{"id":74474,"date":"2019-11-24T17:09:46","date_gmt":"2019-11-24T15:09:46","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=74474"},"modified":"2019-11-18T09:16:24","modified_gmt":"2019-11-18T07:16:24","slug":"17-09-37","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=74474","title":{"rendered":"J\u00d3ZEF MATEUSZ BIRNBAUM \u2013 SKORUMPOWANY POLICJANT I TAJNY AGENT"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>J\u00d3ZEF MATEUSZ BIRNBAUM \u2013 SKORUMPOWANY POLICJANT I TAJNY AGENT<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

DR PAWE\u0141 FIJA\u0141KOWSKI<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Po\u015br\u00f3d problem\u00f3w doskwieraj\u0105cych mieszka\u0144com Kr\u00f3lestwa Polskiego szczeg\u00f3lnie uci\u0105\u017cliwa by\u0142a korupcja w administracji miejskiej i pa\u0144stwowej, a przede wszystkim w policji. Spo\u015br\u00f3d licznego grona sprzedajnych funkcjonariuszy szczeg\u00f3ln\u0105 aktywno\u015bci\u0105 i bezwzgl\u0119dno\u015bci\u0105 wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 starozakonny Josel (Joel) Mosiek (ewentualnie Josek Moszel) Birnbaum.<\/strong><\/p>\n

Pok\u0105tna szulernia (rycina Franciszka Kostrzewskiego w ksi\u0105\u017cce Wac\u0142awa Szymanowskiego \u201eSzkice i obrazki\u201d, Warszawa 1858; Biblioteka Narodowa \/ Biblioteka Cyfrowa Polona\/domena publiczna<\/em><\/span><\/p>\n

Po\u015br\u00f3d problem\u00f3w doskwieraj\u0105cych mieszka\u0144com Kr\u00f3lestwa Polskiego szczeg\u00f3lnie uci\u0105\u017cliwa by\u0142a korupcja w administracji miejskiej i pa\u0144stwowej, a przede wszystkim w policji. W\u015br\u00f3d nieuczciwych funkcjonariuszy i urz\u0119dnik\u00f3w znajdowali si\u0119 ludzie r\u00f3\u017cnego pochodzenia, przynale\u017cno\u015bci narodowej i wyznaniowej. R\u00f3\u017cny by\u0142 ich status spo\u0142eczny i materialny, a tak\u017ce pozycja w aparacie w\u0142adzy: od pisarza w kancelarii po ministra, od stra\u017cnika na rogatkach miejskich po prezydenta Warszawy. Spo\u015br\u00f3d licznego grona sprzedajnych funkcjonariuszy szczeg\u00f3ln\u0105 aktywno\u015bci\u0105 i bezwzgl\u0119dno\u015bci\u0105 wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 starozakonny Josel (Joel) Mosiek (ewentualnie Josek Moszel) Birnbaum, kt\u00f3ry pod koniec swej kariery przeszed\u0142 na katolicyzm i przyj\u0105\u0142 imiona J\u00f3zef Mateusz. Mamy jednak podstawy, by s\u0105dzi\u0107, \u017ce jeszcze przed chrztem dzia\u0142a\u0142 jako J\u00f3zef Birnbaum.<\/span><\/p>\n

Urodzi\u0142 si\u0119 oko\u0142o 1798 r. i by\u0142 synem warszawskiego szynkarza. Pono\u0107 dopiero w 9. roku \u017cycia rodzice pos\u0142ali go do szko\u0142y \u017cydowskiej, ale nie przejawia\u0142 zainteresowania nauk\u0105. Z tego powodu oko\u0142o 1810 r. zosta\u0142 wys\u0142any do wuja mieszkaj\u0105cego w guberni cherso\u0144skiej, a po powrocie do Warszawy pracowa\u0142 u swojej babki w handlu winem. W 1813 r., po wkroczeniu wojsk rosyjskich na ziemie polskie, podj\u0105\u0142 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z policj\u0105 i jako szpicel zajmowa\u0142 si\u0119 wykrywaniem rosyjskich dezerter\u00f3w oraz nadu\u017cy\u0107 celnych i skarbowych (zwanych defraudacjami) pope\u0142nianych przez osoby sp\u0142awiaj\u0105ce Wis\u0142\u0105 r\u00f3\u017cne towary, g\u0142\u00f3wnie tabak\u0119 i tyto\u0144. W 1820 r. zosta\u0142 funkcjonariuszem wydzia\u0142u \u015bledczego policji w Warszawie, podlegaj\u0105cej wiceprezydentowi miasta Mateuszowi Lubowidzkiemu.<\/span><\/p>\n

Josel vel J\u00f3zef Birnbaum zajmowa\u0142 si\u0119 r\u00f3\u017cnego rodzaju przest\u0119pstwami, g\u0142\u00f3wnie skarbowymi, jak r\u00f3wnie\u017c napadami i rabunkami. Przede wszystkim tropi\u0142 tzw. defraudant\u00f3w, czyli przemytnik\u00f3w i handlarzy nielegalnie sprowadzonymi towarami. Dopuszcza\u0142 si\u0119 przy tym licznych nadu\u017cy\u0107, bardzo cz\u0119sto rzucaj\u0105c podejrzenia na niewinnych i podejmuj\u0105c dzia\u0142ania przeciwko nim. Jego ofiarami byli g\u0142\u00f3wnie kupcy wyznania moj\u017ceszowego, kt\u00f3rzy nie posiadali praw obywatelskich, byli \u0142atwi do zastraszenia i cz\u0119sto padali ofiar\u0105 skorumpowanych urz\u0119dnik\u00f3w. Chc\u0105c unikn\u0105\u0107 utraty dobrego imienia z powodu postawionego im zarzutu, obawiaj\u0105c si\u0119 konfiskaty towaru, opiecz\u0119towania sklepu i aresztowania, p\u0142acili szanta\u017cy\u015bcie \u0142ap\u00f3wk\u0119. Dla przyk\u0142adu podajmy niemi\u0142\u0105 przygod\u0119, kt\u00f3ra w 1823 r. spotka\u0142a faktora i trzech czeladnik\u00f3w handlowych pos\u0105dzonych przez Birnbauma o nielegalny handel. Bazyli Mochnacki pisa\u0142 w broszurze \u201eSprawa Birnbauma \u2026 (Warszawa 1830):<\/span><\/p>\n

W 1823 r., oko\u0142o \u015bwi\u0105t Kuczki zwanych, banda rzeczona [tj. Birnbaum i jego pomocnicy] potrzebuj\u0105c 400 talar\u00f3w zaaresztowa\u0142a czeladnika jednego z handlu Szai Celniker, drugiego z handlu Mendla Gdali, trzeciego faktora. Na upomnienie si\u0119 Celnikera odpowiedzia\u0142 Birnbaum: >Nie\u015bli towary defraudacyjne; wiesz to dobrze, \u017ce je\u015bli zechc\u0119, to mam \u015bwiadk\u00f3w na pogotowiu<. To m\u00f3wi\u0105c zawo\u0142a\u0142 na swoich pomocnik\u00f3w: >Wszak\u017ce widzieli\u015bcie, \u017ce ci aresztowani kontraband\u0119 nie\u015bli?<. >Widzieli\u015bmy<, odpowiedzieli koledzy. >Ot\u00f3\u017c s\u0105 \u015bwiadkowie<, wykrzykn\u0105\u0142 Birnbaum. Tem przel\u0119kniony Celniker pos\u0142a\u0142 jemu \u017c\u0105danych 400 talar\u00f3w [\u2026].<\/em><\/p>\n

Pieni\u0105dze te pochodzi\u0142y ze sk\u0142adki o\u015bmiu kupc\u00f3w, poniewa\u017c Birnbaum zagrozi\u0142, \u017ce opiecz\u0119tuje tak\u017ce inne sklepy. Pertraktuj\u0105cy z nim kupiec \u017celazny Mojsiek Mordko Majerowicz spyta\u0142 retorycznie, czy takie post\u0119powanie jest sprawiedliwe. Skorumpowany policjant pono\u0107 odpar\u0142: \u201eCo mnie w to wchodzi\u0107, czy to jest sprawiedliwe, niech kto inny za mnie odpowiada, teraz jest czas aby zrobi\u0107 maj\u0105tek\u201d.<\/span><\/p>\n

Kupcy z wielu miast, oskar\u017cani przez Josela vel J\u00f3zefa Birnbauma o prowadzenie nielegalnego handlu, sk\u0142adali si\u0119 na \u0142ap\u00f3wki w wysoko\u015bci setek talar\u00f3w. Wed\u0142ug raportu skierowanego 24 wrze\u015bnia 1830 r. przez Komisj\u0119 Rz\u0105dow\u0105 Sprawiedliwo\u015bci do Rady Administracyjnej, bazuj\u0105cego na relacji z zako\u0144czonego w\u00f3wczas procesu Birnbauma, skazany \u201ewymusza\u0142 znaczne sumy zawsze pod os\u0142on\u0105 w\u0142adz rz\u0105dowych\u201d. W P\u0142ocku, Nasielsku, Sierpcu, Zieluniu, P\u0142o\u0144sku, Przasnyszu i Serocku \u201ez\u0142o\u017cono mu na okup spokojno\u015bci znaczne sumy\u201d, kt\u00f3re odbiera\u0142 je\u017cd\u017c\u0105c na kontrol\u0119 towar\u00f3w, legitymuj\u0105c si\u0119 pisemnym rozkazem zwierzchnik\u00f3w. Izrael Lichtenstein, kantor synagogi w Sierpcu zezna\u0142 podczas procesu:<\/span><\/p>\n

Przyjazd Birnbauma do Sierpca poprzedzi\u0142a pog\u0142oska o jego r\u00f3\u017cnych poczynionych kupcom nieszcz\u0119\u015bciach i jego wielow\u0142adno\u015bci, niemniej o wzi\u0105tkach pieni\u0119\u017cnych, kt\u00f3re mu Cywa kupcowa z P\u0142ocka, kupcy i synagoga tego\u017c miasta da\u0107 musieli. Trwoga ta sk\u0142oni\u0142a do tego samego i mieszka\u0144c\u00f3w starozakonnych Sierpca, kt\u00f3rzy uprosili zeznaj\u0105cego, aby uzbiera\u0142 dla Birnbauma sk\u0142adk\u0119. Uczyni\u0142 to, lecz najmaj\u0119tniejsi nic da\u0107 nie chcieli, nie czuj\u0105c si\u0119 do \u017cadnej defraudacyi. Nadjecha\u0142 tym czasem Birnbaum [\u2026]. \u017b\u0105da\u0142 400 tal[ar\u00f3w], inaczej za ka\u017cd\u0105 godzin\u0119 sp\u00f3\u017anienia po 100 tal[ar\u00f3w] dodatku mieszka\u0144com zapowiada\u0142, m\u00f3wi\u0105c [\u2026], \u017ce rachowa\u0107 si\u0119 musi jenera\u0142owi Ro\u017cnieckiemu z ka\u017cdej godziny, gdzie by\u0142, co robi\u0142 i wiele pieni\u0119dzy z miasta wzi\u0105\u0142, bo od niego i od kogo\u015b z ratusza tak\u0105 ma moc, i\u017c wolno mu ka\u017cdego w \u0142a\u0144cuszki zaku\u0107 i wszystko, co tylko chce zrobi\u0107, chocia\u017cby najpoczciwszemu<\/em>.<\/p>\n

Wymieniony przez Birnbauma genera\u0142 Aleksander Ro\u017cniecki by\u0142 zwierzchnikiem policji Kr\u00f3lestwa Polskiego, a kto\u015b z ratusza to jego bezpo\u015bredni prze\u0142o\u017cony, wspomniany ju\u017c Mateusz Lubowidzki.<\/span><\/p>\n

Drug\u0105 du\u017c\u0105 grup\u0119 spraw, kt\u00f3rymi zajmowa\u0142 si\u0119 Josel vel J\u00f3zef Birnbaum, tworzy\u0142y napady i kradzie\u017ce. Wraz ze swymi pomocnikami przeprowadza\u0142 rewizje w domach podejrzanych, rekwirowa\u0142 dobytek, a ich samych aresztowa\u0142. Przebywali d\u0142ugi czas w bardzo z\u0142ych warunkach w areszcie w ratuszu, byli bici podczas przes\u0142ucha\u0144, a ponadto zn\u0119cano si\u0119 nad nimi karmi\u0105c s\u0142onymi potrawami i nie daj\u0105c wody. Gdy sprawcy napadu rabunkowego przyznali si\u0119 do winy, Birnbaum przyw\u0142aszcza\u0142 sobie ich \u0142upy, kt\u00f3rymi cz\u0119sto dzieli\u0142 si\u0119 ze swymi wsp\u00f3\u0142pracownikami, a przest\u0119pc\u00f3w wypuszcza\u0142 na wolno\u015b\u0107. Pozosta\u0142ych, niewinnych podejrzanych, nadal brutalnie przes\u0142uchiwa\u0142. W wielu przypadkach protoko\u0142\u00f3w z przes\u0142ucha\u0144 nie sporz\u0105dzano. Dzia\u0142o si\u0119 to przewa\u017cnie za wiedz\u0105 skorumpowanych zwierzchnik\u00f3w Birnbauma, szczeg\u00f3lnie wiceprezydenta Lubowidzkiego.<\/span><\/p>\n

W maju 1823 r. bracia Josek i Icek Szmulowicze dokonali kradzie\u017cy u radcy prokuratorii generalnej Strzeleckiego. Birnbaum zmusi\u0142 ich do oddania skradzionych pieni\u0119dzy, ale pozostawi\u0142 na wolno\u015bci. W areszcie osadzi\u0142 natomiast lokaja Ritta, przes\u0142uchiwa\u0142 go i bi\u0142, by przyzna\u0142 si\u0119 do okradzenia swego pana. Ritt rozchorowa\u0142 si\u0119 w areszcie i zmar\u0142 w lipcu tego\u017c roku w szpitalu \u015bw. Ducha.<\/span><\/p>\n

Jesieni\u0105 1823 r. Josel vel J\u00f3zef Birnbaum prowadzi\u0142 \u015bledztwo w sprawie \u201egwa\u0142townych kradzie\u017cy\u201d dokonanych w ko\u0144cu wrze\u015bnia u hrabiego Ostrowskiego i 10 grudnia u kapitana Kulpi\u0144skiego. W sprawie tej zatrzymano wielu podejrzanych, pomi\u0119dzy kt\u00f3rymi byli faktyczni sprawcy, znani nam ju\u017c bracia Josek i Icek Szmulowicze. Birnbaum aresztowa\u0142 ich tu\u017c po kradzie\u017cy u Ostrowskiego, jednak\u017ce niebawem wypu\u015bci\u0142 na wolno\u015b\u0107, by \u2013jak p\u00f3\u017aniej wyja\u015bnia\u0142 \u2014 naprowadzili go na trop skradzionych pieni\u0119dzy. Tak rzeczywi\u015bcie si\u0119 sta\u0142o, Birnbaum odebra\u0142 im pieni\u0105dze, ale zachowa\u0142 je dla siebie, a uwolnieni przest\u0119pcy dokonali drugiej kradzie\u017cy, u Kulpi\u0144skiego. Skorumpowany policjant zatrzyma\u0142 ich ponownie, znalaz\u0142 narz\u0119dzia, kt\u00f3re pos\u0142u\u017cy\u0142y im do dokonania kradzie\u017cy, oraz pieni\u0105dze. Jednak\u017ce jedynie cz\u0119\u015b\u0107 z nich odda\u0142 Kulpi\u0144skiemu, reszt\u0119 zachowa\u0142 u siebie za zgod\u0105 zwierzchnik\u00f3w jako depozyt i finansowa\u0142 z nich inne wydatki.<\/span><\/p>\n

Bracia Szmulowicze byli trzymani w piwnicy, bito ich batem i r\u00f3zgami, i nie dawano im pi\u0107. Torturowano r\u00f3wnie\u017c \u017con\u0119 Joska Szmulowicza, zawi\u0105zywano szpagatem brodawki wezbranych mlekiem piersi, zabrano dziecko i straszono, \u017ce zostanie ochrzczone. W ko\u0144cu Josek znikn\u0105\u0142 z aresztu w czasie, gdy klucze do niego znajdowa\u0142y si\u0119 u Birnbauma. Najprawdopodobniej uciek\u0142, w czym by\u0107 mo\u017ce pom\u00f3g\u0142 mu skorumpowany policjant. Jednak\u017ce zdaniem \u017cony raczej umar\u0142, poniewa\u017c gdyby uciek\u0142 \u201eda\u0142by by\u0142 jej jako \u017conie o swem \u017cyciu jakow\u0105 wiadomo\u015b\u0107\u201d. Nie wykluczone, \u017ce zosta\u0142 zamordowany przez Birnbauma lub jego ludzi, poniewa\u017c obawiano si\u0119, \u017ce mo\u017ce wyjawi\u0107 prawd\u0119 o przebiegu \u015bledztwa. Pozosta\u0142ych podejrzanych o dokonanie kradzie\u017cy u Ostrowskiego i Kulpi\u0144skiego nadal trzymano w areszcie, bito batem i r\u00f3zgami, by przyznali si\u0119 do winy.<\/span><\/p>\n

Najbardziej spektakularnego nadu\u017cycia dopu\u015bci\u0142 si\u0119 Josel vel J\u00f3zef Birnbaum w pocz\u0105tkach 1824 r., gdy rz\u0105d zdelegalizowa\u0142 chasydzkie sztible i zakaza\u0142 pielgrzymowania do cadyk\u00f3w. Skorumpowany policjant i podlegli mu ludzie rozpu\u015bcili w\u00f3wczas po Warszawie pog\u0142osk\u0119, \u017ce w\u0142adze w Petersburgu nakaza\u0142y aresztowanie wszystkich chasyd\u00f3w, ogolenie im br\u00f3d i pejs\u00f3w. Natomiast wiceprezydent miasta Mateusz Lubowidzki o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce Komisja Rz\u0105dowa Spraw Wewn\u0119trznych i Duchownych uzna\u0142a chasyd\u00f3w za szkodliwych sekciarzy i poleci\u0142a policji zaj\u0105\u0107 si\u0119 nimi. To wystarczy\u0142o, by zastraszy\u0107 wielu chasyd\u00f3w, jednak\u017ce, by uwiarygodni\u0107 pog\u0142osk\u0119, niekt\u00f3rzy z nich zostali zatrzymani i osadzeni w areszcie w ratuszu. W ten spos\u00f3b Birnbaum wymusi\u0142 od chasyd\u00f3w \u0142ap\u00f3wki, przeznaczone jakoby dla wysokiej rangi urz\u0119dnik\u00f3w, prowadz\u0105cych dochodzenie w ich sprawie.<\/span><\/p>\n

Spos\u00f3b, w jaki funkcjonariusz Birnbaum wype\u0142nia\u0142 swe obowi\u0105zki sprawi\u0142, \u017ce ju\u017c od 1822 r. wp\u0142ywa\u0142y do s\u0105du kryminalnego skargi, w kt\u00f3rych zarzucano mu nadu\u017cycia: wy\u0142udzanie pieni\u0119dzy, przekupstwo urz\u0119dnik\u00f3w, fa\u0142szowanie dokument\u00f3w, a tak\u017ce kradzie\u017c weksla i pos\u0142ugiwanie si\u0119 fa\u0142szyw\u0105 piecz\u0119ci\u0105. S\u0105d postanowi\u0142 wszcz\u0105\u0107 post\u0119powanie przeciwko niemu, jednak\u017ce wiceprezydent Lubowidzki nie zgodzi\u0142 si\u0119 na to i 6 lutego 1823 r. skierowa\u0142 do s\u0105du pismo, w kt\u00f3rym za\u017c\u0105da\u0142 zaniechania sprawy. Dowodzi\u0142, \u017ce \u201eJ\u00f3zef Birnbaum jest ajentem policyi, co robi i jak robi, robi z polece\u0144 i szczeg\u00f3lnych instrukcyi. Skargi przeciw Birnbaumowi do vice-prezydenta jako zwierzchnika odes\u0142ane by\u0107 powinny. Jak z jednej strony skar\u017c\u0105cym, po przekonaniu si\u0119 o rzeczy, sprawiedliwo\u015b\u0107 wymierzy, tak z drugiej strony nie dopu\u015bci prze\u015bladowa\u0107 ajenta, za kt\u00f3rego staraniem banda \u0142otr\u00f3w wy\u015bledzona, pochwytana i pod s\u0105d skutecznie za zebraniem przez niego dowod\u00f3w oddana zosta\u0142a. Birnbaum daje ci\u0105g\u0142e dowody wierno\u015bci w s\u0142u\u017cbie i przez to samo \u015bci\u0105ga na siebie nienawi\u015b\u0107 i skargi tych, kt\u00f3rych zbrodnie, wyst\u0119pki i nieregularno\u015bci przed swoim prze\u0142o\u017conym odkrywa\u201d. S\u0105d uzna\u0142, \u017ce Birnbaum jest \u201eoficjalist\u0105 publicznym\u201d, postanowi\u0142 nie wszczyna\u0107 post\u0119powania, a zgromadzone dokumenty odda\u0107 do archiwum.<\/span><\/p>\n

Josel vel J\u00f3zef Birnbaum bezkarnie nadu\u017cywa\u0142 przez d\u0142ugi czas uprawnie\u0144 przys\u0142uguj\u0105cych funkcjonariuszom wydzia\u0142u \u015bledczego, co by\u0142o mo\u017cliwe dzi\u0119ki temu, \u017ce jednocze\u015bnie by\u0142 agentem tajnej policji. Wykonywa\u0142 szpiegowskie zlecenia wiceprezydenta Warszawy Mateusza Lubowidzkiego oraz genera\u0142a Aleksandra Ro\u017cnieckiego. Podejmowa\u0142 zadania szpiegowskie, kt\u00f3rych wyniki by\u0142y wykorzystywane przez wielkiego ksi\u0119cia Konstantego Paw\u0142owicza. Tropi\u0142 zwi\u0105zki tworzone przez uczni\u00f3w gimnazj\u00f3w i student\u00f3w, stara\u0142 si\u0119 przenikn\u0105\u0107 do organizacji zawi\u0105zywanych przez polskich uczni\u00f3w i student\u00f3w w kraju oraz zagranic\u0105.<\/span><\/p>\n

Jeszcze w pocz\u0105tkach 1821 r. uda\u0142 si\u0119 przez Kalisz i Wroc\u0142aw do Czech celem obserwowania dw\u00f3ch podejrzanych podr\u00f3\u017cnych. Nast\u0119pnie pojecha\u0142 do Niemiec, gdzie odwiedzi\u0142 kilka uniwersytet\u00f3w, na kt\u00f3rych studiowali Polacy. Udawa\u0142 studenta, wypowiada\u0142 si\u0119 g\u0142o\u015bno przeciwko despotyzmowi, deklarowa\u0142 polski patriotyzm, przekonania rewolucyjne i przynale\u017cno\u015b\u0107 do masonerii. Uda\u0142o mu si\u0119 wej\u015b\u0107 w \u015brodowisko polskich student\u00f3w i zdoby\u0107 informacje, na podstawie kt\u00f3rych po powrocie do kraju, w czerwcu 1821 r. sporz\u0105dzi\u0142 raport dowodz\u0105cy istnienia og\u00f3lnoeuropejskiego, tajnego zwi\u0105zku studenckiego. Pono\u0107 mia\u0142 on swe kierownictwo we Wroc\u0142awiu, liczy\u0142 20 tysi\u0119cy os\u00f3b i przygotowywa\u0142 rewolucj\u0119 z udzia\u0142em student\u00f3w krakowskich i warszawskich.<\/span><\/p>\n

Raport Birnbauma przedstawiono wielkiemu ksi\u0119ciu Konstantemu, kt\u00f3ry z innych \u017ar\u00f3de\u0142 wiedzia\u0142 o studenckich i uczniowskich spiskach w Kaliszu, Krakowie i Warszawie, tote\u017c potraktowa\u0142 go bardzo powa\u017cnie. Dodajmy, \u017ce w tym czasie pod wp\u0142ywem austriackiego kanclerza Klemensa von Metternicha rz\u0105dy wielu pa\u0144stw europejskich podejrzewa\u0142y istnienie pot\u0119\u017cnego, scentralizowanego spisku, obejmuj\u0105cego r\u00f3\u017cne tajne organizacje, zmierzaj\u0105cego do obalenia panuj\u0105cego w Europie porz\u0105dku. Nic wi\u0119c dziwnego, \u017ce ksi\u0105\u017c\u0119 Konstanty przekaza\u0142 informacje o wroc\u0142awskim zwi\u0105zku studenckim konsulowi pruskiemu w Warszawie oraz rosyjskiemu w Berlinie celem ostrze\u017cenia w\u0142adz pruskich.<\/span><\/p>\n

W tym miejscu musimy wyja\u015bni\u0107, \u017ce w Warszawie dzia\u0142a\u0142o w\u00f3wczas niezale\u017cnie kilka plac\u00f3wek tajnej policji. Opr\u00f3cz biura funkcjonuj\u0105cego w strukturach warszawskiej policji oraz tajnych agent\u00f3w pracuj\u0105cych dla policji wojskowej, dzia\u0142a\u0142o jedno, a od oko\u0142o 1821 r. dwa biura (wydzia\u0142y) Wy\u017cszej Tajnej Policji, kierowane przez Mateusza Szleja (Schleya) i Henryka Mackrotta, podleg\u0142e kancelarii wielkiego ksi\u0119cia Konstantego. W sierpniu 1821 r. utworzono Biuro Centralne Policji dla Warszawy i Kr\u00f3lestwa Polskiego, kt\u00f3rego szefem zosta\u0142 genera\u0142 Aleksander Ro\u017cniecki. Biuru temu, kierowanemu w praktyce przez Ro\u017cnieckiego i wiceprezydenta Warszawy Mateusza Lubowidzkiego, mia\u0142a podlega\u0107 ca\u0142a tajna policja. Lubowidzki m\u00f3g\u0142 teraz powi\u0119kszy\u0107 wydzia\u0142 tajnej policji miejskiej, pracowa\u0142o w nim 30 agent\u00f3w, a ich zwierzchnikiem zosta\u0142 Josel vel J\u00f3zef Birnbaum.<\/span><\/p>\n

Pewne wyobra\u017cenie o metodach pracy tajnych agent\u00f3w daje nam nieco p\u00f3\u017aniejsza, odnosz\u0105ca si\u0119 do lat 30. XIX w. relacja niemieckiego publicysty i wydawcy Carla Goehringa (Karla G\u00f6hringa), opublikowana w ksi\u0105\u017cce \u201eWarschau. Eine russische Hauptstadt (Lipsk 1844):<\/span><\/p>\n

Tym bardziej nale\u017cy obawia\u0107 si\u0119 szpieg\u00f3w, kt\u00f3rzy nie nosz\u0105 mundur\u00f3w. Ci nale\u017c\u0105 wy\u0142\u0105cznie do zacnego \u017bydostwa, ale nie nosz\u0105 si\u0119 po \u017cydowsku. Niekt\u00f3rzy z nich pojawiaj\u0105 si\u0119 raz w takim, raz w innym stroju [\u2026]. W kawiarniach i cukierniach, gdzie stale przebywa m\u0142oda cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy oraz szlachetne duchy i cia\u0142a z kraju, te podst\u0119pne \u017cydowskie dusze w niewinnych chrze\u015bcija\u0144skich ubiorach maj\u0105 swe g\u0142\u00f3wne obserwatorium [\u2026]. Kr\u0119c\u0105 si\u0119 po tym i tamtym k\u0105cie pomieszczenia, obserwuj\u0105 wprawnym okiem obecne osoby, by stwierdzi\u0107, czy d\u0142u\u017csza obecno\u015b\u0107 mog\u0142aby by\u0107 op\u0142acalna. Obracaj\u0105 si\u0119 rozgl\u0105daj\u0105c, przegl\u0105daj\u0105c pobie\u017cnie gazety le\u017c\u0105ce w nie\u0142adzie, spogl\u0105daj\u0105c to na tego to na tamtego i w ko\u0144cu na upatrzony st\u00f3\u0142 lub \u2014 lepiej powiedziawszy \u2014 na upatrzone osoby, kt\u00f3re potrafi\u0105 szybko wci\u0105gn\u0105\u0107 rozmow\u0119. A wypytawszy o ich nazwisko i miejsce zamieszkania, zr\u0119cznie lub niezr\u0119cznie kieruj\u0105 rozmow\u0119 na polityk\u0119, szczeg\u00f3lnie losy Polski, spos\u00f3b rz\u0105dzenia i inne ryzykowne tematy, senat w Petersburgu, cesarza i jego dzia\u0142ania, Francj\u0119 i jej stosunek do Polski, polskie stowarzyszenia polityczne i patriotyczne \u2013 aby takowe wyw\u0119szy\u0107<\/em>.<\/p>\n

Zwierzchnicy Josela vel J\u00f3zefa Birnbauma wysoko oceniali dzia\u0142ania, kt\u00f3re podejmowa\u0142 jako tajny agent i chronili go przed oskar\u017ceniami o korupcj\u0119. Jednak\u017ce kolejne nadu\u017cycia, kt\u00f3rych dopuszcza\u0142 si\u0119 jako funkcjonariusz policji kryminalnej sprawi\u0142y, \u017ce w ko\u0144cu zosta\u0142 oddany w r\u0119ce wymiaru sprawiedliwo\u015bci. Wiemy, \u017ce postawienie go przed s\u0105dem by\u0142o mo\u017cliwe dzi\u0119ki dzia\u0142aniom podj\u0119tym przez warszawsk\u0105 gmin\u0119 \u017cydowsk\u0105 i agent\u00f3w tajnej policji pracuj\u0105cych dla Henryka Mackrotta. \u00d3wczesny zast\u0119pca ministra sprawiedliwo\u015bci Micha\u0142 Wo\u017anicki, relacjonuj\u0105c po latach okoliczno\u015bci oddania Birnbauma pod s\u0105d, stwierdza\u0142, \u017ce nast\u0105pi\u0142o to w efekcie oskar\u017cenia wniesionego 8 marca 1824 r. przez Majera Gedalie Brauna \u201eo r\u00f3\u017cne nadu\u017cycia na osobie i maj\u0105tku jego pope\u0142nione\u201d.<\/span><\/p>\n

Spekulacyja na uboczu. 1858 r.<\/em> (Jan Feliks Piwarski, Kram malowniczy warszawski \u2026<\/em>, Warszawa 1859; Biblioteka Narodowa; reprodukcja za: Biblioteka Cyfrowa Polona; domena publiczna).<\/span><\/p>\n

Prawdopodobnie w tym krytycznym momencie Birnbaum ochrzci\u0142 si\u0119 i otrzyma\u0142 imiona J\u00f3zef Mateusz. W lipcu 1824 r. zosta\u0142 aresztowany, a nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej zwolniono z aresztu wiele zatrzymanych przez niego os\u00f3b, poniewa\u017c nie by\u0142o przeciwko nim \u017cadnych dowod\u00f3w. Natomiast skorumpowany policjant stan\u0105\u0142 przed s\u0105dem. Gdy prowadzono go na przes\u0142uchania z aresztu w Starej Prochowni do s\u0105du, na ulicy gromadzi\u0142y si\u0119 t\u0142umy warszawiak\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie \u017byd\u00f3w, kt\u00f3rzy grozili mu lub na\u015bmiewali si\u0119 z niego.<\/span><\/p>\n

Poniewa\u017c wielu funkcjonariuszy jawnej policji oraz urz\u0119dnik\u00f3w s\u0105dowych by\u0142o jednocze\u015bnie pracuj\u0105cymi dla r\u00f3\u017cnych biur tajnymi agentami, przebywaj\u0105cego w areszcie J\u00f3zefa Mateusza Birnbauma otaczali ludzie dzi\u0119ki kt\u00f3rym utrzymywa\u0142 potajemnie kontakt ze swymi zwierzchnikami. Podobno wiceprezydent Mateusz Lubowidzki oraz genera\u0142 Aleksander Ro\u017cniecki cz\u0119sto odwiedzali swego podw\u0142adnego. Kilkakrotnie przewo\u017cono go do Belwederu lub do pa\u0142acu Br\u00fchla, do wielkiego ksi\u0119cia Konstantego, gdzie naradzano si\u0119 z nim. 5 sierpnia 1829 r. Birnbaum skierowa\u0142 list do genera\u0142a Ro\u017cnieckiego, w kt\u00f3rym odwo\u0142ywa\u0142 si\u0119 do toczonych z nim niegdy\u015b poufa\u0142ych dysput filozoficznych o ludzkich charakterach. Wyznawa\u0142, \u017ce przez pi\u0119\u0107 sp\u0119dzonych w celi lat zastanawia\u0142 si\u0119 nad tym, czy wystarczaj\u0105co gorliwie wype\u0142nia\u0142 powierzone mu zadania. Wyra\u017ca\u0142 nadziej\u0119, \u017ce dzi\u0119ki wsparciu swoich dobroczy\u0144c\u00f3w zostanie uwolniony przez cesarza, poniewa\u017c jest cz\u0142owiekiem niewinnym. Twierdzi\u0142, \u017ce podczas pobytu w wi\u0119zieniu zebra\u0142 wiele nowych materia\u0142\u00f3w tote\u017c jest gotowy na nowo podj\u0105\u0107 sw\u0105 rol\u0119 przy wiceprezydencie Lubowidzkim.<\/span><\/p>\n

Ochrona udzielana J\u00f3zefowi Mateuszowi Birnbaumowi przez mo\u017cnych protektor\u00f3w spowodowa\u0142a, \u017ce jego proces s\u0105dowy toczy\u0142 si\u0119 przez kilka lat, do sierpnia 1826 r. przed trybuna\u0142em kryminalnym Wojew\u00f3dztwa Mazowieckiego (nie wiemy, jaki wyrok w nim zapad\u0142), a nast\u0119pnie przed s\u0105dem apelacyjnym Kr\u00f3lestwa Polskiego. Dopiero w kwietniu 1830 r. s\u0105d ten rozs\u0105dzi\u0142 ostatecznie spraw\u0119 Birnbauma, skazuj\u0105c go na 10 lat ci\u0119\u017ckiego wi\u0119zienia. Zosta\u0142 osadzony \u201ew wi\u0119zieniu ci\u0119\u017ckiem w Domu Kary i Poprawy w kajdanach z przykuciem na \u0142a\u0144cuchu\u201d. Jego dobytek zosta\u0142 sprzedany na publicznej licytacji.<\/span><\/p>\n

24 wrze\u015bnia 1830 r. Komisja Rz\u0105dowa Sprawiedliwo\u015bci skierowa\u0142a do Rady Administracyjnej raport z procesu, w kt\u00f3rym zwraca\u0142a uwag\u0119 przede wszystkim na fakt, \u017ce Birnbaum ochrzci\u0142 si\u0119 dopiero w 1824 r., tote\u017c przedtem, jako wyznawca religii moj\u017ceszowej, nie posiada\u0142 praw obywatelskich. W zwi\u0105zku z tym bezprawnie powierzono mu w 1820 r. funkcj\u0119 agenta policji. Wed\u0142ug ustale\u0144 s\u0105du \u201e\u017cadnej nie posiada\u0142 nominacyi, nie wykona\u0142 przysi\u0119gi i dzia\u0142a\u0142 tylko na mocy szczeg\u00f3lnych zlece\u0144 i w szczeg\u00f3lnych przypadkach z moc\u0105 jaka ka\u017cdemu prywatnemu w schwytaniu na gor\u0105cym uczynku s\u0142u\u017cy\u0107 by mog\u0142a\u201d. W \u015bwietle prawa Birnbaum nie by\u0142 funkcjonariuszem policji, pomimo to:<\/span><\/p>\n

Pod powag\u0105 i zas\u0142on\u0105 tej\u017ce swej policyjnej w\u0142adzy czynno\u015bci odbywa\u0142 publiczne. I tak w charakterze agenta policji mia\u0142 sobie moc dan\u0105 odbywania urz\u0119dowego \u015bledztwa z podejrzanych o przest\u0119pstwa karne os\u00f3b. Protoko\u0142y Birnbauma mia\u0142y form\u0119 urz\u0119dow\u0105 i z u\u017cyciem aktuariusza prowadzone mia\u0142y cech\u0119 tej urz\u0119dowo\u015bci, jaka zwykle znamionuje czynno\u015bci \u015bledztwa administracyjno-policyjnego, przy kt\u00f3rych prowadzeniu u\u017cywa\u0142 nawet \u015brodk\u00f3w zmuszaj\u0105cych do wyznania prawdy przez wymierzenie ch\u0142osty i spe\u0142nianie innych srogo\u015bci [\u2026]. Birnbaum [\u2026] w\u0142ada\u0142 s\u0142ugami i dozorcami policyjnemi, zarz\u0105dza\u0142 wi\u0119zieniem ratusznem, miewa\u0142 od niego klucze. Jako trudni\u0105cemu si\u0119 \u015bledztwem w kradzie\u017cach w\u0142adza jego powierza\u0142a mu chowanie u siebie w depozycie pieni\u0119dzy i rzeczy odebranych od z\u0142odziej\u00f3w<\/em>.<\/p>\n

Zacytowany raport Komisji Rz\u0105dowej Sprawiedliwo\u015bci mia\u0142 uzmys\u0142owi\u0107 cz\u0142onkom Rady Administracyjnej, \u017ce nadu\u017cycia, kt\u00f3rych dopu\u015bci\u0142 si\u0119 funkcjonariusz Birnbaum, nie by\u0142yby mo\u017cliwe bez akceptacji zwierzchnik\u00f3w. Zapewniaj\u0105c podw\u0142adnemu bezkarno\u015b\u0107 stali si\u0119 odpowiedzialnymi za korupcj\u0119.<\/span><\/p>\n

Tu\u017c po wybuchu powstania, 30 listopada 1830 r. studenci uniwersytetu odnale\u017ali dokumenty tajnej policji znajduj\u0105ce si\u0119 w mieszkaniach genera\u0142a Aleksandra Ro\u017cnieckiego i wiceprezydenta Warszawy Mateusza Lubowidzkiego, a tak\u017ce dokumenty przechowywane przez agent\u00f3w pracuj\u0105cych dla Henryka Mackrotta, Ro\u017cnieckiego i Mateusza Szleja. 4 grudnia 1830 r. \u201ezebrane z r\u00f3\u017cnych miejsc i os\u00f3b tajnej policyi zesz\u0142ego rz\u0105du papiery tycz\u0105ce si\u0119 rozmaitych szpiegostw i \u015bledztw\u201d zosta\u0142y na polecenie Tomasza \u0141ubie\u0144skiego, prezydenta miasta Warszawy, z\u0142o\u017cone w budynku Banku Polskiego i opiecz\u0119towane.<\/span><\/p>\n

5 grudnia 1830 r. Rz\u0105d Tymczasowy powo\u0142a\u0142 Komitet do Przejrzenia Papier\u00f3w Tajnej Policji. Przej\u0105\u0142 on w\u0142adz\u0119 nad zgromadzonymi w banku papierami, przyst\u0105pi\u0142 do ich przegl\u0105dania i porz\u0105dkowania. 28 grudnia 1830 r. dyktator powstania, genera\u0142 J\u00f3zef Ch\u0142opicki wyda\u0142 zarz\u0105dzenie w sprawie os\u0105dzenia cz\u0142onk\u00f3w tajnej policji. W my\u015bl zarz\u0105dzenia miano powo\u0142a\u0107 komisj\u0119 do rozpatrywania zarzut\u00f3w przeciwko osobom podejrzanym o przynale\u017cno\u015b\u0107 do tajnej policji lub o szpiegostwo, czyli Komisj\u0119 Rozpoznawcz\u0105. Nazwiska ludzi, kt\u00f3rym komisja ta udowodni przynale\u017cno\u015b\u0107 do tajnej policji, mia\u0142y zosta\u0107 podane do wiadomo\u015bci publicznej. Postanowiono, \u017ce zostan\u0105 oni ukarani zakazem obejmowania stanowisk urz\u0119dowych i poddani nadzorowi policyjnemu. W przypadku, gdy na by\u0142ym funkcjonariuszu ci\u0105\u017cy\u0142y inne zarzuty, \u201eo nadu\u017cycie w\u0142adzy w urz\u0119dowaniu, o potwarz, fa\u0142sz, oszustwo lub inne zbrodnie i wyst\u0119pki prawem karnem obj\u0119te i przewidziane, takowych komisja do s\u0105du w\u0142a\u015bciwego odeszle\u201d.<\/span><\/p>\n

W p\u00f3\u017aniejszym okresie po\u0142\u0105czono Komisj\u0119 Rozpoznawcz\u0105 z Komitetem do Przejrzenia Papier\u00f3w Tajnej Policji. Rz\u0105d Narodowy wyda\u0142 9 marca 1831 r. regulamin prac \u201ekomitetu przejrzeniem papier\u00f3w policji tajnej i rozpoznaniem winy lub niewinno\u015bci szpieg\u00f3w zajmowa\u0107 si\u0119 maj\u0105cego\u201d, zwanego w skr\u00f3cie Komitetem Rozpoznawczym. 21 lipca 1831 r. komitet ten sporz\u0105dzi\u0142 obszerny wykaz obejmuj\u0105cy w sumie os\u00f3b 486 os\u00f3b, przeciwko kt\u00f3rym wszcz\u0119to post\u0119powanie w zwi\u0105zku z podejrzeniami o dzia\u0142alno\u015b\u0107 w tajnej policji lub szpiegostwo.<\/span><\/p>\n

Na li\u015bcie znalaz\u0142y si\u0119 osoby, kt\u00f3rym udowodniono przynale\u017cno\u015b\u0107 do tajnej policji lub uwolniono od zarzutu nale\u017cenia do niej, osoby wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce z agentami tajnej policji (donosiciele) oraz podejrzane o szpiegostwo, a tak\u017ce osoby co do kt\u00f3rych umorzono \u015bledztwo ze wzgl\u0119du na brak materia\u0142\u00f3w lub ich \u015bmier\u0107. Na list\u0119 wpisano r\u00f3wnie\u017c osoby, w sprawie kt\u00f3rych nadal prowadzono \u015bledztwo, kt\u00f3rych zatrzymanie polecono lub dopiero gromadzono materia\u0142y na ich temat. Dzi\u0119ki temu dokumentowi mo\u017cemy stwierdzi\u0107, \u017ce w\u015br\u00f3d 38 os\u00f3b, kt\u00f3rym udowodniono przynale\u017cno\u015b\u0107 do tajnej policji, \u017bydzi stanowili oko\u0142o 15\u201316 %. W\u015br\u00f3d 95 os\u00f3b uwolnionych od tego zarzutu by\u0142o oko\u0142o 21 % starozakonnych. Natomiast w\u015br\u00f3d 29 donosicieli tajnej policji znajdowa\u0142o si\u0119 oko\u0142o 38 % \u017byd\u00f3w. Podajemy te informacje, poniewa\u017c przecz\u0105 one powszechnej w\u00f3wczas opinii, przekazanej nam nie tylko przez cytowanego ju\u017c Carla Goehringa, ale tak\u017ce przez Maurycego Mochnackiego w ksi\u0105\u017cce \u201ePowstanie narodu polskiego \u2026\u201d (Wroc\u0142aw 1850):<\/span> Ca\u0142a policyja tajna tak w Polszcze kongresowej i w guberniach naszych, jak we w\u0142a\u015bciwej Moskwie, przez \u017byd\u00f3w by\u0142a sprawowana<\/em>.<\/p>\n

W\u0142adze powsta\u0144cze zajmowa\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c spraw\u0105 J\u00f3zefa Mateusza Birnbauma, przede wszystkim nieprawid\u0142owo\u015bciami w trakcie \u015bledztwa i procesu. Komitet Rozpoznawczy podj\u0105\u0142 przes\u0142uchania Birnbauma, kt\u00f3ry ch\u0119tnie rozmawia\u0142 z jego cz\u0142onkami, aczkolwiek udziela\u0142 informacji g\u0142\u00f3wnie na temat dzia\u0142alno\u015bci innych szpieg\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce we wsp\u00f3\u0142pracy z w\u0142adzami powsta\u0144czymi widzia\u0142 szans\u0119 na polepszenie swej sytuacji.<\/span><\/p>\n

Komitet Rozpoznawczy zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce Birnbaum mo\u017ce dostarczy\u0107 mu wielu cennych informacji, tote\u017c 5 maja 1831 r. zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 do Rz\u0105du Narodowego o zgod\u0119 na przes\u0142uchiwanie go w sprawach innych cz\u0142onk\u00f3w tajnej policji. Ponadto zdaniem komitetu \u201ezeznania Birnbauma do odkrycia wielu skrytych dot\u0105d tajemnic o nadu\u017cyciach zesz\u0142ego rz\u0105du pos\u0142u\u017cy\u0107 mog\u0105\u201d. W my\u015bl przepis\u00f3w osoby uwi\u0119zione powinny by\u0107 przyprowadzane na przes\u0142uchanie bez kajdan, tote\u017c komitet prosi\u0142 rz\u0105d o zgod\u0119 na przes\u0142uchiwanie Birbauma w swym biurze, pod stra\u017c\u0105, ale rozkutego z \u0142a\u0144cuch\u00f3w i kajdan. Rz\u0105d Narodowy pocz\u0105tkowo by\u0142 got\u00f3w przychyli\u0107 si\u0119 do tej pro\u015bby, ale 20 maja 1831 r. prezes rz\u0105du Adam Czartoryski zdecydowa\u0142, \u017ce przes\u0142uchania maj\u0105 si\u0119 odbywa\u0107 w wi\u0119zieniu.<\/span><\/p>\n

Prawdopodobnie obawiano si\u0119, \u017ce podczas przes\u0142ucha\u0144 w biurze komitetu Birnbaum mo\u017ce kontaktowa\u0107 si\u0119 z agentami tajnej policji, a transport z wi\u0119zienia do biura mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 okazj\u0105 do ucieczki. Uwa\u017cano go za cz\u0142owieka wci\u0105\u017c niebezpiecznego, co by\u0142o jak najbardziej uzasadnione. Birnbaum nadal utrzymywa\u0142 potajemnie kontakty ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym, \u201eprowadzi\u0142 korespondencyj\u0105 przez doz\u00f3r miejscowy niedostrze\u017con\u0105\u201d. Zosta\u0142o to wykryte w sierpniu 1831 r. przez delegacj\u0119 sejmow\u0105 ds. kontroli wi\u0119zie\u0144, kt\u00f3ra odnalaz\u0142a listy.<\/span><\/p>\n

Dalszy bieg zdarze\u0144 pokrzy\u017cowa\u0142 zamys\u0142y zar\u00f3wno Komitetu Rozpoznawczego jak i J\u00f3zefa Mateusza Birnbauma. Podczas rozruch\u00f3w 15 sierpnia 1831 r. t\u0142um mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy, rozgoryczonych niepowodzeniami wojsk polskich i panuj\u0105c\u0105 w mie\u015bcie dro\u017cyzn\u0105, domagaj\u0105cych si\u0119 os\u0105dzenia zdrajc\u00f3w, wyci\u0105gn\u0105\u0142 Birnbauma z wi\u0119zienia i powiesi\u0142 wraz z wieloma innymi policjantami i szpiegami.<\/span><\/p>\n

\n

Tekst ten jest zwiastunem obszerniejszego artyku\u0142u przygotowywanego dla \u201eKwartalnika Historii \u017byd\u00f3w\u201d<\/em>.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

J\u00d3ZEF MATEUSZ BIRNBAUM \u2013 SKORUMPOWANY POLICJANT I TAJNY AGENT DR PAWE\u0141 FIJA\u0141KOWSKI Po\u015br\u00f3d problem\u00f3w doskwieraj\u0105cych mieszka\u0144com Kr\u00f3lestwa Polskiego szczeg\u00f3lnie uci\u0105\u017cliwa by\u0142a korupcja w administracji miejskiej i pa\u0144stwowej, a przede wszystkim w policji. Spo\u015br\u00f3d licznego grona sprzedajnych funkcjonariuszy szczeg\u00f3ln\u0105 aktywno\u015bci\u0105 i bezwzgl\u0119dno\u015bci\u0105 wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 starozakonny Josel (Joel) Mosiek (ewentualnie Josek Moszel) Birnbaum. Pok\u0105tna szulernia (rycina Franciszka […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74474"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74474"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74474\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74611,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74474\/revisions\/74611"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74474"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74474"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74474"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}