{"id":74280,"date":"2019-10-30T17:09:11","date_gmt":"2019-10-30T15:09:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=74280"},"modified":"2019-10-29T08:33:21","modified_gmt":"2019-10-29T06:33:21","slug":"06-09-38","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=74280","title":{"rendered":"Waffen-SS. Dlaczego setki tysi\u0119cy Europejczyk\u00f3w walczy\u0142y za Europ\u0119 bez \u017byd\u00f3w?"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Waffen-SS. Dlaczego setki tysi\u0119cy Europejczyk\u00f3w walczy\u0142y za Europ\u0119 bez \u017byd\u00f3w?<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

Andrzej Brzeziecki<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Oddzia\u0142y Waffen-SS podczas walk we Francji w 1944 r. (Fot. domena publiczna)<\/em><\/span><\/p>\n

Na Zachodzie istnia\u0142o wiele \u015brodowisk i partii o charakterze faszystowskim, a nawet bazuj\u0105cych na teoriach rasistowskich. Wielu m\u0142odych ludzi do\u0142\u0105cza\u0142o do jednostek paramilitarnych, chc\u0105c zrealizowa\u0107 m\u0142odzie\u0144cze idea\u0142y m\u0119skich wzorc\u00f3w, a tak\u017ce prze\u017cy\u0107 przygod\u0119 w odleg\u0142ych krajach znanych tylko z ksi\u0105\u017cek czy opowie\u015bci.<\/strong><\/h4>\n

Dr Jacek A. M\u0142ynarczyk<\/b> jest adiunktem w Katedrze Historii Nowo\u017cytnej i Kraj\u00f3w Niemieckich na Uniwersytecie Miko\u0142aja Kopernika w Toruniu, starszym specjalist\u0105 w Dziale Naukowo-Badawczym Muzeum Getta Warszawskiego i stypendyst\u0105 Fundacji Gerdy Henkel w ramach wsp\u00f3lnego projektu University College Dublin oraz Uniwersytetu w Jenie \u2013 Himmler\u2019s Transnational Militia. Nak\u0142adem wyd. Znak ukaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka \u201eWaffen-SS\u201d, kt\u00f3r\u0105 napisa\u0142 wsp\u00f3lnie z niemieckimi badaczami Jochenem B\u00f6hlerem i Robertem Gerwarthem.<\/i><\/span><\/p>\n

Andrzej Brzeziecki: Kiedy Niemcom przysz\u0142o do g\u0142owy, \u017ce za III Rzesz\u0119 mog\u0105 walczy\u0107 nie-Niemcy?<\/strong><\/p>\n

Jacek A. M\u0142ynarczyk:<\/b> Jeszcze przed atakiem na Zwi\u0105zek Sowiecki rozpocz\u0119li werbowanie aryjskich ochotnik\u00f3w do Waffen-SS, staraj\u0105c si\u0119 zafascynowa\u0107 ich ide\u0105 wsp\u00f3lnej krucjaty przeciwko bolszewicko-\u017cydowskiemu zagro\u017ceniu. Ochotnik\u00f3w z kraj\u00f3w skandynawskich, kraj\u00f3w Beneluksu czy Francji<\/a><\/strong><\/span> traktowano jak pe\u0142nokrwistych Aryjczyk\u00f3w. Inaczej to wygl\u0105da\u0142o na Wschodzie. Po odrzuceniu \u017c\u0105da\u0144 autonomii Ba\u0142t\u00f3w czy Ukrai\u0144c\u00f3w dopiero braki osobowe w obsadzeniu stanowisk policyjnych na zapleczu frontu spowodowa\u0142y, \u017ce si\u0119gni\u0119to po miejscowych mniej lub bardziej \u201eprzyszywanych\u201d volksdeutsch\u00f3w. A potem po je\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy widzieli w kolaboracji z formacjami paramilitarnymi i policyjnymi jedyn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 prze\u017cycia.<\/span><\/p>\n

Obowi\u0105zuj\u0105ca w SS definicja ludno\u015bci germa\u0144skiej by\u0142a cokolwiek p\u0142ynna \u2013 czytam w jednym z rozdzia\u0142\u00f3w waszej ksi\u0105\u017cki.<\/strong><\/p>\n

\n

\u2013 W trakcie zwi\u0119kszaj\u0105cego si\u0119 zapotrzebowania na rekrut\u00f3w sztywna wyk\u0142adnia ideologiczna co do stopnia \u201ezaryzowania\u201d ulega\u0142a ewolucji, zw\u0142aszcza w stosunku do narod\u00f3w ba\u0142tyckich, a nawet niekt\u00f3rych s\u0142owia\u0144skich.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Hitler i Himmler nie mieli oporu, by ich werbowa\u0107?<\/strong><\/p>\n

\u2013 W opracowywaniu coraz to nowych uzasadnie\u0144 dla podnoszenia statusu np. Ukrai\u0144c\u00f3w z dystryktu galicyjskiego Generalnego Gubernatorstwa przodowa\u0142 Heinrich Himmler i podleg\u0142e mu urz\u0119dy zajmuj\u0105ce si\u0119 badaniem czysto\u015bci krwi ludno\u015bci na okupowanych terenach. Np. utworzenie dywizji Waffen-SS \u201eGalicja\u201d by\u0142o mo\u017cliwe po przyj\u0119ciu za\u0142o\u017cenia, \u017ce w monarchii austro-w\u0119gierskiej ludno\u015b\u0107 miejscowa \u201ezaryzowa\u0142a\u201d si\u0119 przez mieszane ma\u0142\u017ce\u0144stwa i kulturowe wp\u0142ywy \u201egerma\u0144skiej cywilizacji\u201d austriackiej. Bez obawy mo\u017cna by\u0142o wi\u0119c werbowa\u0107 tam ochotnik\u00f3w nawet do elitarnych jednostek Waffen-SS. Funkcjonowa\u0142y formacje galicyjskie, a nie ukrai\u0144skie, przynajmniej w niemieckiej optyce.<\/span><\/p>\n

S\u0142owianie przeszkadzali jednak Himmlerowi, bo podwa\u017cali teori\u0119 o wy\u017cszo\u015bci rasowej nad nimi lud\u00f3w aryjskich i Reichsf\u00fchrer SS stara\u0142 si\u0119 ograniczy\u0107 ich liczb\u0119 w podleg\u0142ych sobie jednostkach.<\/span><\/p>\n

Jednak dylemat mi\u0119dzy ideologicznymi zastrze\u017ceniami a praktycznymi potrzebami rozstrzygn\u0119\u0142o \u017cycie: do wykonania nowych zada\u0144 na Wschodzie \u2013 dzia\u0142a\u0144 antypartyzanckich czy akcji ludob\u00f3jczych \u2013 brakowa\u0142o tak wielkiej liczby si\u0142 policyjnych, \u017ce uzupe\u0142nienie ich rekrutami z Rzeszy, Europy Zachodniej czy nawet miejscowymi volksdeutschami nie wystarcza\u0142o. Je\u015bli chciano zachowa\u0107 porz\u0105dek za frontem i r\u00f3wnocze\u015bnie upora\u0107 si\u0119 z \u017bydami, trzeba by\u0142o rekrutowa\u0107 uznawanych za ni\u017cszych rasowo Ba\u0142t\u00f3w i S\u0142owian.<\/span><\/p>\n

Ale nawet gdy Niemcy zdecydowali si\u0119 utworzy\u0107 z nich formacje Waffen-SS, odm\u00f3wili im noszenia na ko\u0142nierzu run\u00f3w SS. Zamiast nich mieli emblematy narodowe, by do ko\u0144ca nie mogli czu\u0107 si\u0119 prawowitymi esesmanami. Z jednej strony otrzymywali regularny \u017co\u0142d, podlegali s\u0105dom SS i policji, a z drugiej \u2013 mogli by\u0107 bato\u017ceni za najdrobniejsze przewinienia, a za ra\u017c\u0105ce przypadki naruszenia dyscypliny nawet rozstrzeliwani bez s\u0105du.<\/span><\/p>\n

Dopiero w ostatnim okresie wojny, kiedy kl\u0119ska Niemiec rysowa\u0142a si\u0119 ju\u017c wyra\u017anie, Himmler apelowa\u0142 do cz\u0142onk\u00f3w jednostek niemieckich, by obcokrajowc\u00f3w w mundurach SS traktowali z szacunkiem, bo zas\u0142u\u017cyli na to danin\u0105 krwi.<\/span><\/p>\n

Co przyci\u0105ga\u0142o nie-Niemc\u00f3w do s\u0142u\u017cby dla III Rzeszy?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Motywacje r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy wschodem a zachodem Europy. Na szeroko rozumianym Zachodzie istnia\u0142o wiele \u015brodowisk i partii o charakterze faszystowskim, a nawet bazuj\u0105cych na teoriach rasistowskich.<\/span><\/p>\n

\n

Ludzi o takim \u015bwiatopogl\u0105dzie by\u0142o stosunkowo \u0142atwo nam\u00f3wi\u0107 do udzia\u0142u w wojnie przeciwko Rosji Sowieckiej, stylizowanej przez niemieck\u0105 propagand\u0119 na krucjat\u0119 przeciwko \u201erosyjsko-\u017cydowskiemu bolszewizmowi\u201d.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Wielu m\u0142odych ludzi do\u0142\u0105cza\u0142o do jednostek paramilitarnych, chc\u0105c zrealizowa\u0107 m\u0142odzie\u0144cze idea\u0142y m\u0119skich wzorc\u00f3w, a tak\u017ce prze\u017cy\u0107 przygod\u0119 w odleg\u0142ych krajach znanych tylko z ksi\u0105\u017cek czy opowie\u015bci.<\/span><\/p>\n

A na Wschodzie?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Ukrai\u0144cy, Bia\u0142orusini czy Ba\u0142towie bali si\u0119 powrotu porz\u0105dk\u00f3w komunistycznych. Warto popatrze\u0107 na problem z perspektywy sowieckich je\u0144c\u00f3w wojennych, kt\u00f3rzy uznani byli w ZSRR za zdrajc\u00f3w, wi\u0119c nie mieli szansy na ocalenie nawet w przypadku pokonania III Rzeszy. Walka po jej stronie by\u0142a wi\u0119c rozwi\u0105zaniem racjonalnym. Do tego dochodzi fakt, \u017ce w obozach nie byli praktycznie \u017cywieni (operacyjne plany niemieckie nie przewidywa\u0142y \u017cadnych \u015brodk\u00f3w na ten cel), co powodowa\u0142o, \u017ce setki tysi\u0119cy je\u0144c\u00f3w umiera\u0142o z g\u0142odu i zimna. Ka\u017cda mo\u017cliwo\u015b\u0107 wyrwania si\u0119 z tego piek\u0142a, tak\u017ce akceptacja kolaboracji, by\u0142a dla nich cz\u0119sto jedyn\u0105 szans\u0105 na uratowanie \u017cycia.<\/span><\/p>\n

Niemcy mogli im ufa\u0107 i da\u0107 do r\u0119ki bro\u0144?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Do ko\u0144ca nigdy nie zaufali S\u0142owianom. Polak\u00f3w w og\u00f3le starano si\u0119 trzyma\u0107 z daleka od uzbrojonych oddzia\u0142\u00f3w paramilitarnych lub pomocniczych policji, tak\u017ce Rosjan. Pomimo \u017cywych kontakt\u00f3w, m.in. z si\u0142ami tzw. bia\u0142ych Rosjan Andrieja W\u0142asowa, Himmler praktycznie do ko\u0144ca wojny nie godzi\u0142 si\u0119 na tworzenie antybolszewickiej rosyjskiej armii narodowej. Obawia\u0142 si\u0119, \u017ce po pokonaniu wojska Stalina uzbrojeni przez Niemc\u00f3w Rosjanie zwr\u00f3c\u0105 si\u0119 przeciwko nim. Wszelkie jednostki s\u0142owia\u0144skie mia\u0142y raczej charakter dora\u017any i stanowi\u0142y rodzaj mi\u0119sa armatniego. Ich los, a tak\u017ce miejsce w rasistowskiej hierarchii spo\u0142ecznej mia\u0142y by\u0107 wypracowane po wojnie w uznaniu zas\u0142ug frontowych.<\/span><\/p>\n

Narody Europy Wschodniej by\u0142y ze sob\u0105 skonfliktowane. Jak Niemcy sobie z tym radzili?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Byli \u015bwiadomi tych animozji, a cz\u0119\u015bciowo sami je podsycali, kieruj\u0105c si\u0119 staro\u017cytn\u0105 zasad\u0105 \u201edziel i rz\u0105d\u017a\u201d. Dlatego starali si\u0119 organizowa\u0107 oddzia\u0142y jednorodne narodowo pod komend\u0105 niemieck\u0105 oraz oficer\u00f3w i podoficer\u00f3w rekrutowanych spo\u015br\u00f3d mniejszo\u015bci niemieckiej. Oczywi\u015bcie od tej regu\u0142y by\u0142y wyj\u0105tki, jak np. w przypadku tzw. trawnik\u00f3w, czyli kompanii wartowniczych rekrutowanych g\u0142\u00f3wnie z sowieckich je\u0144c\u00f3w. Byli szkoleni w obozie treningowym w Trawnikach niedaleko Lublina na potrzeby miejscowego dow\u00f3dcy SS i policji Odila Globocnika, kt\u00f3remu Himmler po ataku na Sowiety powierzy\u0142 tworzenie umocnionych baz oparcia policji i SS na Wschodzie.<\/span><\/p>\n

Mimo \u017ce szkolenie przechodzili rekruci z r\u00f3\u017cnych nacji, starano si\u0119 tworzy\u0107 z nich w miar\u0119 jednolite narodowo kompanie, a w przypadku delegowania mieszanych oddzia\u0142\u00f3w na wsp\u00f3lne plac\u00f3wki, np. do oboz\u00f3w zag\u0142ady akcji \u201eReinhard\u201d (Treblinki, Sobiboru i Be\u0142\u017cca), terroryzowano na miejscu \u017celazn\u0105 r\u0119k\u0105, dusz\u0105c konflikty w zarodku.<\/span><\/p>\n

Inaczej by\u0142o z jednostkami frontowymi. Kiedy stan sformowanej w wi\u0119kszo\u015bci z bo\u015bniackich muzu\u0142man\u00f3w dywizji Waffen-SS \u201eHandschar\u201d uzupe\u0142niono w czerwcu 1943 r. o 20 proc. chorwackich katolik\u00f3w, dosz\u0142o do wa\u015bni narodowo-religijnych. Tak du\u017cych, \u017ce praktycznie zatraci\u0142a ona warto\u015b\u0107 bojow\u0105 i po paru miesi\u0105cach zosta\u0142a rozwi\u0105zana.<\/span><\/p>\n

Cytat z ksi\u0105\u017cki: ludno\u015b\u0107 polska by\u0142a jedyn\u0105 grup\u0105 etniczn\u0105 pod niemieckim panowaniem, z kt\u00f3rej nigdy nie wy\u0142oni\u0142y si\u0119 ochotnicze jednostki SS ani te\u017c pomocnicze formacje policyjne. Dlaczego?<\/strong><\/p>\n

\n

\u2013 Hitler, a jeszcze bardziej Himmler byli bardzo nieufni wobec Polak\u00f3w. Traktowali ich jak urodzonych konspirator\u00f3w, kt\u00f3rzy w warunkach okupacyjnych stawiaj\u0105 zaci\u0119ty op\u00f3r.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Tu\u017c przed wybuchem wojny Himmler studiowa\u0142 literatur\u0119 o polskich powstaniach w XIX w. i stanowczo odrzuca\u0142 pomys\u0142 tworzenia kolaboracyjnych jednostek paramilitarnych wyposa\u017canych w niemieck\u0105 bro\u0144. Obawia\u0142 si\u0119, \u017ce pr\u0119dko zwr\u00f3c\u0105 si\u0119 przeciwko okupantowi. Wyj\u0105tkiem byli zawodowi polscy policjanci, kt\u00f3rych zmuszono do s\u0142u\u017cby w granatowej policji (nazwanej tak od koloru mundur\u00f3w) dzia\u0142aj\u0105cej pod nadzorem niemieckiej Policji Porz\u0105dkowej.<\/span><\/p>\n

Jak ich os\u0105dza\u0107? Byli kolaborantami?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Policja Polska by\u0142a jedyn\u0105 formacj\u0105 kolaboracyjn\u0105 w okupowanej Polsce (opr\u00f3cz niej istnia\u0142a r\u00f3wnie\u017c Policja Ukrai\u0144ska i \u017bydowska S\u0142u\u017cba Porz\u0105dkowa w gettach) na terenach zwanych Generalnym Gubernatorstwem. Powo\u0142ano j\u0105 rozkazem gro\u017c\u0105cym zbiorowymi represjami cz\u0142onkom rodzin policjant\u00f3w, kt\u00f3rzy nie stawiliby si\u0119 do s\u0142u\u017cby w wyznaczonym terminie. Pocz\u0105tkowo to by\u0142a wi\u0119c s\u0142u\u017cba przymusowa. Dopiero w latach 1943-44 zacz\u0119to rekrutowa\u0107 ochotnik\u00f3w, co spowodowa\u0142o obni\u017cenie standard\u00f3w moralnych funkcjonariuszy.<\/span><\/p>\n

Podczas pierwszego werbunku, jeszcze w 1939 r., Rz\u0105d Polski na Uchod\u017astwie oficjalnie zgodzi\u0142 si\u0119 na podj\u0119cie s\u0142u\u017cby w szeregach granatowej policji, wychodz\u0105c z za\u0142o\u017cenia, \u017ce lepiej, aby ten \u201epolicyjny pas transmisyjny\u201d mi\u0119dzy spo\u0142ecze\u0144stwem a okupantem tworzyli Polacy. Du\u017ca cz\u0119\u015b\u0107 oficer\u00f3w i podoficer\u00f3w wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142a z r\u00f3\u017cnymi organizacjami podziemnymi, m.in. z wywiadem AK. Trafiali si\u0119 jednak bezwzgl\u0119dni kolaboranci, kt\u00f3rzy nadu\u017cywali w\u0142adzy, prze\u015bladowali, a nawet mordowali ludno\u015b\u0107 polsk\u0105, za co Polskie Pa\u0144stwo Podziemne wykonywa\u0142o na nich wyroki \u015bmierci.<\/span><\/p>\n

Reichsf\u00fchrer SS Heinrich Himmler wizytuje ukrai\u0144sk\u0105 14. Dywizj\u0119 Grenadier\u00f3w Waffen-SS ‘Galizien’ (Galicja) Fot. domena publiczna<\/em><\/span><\/p>\n

Polacy wypominaj\u0105 Ukrai\u0144com Dywizj\u0119 Waffen-SS \u201eGalizien\u201d. Na czym polega\u0142a specyfika tej formacji?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Powsta\u0142a w kwietniu 1943 r. z inicjatywy gubernatora dystryktu galicyjskiego Ottona W\u00e4chtera. Uda\u0142o mu si\u0119 przekona\u0107 Himmlera, by zezwoli\u0142 na formowanie jednostki z Ukrai\u0144c\u00f3w zamieszkuj\u0105cych podleg\u0142e mu tereny. Formowanie dywizji popar\u0142 Wo\u0142odymyr Kubijowycz stoj\u0105cy na czele Ukrai\u0144skiego Centralnego Komitetu, a tak\u017ce Andrej Melnyk z podlegaj\u0105c\u0105 mu frakcj\u0105 Organizacji Ukrai\u0144skich Nacjonalist\u00f3w. Wierzyli oni, \u017ce formacja z czasem przekszta\u0142ci si\u0119 w zal\u0105\u017cek regularnej ukrai\u0144skiej armii. Odzew, pomimo zastrze\u017ce\u0144 \u015brodowiska banderowskiego OUN, by\u0142 olbrzymi \u2013 zg\u0142osi\u0142o si\u0119 a\u017c 80 tys. ochotnik\u00f3w. Jednak wi\u0119kszo\u015b\u0107 zosta\u0142a odrzucona, a na szkolenie zakwalifikowano tylko kilkana\u015bcie tysi\u0119cy ochotnik\u00f3w. Dywizja mia\u0142a walczy\u0107 g\u0142\u00f3wnie z wojskami sowieckimi i pozostawa\u0107 pod dow\u00f3dztwem niemieckim. Tak si\u0119 jednak nie sta\u0142o, gdy\u017c od lutego 1944 r. wykorzystywano j\u0105 do dzia\u0142a\u0144 antypartyzanckich i pacyfikacyjnych, tak\u017ce przeciwko ludno\u015bci polskiej. Do najci\u0119\u017cszych zbrodni, jakich mieli si\u0119 dopu\u015bci\u0107 cz\u0142onkowie tej dywizji, nale\u017cy udzia\u0142 w pacyfikacji Huty Pieniackiej, bazy polskiej samoobrony przeciwko OUN-UPA. Jednostka mia\u0142a pacyfikowa\u0107 jeszcze inne polskie miejscowo\u015bci: Chodacz\u00f3w Wielki, Podkamie\u0144, Wicy\u0144.<\/span><\/p>\n

W czerwcu 1944 r. Dywizja SS \u201eGalizien\u201d skierowana zosta\u0142a w okolice Brod\u00f3w, gdzie w trakcie walk z Armi\u0105 Czerwon\u0105 zosta\u0142a praktycznie rozbita. Sformowana ponownie pocz\u0105tkowo zwalcza\u0142a na S\u0142owacji miejscow\u0105 partyzantk\u0119, a nast\u0119pnie w S\u0142owenii walczy\u0142a z partyzantami Tity. Potem u\u017cyto jej do walk z Armi\u0105 Czerwon\u0105 w okolicach Grazu, gdzie zn\u00f3w ponios\u0142a ci\u0119\u017ckie straty. W ko\u0144cu jej \u017co\u0142nierze zostali internowani przez aliant\u00f3w w kilku obozach na terenie W\u0142och.<\/span><\/p>\n

A co przyci\u0105ga\u0142o Bia\u0142orusin\u00f3w do wst\u0119powania do formacji pomocniczych?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Doznali stalinowskiego terroru, kt\u00f3rego ofiarami pad\u0142o oko\u0142o p\u00f3\u0142 miliona ludzi jeszcze przed wojn\u0105. Po 17 wrze\u015bnia 1939 r. rozszerzy\u0142 si\u0119 on na okupowane przez Sowiety wschodnie tereny Rzeczypospolitej, na kt\u00f3rych dokonywano si\u0119gaj\u0105cych tysi\u0119cy aresztowa\u0144 i deportacji. Po agresji niemieckiej na Zwi\u0105zek Sowiecki miejscowe elity patriotyczne pocz\u0105tkowo pr\u00f3bowa\u0142y si\u0119 porozumie\u0107 z Niemcami w nadziei uzyskania jakiej\u015b szerokiej autonomii, a nast\u0119pnie w\u0142asnego pa\u0144stwa. Oczywi\u015bcie Niemcy nie byli tym zainteresowani, ch\u0119tnie jednak rozpocz\u0119li werbunek miejscowych do r\u00f3\u017cnych jednostek policyjnych. Najcz\u0119stszym ideologicznym spoiwem \u0142\u0105cz\u0105cym obie strony by\u0142 antykomunizm, zabarwiany cz\u0119sto radykalnym antysemityzmem.<\/span><\/p>\n

Czy nie-Niemcy w s\u0142u\u017cbie III Rzeszy byli bitni?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Bywa\u0142o r\u00f3\u017cnie. Zale\u017ca\u0142o to od wielu czynnik\u00f3w, poczynaj\u0105c od jako\u015bci rekruta, poprzez jego uzbrojenie i wyszkolenie, narodowo\u015b\u0107, a\u017c po rozmieszczenie na linii frontu, czyli wyb\u00f3r przeciwnika.<\/span><\/p>\n

\n

Og\u00f3lnie mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dla Niemc\u00f3w jednostki sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 z przedstawicieli innych narod\u00f3w, zw\u0142aszcza z Europy \u015arodkowo-Wschodniej, cz\u0119sto stanowi\u0142y mi\u0119so armatnie pozwalaj\u0105ce oszcz\u0119dzi\u0107 \u017cycie w\u0142asnych \u017co\u0142nierzy i policjant\u00f3w.<\/p>\n<\/blockquote>\n

Z perspektywy kolaborant\u00f3w, zw\u0142aszcza tych, kt\u00f3rzy obiecywali sobie polityczne koncesje ze strony III Rzeszy \u2013 autonomi\u0119 czy wr\u0119cz niepodleg\u0142o\u015b\u0107 chwilowo okupowanych kraj\u00f3w \u2013 bitno\u015b\u0107 i wsp\u00f3lnie przelana krew stanowi\u0107 mia\u0142y koronny argument za realizacj\u0105 tych plan\u00f3w.<\/span><\/p>\n

Z samego tylko Zwi\u0105zku Radzieckiego Niemcy pozyskali 1,2 mln ludzi do s\u0142u\u017cby w r\u00f3\u017cnych formacjach. Ochotnik\u00f3w z Zachodniej Europy by\u0142o setki tysi\u0119cy. Wszyscy brali udzia\u0142 w zbrodniach, cz\u0119sto gorliwie. Czy to ka\u017ce nam inaczej patrze\u0107 na odpowiedzialno\u015b\u0107 za nie Niemc\u00f3w?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Podejmowane s\u0105 pr\u00f3by nowego zdefiniowania narodowego socjalizmu jako projektu europejskiego, a nie czysto niemieckiego, w\u0142a\u015bnie z powodu masowego udzia\u0142u ochotnik\u00f3w z innych kraj\u00f3w w \u201ekrucjacie\u201d przeciwko bolszewizmowi. Skoro setki tysi\u0119cy nie-Niemc\u00f3w bra\u0142o udzia\u0142 w walkach na Wschodzie, a tysi\u0105ce przyczynia\u0142o si\u0119 do realizacji \u201eostatecznego rozwi\u0105zania kwestii \u017cydowskiej\u201d praktycznie w ka\u017cdym kraju obj\u0119tym Holocaustem, to czy mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107, i\u017c projekt ten by\u0142 niemiecki? W moim przekonaniu absolutnie tak. To Niemcy rozp\u0119ta\u0142y piek\u0142o II wojny \u015bwiatowej w imi\u0119 \u015bwiatopogl\u0105du podniesionego do rangi doktryny pa\u0144stwowej. Jego g\u0142\u00f3wnymi elementami by\u0142y: rasizm, antysemityzm, antyslawizm, a od 1941 r. walka na \u015bmier\u0107 i \u017cycie z Rosj\u0105 Sowieck\u0105 uznan\u0105 za \u201e\u017cydowsko-bolszewickie zagro\u017cenie\u201d dla Europy, a mo\u017ce i \u015bwiata. To niemieccy werbownicy przesi\u0105kni\u0119ci t\u0105 ideologi\u0105, g\u0142osz\u0105c jej has\u0142a, rekrutowali ochotnik\u00f3w do jednostek Waffen-SS i formacji policyjnych. Dzia\u0142a\u0142y one zazwyczaj pod niemieckim dow\u00f3dztwem, realizowa\u0142y wytyczne sformu\u0142owane przez niemieckich dow\u00f3dc\u00f3w na podstawie opracowanych w niemieckim sztabie plan\u00f3w b\u0119d\u0105cych wyrazem politycznych koncepcji przyw\u00f3dztwa III Rzeszy.<\/span><\/p>\n

To jednak nie zdejmuje z tych proniemieckich formacji odpowiedzialno\u015bci za bezpo\u015bredni udzia\u0142 w Zag\u0142adzie.<\/strong><\/p>\n

\u2013 Zgoda, ale nawet kiedy dopuszcza\u0142y si\u0119 one pogrom\u00f3w i masowych mord\u00f3w na ludno\u015bci \u017cydowskiej, daj\u0105c upust swym uprzedzeniom i antysemickim fobiom, jak np. w trakcie fali pogromowej w 1941 r., odpowiedzialno\u015b\u0107 za anarchi\u0119 panuj\u0105c\u0105 na terenach podbijanych przejmowali Niemcy. To oni doprowadzili do za\u0142amania si\u0119 istniej\u0105cych tam struktur pa\u0144stwowych i \u0142adu prawnego. Podobnie by\u0142o ze zbrodniami na ludno\u015bci polskiej we wschodnich wojew\u00f3dztwach II RP pope\u0142nianych przez nacjonalist\u00f3w ukrai\u0144skich w czasie \u201eakcji antypolskiej\u201d. Bezpo\u015brednimi ich wykonawcami byli partyzanci z UPA, ale odpowiedzialno\u015b\u0107 po\u015bredni\u0105 \u2013 zar\u00f3wno polityczn\u0105, jak i prawnopa\u0144stwow\u0105 \u2013 ponosili Niemcy.<\/span><\/p>\n

Jaki by\u0142 wp\u0142yw tych wszystkich jednostek na losy wojny?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Olbrzymi. Bez wzgl\u0119du na ich morale czy wyekwipowanie odci\u0105\u017ca\u0142y wojska niemieckie i niemieck\u0105 policj\u0119, przejmuj\u0105c zar\u00f3wno walk\u0119 na wydzielonych odcinkach frontu, jak i wszelkie zadania policyjne przekraczaj\u0105ce zwykle granice ludob\u00f3jstwa. Niemieccy oficerowie wykorzystywali je cz\u0119sto, odci\u0105\u017caj\u0105c w ten spos\u00f3b oddzia\u0142y niemieckie.<\/span><\/p>\n

Wype\u0142nia\u0142y si\u0119 w ten spos\u00f3b s\u0142owa Himmlera z 1943 r., \u017ce sytuacja, w kt\u00f3rej zamiast \u017co\u0142nierza niemieckiego umiera\u0142 \u017co\u0142nierz obcy narodowo\u015bciowo, jest po\u017c\u0105dana i nale\u017cy do niej wszelkimi si\u0142ami d\u0105\u017cy\u0107. R\u00f3wnocze\u015bnie straty w\u015br\u00f3d takich jednostek zmniejsza\u0142y niebezpiecze\u0144stwo, i\u017c zwr\u00f3c\u0105 si\u0119 one przeciwko oddzia\u0142om niemieckim.<\/span><\/p>\n

Jaki by\u0142 los \u017co\u0142nierzy Waffen-SS po wojnie?<\/strong><\/p>\n

\u2013 Na Zachodzie niekt\u00f3re kraje, jak np. Hiszpania czy Finlandia, nie wyci\u0105ga\u0142y konsekwencji za s\u0142u\u017cb\u0119 w niemieckich jednostkach kolaboranckich uznanych przez trybuna\u0142 norymberski za zbrodnicze. W Niemczech Zachodnich powsta\u0142a Spo\u0142eczno\u015b\u0107 Wzajemnej Pomocy By\u0142ych \u017bo\u0142nierzy Waffen-SS, kt\u00f3ra skupia\u0142a weteran\u00f3w, organizuj\u0105c im wszelkiego rodzaju pomoc \u2013 zwolnienia z wi\u0119zie\u0144, poszukiwania zaginionych itp. W innych krajach potworzy\u0142y si\u0119 bractwa by\u0142ych \u017co\u0142nierzy Waffen-SS, kt\u00f3re traktowa\u0142y niemieck\u0105 Spo\u0142eczno\u015b\u0107 jako organizacj\u0119 koordynuj\u0105c\u0105 ich dzia\u0142alno\u015b\u0107 w Europie. Wydawano wspomnienia, organizowano zjazdy. Mimo to w wi\u0119kszo\u015bci kraj\u00f3w zachodnich weterani Waffen-SS zostali zepchni\u0119ci na margines \u017cycia spo\u0142eczno-pa\u0144stwowego i otrzymywali wsparcie wy\u0142\u0105cznie ze strony radykalnej prawicy czy ruch\u00f3w neonazistowskich.<\/span><\/p>\n

W Europie Wschodniej kolaboracja z Niemcami pocz\u0105tkowo \u015bcigana by\u0142a z ca\u0142\u0105 surowo\u015bci\u0105 prawa, orzekano kary \u015bmierci czy wielu lat \u0142agru. Jednak z czasem wi\u0119kszo\u015b\u0107 weteran\u00f3w pozostawiono w spokoju. Dopiero po rozpadzie Zwi\u0105zku Sowieckiego w krajach ba\u0142tyckich czy na Ukrainie weteran\u00f3w jednostek kolaboracyjnych zacz\u0119to stylizowa\u0107 na bojownik\u00f3w z bolszewizmem, czyni\u0105c z nich nawet bohater\u00f3w narodowych. Oczywi\u015bcie nie mo\u017cna uog\u00f3lnia\u0107 i twierdzi\u0107, \u017ce ca\u0142a ludno\u015b\u0107 np. republik ba\u0142tyckich popiera t\u0119 narracj\u0119 historyczn\u0105, ale kr\u0119gi nacjonalistyczne \u2013 tak. W wi\u0119kszych miastach, np. w Rydze, oficjalnie odbywaj\u0105 si\u0119 zjazdy kombatant\u00f3w z dawnych \u0142otewskich jednostek Waffen-SS i policji, kt\u00f3rym towarzysz\u0105 nieraz wielotysi\u0119czne parady. Trudno w takiej atmosferze m\u00f3wi\u0107 o rozliczeniu.<\/span><\/p>\n

Jednak znaczna cz\u0119\u015b\u0107 spo\u0142ecze\u0144stw tych kraj\u00f3w sprzeciwia si\u0119 takiej polityce pami\u0119ci.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Waffen-SS. Dlaczego setki tysi\u0119cy Europejczyk\u00f3w walczy\u0142y za Europ\u0119 bez \u017byd\u00f3w? Andrzej Brzeziecki Oddzia\u0142y Waffen-SS podczas walk we Francji w 1944 r. (Fot. domena publiczna) Na Zachodzie istnia\u0142o wiele \u015brodowisk i partii o charakterze faszystowskim, a nawet bazuj\u0105cych na teoriach rasistowskich. Wielu m\u0142odych ludzi do\u0142\u0105cza\u0142o do jednostek paramilitarnych, chc\u0105c zrealizowa\u0107 m\u0142odzie\u0144cze idea\u0142y m\u0119skich wzorc\u00f3w, a tak\u017ce […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74280"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74280"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74280\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74295,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74280\/revisions\/74295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74280"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74280"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74280"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}