{"id":74008,"date":"2019-10-17T17:09:00","date_gmt":"2019-10-17T15:09:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=74008"},"modified":"2019-10-17T13:39:17","modified_gmt":"2019-10-17T11:39:17","slug":"24-09-43","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=74008","title":{"rendered":"NAJPILNIEJSZY ZE WSZYSTKICH Blog  Oneg Szabat  Archiwum Ringelbluma"},"content":{"rendered":"<h5 style=\"text-align: center;\"><a href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\"><img decoding=\"async\" width=\"40%\" class=\"center alignleft\" alt=\"\" src=\"http:\/\/www.reunion68.com\/Biuletyn\/img\/zih-1.png\"><\/a><span style=\"text-decoration: underline; color: #000080;\"><strong><a style=\"color: #000080; text-decoration: underline;\" href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/blog\/2019-10-15-najpilniejszy-ze-wszystkich\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">NAJPILNIEJSZY ZE WSZYSTKICH<br \/>\nBlog Oneg Szabat Archiwum Ringelbluma<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n<p style=\"text-align: center;\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>ANNA MAJCHROWSKA<\/strong><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<p style=\"text-align: left;\">Trudna sytuacja finansowa nie pozwoli\u0142a Perecowi Opoczy\u0144skiemu odda\u0107 si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci literackiej. \u201eZawsze czu\u0142em w sobie owo pragnienie, ale nigdy nie mia\u0142em materialnych mo\u017cliwo\u015bci, by si\u0119 temu po\u015bwi\u0119ci\u0107\u201d, pisa\u0142. Przed wojn\u0105 by\u0142 literatem i dziennikarzem, w getcie uda\u0142o mu si\u0119 zdoby\u0107 posad\u0119 listonosza. Codzienna w\u0119dr\u00f3wka po ulicach zamkni\u0119tej dzielnicy i obserwacja koszmaru egzystencji jej mieszka\u0144c\u00f3w sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 serii drobiazgowych reporta\u017cy, kt\u00f3re przekazywa\u0142 do Archiwum Ringelbluma. Zgin\u0105\u0142, schwytany w ob\u0142awie, w styczniu 1943 r. Dzi\u015b mija 127. rocznica jego urodzin.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" width=\"100%\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/12139\/wide_opoczynski_2.jpg\"><span style=\"color: #999999;\"><em>Perec Opoczy\u0144ski \/ Archiwum Fotografii, Ghetto Fighters\u2019 House \u05d1\u05d9\u05ea \u05dc\u05d5\u05d7\u05de\u05d9 \u05d4\u05d2\u05d8\u05d0\u05d5\u05ea w Izraelu<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Perec Opoczy\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 15&nbsp;pa\u017adziernika 1892 r.&nbsp;w&nbsp;Lutomiersku pod&nbsp;\u0141odzi\u0105 w&nbsp;biednej, religijnej rodzinie. Ojciec Pereca, Simcha Eliezer, \u0142\u0105czy\u0142 chasydzka\u0328 pobo\u017cno\u015b\u0107 z&nbsp;zainteresowaniem \u00f3wczesna\u0328 \u015bwiecka\u0328 literatura\u0328 i&nbsp;kultur\u0105. [1] Zgodnie z&nbsp;wol\u0105 matki, kt\u00f3ra&nbsp;pragn\u0119\u0142a, aby zosta\u0142 rabinem, po&nbsp;\u015bmierci ojca podj\u0105\u0142 nauk\u0119 w&nbsp;jesziwie w&nbsp;\u0141asku, a&nbsp;nast\u0119pnie w&nbsp;post\u0119powej uczelni talmudycznej w&nbsp;Kosowie Poleskim na&nbsp;Litwie. Uczy\u0142 si\u0119 tam m.in.&nbsp;j\u0119z. polskiego i&nbsp;rosyjskiego, co&nbsp;spowodowa\u0142o, \u017ce&nbsp;w&nbsp;Lutomiersku zosta\u0142 uznany za&nbsp;odst\u0119pc\u0119 od&nbsp;wiary. Porzuci\u0142 edukacj\u0119 i&nbsp;rozpocz\u0105\u0142 prac\u0119 jako cholewkarz i&nbsp;sprzedawca w&nbsp;sklepie z&nbsp;bawe\u0142n\u0105. Nadal jednak pragn\u0105\u0142 kontynuowa\u0107 nauk\u0119. W&nbsp;tym celu wyjecha\u0142 do&nbsp;Frankfurtu nad&nbsp;Menem, jednak z&nbsp;powodu braku pieni\u0119dzy musia\u0142 wr\u00f3ci\u0107 do&nbsp;Polski. Podj\u0105\u0142 prac\u0119 w&nbsp;kaliskiej fabryce wyrob\u00f3w tekstylnych.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W&nbsp;owym czasie mieszka\u0142 w&nbsp;komunie \u017cydowskiej m\u0142odzie\u017cy pochodz\u0105cej z&nbsp;religijnych rodzin, kt\u00f3ra&nbsp;postanowi\u0142a kierowa\u0107 si\u0119 \u015bwieck\u0105 \u2013&nbsp;nie&nbsp;tylko&nbsp;\u017cydowsk\u0105 \u2013&nbsp;edukacj\u0105 i&nbsp;kultur\u0105. Pozna\u0142 tam m\u0142odych \u017cydowskich literat\u00f3w, m.in.&nbsp;Herszele Danielewicza i&nbsp;Oszera Szwarcmana, pod&nbsp;kt\u00f3rego&nbsp;wp\u0142ywem zacz\u0105\u0142 tworzy\u0107 w&nbsp;j\u0119zyku jidysz (pierwsze pr\u00f3by literackie podejmowa\u0142 ju\u017c od&nbsp;12. roku \u017cycia w&nbsp;j\u0119z. hebrajskim). Jego siostra, Rina Opoczy\u0144ski (Opper-Opoczy\u0144ski) w&nbsp;latach 20. wyemigrowa\u0142a do&nbsp;Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Po&nbsp;wybuchu I&nbsp;wojny \u015bwiatowej, jako obywatel Cesarstwa Rosyjskiego, zosta\u0142 powo\u0142any do&nbsp;armii carskiej. Ranny w&nbsp;r\u0119k\u0119, trafi\u0142 na&nbsp;cztery lata do&nbsp;obozu jenieckiego na&nbsp;W\u0119grzech, gdzie wraz z&nbsp;krewnym, Awromem Opoczy\u0144skim, redagowa\u0142 i&nbsp;wydawa\u0142 \u017cydowskie czasopismo \u201eJidyszer Krigsgefangener\u201d (\u201e\u017bydowski Jeniec Wojenny\u201d).<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" width=\"100%\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/12140\/medium_Folsblat.jpg\"><span style=\"color: #999999;\"><em>Redakcja \u201eFolksblat\u201d (\u0141\u00f3d\u017a), Legitymacja z 1.05.1923[?] r.<\/em><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #999999;\"><em>Archiwum Ringelbluma<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W&nbsp;okresie mi\u0119dzywojennym naucza\u0142 j\u0119zyka hebrajskiego w&nbsp;K\u0142odawie, tam te\u017c pozna\u0142 swoj\u0105 przysz\u0142\u0105 \u017con\u0119 Mindl\u0119 Rzeszewsk\u0105. Po&nbsp;\u015blubie wyjechali do&nbsp;\u0141odzi, gdzie Opoczy\u0144ski otworzy\u0142 ma\u0142y warsztat szewski. Nie&nbsp;porzuci\u0142 jednak ambicji pisarskich. W&nbsp;1921 r.&nbsp;rozpocz\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z&nbsp;\u0142\u00f3dzkim dziennikiem \u201eFolksblat\u201d, a&nbsp;cztery lata p\u00f3\u017aniej zwi\u0105za\u0142 si\u0119 z&nbsp;gazet\u0105 \u201eLodzer Tageblat\u201d. Redagowa\u0142 tez\u0307 poczytny tygodnik \u201eIlustrirte Lodzer Wochnblat. Wochencajtung far Gezelszaftleche, Politisze un&nbsp;Kulturele Inionim\u201d (\u201eIlustrowany Tygodnik \u0141o\u0301dzki. Tygodnik Spo\u0142eczno-Polityczno-Kulturalny\u201d), a&nbsp;tak\u017ce publikowa\u0142 w&nbsp;miesi\u0119czniku \u201eIlustrirter Pojliszer Menczester\u201d. W&nbsp;tym okresie w&nbsp;mieszkaniu pa\u0144stwa Opoczy\u0144skich bywali wybitni \u017cydowscy arty\u015bci i&nbsp;tw\u00f3rcy. W&nbsp;1933 r.&nbsp;zosta\u0142a wydana jedyna ksi\u0105\u017cka Pereca, kt\u00f3ra&nbsp;ukaza\u0142a si\u0119 w&nbsp;druku \u2013&nbsp;proza poetycka oparta na&nbsp;motywach chasydzkich zatytu\u0142owana&nbsp;<em>Nawenad<\/em>. Mimo usilnych stara\u0144, nie&nbsp;uda\u0142o si\u0119 jednak Opoczy\u0144skiemu znale\u017a\u0107 w&nbsp;kr\u0119gach elity artystyczno-literackiej.<\/span><\/p>\n<aside class=\"aside block image right small\" style=\"display: block; margin-left: 0px; padding: 0px; width: 195px; border: none; float: right; clear: right; color: #000000; font-family: 'Source Sans Pro', sans-serif; font-size: 14px; font-style: normal; font-variant-ligatures: normal; font-variant-caps: normal; font-weight: 400; letter-spacing: normal; orphans: 2; text-align: start; text-indent: 0px; text-transform: none; white-space: normal; widows: 2; word-spacing: 0px; -webkit-text-stroke-width: 0px; text-decoration-style: initial; text-decoration-color: initial;\">\n<figure class=\"wrapper\">\n<div class=\"content\">\n<div class=\"wrapper\"><a style=\"color: inherit; cursor: url('\/assets\/zoom-cursor-af1bff5c5d4f999a3627abf446d9c168.svg') 10 10, default;\" href=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/12141\/full_hd_chasydzkie.jpg\" rel=\"gallery-6481\" data-slideshow=\"true\" data-description='\u201eOpowie\u015bci chasydzkie\" Opoczy\u0144skiego' data-author=\"Archiwum Ringelbluma\"><img decoding=\"async\" alt=\"Small chasydzkie\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/12141\/small_chasydzkie.jpg\" data-2x-src=\"\/uploads\/image\/file\/12141\/small_chasydzkie@2x.jpg\"><\/a><\/div>\n<\/div><figcaption class=\"caption\">\n<div class=\"wrapper\"><span style=\"color: #999999;\"><em>\u201eOpowie\u015bci chasydzkie&#8221; Opoczy\u0144skiego<\/em><\/span><\/p>\n<div class=\"author\"><span style=\"color: #999999;\"><em>Archiwum Ringelbluma<\/em><\/span><\/div>\n<\/div>\n<\/figcaption><\/figure>\n<\/aside>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Melech Rawicz tak&nbsp;wspomina\u0142 Opoczy\u0144skiego:&nbsp;<em>Dziwny by\u0142. Milcz\u0105cy (\u2026) Raz patrzy\u0142 na&nbsp;ciebie z&nbsp;wielkim szacunkiem, raz z&nbsp;odrobina\u0328 pogardy. (\u2026) Zawsze pogr\u0105\u017cony w&nbsp;swoich tajemnicach i&nbsp;bolesnych do\u015bwiadczeniach (\u2026) Trafi\u0142 do&nbsp;\u015bwiata literatury, lec\u0105c ku&nbsp;niemu niczym \u0107ma do&nbsp;\u015bwiat\u0142a<\/em>. [2] Niestety, w&nbsp;tym czasie pa\u0144stwa Opoczy\u0144skich spotka\u0142a tragedia. Dwoje ich dzieci, Biniumena i&nbsp;Miriaml, zachorowa\u0142o na&nbsp;polio i&nbsp;zmar\u0142o. Pisarz prze\u017cy\u0142 za\u0142amanie psychiczne. W&nbsp;1935 r.&nbsp;przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 wraz z&nbsp;\u017con\u0105 do&nbsp;Warszawy, gdzie zaproponowano mu&nbsp;prac\u0119 w&nbsp;gazecie \u201eDos Naje Wort\u201d, organie Poalej Syjon-Lewicy, kt\u00f3rej&nbsp;Opoczyn\u0301ski by\u0142 od&nbsp;1927 r.&nbsp;\u017carliwym cz\u0142onkiem. W&nbsp;tym samym roku urodzi\u0142 si\u0119 trzeci syn Pereca i&nbsp;Mindli \u2013&nbsp;Danczik (Daniel). Mieszkali w&nbsp;bardzo z\u0142ych warunkach przy Wo\u0142y\u0144skiej 21, ulicy \u017cydowskiej n\u0119dzy.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><strong>Wsp\u00f3\u0142praca z&nbsp;Oneg Szabat<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Emanuel Ringelblum nie&nbsp;zaprasza\u0142 do&nbsp;wsp\u00f3\u0142pracy dziennikarzy obawiaj\u0105c si\u0119, \u017ce&nbsp;nie&nbsp;podo\u0142aj\u0105 wymogom konspiracji, a&nbsp;tak\u017ce naukowego obiektywizmu oddawanych materia\u0142\u00f3w. Pisa\u0142:&nbsp;<em>Umy\u015blnie nie&nbsp;przyci\u0105gn\u0119li\u015bmy do&nbsp;tej&nbsp;pracy zawodowych dziennikarzy, poniewa\u017c nie&nbsp;chcieli\u015bmy, aby nasza dzia\u0142alno\u015b\u0107 wykonywana by\u0142a schematycznie. Pragn\u0119li\u015bmy, aby przebieg wydarze\u0144 w&nbsp;ka\u017cdym miasteczku, prze\u017cycia ka\u017cdego \u017byda \u2013&nbsp;a&nbsp;przecie\u017c ka\u017cdy \u017byd w&nbsp;czasie tej&nbsp;wojny jest odr\u0119bnym, indywidualnym \u015bwiatem \u2013&nbsp;zosta\u0142y oddane jak najpro\u015bciej, jak najwierniej. Ka\u017cde zb\u0119dne s\u0142owo, ka\u017cde literackie koloryzowanie lub upi\u0119kszanie k\u0142u\u0142o w&nbsp;oczy, wywo\u0142uj\u0105c niesmak. \u017bycie \u017byd\u00f3w podczas tej&nbsp;wojny tak&nbsp;obfituje w&nbsp;tragedi\u0119, \u017ce&nbsp;zb\u0119dne jest wzbogacanie jej o&nbsp;zbyteczne s\u0142owa. Po&nbsp;drugie dochodzi\u0142a tu&nbsp;kwestia zachowania tajemnicy, a&nbsp;jak wiadomo, jedna\u0328 z&nbsp;g\u0142\u00f3wnych wad dziennikarzy jest to, \u017ce&nbsp;nie&nbsp;potrafi\u0105 zachowa\u0107 tajemnicy.&nbsp;<\/em>[3] Zrobi\u0142 jednak wyj\u0105tek m.in.&nbsp;dla Opoczy\u0144skiego. Jak uwa\u017ca Monika Polit, mog\u0142o to&nbsp;wynika\u0107 z&nbsp;faktu, \u017ce&nbsp;Opoczy\u0144ski wywodzi\u0142 si\u0119 z&nbsp;\u201eludu\u201d i&nbsp;tylko&nbsp;dzi\u0119ki&nbsp;<em>w\u0142asnemu wysi\u0142kowi i&nbsp;samozaparciu sta\u0142 si\u0119 jednym z&nbsp;tak&nbsp;cenionych przez&nbsp;Ringelbluma \u017cydowskich inteligent\u00f3w-samouk\u00f3w zwracaj\u0105cych si\u0119 z&nbsp;serdecznym zatroskaniem ku&nbsp;\u015bwiatu, kt\u00f3ry&nbsp;ich wyda\u0142<\/em>. [4] By\u0142 tak\u017ce aktywnym dzia\u0142aczem partyjnym w&nbsp;\u0141odzi i&nbsp;w&nbsp;Warszawie.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Po&nbsp;pewnym czasie i&nbsp;by\u0107 mo\u017ce dzi\u0119ki protekcji Oneg Szabat \u2013&nbsp;podj\u0105\u0142 w&nbsp;getcie prac\u0119 listonosza. Wyznaczono mu&nbsp;najbiedniejsze ulice oraz&nbsp;o\u015brodki wygna\u0144c\u00f3w, gdzie znalezienie adresata nie&nbsp;by\u0142o \u0142atwe, b\u0105d\u017a nie&nbsp;mia\u0142 pieni\u0119dzy, aby zap\u0142aci\u0107 za&nbsp;dor\u0119czenie. W&nbsp;takich sytuacjach Opoczy\u0144ski musia\u0142 prosi\u0107 s\u0105siad\u00f3w, aby wykupili list.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Codzienna w\u0119dr\u00f3wka po&nbsp;ulicach getta i&nbsp;obserwacja koszmaru egzystencji jego mieszka\u0144c\u00f3w sta\u0142y si\u0119 podstaw\u0105 serii drobiazgowych reporta\u017cy, za&nbsp;kt\u00f3re otrzymywa\u0142 niewielkie wynagrodzenie. Opisywa\u0142 w&nbsp;nich ulice, podw\u00f3rka (mikrosztetle), gdzie&nbsp;<em>jedyne oznaki \u017cycia to&nbsp;szloch, p\u0142acz i&nbsp;lament<\/em>&nbsp;[5], \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w wybranych kamienic, dzia\u0142alno\u015b\u0107 komitet\u00f3w domowych, przeprowadzane na&nbsp;zlecenie w\u0142adz niemieckich akcje dezynfekcyjne, tzw. \u201epar\u00f3wki\u201d, kt\u00f3re by\u0142y form\u0105 prze\u015bladowania ludno\u015bci \u017cydowskiej, dzia\u0142alno\u015b\u0107 szmugler\u00f3w. Oddawa\u0142 warunki pracy w&nbsp;gettowych warsztatach i&nbsp;fabrykach, opisywa\u0142 los g\u0142oduj\u0105cych dzieci, na&nbsp;los kt\u00f3rych&nbsp;\u2013&nbsp;po&nbsp;stracie w\u0142asnych \u2013&nbsp;by\u0142 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwy. Jego reporta\u017c \u201eDzieci na&nbsp;bruku\u201d, napisany w&nbsp;tonie oskar\u017cycielskim, obwinia spo\u0142eczno\u015b\u0107 \u017cydowsk\u0105 za&nbsp;oboj\u0119tno\u015b\u0107 wobec straszliwych cierpie\u0144, kt\u00f3re musz\u0105 znosi\u0107 najm\u0142odsi.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">By\u0142y to&nbsp;reporta\u017ce fabularyzowane, inspirowane stylem Szolema Alejchema, I.&nbsp;L.&nbsp;Pereca. Opoczy\u0144ski by\u0142 obdarzony doskona\u0142ym zmys\u0142em obserwacji i&nbsp;wyczuciem j\u0119zyka. Zapami\u0119tywa\u0142 i&nbsp;odnotowywa\u0142 rozmowy \u017cydowskich matek z&nbsp;dzie\u0107mi, gwar\u0119 \u017cydowskich szmugler\u00f3w, pro\u015bby m\u0142odych \u017cebrak\u00f3w na&nbsp;ulicy, sprzeczki gospody\u0144 i&nbsp;in. [6] Jego reporta\u017ce s\u0105&nbsp;bezcennym \u017ar\u00f3d\u0142em lingwistycznym \u2013&nbsp;Opoczy\u0144ski u\u017cywa w&nbsp;opisach dialektalnego, idiomatycznego jidysz, \u017cargonu szmuglerskiego, s\u0142ownictwa p\u00f3\u0142\u015bwiatka [7], dzi\u0119ki czemu uda\u0142o mus si\u0119 odda\u0107 zachowanie i&nbsp;spos\u00f3b porozumiewania si\u0119 \u017cydowskiej spo\u0142eczno\u015bci.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Praca listonosza dawa\u0142a mu&nbsp;zarobek, ale&nbsp;by\u0142a du\u017cym wyzwaniem dla os\u0142abionego g\u0142odem i&nbsp;chorob\u0105 organizmu. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 jej jeden z&nbsp;reporta\u017cy zatytu\u0142owany \u017b<em>ydowski listonosz<\/em>, za&nbsp;kt\u00f3ry&nbsp;zosta\u0142 nagrodzony w&nbsp;rozpisanym przez&nbsp;Oneg Szabat pod&nbsp;koniec 1941 r.&nbsp;konkursie literackim. Pisa\u0142:&nbsp;<em>Listonosz jest zm\u0119czony. (\u2026) Listonosz \u017cyje w&nbsp;wielkiej biedzie. Wstaje o&nbsp;pi\u0105tej i&nbsp;pracuje do&nbsp;dziewi\u0105tej, dziesi\u0105tej w&nbsp;nocy. Do&nbsp;tego nie&nbsp;dostaje tygodniowej pensji, ale&nbsp;ma&nbsp;p\u0142acone od&nbsp;sztuki. (\u2026) Warunki pracy s\u0105&nbsp;tak&nbsp;niezno\u015bne, \u017ce&nbsp;wp\u0142ywaj\u0105 niszcz\u0105co na&nbsp;jego zdrowie<\/em>. Najgorsze s\u0105&nbsp;<em>nieustaj\u0105ce pretensje \u2013&nbsp;tu&nbsp;dlatego, \u017ce&nbsp;zbyt mocno puka do&nbsp;drzwi, tu&nbsp;z&nbsp;powodu zbyt p\u00f3\u017anego dostarczenia listu, tam z&nbsp;powodu kradzie\u017cy z&nbsp;paczki i&nbsp;wreszcie, co&nbsp;najwa\u017cniejsze: z&nbsp;powodu pobieranej op\u0142aty \u2013&nbsp;zatru\u0142y listonoszowi \u017cycie, wyko\u0144czy\u0142y go&nbsp;fizycznie i&nbsp;psychicznie<\/em>. Ale&nbsp;i&nbsp;tak&nbsp;to&nbsp;wszystko jest niczym&nbsp;<em>wobec strasznych obraz\u00f3w opuszczenia i&nbsp;biedy, kt\u00f3re listonosz musia\u0142 ogl\u0105da\u0107, w\u0119druj\u0105c od&nbsp;domu do&nbsp;domu w&nbsp;dolinie rozpaczy na&nbsp;Krochmalnej, Ostrowskiej, Smoczej, Niskiej<\/em>. [8]<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Jako listonosz w&nbsp;getcie nie&nbsp;by\u0142 w&nbsp;stanie zarobi\u0107 na&nbsp;utrzymanie rodziny. Stopy mia\u0142 opuchni\u0119te z&nbsp;g\u0142odu. Mimo to&nbsp;znajdowa\u0142 si\u0142y, by&nbsp;nadal czynnie dzia\u0142a\u0107 w&nbsp;partii, udziela\u0107 si\u0119 w&nbsp;swoim komitecie domowym przy Wo\u0142y\u0144skiej 21&nbsp;i&nbsp;pisa\u0107 dla Oneg Szabat. [9] Rachela Auerbach, nazwa\u0142a go&nbsp;w&nbsp;swoim powojennym wspomnieniu&nbsp;<em>najpilniejszym ze&nbsp;wszystkich<\/em>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Kiedy zachorowa\u0142 na&nbsp;tyfus, Menachem Kon zdoby\u0142 dla niego drogie lekarstwa, a&nbsp;tak\u017ce postara\u0142 si\u0119 o&nbsp;dodatkowe przydzia\u0142y jedzenia. W&nbsp;podzi\u0119ce Perec zadedykowa\u0142 mu&nbsp;opowiadanie&nbsp;<em>S\u0105d rabinacki<\/em>.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">W&nbsp;Archiwum zdeponowa\u0142 pisane przed&nbsp;wojn\u0105 opowiadania obozowe (powsta\u0142e na&nbsp;podstawie prze\u017cy\u0107 w&nbsp;obozie jenieckim na&nbsp;W\u0119grzech), opowie\u015bci chasydzkie, kt\u00f3re autor uwa\u017ca\u0142 za&nbsp;swoje najwa\u017cniejsze osi\u0105gni\u0119cie pisarskie (w&nbsp;po\u0142owie lat 20. mia\u0142 gotowych 270 opowiada\u0144 chasydzkich). S\u0105&nbsp;bezcennym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy dla badaczy \u017cydowskiej kultury ludowej. W&nbsp;Archiwum znalaz\u0142y si\u0119 tak\u017ce fragmenty jego&nbsp;<em>Kroniki getta,&nbsp;<\/em>dziennika prowadzonego w&nbsp;maju i&nbsp;czerwcu 1942 r.&nbsp;oraz&nbsp;w&nbsp;okresie od&nbsp;wrze\u015bnia 1942 do&nbsp;stycznia 1943<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><img decoding=\"async\" width=\"100%\" class=\"aligncenter\" src=\"http:\/\/www.jhi.pl\/uploads\/image\/file\/12143\/medium_Kronika.jpg\"><span style=\"color: #999999;\"><em>\u201eKronika getta&#8221; Opoczy\u0144skiego \/ Archiwum Ringelbluma<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Trudna sytuacja finansowa nie&nbsp;pozwoli\u0142a nigdy Opoczy\u0144skiemu odda\u0107 si\u0119 literaturze.&nbsp;<em>Zawsze czu\u0142em w&nbsp;sobie owo pragnienie, ale&nbsp;nigdy nie&nbsp;mia\u0142em materialnych mo\u017cliwo\u015bci, by&nbsp;si\u0119 temu po\u015bwi\u0119ci\u0107<\/em>, skar\u017cy\u0142 si\u0119 Zalmenowi Rejzenowi. [10] Dzi\u015b wiemy, \u017ce&nbsp;jego wojenna tw\u00f3rczo\u015b\u0107, oddaj\u0105ca obraz okrutnej gettowej codzienno\u015bci, by\u0142a by\u0107 mo\u017ce jego najwa\u017cniejszym zadaniem pisarskim i&nbsp;spo\u0142ecznym.<\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #000080;\">Dzi\u0119ki pracy w&nbsp;szopie OBW prze\u017cy\u0142 wielk\u0105 akcj\u0119 likwidacyjn\u0105 w&nbsp;1942 r.&nbsp;Ostatni wpis w&nbsp;dzienniku nosi dat\u0119 5&nbsp;stycznia 1943 roku. Zgin\u0105\u0142, prawdopodobnie schwytany w&nbsp;ob\u0142awie, w&nbsp;styczniu 1943 r.&nbsp;Losy jego \u017cony i&nbsp;synka s\u0105&nbsp;nieznane.<\/span><\/p>\n<hr>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em><strong>Przypisy<\/strong>:<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>[1] Monika Polit,&nbsp;Wst\u0119p&nbsp;[w:] Archiwum Ringelbluma,&nbsp;Pisma Pereca Opoczy\u0144skiego, tom 31, opr. Monika Polit, Wyd. \u017bIH, Warszawa 2017.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>[2] Ibidem, s.&nbsp;XX.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>[3] Archiwum Ringelbluma, Pisma Emanuela Ringelbluma z&nbsp;getta, tom 29, opr. Joanna Nalewajko-Kulikov, Wyd. \u017bIH, Warszawa 2018, s.&nbsp;500.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>[4] Monika Polit, Wst\u0119p [w:] Archiwum Ringelbluma, Pisma Pereca Opoczy\u0144skiego, tom 31, op. cit., s.&nbsp;XXV.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>[5] Archiwum Ringelbluma, Pisma Pereca Opoczy\u0144skiego, tom 31, op. cit., s.&nbsp;447.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>[6] Samuel D.&nbsp;Kassow, Kto napisze nasz\u0105 histori\u0119?, t\u0142um. Gra\u017cyna Waluga, Olga Zienkiewicz, Wyd. \u017bIH, Warszawa 2017, s.&nbsp;330.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>[7] Monika Polit, Wst\u0119p [w:] Archiwum Ringelbluma, Pisma Pereca Opoczy\u0144skiego, tom 31, op. cit., XXXIII.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>[8] Archiwum Ringelbluma,&nbsp;Pisma Pereca Opoczy\u0144skiego, tom 31, op. cit., s.&nbsp;426.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>[9] Samuel D.&nbsp;Kassow, Kto napisze nasz\u0105 histori\u0119?, op. cit., s.&nbsp;326.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>[10] Monika Polit, Wst\u0119p [w:] Archiwum Ringelbluma,&nbsp;Pisma Pereca Opoczy\u0144skiego, tom 31, op. cit., s.&nbsp;XXIV.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em><strong>Bibliografia<\/strong>:<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Archiwum Ringelbluma,&nbsp;Pisma Pereca Opoczy\u0144skiego, tom 31, opr. Monika Polit, Wyd. \u017bIH, Warszawa 2017.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Archiwum Ringelbluma,&nbsp;Pisma Emanuela Ringelbluma z&nbsp;getta, tom 29, opr. Joanna Nalewajko-Kulikov, Wyd. \u017bIH, Warszawa 2018.<\/em><\/span><\/p>\n<p style=\"text-align: left;\"><span style=\"color: #808080;\"><em>Samuel D.&nbsp;Kassow, Kto napisze nasz\u0105 histori\u0119?, t\u0142um. Gra\u017cyna Waluga, Olga Zienkiewicz, Wyd. \u017bIH, Warszawa 2017.<\/em><\/span><\/p>\n<hr style=\"height: 15px; background: #d0e6fa; width: 100%;\">\n<div class=\"content-alignment\" id=\"content\">\n<div class=\"yt-uix-button-panel\" id=\"watch-description\">\n<div id=\"watch-description-text\" style=\"text-align: center;\">\n<p><em>Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion&#8217;68,<\/em><em><br \/>\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion&#8217;68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.<br \/>\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:<br \/>\n<\/em><span style=\"color: #000080;\"><strong><em><a style=\"color: #000080;\" href=\"mailto:webmaster@reunion68.com\"><span style=\"text-decoration: underline;\">webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<hr style=\"width: 100%;\">\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NAJPILNIEJSZY ZE WSZYSTKICH Blog Oneg Szabat Archiwum Ringelbluma ANNA MAJCHROWSKA Trudna sytuacja finansowa nie pozwoli\u0142a Perecowi Opoczy\u0144skiemu odda\u0107 si\u0119 tw\u00f3rczo\u015bci literackiej. \u201eZawsze czu\u0142em w sobie owo pragnienie, ale nigdy nie mia\u0142em materialnych mo\u017cliwo\u015bci, by si\u0119 temu po\u015bwi\u0119ci\u0107\u201d, pisa\u0142. Przed wojn\u0105 by\u0142 literatem i dziennikarzem, w getcie uda\u0142o mu si\u0119 zdoby\u0107 posad\u0119 listonosza. Codzienna w\u0119dr\u00f3wka po [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74008"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74008"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74008\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74029,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74008\/revisions\/74029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74008"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74008"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74008"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}