{"id":74805,"date":"2019-12-10T17:09:51","date_gmt":"2019-12-10T15:09:51","guid":{"rendered":"http:\/\/www.reunion68.se\/?p=74805"},"modified":"2019-12-04T08:02:17","modified_gmt":"2019-12-04T06:02:17","slug":"04-09-42","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.reunion68.se\/?p=74805","title":{"rendered":"Izaak i Ezaw [komentarz do parszy Toldot]"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a>Izaak i Ezaw [komentarz do parszy Toldot]<\/a><\/strong><\/span><\/h5>\n

RABIN JONATHAN SACKS
\n<\/strong>T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Hendrick ter Brugghen, \u201eEzaw sprzedaje prawo pierworodnego”\/ Wikipedia<\/em><\/span><\/p>\n

PARSZA TOLDOT 30 LISTOPADA 2019\/ 2 KISLEW 5780<\/strong><\/h4>\n

Wci\u0105\u017c powraca pytanie: dlaczego Izaak tak kocha\u0142 Ezawa? Werset m\u00f3wi wyra\u017anie: \u201eI umi\u0142owa\u0142 Esawa, bo \u0142owy na ustach jego; a Ribka mi\u0142owa\u0142a Jak\u00f3ba\u201d (Be-reszit 26:28). Ka\u017cde odczytanie tego zdania jest k\u0142opotliwe. Je\u015bli potraktujemy je dos\u0142ownie, stwierdzimy, \u017ce uczuciami Izaaka rz\u0105dzi\u0142a jedynie mi\u0142o\u015b\u0107 do jedzenia, a z pewno\u015bci\u0105 nie na tym ona w Torze polega.<\/span><\/p>\n

Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na midrasz, Raszi twierdzi, \u017ce fraza \u201ebo \u0142owy na ustach jego\u201d, kt\u00f3r\u0105 odczytuje si\u0119 zazwyczaj jako opis Izaaka (\u201ebo lubi\u0142 potrawy z dzikiej zwierzyny\u201d), w rzeczywisto\u015bci opisuje Ezawa i powinna by\u0107 odczytywana: \u201ebo \u0142owy by\u0142y w ustach jego\u201d. Mia\u0142o to oznacza\u0107, \u017ce Ezaw zwyk\u0142 zwodzi\u0107 ojca s\u0142owami \u2013 oszukiwa\u0107 go, udaj\u0105c, \u017ce jest bardziej pobo\u017cny i uduchowiony ni\u017c w rzeczywisto\u015bci.<\/span><\/p>\n

Uzupe\u0142niaj\u0105c t\u0119 interpretacj\u0119, niekt\u00f3rzy komentatorzy twierdzili, \u017ce Izaak \u2013 wychowywany w domu Abrahama i Sary \u2013 nigdy wcze\u015bniej nie do\u015bwiadczy\u0142 oszustwa, a zatem \u0142atwo by\u0142o go wprowadzi\u0107 w b\u0142\u0105d. Rywka za\u015b, kt\u00f3ra dorasta\u0142a w towarzystwie Labana, zna\u0142a te sztuczki bardzo dobrze, dlatego te\u017c jej ulubie\u0144cem zosta\u0142 Jakub i dlatego by\u0142a przeciwna temu, \u017ceby to Ezaw otrzyma\u0142 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo ojca.<\/span><\/p>\n

Tekst Tory jednak jasno daje do zrozumienia, \u017ce braci \u0142\u0105czy\u0142a prawdziwa wi\u0119\u017a oparta na mi\u0142o\u015bci. W Zoharze czytamy, \u017ce nikt tak jak Ezaw nie szanowa\u0142 swojego ojca (146b). Mi\u0142o\u015b\u0107 Izaaka do starszego syna przejawia si\u0119 za\u015b w ch\u0119ci pob\u0142ogos\u0142awienia go. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119, \u017ce sam Izaak nigdy nie otrzyma\u0142 b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa od Abrahama. Jakub za\u015b pob\u0142ogos\u0142awi\u0142 swoje dzieci dopiero na \u0142o\u017cu \u015bmierci. R\u00f3wnie\u017c Moj\u017cesz da\u0142 swoje b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo Izraelitom w ostatnim dniu \u017cycia. Gdy Izaak zdecydowa\u0142 si\u0119 pob\u0142ogos\u0142awi\u0107 Ezawa, by\u0142 ju\u017c co prawda stary i \u015blepy, ale nie umieraj\u0105cy: \u201eOt\u00f3\u017c zestarza\u0142em si\u0119, nie znam dnia \u015bmierci mojej\u201d (27:2). By\u0142 to wi\u0119c akt mi\u0142o\u015bci.<\/span><\/p>\n

Izaak, kt\u00f3ry szczerze kocha\u0142 syna, nie czu\u0142 si\u0119 wcale zwodzony jego k\u0142amstwami. Zna\u0142 Ezawa. Wiedzia\u0142, \u017ce jest \u201ecz\u0142owiekiem pola\u201d, my\u015bliwym o zmiennym temperamencie \u2013 \u017ce \u0142atwo wybucha gniewem i mo\u017ce by\u0107 agresywny, ale r\u00f3wnie \u0142atwo si\u0119 rozprasza i zapomina o zwadzie.<\/span><\/p>\n

Izaak mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c pewno\u015b\u0107, \u017ce to nie Ezaw ma kontynuowa\u0107 przymierze z Bogiem. Wida\u0107 to w r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwem, kt\u00f3rego udziela Jakubowi w dwudziestym si\u00f3dmym rozdziale ksi\u0119gi Be-reszit (my\u015bl\u0105c, \u017ce udziela go Ezawowi), a tym, o kt\u00f3rym czytamy w kolejnym rozdziale \u2013 gdy wie, \u017ce udziela go m\u0142odszemu synowi.<\/span><\/p>\n

Pierwsze b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo, przeznaczone dla Ezawa, dotyczy bogactwa (\u201eniechaj da ci B\u00f3g z rosy niebios, i \u017cyzno\u015bci ziemi, i obfito\u015b\u0107 i moszczu!\u201d) i w\u0142adzy (\u201eniechaj s\u0142u\u017c\u0105 ci ludy, a korz\u0105 si\u0119 tobie plemiona\u201d). B\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo przeznaczone dla Jakuba za\u015b, gdy ten opuszcza rodzinny dom, m\u00f3wi o potomstwie: \u201eI niechaj da ci b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo Abrahama, tobie i potomstwu twojemu z tob\u0105, aby\u015b posiad\u0142 ziemi\u0119 pobytu twojego, kt\u00f3r\u0105 odda\u0142 B\u00f3g Abrahamowi\u201d. Patriarsze b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa nie dotycz\u0105 w\u0142adzy i bogactwa, ale potomk\u00f3w i posiadania ziemi. Izaak wiedzia\u0142 zatem od pocz\u0105tku, \u017ce przymierze b\u0119dzie kontynuowane przez Jakuba. Ezaw za\u015b wcale go nie oszukiwa\u0142. Dlaczego wi\u0119c tak bardzo kocha\u0142 i wspiera\u0142 starszego syna, pragn\u0105c go pob\u0142ogos\u0142awi\u0107?<\/span><\/p>\n

Odpowied\u017a, jak my\u015bl\u0119, tkwi w trzech znacz\u0105cych momentach, w kt\u00f3rych tekst Tory milczy. Najwa\u017cniejsze w tym kontek\u015bcie pytanie, jakie musimy zada\u0107, to: co sta\u0142o si\u0119 z Izaakiem po zwi\u0105zaniu? Je\u015bli wczytamy si\u0119 w tekst dwudziestego drugiego rozdzia\u0142u ksi\u0119gi Be-reszit, zauwa\u017cymy, \u017ce gdy tylko anio\u0142 powstrzymuje Abrahama od z\u0142o\u017cenia syna w ofierze, Izaak ca\u0142kowicie znika z obrazu. Dalej czytamy, \u017ce patriarcha wr\u00f3ci\u0142 po dwoje s\u0142ug, kt\u00f3rzy towarzyszyli mu w drodze na g\u00f3r\u0119 \u2013 nie ma tam jednak ani s\u0142owa o Izaaku.<\/span><\/p>\n

Ten wyra\u017anie tajemniczy fragment kusi\u0142 komentator\u00f3w. Niekt\u00f3rzy z nich posuwali si\u0119 nawet do wniosk\u00f3w, \u017ce Izaak w rzeczywisto\u015bci zgin\u0105\u0142 na g\u00f3rze Moria, a p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 wskrzeszony. Ibn Ezra odrzuca jednak t\u0119 interpretacj\u0119 (kom. do Be-reszit 22:19), a Shalom Spiegel po\u015bwi\u0119ca temu tematowi ca\u0142\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119 (The Last Trial<\/i>, 1969). Co wi\u0119c sta\u0142o si\u0119 z Izaakiem po ostatniej pr\u00f3bie Abrahama?<\/span><\/p>\n

PRENUMERATA<\/strong><\/span>
\n<\/a>Drugim momentem ciszy jest \u015bmier\u0107 Sary. W Torze czytamy, \u017ce Abraham op\u0142akiwa\u0142 \u017con\u0119. Ale g\u0142\u00f3wnym \u017ca\u0142obnikiem jest zawsze dziecko zmar\u0142ej osoby. To Izaak zatem powinien przewodzi\u0107 \u017ca\u0142obie. W ca\u0142ym dwudziestym trzecim rozdziale Be-reszit, opisuj\u0105cym \u015bmier\u0107 Sary i jej konsekwencje, nie ma o nim jednak nawet wzmianki.<\/span><\/p>\n

Trzecim wa\u017cnym fragmentem historii jest moment, w kt\u00f3rym Abraham prosi swojego s\u0142ug\u0119, aby znalaz\u0142 \u017con\u0119 dla jego syna. Tora ani s\u0142owem nie wspomina o tym, \u017ceby Abraham skonsultowa\u0142 t\u0119 decyzj\u0119 z Izaakiem albo chocia\u017c go o niej poinformowa\u0142. Nie wiemy wi\u0119c, czy Izaak o tym wiedzia\u0142 ani czy mia\u0142 na ten temat jakie\u015b przemy\u015blenia. Czy w og\u00f3le chcia\u0142 si\u0119 o\u017ceni\u0107? Czy mia\u0142 jakie\u015b szczeg\u00f3lne preferencje dotycz\u0105ce przysz\u0142ej \u017cony? Tora na ten temat milczy. Izaak pojawia si\u0119 w historii dopiero wtedy, kiedy s\u0142uga przyprowadza mu jego przysz\u0142\u0105 ma\u0142\u017conk\u0119 Rywk\u0119.<\/span><\/p>\n

Tekst, kt\u00f3ry o tym opowiada, jest znacz\u0105cy: \u201eA Icchak wraca\u0142 w\u0142a\u015bnie z wycieczki do studni Lachaj-Roi\u201d. Co to za miejsce? Tora wspomina o Beer-Lachaj-Roj jeszcze tylko w jednym fragmencie. To tam Hagar ukaza\u0142 si\u0119 anio\u0142, kiedy w ci\u0105\u017cy ucieka\u0142a przed \u017ale traktuj\u0105c\u0105 j\u0105 Sar\u0105 (Be-reszit 16:14).<\/span><\/p>\n

Pewien pomys\u0142owy midrasz m\u00f3wi, \u017ce gdy Izaak us\u0142ysza\u0142 o planach znalezienia mu ma\u0142\u017conki, powiedzia\u0142 do siebie: \u201eCzy mog\u0119 \u017cy\u0107 obok \u017cony, gdy ojciec m\u00f3j \u017cyje samotnie? P\u00f3jd\u0119 i zwr\u00f3c\u0119 mu Hagar\u201d (Midrasz ha-gadol<\/i>, kom. do Be-reszit. 24:62).<\/span><\/p>\n

W innym fragmencie czytamy, \u017ce \u201epob\u0142ogos\u0142awi\u0142 B\u00f3g Icchaka, i osiad\u0142 Icchak u \u017ar\u00f3d\u0142a Lachaj-Roi\u201d (25:11). Wed\u0142ug midrasza dotycz\u0105cego tego wersetu, nawet po \u015bmierci ojca Izaak mieszka\u0142 niedaleko Hagar i darzy\u0142 j\u0105 szacunkiem (Midrasza agada<\/i>, Be-reszit Rabati<\/i>).<\/span><\/p>\n

Co to wszystko znaczy? Mo\u017cemy si\u0119 jedynie domy\u015bla\u0107. Ale je\u015bli te momenty ciszy maj\u0105 jakie\u015b znaczenie, sugeruj\u0105, \u017ce nawet przerwany akt ofiarny zak\u0142ada ofiar\u0119. Izaak nie umiera dos\u0142ownie, ale znika z tekstu i nie pojawia si\u0119 w trzech fragmentach, w kt\u00f3rych jego posta\u0107 odgrywa centraln\u0105 rol\u0119. Powinien by\u0107 przywitany przez s\u0142ugi w drodze powrotnej z g\u00f3ry Moria, op\u0142akiwa\u0107 matk\u0119, kt\u00f3ra odesz\u0142a, i przynajmniej by\u0107 w\u0142\u0105czonym do rozmowy o swojej przysz\u0142ej \u017conie. Izaak nie umiera na g\u00f3rze Moria, ale umiera tam jaka\u015b jego cz\u0119\u015b\u0107, kt\u00f3ra zostaje wskrzeszona, kiedy bierze za \u017con\u0119 Rywk\u0119. \u201eI sta\u0142a si\u0119 jego \u017con\u0105; i pokocha\u0142 j\u0105, i pocieszy\u0142 si\u0119 Icchak po matce swojej\u201d \u2013 czytamy.<\/span><\/p>\n

Takie w\u0142a\u015bnie znaczenie wydaje si\u0119 mie\u0107 ta symboliczna cisza. Wzmianka o Beer-Lachaj-Roj mo\u017ce oznacza\u0107, \u017ce Izaak nigdy nie zapomnia\u0142 dnia, w kt\u00f3rym Hagar i jej syn (a jego przyrodni brat) zostali odes\u0142ani. Wed\u0142ug midrasza doprowadzi\u0142 przecie\u017c po \u015bmierci Sary do spotkania Abrahama z dawn\u0105 s\u0142u\u017c\u0105c\u0105. W Biblii czytamy te\u017c, \u017ce Izaak i Iszmael wsp\u00f3lnie stan\u0119li nad grobem ojca (Be-reszit 25:9). W tej podzielonej rodzinie jakim\u015b sposobem dosz\u0142o do pojednania. A sta\u0142o si\u0119 to dzi\u0119ki staraniom Izaaka.<\/span><\/p>\n

Wyja\u015bnienie mi\u0142o\u015bci, jak\u0105 Izaak darzy\u0142 Ezawa, jest wi\u0119c proste. To tak, jakby powiedzia\u0142: znam Ezawa. Jest silny, dziki, nieprzewidywalny, a by\u0107 mo\u017ce nawet i gro\u017any. Nie b\u0119dzie osob\u0105, kt\u00f3rej powierzone zostanie przymierze i jego duchowe wymagania. Wci\u0105\u017c jednak jest moim dzieckiem. Nie z\u0142o\u017c\u0119 go w ofierze, tak jak prawie zrobi\u0142 to ze mn\u0105 m\u00f3j ojciec. Nie wyp\u0119dz\u0119 go z domu, tak jak niegdy\u015b moi rodzice wyp\u0119dzili Hagar i Iszmaela. Kocham go bezwarunkowo i nie mog\u0119 lekcewa\u017cy\u0107 tego, kim jest. Je\u015bli nawet nie podoba mi si\u0119 wszystko, co robi, nie przestan\u0119 go kocha\u0107, bo w\u0142a\u015bnie tak B\u00f3g kocha swoje dzieci \u2013 bezwarunkowo. Pob\u0142ogos\u0142awi\u0119 go i przytul\u0119. Wierz\u0119, \u017ce pewnego dnia ta mi\u0142o\u015b\u0107 uczyni go jeszcze lepszym cz\u0142owiekiem.<\/span><\/p>\n

Tym jednym aktem mi\u0142o\u015bci do syna Izaak odkupuje b\u00f3l, kt\u00f3ry pozosta\u0142 po dw\u00f3ch najtrudniejszych momentach w \u017cyciu jego ojca Abrahama: gdy zdecydowa\u0142 si\u0119 na odes\u0142anie Hagar i Iszmaela oraz gdy zgodzi\u0142 si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0107 w ofierze w\u0142asnego syna.<\/span><\/p>\n

Wierz\u0119, \u017ce mi\u0142o\u015b\u0107 mo\u017ce uleczy\u0107 zar\u00f3wno tego, kt\u00f3ry kocha, jak i tego, kt\u00f3ry jest kochany.<\/span><\/p>\n

\n
\n
\n
\n

Zawarto\u015b\u0107 publikowanych artyku\u0142\u00f3w i materia\u0142\u00f3w nie reprezentuje pogl\u0105d\u00f3w ani opinii Reunion’68,<\/em>
\nani te\u017c webmastera Blogu Reunion’68, chyba ze jest to wyra\u017anie zaznaczone.
\nTwoje uwagi, linki, w\u0142asne artyku\u0142y lub wiadomo\u015bci prze\u015blij na adres:
\n<\/em>webmaster@reunion68.com<\/span><\/a><\/em><\/strong><\/span><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Izaak i Ezaw [komentarz do parszy Toldot] RABIN JONATHAN SACKS T\u0142umaczenie: Jolanta R\u00f3\u017cy\u0142o Hendrick ter Brugghen, \u201eEzaw sprzedaje prawo pierworodnego”\/ Wikipedia PARSZA TOLDOT 30 LISTOPADA 2019\/ 2 KISLEW 5780 Wci\u0105\u017c powraca pytanie: dlaczego Izaak tak kocha\u0142 Ezawa? Werset m\u00f3wi wyra\u017anie: \u201eI umi\u0142owa\u0142 Esawa, bo \u0142owy na ustach jego; a Ribka mi\u0142owa\u0142a Jak\u00f3ba\u201d (Be-reszit 26:28). Ka\u017cde odczytanie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[26,24],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74805"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=74805"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74805\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":74919,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/74805\/revisions\/74919"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=74805"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=74805"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.reunion68.se\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=74805"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}