{"id":74480,"date":"2019-11-10T17:09:01","date_gmt":"2019-11-10T15:09:01","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=74480"},"modified":"2019-11-10T12:23:17","modified_gmt":"2019-11-10T10:23:17","slug":"18-09-37","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=74480","title":{"rendered":"80. rocznica Kristallnacht – zapowied\u017a fizycznej rozprawy z \u017bydami"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>80. rocznica Kristallnacht – zapowied\u017a fizycznej rozprawy z \u017bydami<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

lep\/ res\/ ls\/ <\/strong><\/span><\/p>\n

\n

P\u0142on\u0105ca synagoga w Eisenach. 09.11,1938. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons<\/em><\/span><\/p>\n

0 lat temu, 9 listopada 1938 r., w Niemczech dosz\u0142o do masowego pogromu ludno\u015bci \u017cydowskiej, zorganizowanego przez nazist\u00f3w – tzw. Kristallnacht (\u201eNoc Kryszta\u0142owa\u201d). W jego wyniku zamordowano 91 \u017byd\u00f3w, spalono 171 synagog, spl\u0105drowano 8 tys. sklep\u00f3w, a ok. 30 tys. \u017byd\u00f3w deportowano do oboz\u00f3w koncentracyjnych.<\/strong><\/span><\/p>\n

Kristallnacht by\u0142a pierwszym tak widomym znakiem fizycznej rozprawy z \u017bydami. Grunt przygotowa\u0142y wcze\u015bniej rasistowskie ustawy norymberskie wprowadzone 15 wrze\u015bnia 1935 r. \u2013 \u201eo obywatelstwie Rzeszy” i “o ochronie czci i krwi niemieckiej”, kt\u00f3re pozbawi\u0142y \u017byd\u00f3w podstawowych praw i rozpocz\u0119\u0142y proces oddzielania \u017byd\u00f3w od reszty spo\u0142ecze\u0144stwa. Ustawy norymberskie ca\u0142kowicie odrzuci\u0142y obowi\u0105zuj\u0105ce od XIX wieku akty prawne o r\u00f3wnouprawnieniu \u017byd\u00f3w na terenie Niemiec. Ustawa “o ochronie krwi niemieckiej i honoru niemieckiego” zabrania\u0142a m.in.: zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stw mi\u0119dzy \u017bydami a obywatelami “krwi niemieckiej lub pokrewnej”, wsp\u00f3\u0142\u017cycia pozama\u0142\u017ce\u0144skiego mi\u0119dzy \u017bydami a “obywatelami krwi niemieckiej lub pokrewnej”. Na mocy ustawy “o barwach i fladze Rzeszy” \u017bydzi nie mogli wywiesza\u0107 flag Rzeszy i flag narodowych.<\/span><\/p>\n

Za pretekst do wywo\u0142ania pogromu znanego jako Kristallnacht pos\u0142u\u017cy\u0142 nazistom zamach dokonany przez Herszela Grynszpana na niemieckiego dyplomat\u0119 Ernsta vom Ratha. 17-letni Grynszpan dosta\u0142 si\u0119 do budynku ambasady Niemiec w Pary\u017cu rano 7 listopada 1938 roku pod pretekstem przekazania wa\u017cnego dokumentu. Zaprowadzony przez wo\u017anego do sekretarza ambasady Ernsta vom Ratha, odda\u0142 do siedz\u0105cego za biurkiem dyplomaty pi\u0119\u0107 strza\u0142\u00f3w z rewolweru, wo\u0142aj\u0105c, \u017ce dzia\u0142a w imieniu prze\u015bladowanych \u017byd\u00f3w. Dwie kule trafi\u0142y 29-letniego dyplomat\u0119 w rami\u0119 i \u017co\u0142\u0105dek. Po zamachu Grynszpan odrzuci\u0142 bro\u0144 i da\u0142 si\u0119 obezw\u0142adni\u0107 pracownikom ambasady, nie stawiaj\u0105c oporu.<\/span><\/p>\n

Do zamachu popchn\u0119\u0142a Grynszpana wiadomo\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 otrzyma\u0142 3 listopada od swej siostry. Dowiedzia\u0142 si\u0119 z niej, \u017ce ca\u0142a jego rodzina ze wzgl\u0119du na brak niemieckiego obywatelstwa zosta\u0142a deportowana przez w\u0142adze niemieckie z Hanoweru do Polski. Mi\u0119dzy 27 a 29 pa\u017adziernika nazi\u015bci odstawili do granicy z Polsk\u0105 blisko 17 tys. \u017byd\u00f3w maj\u0105cych polskie obywatelstwo.<\/span><\/p>\n

Szef hitlerowskiej propagandy Joseph Goebbels natychmiast zorientowa\u0142 si\u0119, \u017ce zamach na vom Ratha, kt\u00f3ry zmar\u0142 9 listopada po po\u0142udniu, mo\u017ce stanowi\u0107 wymarzony pretekst do rozprawy z \u017bydami.<\/span><\/p>\n

Gdy wieczorem wiadomo\u015b\u0107 o \u015bmierci vom Ratha dotar\u0142a do Niemiec, uznano go natychmiast za nazistowskiego m\u0119czennika. W Monachium nazi\u015bci obchodzili akurat w tym dniu rocznic\u0119 nieudanego puczu z 1923 roku. W przem\u00f3wieniu do funkcjonariuszy NSDAP Goebbels da\u0142 wyra\u017anie do zrozumienia, \u017ce partia nie b\u0119dzie si\u0119 sprzeciwia\u0142a “spontanicznym” wybuchom gniewu ludu. W Rzeszy mieszka\u0142o w\u00f3wczas jeszcze oko\u0142o p\u00f3\u0142 miliona \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W nocy z 9 na 10 listopada zamordowano 91 \u017byd\u00f3w, spalono i spl\u0105drowano 171 synagog. Co najmniej 8 tys. \u017cydowskich sklep\u00f3w zosta\u0142o obrabowanych i zniszczonych przez mot\u0142och. Ulice wielu miast pokry\u0142y si\u0119 szk\u0142em st\u0142uczonych witryn sklepowych. Oko\u0142o 30 tys. \u017byd\u00f3w deportowano do oboz\u00f3w koncentracyjnych.<\/span><\/p>\n

Jedna ze spalonych synagog sta\u0142a przy ul. Grune Schanze (obecnie Dworcowa) w niemieckim w\u00f3wczas Szczecinie. \u015awiadek wydarze\u0144, o\u015bmioletni wtedy Bodo Andree urodzony w Szczecinie syn \u017byd\u00f3wki i niemieckiego \u017co\u0142nierza, wspomina\u0142: “Przed synagog\u0105 usypano g\u00f3r\u0119 ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re zosta\u0142y wyniesione przez esesman\u00f3w z synagogi. Ta g\u00f3ra ksi\u0105\u017cek zosta\u0142a podpalona – to by\u0142 ogromny p\u0142omie\u0144. Z synagogi wynoszono te\u017c inne przedmioty, kt\u00f3re wrzucano w p\u0142omienie. – Sta\u0142o tutaj 500, 600 a mo\u017ce nawet tysi\u0105c os\u00f3b, wielu z nich by\u0142o bardzo zadowolonych z tego, co si\u0119 tutaj dzia\u0142o”.<\/span><\/p>\n

Podpalon\u0105 w nocy szczeci\u0144sk\u0105 synagog\u0119 uda\u0142o si\u0119 ugasi\u0107 10 listopada w po\u0142udnie. Stra\u017c po\u017carna dosta\u0142a wcze\u015bniej wytyczne, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0142y, \u017ceby zabezpiecza\u0107 budynki s\u0105siaduj\u0105ce z synagogami i innymi \u017cydowskimi zabudowaniami, natomiast powstrzyma\u0107 si\u0119 od ich gaszenia. Szczeci\u0144ska policja porz\u0105dkowa zamkn\u0119\u0142a jedynie ruch uliczny w rejonie pal\u0105cej si\u0119 synagogi oraz skierowa\u0142a ruch tramwaj\u00f3w objazdem.<\/span><\/p>\n

Tej samej nocy, obok szczeci\u0144skiej synagogi, podpalono tak\u017ce inne budynki nale\u017c\u0105ce do gminy \u017cydowskiej: dom przedpogrzebowy cmentarza \u017cydowskiego oraz zabudowania \u017cydowskich klub\u00f3w wio\u015blarskiego i tenisowego. Ruiny szczeci\u0144skiej synagogi sta\u0142y do 1941 r., kiedy wysadzono je w powietrze.<\/span><\/p>\n

Ostatni, najtragiczniejszy rozdzia\u0142 \u201eostatecznego rozwi\u0105zania kwestii \u017cydowskiej\u201d rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 po wybuchu wojny w 1939 r. Na terenach okupowanych Niemcy tworzyli getta, zamkni\u0119te dzielnice, kt\u00f3rych od jesieni 1941 r. \u017bydzi nie mogli opuszcza\u0107 pod kar\u0105 \u015bmierci. Najwi\u0119ksze z nich znajdowa\u0142o si\u0119 w Warszawie, gdzie na niewielkim obszarze w straszliwych warunkach skupiono oko\u0142o 450 tys. ludzi. W gettach \u017bydzi masowo umierali z g\u0142odu i chor\u00f3b.<\/span><\/p>\n

Konsekwencj\u0105 ataku Niemiec na Zwi\u0105zek Sowiecki 22 czerwca 1941 r. by\u0142y kolejne zbrodnie pope\u0142nianie na ludno\u015bci \u017cydowskiej przez nazist\u00f3w i ich sojusznik\u00f3w. Na obszarach zaj\u0119tych przez Niemc\u00f3w specjalne oddzia\u0142y \u2013 Einsatzgruppen \u2013 wsp\u00f3lnie z oddzia\u0142ami SS zamordowa\u0142y oko\u0142o miliona \u017byd\u00f3w.<\/span><\/p>\n

20 stycznia 1942 r. na konferencji w Wannsee pod Berlinem G\u0142\u00f3wny Urz\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Rzeszy (RSHA) przedstawi\u0142 plan \u201eostatecznego rozwi\u0105zania kwestii \u017cydowskiej\u201d, kt\u00f3rego konsekwencj\u0105 mia\u0142a by\u0107 eksterminacja europejskich \u017byd\u00f3w. Wed\u0142ug protoko\u0142u konferencji, zag\u0142adzie mia\u0142o ulec 11 milion\u00f3w europejskich \u017byd\u00f3w, w tym 5 milion\u00f3w na terenach ZSRR i ponad 3 miliony w Generalnym Gubernatorstwie.<\/span><\/p>\n

Po konferencji w Wannsee, w celu przyspieszenia dzia\u0142a\u0144 eksterminacyjnych, nazi\u015bci rozpocz\u0119li budow\u0119 oboz\u00f3w zag\u0142ady, w kt\u00f3rych \u017bydzi mieli by\u0107 mordowani w komorach gazowych. Pierwszy taki ob\u00f3z powsta\u0142 jeszcze w grudniu 1941 r. w Che\u0142mnie nad Nerem. W ci\u0105gu nast\u0119pnych miesi\u0119cy powsta\u0142y obozy w Be\u0142\u017ccu, Sobiborze, Treblince, na Majdanku i Auschwitz-Birkenau.<\/span><\/p>\n

Liczb\u0119 \u017byd\u00f3w zamordowanych przez nazist\u00f3w i ich sojusznik\u00f3w w czasie II wojny \u015bwiatowej ocenia si\u0119 \u0142\u0105cznie na oko\u0142o 6 milion\u00f3w. Prawie 5 milion\u00f3w z nich zg\u0142adzono na ziemiach polskich okupowanych przez III Rzesz\u0119. Blisko 3 miliony ofiar to polscy \u017bydzi. (PAP)<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

80. rocznica Kristallnacht – zapowied\u017a fizycznej rozprawy z \u017bydami lep\/ res\/ ls\/ P\u0142on\u0105ca synagoga w Eisenach. 09.11,1938. \u0179r\u00f3d\u0142o: Wikimedia Commons 0 lat temu, 9 listopada 1938 r., w Niemczech dosz\u0142o do masowego pogromu ludno\u015bci \u017cydowskiej, zorganizowanego przez nazist\u00f3w – tzw. Kristallnacht (\u201eNoc Kryszta\u0142owa\u201d). W jego wyniku zamordowano 91 \u017byd\u00f3w, spalono 171 synagog, spl\u0105drowano 8 tys. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74480"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74480"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74480\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74488,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74480\/revisions\/74488"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74480"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}