f3w do porozumienia. Niekorzystnego dla S\u0142owacji.<\/span><\/p>\n

S\u0142owacja – wzorowy ucze\u0144<\/strong><\/p>\n

Do ko\u0144ca istnienia Pierwszej Republiki S\u0142owackiej i Kr\u00f3lestwa W\u0119gier trwa\u0142a mi\u0119dzy nimi cicha rywalizacja o to, kto jest \u201elepszym sojusznikiem\u201d nazist\u00f3w. S\u0142owacki faszystowski re\u017cim stara\u0142 si\u0119 gra\u0107 w niej rol\u0119 wzorowego ucznia. Pierwsza okazja, by nim zosta\u0107, nadarzy\u0142a si\u0119 ju\u017c w lecie 1939 r., kiedy po nieudanych naciskach na Warszaw\u0119 Trzecia Rzesza zacz\u0119\u0142a przygotowania do ataku na Polsk\u0119. W\u0119gierski rz\u0105d, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na przyjazne stosunki z Polakami, odm\u00f3wi\u0142 w\u00f3wczas uczestnictwa w ewentualnych dzia\u0142aniach. Natomiast S\u0142owacja, gdzie grupa polonofil\u00f3w w rz\u0105dz\u0105cej HSLS by\u0142a ju\u017c marginalna, zg\u0142osi\u0142a gotowo\u015b\u0107. Tym bardziej \u017ce pomonachijska okupacja przez Polak\u00f3w Jaworzyny i innych niewielkich teren\u00f3w w pobli\u017cu Tatr przyczyni\u0142a si\u0119 do powstania antypolskich nastroj\u00f3w, kt\u00f3re re\u017cim Jozefa Tisy wykorzysta\u0142 w lecie 1939 r.<\/span><\/p>\n

\n

Najwa\u017cniejsz\u0105 z punktu widzenia Hitlera zalet\u0105 S\u0142owacji by\u0142o to, \u017ce z jej terytorium Wehrmacht m\u00f3g\u0142 zaatakowa\u0107 Polsk\u0119.<\/p>\n<\/blockquote>\n

\u201eUmowa ochronna\u201d z 23 marca 1939 r. gwarantowa\u0142a Trzeciej Rzeszy utworzenie na zachodzie S\u0142owacji, a\u017c do brzeg\u00f3w rzeki V\u00e1h, baz wojskowych i umieszczenie w nich jednostek wed\u0142ug w\u0142asnego uznania. W drugiej po\u0142owie sierpnia 1939 r. pod pretekstem \u201eochrony\u201d wojska nazistowskie wkroczy\u0142y na terytorium S\u0142owacji i zaj\u0119\u0142y pozycje wyj\u015bciowe do ataku na Polsk\u0119.<\/span><\/p>\n

Niemal r\u00f3wnocze\u015bnie kontrolowana przez s\u0142owacki rz\u0105d prasa rozpocz\u0119\u0142a kampani\u0119 przeciw Polsce. Wykorzystywano w niej motyw \u201eokupacji s\u0142owackich ziem\u201d w okolicach Tatr. 22 sierpnia w Bratys\u0142awie zorganizowana zosta\u0142a olbrzymia antypolska demonstracja. Przy granicy skoncentrowano r\u00f3wnie\u017c trzy dywizje s\u0142owackiej armii, czyli ok. 50 tys. \u017co\u0142nierzy, co stanowi\u0142o jedn\u0105 trzeci\u0105 wojsk czteromilionowego pa\u0144stwa.<\/span><\/p>\n

Jednak Niemcy do ostatniej chwili nie byli pewni, do jakiego stopnia z nich skorzysta\u0107. Nie przewidywali raczej S\u0142owak\u00f3w jako uczestnika ataku na Polsk\u0119, bardziej widzieli ich jako zapor\u0119 przeciw ewentualnemu uderzeniu polskiej Armii \u201eKarpaty\u201d rozmieszczonej na terenach przygranicznych ze S\u0142owacj\u0105. Brak zaufania do \u201esojusznika\u201d by\u0142 tak du\u017cy, \u017ce kiedy dzie\u0144 przed agresj\u0105 S\u0142owacja kana\u0142ami dyplomatycznymi pr\u00f3bowa\u0142a w Berlinie dowiedzie\u0107 si\u0119, czy 1 wrze\u015bnia wybuchnie wojna, nie dosta\u0142a odpowiedzi.<\/span><\/p>\n

Zwyci\u0119ska kampania<\/strong><\/p>\n

Przebieg kampanii s\u0142owackiej nie by\u0142 zbyt dramatyczny. Jednostki polskie nie stawia\u0142y du\u017cego oporu. Dysponuj\u0105cy czo\u0142gami S\u0142owacy po zaj\u0119ciu niegdy\u015b s\u0142owackich cz\u0119\u015bci Orawy i Spiszu zdobyli Zakopane i przesun\u0119li si\u0119 ok. 30 km w kierunku Nowego Targu. Natomiast trzecia dywizja zatrzyma\u0142a si\u0119 przed Sanokiem. W sumie armia dowodzona przez genera\u0142a Ferdinanda Catlo\u0161a straci\u0142a tylko 18 \u017co\u0142nierzy. W nagrod\u0119 S\u0142owacja otrzyma\u0142a te cz\u0119\u015bci Orawy, Spiszu i Jaworzyny, o kt\u00f3re spiera\u0142a si\u0119 z Polsk\u0105 od ko\u0144ca I wojny \u015bwiatowej.<\/span><\/p>\n

\n

Propozycj\u0119 Hitlera, aby przy\u0142\u0105czy\u0142a do swojego terytorium jeszcze Zakopane i tereny wok\u00f3\u0142 niego, Tiso odrzuci\u0142, uzasadniaj\u0105c to tym, \u017ce nie mieszkaj\u0105 tam jego rodacy.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Trzej S\u0142owacy, w tym Catlo\u0161, dostali Krzy\u017ce \u017belazne, a 5 pa\u017adziernika 1939 r. w Popradzie odby\u0142a si\u0119 s\u0142owacko-niemiecka parada wojskowa, na kt\u00f3rej Tiso odznaczy\u0142 niemieckich oficer\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cych ze s\u0142owackimi jednostkami.<\/span><\/p>\n

Kampania przeciwko Polsce zapisa\u0142a si\u0119 w s\u0142owackiej historii jako jedyna \u201ezwyci\u0119ska\u201d wojna Pierwszej Republiki S\u0142owackiej, kt\u00f3ra dzi\u0119ki niej zagwarantowa\u0142a sobie prawo do egzystencji. Ca\u0142kowite oddanie nazistowskim Niemcom, kt\u00f3rego kolejnymi przejawami by\u0142y zgoda na Holocaust, uczestnictwo w wojnie z ZSRR i wypowiedzenie wojny USA, w ostatecznym rozrachunku okaza\u0142o si\u0119 dla faszystowskiej Pierwszej Republiki S\u0142owackiej ca\u0142kowicie zgubne.<\/span><\/p>\n

\n

Przek\u0142ad Renata Rusin-Dybalska<\/strong>.<\/i><\/span><\/p>\n

Lubosz Palata<\/strong> jest redaktorem czeskiej gazety \u201eDenik\u201d i doktorantem historii na FF UJEP w Usti nad \u0141ab\u0105<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Trzeci naje\u017ad\u017aca. Dlaczego S\u0142owacy razem z Hitlerem i Stalinem napadli na Polsk\u0119? Lubosz Palata S\u0142owacki minister obrony narodowej i g\u0142\u00f3wnodowodz\u0105cy armi\u0105 gen. Ferdinand Catlo\u0161 (w \u015brodku) we wrze\u015bniu 1939 r. w Sanoku (Fot. domena publiczna) Kampania przeciwko Polsce zapisa\u0142a si\u0119 w s\u0142owackiej historii jako jedyna “zwyci\u0119ska” wojna Pierwszej Republiki S\u0142owackiej, kt\u00f3ra dzi\u0119ki niej zagwarantowa\u0142a sobie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73183"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73183"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73183\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73280,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73183\/revisions\/73280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73183"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73183"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73183"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}