{"id":73494,"date":"2019-09-24T17:09:02","date_gmt":"2019-09-24T15:09:02","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=73494"},"modified":"2019-09-24T06:37:58","modified_gmt":"2019-09-24T04:37:58","slug":"28-09-42","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=73494","title":{"rendered":"Tam, gdzie Polacy ratowali \u017byd\u00f3w, upami\u0119tniajmy te\u017c \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali tam przez Polak\u00f3w zamordowani"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Tam, gdzie Polacy ratowali \u017byd\u00f3w, upami\u0119tniajmy te\u017c \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali tam przez Polak\u00f3w zamordowani<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Jan Grabowski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Profesor Andrzej Nowak (Fot. Jakub W\u0142odek \/ Agencja Gazeta)<\/em><\/span><\/p>\n

Prof. Andrzej Nowak, zabieraj\u0105c g\u0142os na \u0142amach prawicowych medi\u00f3w, oskar\u017ca historyk\u00f3w Zag\u0142ady o nienawi\u015b\u0107, a “Gazet\u0119 Wyborcz\u0105” zestawia z propagand\u0105 hitlerowsk\u0105. Za to gdy pisze dla “Gazety Wyborczej”, \u0142agodnym tonem postuluje tolerancj\u0119, r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i cieszy si\u0119 z bada\u0144 nad mordowaniem \u017byd\u00f3w przez Polak\u00f3w. Czy to jest ten sam prof. Nowak?<\/h4>\n

Z pewnym zdumieniem przeczyta\u0142em w tygodniku \u201eAle Historia\u201d\u00a0tekst prof. Andrzeja Nowaka z UJ \u201eJakiej historii Polacy dzi\u015b potrzebuj\u0105?\u201d<\/strong><\/span><\/a>, kt\u00f3ry – na pro\u015bb\u0119 redakcji – wy\u0142o\u017cy\u0142 swoje pogl\u0105dy na polsk\u0105 histori\u0119 i historiografi\u0119. Dlaczego zdumienie? Bo nie dawno, tu\u017c przed ostatnimi wyborami, \u201eGazeta Wyborcza\u201d og\u0142osi\u0142a na swoich \u0142amach\u00a0dramatyczny apel o zagro\u017ceniu demokracji, jakim mog\u0142oby sta\u0107 si\u0119 doj\u015bcie PiS do w\u0142adzy<\/strong><\/span><\/a>. By\u0142 to – jak dzi\u015b wiemy – proroczy (niestety) artyku\u0142. Nie dla wszystkich jednak. Prof. Nowak by\u0142 odmiennego zdania i okre\u015bli\u0142 tekst w nast\u0119puj\u0105cych s\u0142owach:\u00a0\u201ehisteria nienawi\u015bci godna hitlerowskiego St\u00fcrmera\u201d<\/strong><\/span><\/a>.<\/span><\/p>\n

\u015apiesz\u0119 wyja\u015bni\u0107, \u017ce \u201eDer St\u00fcrmer\u201d to jeden z najwa\u017cniejszych tytu\u0142\u00f3w propagandy hitlerowskiej, pismo znane z obrzydliwego, prymitywnego antysemityzmu. Je\u015bli p\u00f3\u017aniej prof. Nowak przeprosi\u0142 za wypisywane bzdury, to usz\u0142o to mojej uwadze. Tak czy inaczej, zdziwi\u0142em si\u0119, \u017ce prof. Nowak chcia\u0142 zabra\u0107 g\u0142os na \u0142amach \u201ehitlerowskiego St\u00fcrmera\u201d i \u017ce \u201ehitlerowski St\u00fcrmer\u201d uzna\u0142 za stosowne pyta\u0107 o polsk\u0105 histori\u0119 w\u0142a\u015bnie krakowskiego historyka. To by\u0142 pow\u00f3d mojego pierwszego zdziwienia.<\/span><\/p>\n

Jak zrozumie\u0107 prof. Andrzeja Nowaka?<\/strong><\/p>\n

Drugie wi\u0105za\u0142o si\u0119 ju\u017c z lektur\u0105 wywod\u00f3w prof. Nowaka. Odpowiadaj\u0105c na pytanie redakcji: \u201eJakiej historii Polacy dzi\u015b potrzebuj\u0105\u201d, kt\u00f3re by\u0142o jednym z temat\u00f3w XX Powszechnego Zjazdu Historyk\u00f3w Polskich autor wypowiedzia\u0142 si\u0119 w duchu koncyliacyjnym, wr\u0119cz ekumenicznym.\u00a0Potrzebujemy historii r\u00f3\u017cnej, czyli r\u00f3\u017cnorodnej, pomagaj\u0105cej nam spojrze\u0107 na siebie z rozmaitych punkt\u00f3w widzenia<\/i>\u00a0– napisa\u0142. Kt\u00f3\u017c m\u00f3g\u0142by si\u0119 z tak\u0105 tez\u0105 nie zgodzi\u0107? Nieco dalej czytamy:\u00a0sprawdzianem<\/i>\u00a0[dla historyka]\u00a0jest i chyba powinno by\u0107 rzetelne d\u0105\u017cenie do prawdy<\/i>.<\/span><\/p>\n

I tutaj tkwi przyczyna mojego zdumienia: czy to ten sam prof. Nowak, kt\u00f3ry kilka miesi\u0119cy temu na \u0142amach prawicowego portalu \u201ewPolityce\u201d tak w ten spos\u00f3b okre\u015bli\u0142 metodologi\u0119 badawcz\u0105 grupy polskich uczonych (do kt\u00f3rych nale\u017c\u0119) zajmuj\u0105cych si\u0119 histori\u0105 Zag\u0142ady:\u00a0\u201e<\/a>Nowa Szko\u0142a Holokaustu\u201d jest motywowana nienawi\u015bci\u0105 do polskiej wsp\u00f3lnoty narodowej.<\/i><\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

Jak wida\u0107 prof. Nowak, zabieraj\u0105c g\u0142os na \u0142amach prawicowych medi\u00f3w, lubi oskar\u017ca\u0107 adwersarzy o nienawi\u015b\u0107. \u201eGazeta Wyborcza\u201d wszczyna \u201ehisteri\u0119 nienawi\u015bci\u201d. Polscy badacze \u201es\u0105 motywowani nienawi\u015bci\u0105 do polskiej wsp\u00f3lnoty narodowej\u201d.<\/span><\/p>\n

Nie b\u0119d\u0119 si\u0119 nawet stara\u0142 zrozumie\u0107 jak profesor Nowak definiuje poj\u0119cie\u00a0\u201eVolksgemeinschaft\u201d<\/i>, ale z ca\u0142\u0105 pewno\u015bci\u0105 nie widz\u0119 w tych wypowiedziach postulat\u00f3w inkluzywno\u015bci, tolerancji oraz otwarcia na \u201ehistori\u0119 r\u00f3\u017cnorodn\u0105, pomagaj\u0105c\u0105 nam spojrze\u0107 na siebie z rozmaitych punkt\u00f3w widzenia\u201d – o kt\u00f3rej tak \u0142adnie ten sam autor pisze na \u0142amach \u201eGW\u201d.<\/span><\/p>\n

\n

Czy\u017cby wobec jej czytelnik\u00f3w krakowski historyk u\u017cywa\u0142 tonu \u0142agodnego, salonowego i wyrozumia\u0142ego, brutaln\u0105 szczero\u015b\u0107 i rewolucyjn\u0105 czujno\u015b\u0107 rezerwuj\u0105c dla \u201eswoich\u201d?<\/p>\n<\/blockquote>\n

Nie wiem i nie b\u0119d\u0119 w to wnika\u0142. W j\u0119zyku angielskim jest taki idiom: \u201eto talk out of both sides of one\u2019s mouth\u201d, co dos\u0142ownie znaczy, \u017ce kto\u015b m\u00f3wi co innego po przeciwnej stronie ust. Tego rodzaju refleksja nasun\u0119\u0142a mi si\u0119 podczas lektury tekstu prof. Nowaka. Ale na tym nie koniec.<\/span><\/p>\n

Fa\u0142sz stracha na wr\u00f3ble<\/strong><\/p>\n

Porusza bowiem kilkakrotnie bliski mi w\u0105tek historii stosunk\u00f3w polsko-\u017cydowskich. Czytamy w nim:\u00a0Ciesz\u0119 si\u0119, kiedy coraz dok\u0142adniej badany jest np. problem udzia\u0142u poszczeg\u00f3lnych Polak\u00f3w w zbrodniach dokonywanych na \u017bydach podczas II wojny \u015bwiatowej i po niej. To bardzo wa\u017cny temat. Ale martwi\u0119 si\u0119, kiedy badaj\u0105cy ten watek oburzaj\u0105 si\u0119, ze kto\u015b inny chce studiowa\u0107 historie Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w. Nie wykluczajmy si\u0119 nawzajem. Powinno by\u0107 miejsce dla ka\u017cdego rzetelnego badacza – i na przyjmowanie wzajemnej krytyki. Chodzi mi tak\u017ce o to, \u017ce je\u015bli zgodzimy si\u0119 na r\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 historii, to unikniemy nudy.\u00a0<\/i><\/span><\/p>\n

Przyjrzyjmy si\u0119 tym przemy\u015bleniom z bliska<\/span>.<\/p>\n

Prof. Nowak cieszy si\u0119, jak zapewnia, z bada\u0144 nad udzia\u0142em poszczeg\u00f3lnych Polak\u00f3w w zbrodniach dokonywanych na \u017bydach podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p><\/blockquote>\n

To dobrze, bo t\u0105 tematyk\u0105 zajmuj\u0119 si\u0119 od dawna i mi\u0142o s\u0142ysze\u0107, \u017ce badania tego rodzaju spotykaj\u0105 si\u0119 z uznaniem w\u015br\u00f3d polskich konserwatyst\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Powiem wi\u0119cej (by\u0107 mo\u017ce przyczyniaj\u0105c si\u0119 do zwi\u0119kszenia satysfakcji prof. Nowaka), \u017ce w badaniach tych jest mowa nie tylko o \u201eposzczeg\u00f3lnych Polakach\u201d, ale wr\u0119cz o ich szerokich rzeszach, nieraz bior\u0105cych udzia\u0142 w zbrodniach na \u017bydach w spos\u00f3b zorganizowany, masowy.<\/span><\/p>\n

Natomiast druga cz\u0119\u015b\u0107 wypowiedzi jest dla mnie niejasna. Rado\u015b\u0107 prof. Nowaka m\u0105ci fakt, kiedy badaj\u0105cy\u00a0ten w\u0105tek oburzaj\u0105 si\u0119, \u017ce kto\u015b inny chce studiowa\u0107 histori\u0119 Polak\u00f3w ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w.<\/i>\u00a0Raz jeszcze odwo\u0142am si\u0119 tu do poj\u0119cia stosowanego w j\u0119zyku angielskim: \u201estraw man fallacy\u201d – czyli \u201efa\u0142sz stracha na wr\u00f3ble\u201d. \u201eStraw man fallacy\u201d to ma\u0142o wyrafinowana figura retoryczna, oparta na zbijaniu nieistniej\u0105cego argumentu rzeczywistego przeciwnika. Gdy\u017c jako \u017cywo nikt nie stawia\u0142 postulatu wstrzymania bada\u0144 nad ratowaniem \u017byd\u00f3w przez Polak\u00f3w. W moich badaniach, tak jak w pracach wszystkich znanych mi przedstawicieli \u201eNowej Szko\u0142y Holokaustu\u201d, badanie zjawiska ratowania jest rzecz\u0105 zupe\u0142nie fundamentalnej wagi. Natomiast dla historyk\u00f3w Zag\u0142ady nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce zajmowanie si\u0119 wy\u0142\u0105cznie ratowaniem nie ma sensu, gdy\u017c ratowanie by\u0142o cz\u0119\u015bci\u0105 bardziej skomplikowanej okupacyjnej rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3rej t\u0142em i kontekstem by\u0142o mordowanie i wydawanie \u017byd\u00f3w. Strach ratuj\u0105cych wi\u0105za\u0142 si\u0119 przecie\u017c przede wszystkim z nastawieniem s\u0105siad\u00f3w, z wrogo\u015bci\u0105 otoczenia, z gro\u017ab\u0105 denuncjacji.<\/span><\/p>\n

\n

A wszyscy badacze s\u0105 \u015bwiadomi ewolucji postaw Polak\u00f3w, kt\u00f3rzy ratuj\u0105c np. znanych osobi\u015bcie \u017byd\u00f3w, potrafili przy\u0142o\u017cy\u0107 r\u0119k\u0119 do wymordowania innych ofiar Zag\u0142ady.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Pisa\u0142em o tym w \u201eGazecie\u201d wiele razy. Wa\u017cne jest to, \u017ce badanie zjawiska ratowania \u017byd\u00f3w przez Polak\u00f3w (o czym pisze prof. Nowak) w oderwaniu od zjawiska denuncjacji i mord\u00f3w jest zaj\u0119ciem w sam raz dla urz\u0119dnik\u00f3w od historii zatrudnionych w IPN, ale na pewno nie jest czym\u015b, co mo\u017cna zaleca\u0107 historykom prowadz\u0105cym w\u0142asne badania.<\/span><\/p>\n

Polacy ratuj\u0105cy \u017byd\u00f3w nie byli\u00a0zjawiskiem powszechnym<\/strong><\/p>\n

O ile wi\u0119c nikt nie wzywa do zaniechania bada\u0144 nad ratowaniem \u017byd\u00f3w przez Polak\u00f3w, o tyle jestem gor\u0105cym (cho\u0107 chyba jedynym) zwolennikiem moratorium na upami\u0119tnianie tego zjawiska. Bo celem tego jest ugruntowanie w polskim spo\u0142ecze\u0144stwie przekonania, \u017ce podczas okupacji ratowanie \u017byd\u00f3w by\u0142o zjawiskiem powszechnym i spo\u0142ecznie akceptowanym. Co jest po prostu k\u0142amstwem. Zaczynaj\u0105c od \u201eDnia Polak\u00f3w Ratuj\u0105cych \u017byd\u00f3w\u201d, kt\u00f3ry obchodzimy 24 marca, przez niezliczone wystawy, pomniki, monety, znaczki i filmy – bombardowani jeste\u015bmy opowie\u015bciami o polskim altruizmie i bohaterstwie, o polskiej solidarno\u015bci z gin\u0105cymi \u017bydami.<\/span><\/p>\n

22 wrze\u015bnia min\u0119\u0142a 77. rocznica likwidacji gett w W\u0119growie, Stoczku, Soko\u0142owie oraz w okolicy. Instytut Pileckiego – jedna z wielu instytucji realizuj\u0105cych polityk\u0119 historyczn\u0105 pa\u0144stwa – w\u0142a\u015bnie w tym dniu (jak mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107 nie przypadkiem), w pobliskiej miejscowo\u015bci Nur, ods\u0142oni\u0142 pomnik Polaka, kt\u00f3ry zosta\u0142 zabity za niesienie pomocy \u017bydom. Lecz w\u0142a\u015bnie ten dzie\u0144, w tej okolicy, jest tym jedynym dniem, kt\u00f3ry nie powinien by\u0107 po\u015bwi\u0119cony upami\u0119tnieniu polskiego bohaterstwa, lecz refleksji nad \u017cydowsk\u0105 tragedi\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

To nie jest kwestia debaty, to wy\u0142\u0105cznie kwestia dobrego smaku oraz odrobiny wstydu.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Proponowa\u0142bym w tym miejscu moratorium na upami\u0119tnianie – a\u017c do czasu kiedy polskie spo\u0142ecze\u0144stwo b\u0119dzie w stanie otwarcie rozliczy\u0107 si\u0119 z w\u0142asn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105. Do chwili kiedy b\u0119dziemy w stanie przyj\u0105\u0107 do wiadomo\u015bci, \u017ce – jak pisa\u0142 w swoim raporcie Jan Karski –\u00a0Nar\u00f3d polski nienawidzi swego \u015bmiertelnego wroga – ale ta kwestia\u00a0<\/i>[\u017cydowska- JG]\u00a0stwarza jednak co\u015b w rodzaju w\u0105skiej k\u0142adki, na kt\u00f3rej przecie\u017c spotykaj\u0105 si\u0119 zgodnie Niemcy i du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 polskiego spo\u0142ecze\u0144stwa<\/i>.<\/span><\/p>\n

Je\u017celi jednak nikt nie jest w stanie powstrzyma\u0107 nap\u0119dzanej i finansowanej przez pa\u0144stwo maszyny do upami\u0119tniania w\u0142asnego bohaterstwa, to warto pomy\u015ble\u0107 o wzbogaceniu narracji. Id\u0105c tropem sugestii prof. Nowaka o potrzebie \u201er\u00f3\u017cnorodnej historii\u201d proponuj\u0119 \u017ceby w ka\u017cdym miejscu, gdzie ods\u0142aniany jest pomnik, lub pojawia si\u0119 plakietka czy nazwa ulicy, po\u015bwi\u0119cona Polakom ratuj\u0105cym podczas wojny \u017byd\u00f3w, r\u00f3wnocze\u015bnie upami\u0119tni\u0107 \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy w tym miejscu, w tej miejscowo\u015bci, przy tej ulicy, zostali zamordowani b\u0105d\u017a te\u017c wydani Niemcom przez Polak\u00f3w. Zapewniam, \u017ce znalezienie tego rodzaju informacji nie b\u0119dzie wielkim wyzwaniem. W razie czego s\u0142u\u017c\u0119 pomoc\u0105.<\/span><\/p>\n

\n

<\/p>\n

Prof. Jan Grabowski<\/b>\u00a0– pracuje na uniwersytecie w Ottawie, autor i wsp\u00f3\u0142autor wielu publikacji na temat Holokaustu, m.in. wydanej w ub. roku monografii \u201eDalej jest noc. Losy \u017byd\u00f3w w wybranych powiatach okupowanej Polski”.<\/i><\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tam, gdzie Polacy ratowali \u017byd\u00f3w, upami\u0119tniajmy te\u017c \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy zostali tam przez Polak\u00f3w zamordowani Jan Grabowski Profesor Andrzej Nowak (Fot. Jakub W\u0142odek \/ Agencja Gazeta) Prof. Andrzej Nowak, zabieraj\u0105c g\u0142os na \u0142amach prawicowych medi\u00f3w, oskar\u017ca historyk\u00f3w Zag\u0142ady o nienawi\u015b\u0107, a “Gazet\u0119 Wyborcz\u0105” zestawia z propagand\u0105 hitlerowsk\u0105. Za to gdy pisze dla “Gazety Wyborczej”, \u0142agodnym tonem […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73494"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73494"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73494\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73533,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73494\/revisions\/73533"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73494"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73494"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73494"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}