{"id":73800,"date":"2019-10-20T17:09:16","date_gmt":"2019-10-20T15:09:16","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=73800"},"modified":"2019-10-19T14:46:15","modified_gmt":"2019-10-19T12:46:15","slug":"13-09-31","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=73800","title":{"rendered":"Prof. W\u0142odzimierz Borodziej: W 1939 roku Niemcy nie byli w Gda\u0144sku okupantami"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Prof. W\u0142odzimierz Borodziej: W 1939 roku Niemcy nie byli w Gda\u0144sku okupantami<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Niemieccy mieszka\u0144cy Wolnego Miasta Gda\u0144ska witaj\u0105 entuzjastycznie \u017co\u0142nierzy Wehrmachtu. 8 pa\u017adziernika Adolf Hitler dekretem oficjalnie przy\u0142\u0105czy\u0142 miasto do prowincji pruskiej (Fot. Getty Images)<\/em><\/span><\/p>\n

W Gda\u0144sku mieli\u015bmy dwie kompletnie r\u00f3\u017cne narracje – polsk\u0105 i niemieck\u0105. Nasza opowie\u015b\u0107 m\u00f3wi, \u017ce Gda\u0144sk to miasto polskie, kt\u00f3re jakim\u015b cudem jest zasiedlone przez cudzoziemc\u00f3w.<\/strong><\/h4>\n

Prof. W\u0142odzimierz Borodziej<\/b> \u2013 pracuje w Instytucie Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego, specjalizuje si\u0119 w historii najnowszej, m.in. Niemiec<\/i><\/span><\/p>\n

Pawe\u0142 Smole\u0144ski: Je\u015bli pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 p\u00f3\u017aniejsz\u0105 o 21 lat fraz\u0105 sowieckiego ministra spraw zagranicznych Wiaczes\u0142awa Mo\u0142otowa, to w 1918 r. prawdziwym b\u0119kartem traktatu wersalskiego by\u0142o Wolne Miasto Gda\u0144sk.<\/strong><\/p>\n

Prof. W\u0142odzimierz Borodziej:<\/b> W Europie powsta\u0142y trzy takie b\u0119karty i, co charakterystyczne, wszystkie to miasta portowe, czyli Gda\u0144sk, K\u0142ajpeda i Triest. W dw\u00f3ch pierwszych mieszka\u0142o ponad 90 proc. Niemc\u00f3w, w Trie\u015bcie \u017cy\u0142a wi\u0119kszo\u015b\u0107 w\u0142oska. Ale miasta to w jakiej\u015b mierze enklawy. Dooko\u0142a Gda\u0144ska mieszkali Polacy i troch\u0119 Niemc\u00f3w, dooko\u0142a K\u0142ajpedy \u2013 Litwini, a Triestu \u2013 Chorwaci i S\u0142owe\u0144cy. Gdyby \u00f3wczesnym gda\u0144szczanom i mieszka\u0144com K\u0142ajpedy da\u0107 prawo wyboru ojczyzny, by\u0142yby to Niemcy. Triest nale\u017ca\u0142by do W\u0142och. Pomys\u0142 na tworzenie wolnych miast to nieszcz\u0119sna w efekcie pr\u00f3ba wybrni\u0119cia z obowi\u0105zuj\u0105cej po I wojnie \u015bwiatowej zasady ameryka\u0144skiego prezydenta Woodrowa Wilsona o samostanowieniu narod\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Pr\u00f3bowano rozwi\u0105za\u0107 kwadratur\u0119 ko\u0142a, maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce takich miejsc jest w na nowo dzielonej Europie wi\u0119cej. Lecz nie by\u0142y to miasta nadmorskie, a wi\u0119c specyficzne, symbolizuj\u0105ce otwarcie na \u015bwiat. \u015awietnym przyk\u0142adem jest Wilno. Mieszka\u0142o w nim ponad 50 proc. Polak\u00f3w, ponad 40 proc. \u017byd\u00f3w, wok\u00f3\u0142 \u017cyli Bia\u0142orusini, a Litwin\u00f3w jak na lekarstwo. Gdyby Wilno le\u017ca\u0142o nad morzem, najpewniej uzyska\u0142oby r\u00f3wnie\u017c specjalny status. A tak zgodzono si\u0119, \u017ce zostanie anektowane przez Polsk\u0119 wraz z bia\u0142oruskim otoczeniem. Podobne procesy zachodzi\u0142y w Koszycach czy Bratys\u0142awie, kt\u00f3re przypad\u0142y Czechos\u0142owacji.<\/span><\/p>\n

Koncepcja wolnego miasta powsta\u0142a po to, \u017ceby wilk by\u0142 syty i owca ca\u0142a.<\/strong><\/p>\n

\u2013 By\u0142a pr\u00f3b\u0105 pogodzenia zasady samostanowienia narod\u00f3w z rzekom\u0105 lub prawdziw\u0105 demografi\u0105 oraz histori\u0105. W przypadku Gda\u0144ska mamy dwie kompletnie r\u00f3\u017cne narracje \u2013 polsk\u0105 i niemieck\u0105. Nasza opowie\u015b\u0107 m\u00f3wi, \u017ce Gda\u0144sk to miasto polskie, kt\u00f3re jakim\u015b cudem jest zasiedlone przez cudzoziemc\u00f3w. Interesy gospodarcze odrodzonej II Rzeczypospolitej wymagaj\u0105 portu, a p\u00f3ki nie postawiono Gdyni, t\u0119 funkcj\u0119 m\u00f3g\u0142 pe\u0142ni\u0107 tylko Gda\u0144sk. Swoj\u0105 drog\u0105, w po\u0142owie lat 30., kiedy zosta\u0142a ju\u017c zbudowana Gdynia, zacz\u0105\u0142 si\u0119 dramat gospodarczy Gda\u0144ska, w miejscowym porcie drastycznie spad\u0142y obroty, co w po\u0142\u0105czeniu z hojn\u0105 polityk\u0105 spo\u0142eczn\u0105 nazist\u00f3w przynios\u0142o taki efekt, \u017ce miejscowa waluta zosta\u0142a zdewaluowana o 40 proc.<\/span><\/p>\n

Po I wojnie \u015bwiatowej Polska mog\u0142a korzysta\u0107 z Gda\u0144ska, cho\u0107 Polak\u00f3w by\u0142a tam ledwie gar\u015b\u0107. Dosta\u0142a prawo eksportu i importu, c\u0142o, prawo do reprezentowania miasta w polityce zagranicznej. Lecz w innych obszarach Gda\u0144sk rz\u0105dzi\u0142 si\u0119 sam. Polska respektowa\u0142a to z \u017celazn\u0105 konsekwencj\u0105, wewn\u0119trzne sprawy miasta nic jej nie obchodzi\u0142y. \u0141\u0105cznie z tym, \u017ce nie sprzeciwia\u0142a si\u0119 glajchszaltowaniu miasta przez Hitlera po 1933 r., pod warunkiem \u017ce Niemcy i Gda\u0144sk nie uszczupl\u0105 swob\u00f3d mniejszo\u015bci polskiej \u2013 i tak si\u0119 na pocz\u0105tku dzia\u0142o.<\/span><\/p>\n

Generalnie dzieje Gda\u0144ska w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym to historia miasta oddzielonego od pa\u0144stwa, do kt\u00f3rego w oczywisty spos\u00f3b przynale\u017cy. Gdy w Niemczech w\u0142adz\u0119 przej\u0105\u0142 Hitler, miasto by\u0142o jako\u015b op\u00f3\u017anione w stosunku do sytuacji w III Rzeszy, ale w zasadzie j\u0105 kopiowa\u0142o. W Gda\u0144sku dopiero w 1936 r. hitlerowcy zakazali dzia\u0142alno\u015bci innych partii politycznych, lecz na Polak\u00f3w na pocz\u0105tku nie zwracali uwagi.<\/span><\/p>\n

Kim byli polscy gda\u0144szczanie?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Ci zasiedziali, kt\u00f3rzy mieszkali tam od dawna, byli ma\u0142o wp\u0142ywow\u0105, kiepsko wykszta\u0142con\u0105 mniejszo\u015bci\u0105. Do tego troch\u0119 lekarzy czy adwokat\u00f3w, sporo wi\u0119cej urz\u0119dnik\u00f3w, ale przede wszystkim Polacy to ni\u017csza klasa ludowa \u2013 robotnicy portowi, drobnomieszcza\u0144stwo. Nie odgrywali w \u017cyciu Gda\u0144ska znacz\u0105cej roli. Ale by\u0142a te\u017c grupa lepiej wykszta\u0142cona \u2013 przyjezdni bez gda\u0144skiego paszportu, kt\u00f3rzy pracowali w polskich instytucjach: Komisariacie, szko\u0142ach, porcie czy na kolei.<\/span><\/p>\n

I w ko\u0144cu by\u0142a spora grupa takich \u201epomi\u0119dzy\u201d, kt\u00f3rzy uwa\u017cali siebie za Niemc\u00f3w, cho\u0107 m\u00f3wili jeszcze po polsku, albo kt\u00f3rych rodzice pochodzili z teren\u00f3w polskoj\u0119zycznych. Wida\u0107 ich by\u0142o po 1945 r., gdy niema\u0142a grupa takich ludzi zosta\u0142a w Gda\u0144sku.<\/span><\/p>\n

Wjazd Hitlera do Gda\u0144ska Fot. Getty Images<\/em><\/span><\/p>\n

Jak im si\u0119 \u017cy\u0142o?<\/strong><\/p>\n

\u2013 To pytanie, na kt\u00f3re nie umiem odpowiedzie\u0107. Z jednej strony czuli si\u0119 zaopiekowani przez niemieckie prawodawstwo, obyczaje cywilizowanego kraju. Do 1933 r. policja nie prze\u015bladowa\u0142a niewinnych, urz\u0119dy dzia\u0142a\u0142y jak urz\u0119dy, a s\u0105dy jak prawdziwe s\u0105dy. Status polskich gda\u0144szczan by\u0142 w jakim\u015b sensie podobny do statusu Kaszub\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli jednak akulturacj\u0119 niemieck\u0105 i z II RP nie zawsze by\u0142o im po drodze.<\/span><\/p>\n

Ale z drugiej strony gda\u0144scy Polacy czuli, \u017ce s\u0105 obcy, mniej wa\u017cni, nie nale\u017c\u0105 do gda\u0144skiego rdzenia, s\u0105 obywatelami tolerowanymi, a to czasem za ma\u0142o.<\/span><\/p>\n

T\u0119skni\u0105 za Polsk\u0105?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Raczej nie. Materialnie stoj\u0105 na tym samym poziomie co niemiecka klasa ludowa, tragarze, d\u017awigowi, policjanci, tak samo do\u015bwiadczaj\u0105 prosperity jak kryzysu. Maj\u0105 \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce dwa-trzy polskie mandaty w gda\u0144skim sejmie krajowym to s\u0142aby \u015brodek ochronny. Lecz jest przecie\u017c Polska i polska dyplomacja komunikuj\u0105ca si\u0119 ponad Gda\u0144skiem bezpo\u015brednio z Hitlerem. Gdy wi\u0119c od czasu do czasu gda\u0144scy narodowi socjali\u015bci wyskakiwali z czym\u015b ewidentnie antypolskim, gard\u0142owali \u2013 jak wcze\u015bniej wp\u0142ywowa w mie\u015bcie niemiecka prawica \u2013 o powrocie Gda\u0144ska do Rzeszy, Polacy mieli \u015bwiadomo\u015b\u0107, i\u017c Berlin trzyma ich na kr\u00f3tkiej smyczy. Do 1938 r. Hitlerowi i Niemcom zale\u017ca\u0142o na dobrych stosunkach z Warszaw\u0105. Ani my\u015bleli stawia\u0107 je pod znakiem zapytania dla jakiego\u015b prowincjonalnego miasta.<\/span><\/p>\n

A jak Rzeczpospolita traktowa\u0142a Gda\u0144sk?<\/span><\/strong>
\n\u2013 Pozwala\u0142a Hitlerowi hasa\u0107, wprowadza\u0107 nazistowskie porz\u0105dki, np. represjonowa\u0107 gda\u0144skich \u017byd\u00f3w. Ale miasto i Hitler musieli spe\u0142ni\u0107 kilka warunk\u00f3w. Prawa polskiej mniejszo\u015bci oraz status mi\u0119dzynarodowy Gda\u0144ska i status Westerplatte nie mog\u0142y by\u0107 w \u017cadnym stopniu naruszane ani przez Berlin, ani przez w\u0142adze miasta. Wszystko inne Polski nie obchodzi\u0142o.<\/span><\/p>\n

A gda\u0144scy Polacy obchodzili Warszaw\u0119?<\/strong>
\n\u2013 Umiarkowanie, bo Polska nie mia\u0142a w mie\u015bcie z kim rozmawia\u0107. Polski komisarz generalny, czyli urz\u0119dnik z warszawskiego nadania, w zasadzie si\u0119 nimi nie interesowa\u0142. Pilnowa\u0142 spraw podstawowych oraz tego, by nie uszczuplano znaczenia komisarza Ligi Narod\u00f3w. Ale np. kiedy komisarz Ligi Irlandczyk Sean Lester poda\u0142 si\u0119 w 1936 r. do dymisji, pr\u00f3bowa\u0142 gda\u0144skich narodowych socjalist\u00f3w jako\u015b pow\u015bci\u0105gn\u0105\u0107, jednak nie znalaz\u0142 \u017cadnego zrozumienia w polskiej dyplomacji. A przecie\u017c teoretycznie Liga Narod\u00f3w by\u0142a w Gda\u0144sku suwerenem. Jej interesy i polityk\u0119 po cz\u0119\u015bci mia\u0142a reprezentowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c Polska. Tyle \u017ce to kompletnie stracona misja, na dobr\u0105 spraw\u0119 Polska odwr\u00f3ci\u0142a si\u0119 do Ligi plecami.<\/span><\/p>\n

A\u017c 1 wrze\u015bnia 1939 r. wybuch\u0142a wojna i sojusznicy Polski zadeklarowali, \u017ce nie chc\u0105 umiera\u0107 za Gda\u0144sk.<\/strong>
\n\u2013 To prawda, ale te\u017c nieprawda.<\/span><\/p>\n

Jak to? Zdanie: \u201eNie b\u0119dziemy umiera\u0107 za Gda\u0144sk\u201d wyrecytuje ka\u017cde dziecko.<\/strong>
\n\u2013 Znane s\u0105 badania francuskiej opinii publicznej z lata 1939 r., kt\u00f3re pokazuj\u0105, \u017ce Francuzi byli jednak gotowi na wojn\u0119 z Niemcami. No, mo\u017ce niekoniecznie o Gda\u0144sk, ale opinia publiczna uwa\u017ca\u0142a, \u017ce je\u015bli III Rzesza zagrozi\u0142aby porz\u0105dkom w Europie, powinni si\u0119 ruszy\u0107. Co zrobili z tymi nastrojami politycy, to inna sprawa.<\/span><\/p>\n

Zdanie: \u201eNie b\u0119dziemy umiera\u0107 za Gda\u0144sk\u201d to nag\u0142\u00f3wek raptem jednego artyku\u0142u. Z przyczyn oczywistych wbi\u0142o si\u0119 w polsk\u0105 pami\u0119\u0107, lecz nie oddaje \u00f3wczesnego klimatu.<\/span><\/p>\n

Minister propagandy Trzeciej Rzeszy Joseph Goebbels owacyjnie witany przez gda\u0144skie dzieci . FOT. GETTY IMAGES Fot. Getty Images<\/em><\/span><\/p>\n

Wszystko, co dzia\u0142o si\u0119 w Gda\u0144sku na pocz\u0105tku wojny, wesz\u0142o do naszej narodowej mitologii. Polska martyrologia dostaje co najmniej dwa symbole \u2013 obron\u0119 Poczty Gda\u0144skiej i Westerplatte.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Polskiej Poczty w Gda\u0144sku broni garstka ludzi, \u017ale uzbrojonych i kompletnie nieprzygotowanych. Pisze o tym troch\u0119 G\u00fcnter Grass, jest film Stanis\u0142awa R\u00f3\u017cewicza. Nie byli gotowi na atak zorganizowanych jednostek policyjnych. A p\u00f3\u017aniej zostali w spos\u00f3b haniebny zamordowani, wbrew prawu mi\u0119dzynarodowemu i wszelkim obyczajom wojennym.<\/span><\/p>\n

Westerplatte to troch\u0119 inna historia. Polska rozbudowa\u0142a t\u0119 stanic\u0119 nielegalnie, wbrew umowom, do prawie 200 ludzi, postawi\u0142a kilka solidnych bunkr\u00f3w. Na dodatek walki o Westerplatte wygl\u0105da\u0142y jak wojna na froncie zachodnim \u2013 respektowane by\u0142y regu\u0142y, prawa pokonanych, nie by\u0142o ofiar cywilnych. Plac\u00f3wk\u0119 ostrzeliwuje pancernik \u201eSchleswig-Holstein\u201d i atakuj\u0105 jakie\u015b oddzia\u0142y pomocnicze, a Polacy stawiaj\u0105 op\u00f3r przy minimalnych stratach w\u0142asnych. Je\u015bli kto\u015b uwa\u017ca, \u017ce jak w wierszu Konstantego Ildefonsa Ga\u0142czy\u0144skiego \u201eprosto do nieba czw\u00f3rkami szli \u017co\u0142nierze z Westerplatte\u201d, powinien wiedzie\u0107, \u017ce te czw\u00f3rki by\u0142y raptem cztery na dwie setki za\u0142ogi.<\/span><\/p>\n

‘Danzig ist deutsch’ (Gda\u0144sk jest niemiecki) – g\u0142osi\u0142 napis na plakacie propagandowym, kt\u00f3ry by\u0142 te\u017c kolportowany w formie poczt\u00f3wek Fot. domena publiczna<\/em><\/span><\/p>\n

Dla Polak\u00f3w tygodniowa obrona Westerplatte jest \u015bwi\u0119to\u015bci\u0105, dowodem na niezwyczajne m\u0119stwo.<\/strong><\/p>\n

\u2013 To jeden z naszych najwa\u017cniejszych symboli, r\u00f3wny mo\u017ce wojnie bolszewickiej, do kt\u00f3rego w XX w. mo\u017cna si\u0119 by\u0142o odwo\u0142a\u0107. Ale z prawd\u0105 historyczn\u0105 ma niewiele wsp\u00f3lnego.<\/span><\/p>\n

O Westerplatte m\u00f3wili wszyscy i wszyscy czuli si\u0119 spadkobiercami za\u0142ogi stanicy, od komunist\u00f3w po Jana Paw\u0142a II. Dzisiaj o zwierzchno\u015b\u0107 nad tym miejscem wojuje samorz\u0105d Gda\u0144ska, ludzie o opozycyjnych korzeniach, jeszcze z czas\u00f3w PRL-u, z narodowo-prawicowym rz\u0105dem.<\/strong><\/p>\n

\u2013 W pierwszych dniach wrze\u015bnia 1939 r. Radio Warszawa nadawa\u0142o komunikaty: \u201eWesterplatte broni si\u0119 jeszcze\u201d. Tak narodzi\u0142 si\u0119 narodowy patriotyczny symbol: garstka naszych powstrzymuje hitlerowsk\u0105 nawa\u0142\u0119. A przecie\u017c gdyby Niemcy chcieli, zdobyliby stanic\u0119 w ci\u0105gu kilku godzin, lecz nie by\u0142o im to do niczego potrzebne. Pancernik \u201eSchleswig-Holstein\u201d by\u0142 wprawdzie przestarza\u0142y, ale mia\u0142 dzia\u0142a 280 mm, a nie jedn\u0105 armatk\u0119 \u2013 jak obro\u0144cy Westerplatte.<\/span><\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c komuni\u015bci znakomicie czuli rang\u0119 tego symbolu. \u201eBohaterowie Westerplatte\u201d stali si\u0119 patronami brygady pancernej w armii gen. Zygmunta Berlinga. Co te\u017c zmieni\u0142o si\u0119 w legend\u0119 dla kilku pokole\u0144 za spraw\u0105 Janka Kosa, czterech pancernych i psa Szarika.<\/span><\/p>\n

A po wojnie dosz\u0142y do g\u0142osu nasze polskie geny \u2013 tak bardzo chcieliby\u015bmy, by tych czw\u00f3rek by\u0142o wi\u0119cej i wi\u0119cej. Kiedy major Henryk Sucharski podejmuje decyzj\u0119 o kapitulacji, jego \u017co\u0142nierze dziwnie na niego patrz\u0105. W ko\u0144cu mogliby powalczy\u0107 jeszcze kilka dni, ale przecie\u017c nie ma to najmniejszego sensu. Major staje si\u0119 wi\u0119c symbolem odpowiedzialno\u015bci i rozs\u0105dku, jego \u017co\u0142nierze s\u0105 polskimi romantykami, co pokazano nawet w filmach o Westerplatte. Wszystko gra i buczy.<\/span><\/p>\n

Po 1945 r. Polska Ludowa zacz\u0119\u0142a wymy\u015bla\u0107 na nowo histori\u0119 Gda\u0144ska.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Przede wszystkim trzeba wbi\u0107 w polskie g\u0142owy, \u017ce Gda\u0144sk by\u0142, jest i b\u0119dzie polski, z naciskiem na \u201eby\u0142\u201d, bo inaczej nie ma prawomocnego \u201ejest\u201d i \u201eb\u0119dzie\u201d. \u017be taka opowie\u015b\u0107 nie zgadza si\u0119 z histori\u0105, nie ma \u017cadnego znaczenia. Polska musi przyswoi\u0107 Gda\u0144sk na si\u0142\u0119.<\/span><\/p>\n

Ale te\u017c PRL odbudowa\u0142 zabytkowy Gda\u0144sk, tak samo jak Wroc\u0142aw, a wi\u0119c miasta od podstaw niepolskie. Przecie\u017c w tych odbudowywanych budynkach, np. w Dworze Artusa, nie by\u0142o nic polskiego pr\u00f3cz jakich\u015b detali, symboli koronnych, lecz niewiele wi\u0119cej. Nawet prymas Stefan Wyszy\u0144ski, antykomunista, g\u0142osi\u0142 akurat we Wroc\u0142awiu, co potem by\u0142o ochoczo cytowane, \u017ce tu kamienie m\u00f3wi\u0105 po polsku.<\/span><\/p>\n

Nie m\u00f3wi\u0142y, ale komu to przeszkadza\u0142o? Gda\u0144sk zosta\u0142 odarty z prawdziwej historii.<\/strong><\/span><\/p>\n

\u2013 Zacz\u0119to od Krzy\u017cak\u00f3w, kt\u00f3rzy w 1308 r. zaj\u0119li polskie miasto i podobno wymordowali wszystkich Polak\u00f3w. To nieprawda, lecz zosta\u0142o zapisane w podr\u0119cznikach historii. Eksponowano mit z wiek\u00f3w p\u00f3\u017aniejszych, jako\u015b zakorzeniony w rzeczywisto\u015bci, i\u017c gda\u0144szczanie nie chcieli przy\u0142\u0105czenia do Prus. To akurat prawda, bo w Rzeczypospolitej powodzi\u0142o im si\u0119 ca\u0142kiem nie\u017ale a\u017c do rozbior\u00f3w. Ale milczano o wojnach miasta z Koron\u0105, a tych te\u017c by\u0142o niema\u0142o. Pojawi\u0142 si\u0119, podobno bardzo wa\u017cny dla historii Gda\u0144ska, Jan III Sobieski i wiele innych polskich w\u0105tk\u00f3w. W naszej opowie\u015bci o Gda\u0144sku mieszkaj\u0105 w mie\u015bcie Holendrzy, Szkoci, nawet Francuzi za czas\u00f3w Napoleona. Tylko Niemc\u00f3w nie ma.<\/span><\/p>\n

Taki obraz Gda\u0144ska to nie jest tylko wymys\u0142 propagandy PRL-u. W 1939 r. Polska Agencja Telegraficzna nakr\u0119ci\u0142a film o polskim Gda\u0144sku. Prawdziwa narodowo\u015b\u0107 znakomitej wi\u0119kszo\u015bci mieszka\u0144c\u00f3w nie gra\u0142a w nim \u017cadnej roli. To my wedle przedwojennych propagandyst\u00f3w trzymamy stra\u017c nad polskim morzem, na zdj\u0119ciach z narodowosocjalistycznego miasta nie pokazano ani jednej swastyki.<\/span><\/p>\n

Ten mit uprawiali za PRL-u historycy, publicy\u015bci i sekretarze partii. A dobrze by\u0142oby pami\u0119ta\u0107, \u017ce kiedy Hitler przemawia\u0142 w Dworze Artusa w po\u0142owie wrze\u015bnia 1939 r., by\u0142 w mie\u015bcie witany jak w Wiedniu \u2013 Gda\u0144sk powraca\u0142 do niemieckiej macierzy. Przecie\u017c tak po prostu by\u0142o, Niemcy nie byli w Gda\u0144sku okupantami. Dla wi\u0119kszo\u015bci gda\u0144szczan pocz\u0105tek II wojny \u015bwiatowej to powr\u00f3t do ojczyzny. Nieszcz\u0119\u015bcie przychodzi dopiero z sowieck\u0105 armi\u0105, bo gda\u0144szczanie musieli ze swojego miasta ucieka\u0107. W ich optyce marsza\u0142ek Konstanty Rokossowski nie wyzwoli\u0142 Gda\u0144ska, ale go zdoby\u0142, zagarn\u0105\u0142.<\/span><\/p>\n

Inna rzecz, \u017ce niemieccy gda\u0144szczanie nie chcieli np. pami\u0119ta\u0107 o zbrodni w Pia\u015bnicy, a przecie\u017c tam mordowano ich ziomk\u00f3w. Nowi gda\u0144szczanie pami\u0119taj\u0105 o Pia\u015bnicy, ale w spos\u00f3b szczeg\u00f3lny, wybi\u00f3rczy. Tymczasem w tamtejszych lasach zabito o wiele wi\u0119cej Niemc\u00f3w ni\u017c Polak\u00f3w i Kaszub\u00f3w, mordowano chorych psychicznie w ramach hitlerowskiej akcji T4. Przecie\u017c to byli tak\u017ce bracia, matki, siostry, ojcowie \u00f3wczesnych niemieckich gda\u0144szczan.<\/span><\/p>\n

Gda\u0144sk moim zdaniem zyskuje w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 w lecie 1980 r…<\/span><\/p>\n

\u2026jako prawdziwie wolne miasto.\/<\/strong><\/p>\n

\u2013 Gdzie rodzi si\u0119 co\u015b naprawd\u0119 polskiego i wyj\u0105tkowego w skali Europy, czyli pierwsza \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d. Wydaje si\u0119, \u017ce od tego momentu, a mo\u017ce od Grudnia \u201970 i masakry stoczniowc\u00f3w, Polacy czuj\u0105 si\u0119 w Gda\u0144sku jak u siebie.<\/span><\/p>\n

Dopiero w ostatniej dekadzie PRL-u odkurza si\u0119 pami\u0119\u0107 o prawdziwym Gda\u0144sku. Robi\u0105 to ludzie zwi\u0105zani z antykomunistyczn\u0105 opozycj\u0105.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Przesz\u0142o\u015b\u0107 Gda\u0144ska zacz\u0119\u0142a by\u0107 w\u00f3wczas ods\u0142aniana, bo ludzie, kt\u00f3rzy to robili, mieli w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107, wi\u0119c mogli sobie na to pozwoli\u0107. Ich nie bola\u0142a opowie\u015b\u0107 o tym, \u017ce by\u0142 sobie kiedy\u015b niepolski, niemiecki Gda\u0144sk, gdy\u017c byli u siebie, nie mieli \u017cadnych kompleks\u00f3w. To absolutnie fascynuj\u0105ce, bo np. ani K\u0142ajpeda, ani Triest nie maj\u0105 takiego momentu w swojej najnowszej historii.<\/span><\/p>\n

Tymczasem narodowa prawica zacz\u0119\u0142a gaworzy\u0107, \u017ce ludzie, kt\u00f3rzy s\u0105 dumni z prawdziwego Gda\u0144ska, tak naprawd\u0119 eksponuj\u0105 jego niemieckie dzieje, zamiast recytowa\u0107 zmy\u015blone mity, niemal\u017ce przyklejaj\u0105 sobie w\u0105sik Hitlera.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Nie rozumiem, jak mo\u017cna czyni\u0107 zarzut z akceptacji prawdziwej historii ma\u0142ej ojczyzny, kt\u00f3rej \u2013 to akurat ka\u017cda przesz\u0142o\u015b\u0107 ma do siebie \u2013 po prostu si\u0119 nie zmieni. Prawica ma za z\u0142e, kiedy ludzie m\u00f3wi\u0105, \u017ce s\u0105 u siebie, i na dodatek buduj\u0105 na fundamencie, kt\u00f3ry po\u0142o\u017cyli inni.<\/span><\/p>\n

Sztuka polega na tym, \u017ceby nad histori\u0105 zapanowa\u0107, ukszta\u0142towa\u0107 wspomnienie, ale nie przykrawa\u0107 jej wedle dora\u017anych potrzeb, gwa\u0142ci\u0107. To tak, jakby mie\u0107 za z\u0142e Ukrai\u0144com, \u017ce wyremontowali Lw\u00f3w, bo uwa\u017caj\u0105 go za swoje miasto, cho\u0107 by\u0142o polskie.<\/span><\/p>\n

Dlaczego fa\u0142szywa historia Gda\u0144ska by\u0142a tak samo wa\u017cna dla PRL-owskich komunist\u00f3w, jak dzisiaj jest dla narodowej prawicy?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Jedni i drudzy potrzebuj\u0105 legendy o polskim mie\u015bcie, kt\u00f3re otwiera okno na \u015bwiat, prowadzi na morza i oceany. Wroc\u0142aw, przed wojn\u0105 miasto wi\u0119ksze ni\u017c Gda\u0144sk, bogatsze i znaczniejsze, nie m\u00f3g\u0142 stworzy\u0107 takiego mitu, a wi\u0119c naszej r\u00f3wnoprawno\u015bci wobec europejskich pot\u0119g, imperi\u00f3w. Gda\u0144sk, cho\u0107 by\u0142 miastem prowincjonalnym, sta\u0142 si\u0119 symbolem Polski \u015bwiatowej. Co z tego, \u017ce kompletnie wymy\u015blonym? Zgodnie z martyrologiczn\u0105 opowie\u015bci\u0105 cierpia\u0142 za polsko\u015b\u0107, jest bardziej zachodni, europejski ni\u017c inne miasta.<\/span><\/p>\n

To smutne i \u017ca\u0142osne, gdy trzeba si\u0119 dowarto\u015bciowywa\u0107 k\u0142amstwem.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Gda\u0144sk by\u0142 tak samo polski jak Lubeka albo Hamburg, cho\u0107 oczywi\u015bcie niegdy\u015b nale\u017ca\u0142 do Rzeczypospolitej i pami\u0119\u0107 o tym by\u0142a tam obecna. Nie zmienia to postaci rzeczy, \u017ce w wielu naszych wyobra\u017ceniach by\u0142 i jest \u0142\u0105cznikiem Polski z Zachodem. Dlatego trzeba o Gda\u0144sk walczy\u0107, a wi\u0119c zmienia\u0107 jego histori\u0119. Komunistom i narodowej prawicy potrzeba fundacyjnego arcypolskiego mitu. Dlatego gumkuj\u0105, i\u017c jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu gda\u0144szczanie m\u00f3wili po niemiecku.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Prof. W\u0142odzimierz Borodziej: W 1939 roku Niemcy nie byli w Gda\u0144sku okupantami Pawe\u0142 Smole\u0144ski Niemieccy mieszka\u0144cy Wolnego Miasta Gda\u0144ska witaj\u0105 entuzjastycznie \u017co\u0142nierzy Wehrmachtu. 8 pa\u017adziernika Adolf Hitler dekretem oficjalnie przy\u0142\u0105czy\u0142 miasto do prowincji pruskiej (Fot. Getty Images) W Gda\u0144sku mieli\u015bmy dwie kompletnie r\u00f3\u017cne narracje – polsk\u0105 i niemieck\u0105. Nasza opowie\u015b\u0107 m\u00f3wi, \u017ce Gda\u0144sk to miasto […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73800"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=73800"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":73885,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/73800\/revisions\/73885"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=73800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=73800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=73800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}